# قرأ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D8%A3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قرأ

القُرآن: التنزيل العزيز، وانما قُدِّمَ على ما هو أَبْسَطُ منه لشَرفه.
قَرَأَهُ يَقْرَؤُهُ ويَقْرُؤُهُ، الأَخيرة عن الزجاج، قَرْءاً وقِراءة وقُرآناً، الأُولى عن اللحياني، فهو مَقْرُوءٌ. أَبو إِسحق النحوي: يُسمى كلام اللّه تعالى الذي أَنزله على نبيه، صلى اللّه عليه وسلم، كتاباً وقُرْآناً وفُرْقاناً، ومعنى القُرآن معنى الجمع، وسمي قُرْآناً لأَنه يجمع السُّوَر، فيَضُمُّها. وقوله تعالى: إِنَّ علينا جَمْعه وقُرآنه، أَي جَمْعَه وقِراءَته، فَإِذا قَرَأْنَاهُ فاتَّبِعْ قُرْآنَهُ، أَي قِراءَتَهُ. قال ابن عباس رضي اللّه عنهما: فإِذا بيَّنَّاه لك بالقراءة، فاعْمَلْ بما بَيَّنَّاه لك، فأَما قوله: هُنَّ الحَرائِرُ، لا ربَّاتُ أَحْمِرةٍ، *  سُودُ المَحاجِرِ، لا يَقْرَأْنَ بالسُّوَرِ فإِنه أَراد لا يَقْرَأْنَ السُّوَر، فزاد الباءَ كقراءة من قرأَ: تُنْبِتُ بالدُّهْن، وقِراءة منْ قرأَ: يَكادُ سَنَى بَرْقِهِ يُذْهِبُ بالأَبْصار، أَي تُنْبِتُ الدُّهنَ ويُذْهِبُ الأَبصارَ. وقَرَأْتُ الشيءَ قُرْآناً: جَمَعْتُه وضَمَمْتُ بعضَه إِلى بعض. ومنه قولهم: ما قَرأَتْ هذه الناقةُ سَلىً قَطُّ، وما قَرَأَتْ جَنِيناً قطُّ، أَي لم يَضْطَمّ رَحِمُها على ولد، وأَنشد: هِجانُ اللَّوْنِ لم تَقْرَأْ جَنِينا
وقال: قال أَكثر الناس معناه لم تَجْمع جَنيناً أَي لم يَضطَمّ رَحِمُها على الجنين. قال، وفيه قول آخر: لم تقرأْ جنيناً أَي لم تُلْقه. ومعنى قَرَأْتُ القُرآن: لَفَظْت به مَجْمُوعاً أَي أَلقيته. وروي عن الشافعي رضي اللّه عنه أَنه قرأَ القرآن على إِسمعيل بن قُسْطَنْطِين، وكان يقول: القُران اسم، وليس بمهموز، ولم يُؤْخذ من قَرَأْت، ولكنَّه اسم لكتاب اللّه مثل التوراة والإِنجيل، ويَهمز قرأْت ولا يَهمز القرانَ، كما تقول إِذا قَرَأْتُ القُرانَ. قال وقال إِسمعيل: قَرأْتُ على شِبْل، وأَخبر شِبْلٌ أَنه قرأَ على عبداللّه بن كَثِير، وأَخبر عبداللّه أَنه قرأَ على مجاهد، وأَخبر مجاهد أَنه قرأَ على ابن عباس رضي اللّه عنهما، وأَخبر ابن عباس أَنه قرأَ على أُبَيٍّ، وقرأَ أُبَيٌّ على النبي صلى اللّه عليه وسلم.