# قذم — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B0%D9%85/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B0%D9%85/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قذم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B0%D9%85.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: قذم

ق ذ م
قذم ، مذق : ( مستعملة ) .
قذم : ثعلبٌ عن ابن الأعرابي : القُذُم : الآبَار الخُسُف ، واحدها قَذُوم .
قال : والقُذُم والقُثُمُ : الأسخياء .
أبو عبيد عن الأصمعي قال : قَذَمْتُ له من العطيّة وقَثَمْتُ ، وغَذَمْتُ له وغَثَمْتُ : إذا أكثرتَ .
أبو عبيد عن أبي عمرو : القِذَمُ : الرجل الشديد ، والقِذَمّ أيضاً : السريع .
يقال : انقَذِمْ في حاجتك ، أي : أسرِعْ .
وقال ابن شميل : القِذَمُ : السيِّد الرغيبُ الخُلُق ، الواسِع البَلْدة .
وقال غيره : قَذِم من الماء قُذْمة ، أي : جَرِعَ جُرْعة .
وقال أبو النجم :
يَقْذَمْنَ جَرْعاً يَقْصَعُ الغلائلا
والقَذِيمة : قِطعة من المال يُعطيها الرجل ، وجَمعُها قَذائم .
مذق : أهمله الليث .
وقال أبو عبيد : قال الأصمعيّ : إذا خُلط اللبنُ بالماء فهو المَذِيق ؛ ومنه قيل : فلانٌ يَمْذُق الوُدَّ : إذا لم يُخْلِصْه ؛ وهو المَذْقُ أيضاً .
وأنشد :
ويَشرَبُه مَذْقاً ويسْقِي عِيالَه
سَجَاجاً كأَقراب الثَّعالب أوْرقَا
وقال غيره : الماذَقَةُ في الوُدّ : ضِدّ المُخَالَصة .
ورجل مَذّاقٌ : كَذُوب .
ابن بزرج : قالت امرأة من العرب : امَّذَق . فقالت لها الأخرى : لم ( لا ) تقولين امتذق ؟ .
فقال الآخر : والله إني لأحبُّ أن تكون ذَمَلَّقِيّة اللسان ، أي فصيحة اللسان .

### Türkçe

ق ذ م
**قذم** , **مذق** : (kullanılan).
**قذم** : Saʿleb, İbnü’l-Aʿrâbî’den: **القُذُم**: çökmüş kuyular; onun teki **قَذُوم**dur.
Dedi: ve **القُذُم** ve **القُثُمُ**: cömertlerdir.
Ebû ʿUbeyd, el-Asmaʿî’den dedi ki: Ona bağıştan **قَذَمْتُ** ve **قَثَمْتُ** ve ona **غَذَمْتُ** ve **غَثَمْتُ**: çoğalttığın zaman.
Ebû ʿUbeyd, Ebû ʿAmr’dan: **القِذَمُ**: şiddetli adam; ve **القِذَمّ** da: hızlıdır.
Denir: İhtiyacında **انقَذِمْ**, yani: acele et.
İbn Şümeyl dedi: **القِذَمُ**: ahlâkı rağbet edilen efendi, beldesi geniş olan.
Başkası dedi: Sudan **قَذِم** bir **قُذْمة**; yani: bir yudum içti.
Ebû’n-Necm dedi:
يَقْذَمْنَ جَرْعاً يَقْصَعُ الغلائلا
Ve **القَذِيمة**: adamın verdiği maldan bir parçadır; onun çoğulu **قَذائم**dir.

**مذق** : el-Leys onu ihmal etti.
Ebû ʿUbeyd dedi: el-Asmaʿî dedi: Süt su ile karıştırıldığı zaman o **المَذِيق**tir; ondan dolayı denildi: Falan **يَمْذُق الوُدَّ**: onu hâlis kılmadığı zaman; o, **المَذْقُ** dadır.
Ve inşad etti:
ويَشرَبُه مَذْقاً ويسْقِي عِيالَه
سَجَاجاً كأَقراب الثَّعالب أوْرقَا
Başkası dedi: **الماذَقَةُ** sevgide: **المُخَالَصة**nın zıddıdır.
Ve **مَذّاقٌ** adam: çok yalancı.
İbn Bezrec: Araplardan bir kadın dedi: **امَّذَق**. Bunun üzerine öteki ona dedi: Niçin **امتذق** demiyorsun?
Bunun üzerine diğeri dedi: Vallahi ben, dilce **ذَمَلَّقِيّة** olmasını severim; yani dili fasih.