وقال أَبو بكر بن مجاهد المقرئُ: كان أَبو عَمرو بن العلاءِ لايهمز القرآن، وكان يقرؤُه كما رَوى عن ابن كثير. وفي الحديث: أَقْرَؤُكم أُبَيٌّ. قال ابن الأَثير: قيل أَراد من جماعة مخصوصين، أَو في وقت من الأَوقات، فإِنَّ غيره كان أَقْرَأَ منه. قال: ويجوز أَن يريد به أَكثرَهم قِراءة، ويجوز أَن يكون عامّاً وأَنه أَقرأُ الصحابة أَي أَتْقَنُ للقُرآن وأَحفظُ. ورجل قارئٌ من قَوْم قُرَّاءٍ وقَرَأَةٍ وقارِئِين. وأَقْرَأَ غيرَه يُقْرِئه إِقراءً. ومنه قيل: فلان المُقْرِئُ. قال سيبويه: قَرَأَ واقْتَرأَ، بمعنى، بمنزلة عَلا قِرْنَه واسْتَعْلاه. وصحيفةٌ مقْرُوءة، لا يُجِيز الكسائي والفرَّاءُ غيرَ ذلك، وهو القياس. وحكى أَبو زيد: صحيفة مَقْرِيَّةٌ، وهو نادر إِلا في لغة من قال قَرَيْتُ. وَقَرأْتُ الكتابَ قِراءة وقُرْآناً، ومنه سمي القرآن. وأَقْرَأَه القُرآنَ، فهو مُقْرِئٌ. وقال ابن الأَثير: تكرّر في الحديث ذكر القِراءة والاقْتراءِ والقارِئِ والقُرْآن، والأَصل في هذه اللفظة الجمع، وكلُّ شيءٍ جَمَعْتَه فقد قَرَأْتَه. وسمي القرآنَ لأَنه جَمَعَ القِصَصَ والأَمرَ والنهيَ والوَعْدَ والوَعِيدَ والآياتِ والسورَ بعضَها إِلى بعضٍ، وهو مصدر كالغُفْرانِ والكُفْرانِ. قال: وقد يطلق على الصلاة لأَنّ فيها قِراءة، تَسْمِيةً للشيءِ ببعضِه، وعلى القِراءة نَفْسِها، يقال: قَرَأَ يَقْرَأُ قِراءة وقُرآناً. والاقْتِراءُ: افتِعالٌ من القِراءة. قال: وقد تُحذف الهمزة منه تخفيفاً، فيقال: قُرانٌ، وقَرَيْتُ، وقارٍ، ونحو ذلك من التصريف. وفي الحديث: أَكثرُ مُنافِقي أُمَّتِي قُرّاؤُها، أَي أَنهم يَحْفَظونَ القُرآنَ نَفْياً للتُّهمَة عن أَنفسهم، وهم مُعْتَقِدون تَضْيِيعَه. وكان المنافقون في عَصْر النبي، صلى اللّه عليه وسلم، بهذه الصفة. وقارَأَه مُقارَأَةً وقِراءً، بغير هاء: دارَسه.
واسْتَقْرَأَه: طلب إليه أَن يَقْرَأَ.
ورُوِيَ عن ابن مسعود: تَسَمَّعْتُ للقَرَأَةِ فإِذا هم مُتَقارِئُون؛ حكاهُ اللحياني ولم يفسره. قال ابن سيده: وعندي أَنّ الجنَّ كانوا يَرُومون القِراءة.وفي حديث أُبَيٍّ في ذكر سورة الأَحْزابِ: إِن كانت لَتُقارئُ سورةَ البقرةِ، أَو هي أَطْولُ، أَي تُجاريها مَدَى طولِها في القِراءة، أَو إِن قارِئَها ليُساوِي قارِئَ البقرة في زمنِ قِراءَتها؛ وهي مُفاعَلةٌ من القِراءة. قال الخطابيُّ: هكذا رواه ابن هاشم، وأَكثر الروايات: إِن كانت لَتُوازي. ورجل قَرَّاءٌ: حَسَنُ القِراءة من قَوم قَرائِين، ولا يُكَسَّرُ. وفي حديث ابن عباس رضي اللّه عنهما: أَنه كان لا يَقْرَأُ في الظُّهر والعصر، ثم قال في آخره: وما كان ربُّكَ نَسِيّاً، معناه: أَنه كان لا يَجْهَر بالقِراءة فيهما، أَو لا يُسْمِع نَفْسَه قِراءَتَه، كأَنه رَأَى قوماً يقرؤُون فيُسَمِّعون نفوسَهم ومَن قَرُبَ منهم. ومعنى قوله: وما كان ربُّك نَسِيّاً، يريد أَن القِراءة التي تَجْهَرُ بها، أَو تُسْمِعُها نفْسَك، يكتبها الملكان، وإِذا قَرأْتَها في نفْسِك لم يَكْتُباها، واللّه يَحْفَظُها لك ولا يَنْساها لِيُجازِيَكَ عليها.
والقَارِئُ والمُتَقَرِّئُ والقُرَّاءُ كُلّه: الناسِكُ، مثل حُسَّانٍ وجُمَّالٍ. وقولُ زَيْد بنِ تُركِيٍّ الزُّبَيْدِيّ، وفي الصحاح قال الفرّاءُ: أَنشدني أَبو صَدَقة الدُبَيْرِيّ:
بَيْضاءُ تَصْطادُ الغَوِيَّ، وتَسْتَبِي، *  بالحُسْنِ، قَلْبَ المُسْلمِ القُرَّاء القُرَّاءُ: يكون من القِراءة جمع قارئٍ، ولا يكون من التَّنَسُّك(1) (1 قوله «ولا يكون من التنسك» عبارة المحكم في غير نسخة ويكون من التنسك، بدون لا.)، وهو أَحسن. قال ابن بري: صواب إِنشاده بيضاءَ بالفتح لأَنّ قبله: ولقد عَجِبْتُ لكاعِبٍ، مَوْدُونةٍ، * أَطْرافُها بالحَلْيِ والحِنّاءِ ومَوْدُونةٌ: مُلَيَّنةٌ؛ وَدَنُوه أَي رَطَّبُوه.
وجمع القُرّاء: قُرَّاؤُون وقَرائِئُ(2)
(2 قوله «وقرائئ» كذا في بعض النسخ والذي في القاموس قوارئ بواو بعد القاف بزنة فواعل ولكن في غير نسخة من المحكم قرارئ براءين بزنة فعاعل.)، جاؤوا بالهمز في الجمع لما كانت غير مُنْقَلِبةٍ بل موجودة في قَرَأْتُ. الفرَّاء، يقال: رجل قُرَّاءٌ وامْرأَة قُرَّاءةٌ. وتَقَرَّأَ: تَفَقَّه.وتَقَرَّأَ: تَنَسَّكَ. ويقال: قَرَأْتُ أَي صِرْتُ قارِئاً ناسِكاً. وتَقَرَّأْتُ تَقَرُّؤاً، في هذا المعنى. وقال بعضهم: قَرَأْتُ : تَفَقَّهْتُ. ويقال: أَقْرَأْتُ في الشِّعر، وهذا الشِّعْرُ على قَرْءِ هذا الشِّعْر أَي طريقتِه ومِثاله. ابن بُزُرْجَ: هذا الشِّعْرُ على قَرِيِّ هذا.وقَرَأَ عليه السلام يَقْرَؤُه عليه وأَقْرَأَه إِياه: أَبلَغه. وفي الحديث: إِن الرّبَّ عز وجل يُقْرِئكَ السلامَ. يقال: أَقْرِئْ فلاناً السَّلامَ واقرأْ عَلَيْهِ السَّلامَ، كأَنه حين يُبَلِّغُه سَلامَه يَحمِلهُ على أَن يَقْرَأَ السلامَ ويَرُدَّه. وإِذا قَرَأَ الرجلُ القرآنَ والحديثَ على الشيخ يقول: أَقْرَأَنِي فلانٌ أَي حَمَلَنِي على أَن أَقْرَأَ عليه. والقَرْءُ: الوَقْتُ. قال الشاعر:
إِذا ما السَّماءُ لم تَغِمْ، ثم أَخْلَفَتْ *  قُروء الثُّرَيَّا أَنْ يكون لها قَطْرُ يريد وقت نَوْئها الذي يُمْطَرُ فيه الناسُ.
ويقال للحُمَّى: قَرْءٌ، وللغائب: قَرْءٌ، وللبعِيد: قَرْءٌ. والقَرْءُ والقُرْءُ: الحَيْضُ، والطُّهرُ ضِدّ. وذلك أَنَّ القَرْء الوقت، فقد يكون للحَيْض والطُّهر. قال أَبو عبيد: القَرْءُ يصلح للحيض والطهر. قال: وأظنه من أَقْرَأَتِ النُّجومُ إِذا غابَتْ. والجمع: أَقْراء. وفي الحديث: دَعي الصلاةَ أَيامَ أَقْرائِكِ. وقُروءٌ، على فُعُول، وأَقْرُؤٌ، الأَخيرة عن اللحياني في أَدنى العدد، ولم يعرف سيبويه أَقْراءً ولا أَقْرُؤاً. قال: اسْتَغْنَوْا عنه بفُعُول. وفي التنزيل: ثلاثة قُرُوء، أَراد ثلاثةَ أَقْراء من قُرُوء، كما قالوا خمسة كِلاب، يُرادُ بها خمسةٌ مِن الكِلاب. وكقوله:
خَمْسُ بَنانٍ قانِئِ الأَظْفارِ
أَراد خَمْساً مِنَ البَنانِ. وقال الأَعشى:
مُوَرَّثةً مالاً، وفي الحَيِّ رِفعْةً، *  لِما ضاعَ فِيها مِنْ قُروءِ نِسائِكا وقال الأَصمعي في قوله تعالى: ثلاثةَ قُرُوء، قال: جاء هذا على غير قياس، والقياسُ ثلاثةُ أَقْرُؤٍ. ولا يجوز أَن يقال ثلاثةُ فُلُوس، إِنما يقال ثلاثةُ أَفْلُسٍ، فإِذا كَثُرت فهي الفُلُوس، ولا يقال ثَلاثةُ رِجالٍ، وإِنما هي ثلاثةُ رَجْلةٍ، ولا يقال ثلاثةُ كِلاب، انما هي ثلاثةُ أَكْلُبٍ. قال أَبو حاتم: والنحويون قالوا في قوله تعالى: ثلاثةَ قُروء. أَراد ثلاثةً من القُروء. أَبو عبيد: الأَقْراءُ: الحِيَضُ، والأَقْراء: الأَطْهار، وقد أَقْرَأَتِ المرأَةُ، في الأَمرين جميعاً، وأَصله من دُنُوِّ وقْتِ الشيء. قال الشافعي رضي اللّه عنه: القَرْء اسم للوقت فلما كان الحَيْضُ يَجِيء لِوقتٍ، والطُّهرُ يجيء لوَقْتٍ جاز أَن يكون الأَقْراء حِيَضاً وأَطْهاراً. قال: ودَلَّت سنَّةُ رسول اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، أَنَّ اللّه، عز وجل، أَراد بقوله والمُطَلِّقاتُ يَتَرَبَّصْن بأَنْفُسِهنّ ثلاثةَ قُروء: الأَطْهار. وذلك أَنَّ ابنَ عُمَرَ لمَّا طَلَّقَ امرأَتَه، وهي حائضٌ، فاسْتَفْتَى عُمرُ، رضي اللّه عنه، النبيَّ، صلى اللّه عليه وسلم، فيما فَعَلَ، فقال: مُرْه فَلْيُراجِعْها، فإِذا طَهُرَتْ فَلْيُطَلِّقْها، فتِلك العِدّةُ التي أَمَر اللّهُ تعالى أَن يُطَلَّقَ لها النِّساءُ. وقال أَبو إِسحق: الَّذي عندي في حقيقة هذا أَنَّ القَرْءَ، في اللغة، الجَمْعُ، وأَنّ قولهم قَرَيْتُ الماء في الحَوْضِ، وإِن كان قد أُلْزِمَ الياءَ، فهو جَمَعـْتُ، وقَرَأْتُ القُرآنَ: لَفَظْتُ به مَجْموعاً، والقِرْدُ يَقْرِي أَي يَجْمَعُ ما يَأْكُلُ في فِيهِ، فإِنَّما القَرْءُ اجْتماعُ الدَّمِ في الرَّحِمِ، وذلك إِنما يكون في الطُّهر. وصح عن عائشة وابن عمر رضي اللّه عنهما أَنهما قالا: الأَقْراء والقُرُوء: الأَطْهار. وحَقَّقَ هذا اللفظَ، من كلام العرب، قولُ الأَعشى: لِما ضاعَ فيها مِنْ قُرُوءِ نِسَائكا
فالقُرُوءُ هنا الأَطْهارُ لا الحِيَضُ، لإِن النّساءَ إِنما يُؤْتَيْن في أَطْهارِهِنَّ لا في حِيَضِهنَّ، فإِنما ضاعَ بغَيْبَتِه عنهنَّ أَطْهارُهُنَّ. ويقال: قَرَأَتِ المرأَةُ: طَهُرت، وقَرأَتْ: حاضَتْ. قال حُمَيْدٌ:
أَراها غُلامانا الخَلا، فتَشَذَّرَتْ *  مِراحاً، ولم تَقْرَأْ جَنِيناً ولا دَما يقال: لم تَحْمِلْ عَلَقةً أَي دَماً ولا جَنِيناً. قال الأَزهريُّ: وأَهلُ العِراق يقولون: القَرْءُ: الحَيْضُ، وحجتهم قوله صلى اللّه عليه وسلم: دَعِي الصلاةَ أَيَّامَ أَقْرائِكِ، أَي أَيامَ حِيَضِكِ. وقال الكسائي والفَرّاء معاً: أَقْرأَتِ المرأَةُ إِذا حاضَتْ، فهي مُقْرِئٌ . وقال الفرّاء: أَقْرأَتِ الحاجةُ إِذا تَأَخَّرَتْ. وقال الأخفش: أَقْرأَتِ المرأَةُ إِذا حاضَتْ، وما قَرَأَتْ حَيْضةً أَي ما ضَمَّت رَحِمُها على حَيْضةٍ. قال ابن الأَثير: قد تكرَّرت هذه اللفظة في الحديث مُفْرَدةً ومَجْمُوعةً، فالمُفْردة، بفتح القاف وتجمع على أَقْراءٍ وقُروءٍ، وهو من الأَضْداد، يقع على الطهر، وإِليه ذهب الشافعي وأَهل الحِجاز، ويقع على الحيض، وإِليه ذهب أَبو حنيفة وأَهل العِراق، والأَصل في القَرْءِ الوَقْتُ المعلوم، ولذلك وقعَ على الضِّدَّيْن، لأَن لكل منهما وقتاً. وأَقْرأَتِ المرأَةُ إِذا طَهُرت وإِذا حاضت. وهذا الحديث أَراد بالأَقْراءِ فيه الحِيَضَ، لأَنه أَمَرَها فيه بِتَرْك الصلاةِ. وأَقْرَأَتِ المرأَةُ، وهي مُقْرِئٌ: حاضَتْ وطَهُرَتْ. وقَرَأَتْ إِذا رَأَتِ الدمَ. والمُقَرَّأَةُ: التي يُنْتَظَرُ بها انْقِضاءُ أَقْرائها. قال أَبو عمرو بن العَلاءِ: دَفَع فلان جاريتَه إِلى فُلانة تُقَرِّئُها أَي تُمْسِكُها عندها حتى تَحِيضَ للاسْتِبراءِ. وقُرئَتِ المرأَةُ: حُبِسَتْ حتى انْقَضَتْ عِدَّتُها. وقال الأَخفش: أَقْرَأَتِ المرأَةُ إِذا صارت صاحِبةَ حَيْضٍ، فإِذا حاضت قلت: قَرَأَتْ، بلا أَلف. يقال: قَرَأَتِ المرأَةُ حَيْضَةً أَو حَيْضَتَيْن. والقَرْءُ انْقِضاءُ الحَيْضِ. وقال بعضهم: ما بين الحَيْضَتَيْن. وفي إِسْلامِ أَبي ذَرّ: لقد وضَعْتُ قولَه على أَقْراءِ الشِّعْر، فلا يَلْتَئِمُ على لِسانِ أَحدٍ أَي على طُرُق الشِّعْر وبُحُوره، واحدها قَرْءٌ، بالفتح. وقال الزمخشري، أَو غيره: أَقْراءُ الشِّعْر: قَوافِيه التي يُخْتَمُ بها، كأَقْراءِ الطُّهْر التي يَنْقَطِعُ عِندَها. الواحد قَرْءٌ وقُرْءٌ وقَرِيءٌ، لأَنها مَقَاطِعُ الأَبيات وحُدُودُها. وقَرَأَتِ الناقةُ والشَّاةُ تَقْرَأُ: حَمَلَتْ. قال:
هِجانُ اللَّوْنِ لم تَقْرَأْ جَنِينا
وناقة قارئٌ، بغير هاء، وما قَرَأَتْ سَلىً قَطُّ: ما حَمَلَتْ مَلْقُوحاً، وقال اللحياني: معناه ما طَرَحَتْ. وقَرَأَتِ الناقةُ: وَلَدت. وأَقْرَأَت الناقةُ والشاةُ: اسْتَقَرَّ الماءُ في رَحِمِها؛ وهي في قِرْوتها، على غير قياس، والقِياسُ قِرْأَتها. وروى الأَزهري عن أَبي الهيثم أَنه قال يقال: ما قَرَأَتِ الناقةُ سَلىً قَطُّ، وما قَرَأَتْ مَلْقُوحاً قَطُّ. قال بعضهم: لم تَحْمِلْ في رَحِمها ولداً قَطُّ. وقال بعضهم: ما أَسْقَطَتْ ولداً قَطُّ أَي لم تحمل.
ابن شميل: ضَرَبَ الفحلُ الناقةَ على غير قُرْءٍ(1)
(يتبع...)
(تابع... 1): قرأ: القُرآن: التنزيل العزيز، وانما قُدِّمَ على ما هو أَبْسَطُ منه... ... (1 قوله «غير قرء» هي في التهذيب بهذا الضبط.) ، وقُرْءُ الناقةِ: ضَبَعَتُها. وهذه ناقة قارئٌ وهذه نُوقٌ قَوارِئُ يا هذا؛ وهو من أَقْرأَتِ المرأَةُ، إلا أَنه يقال في المرأَة بالأَلف وفي الناقة بغير أَلف. وقَرْءُ الفَرَسِ: أَيامُ وداقِها، أَو أَيام سِفادِها، والجمع أَقْراءٌ.واسْتَقْرَأَ الجَملُ الناقةَ إِذا تارَكَها ليَنْظُر أَلَقِحَت أَم لا. أبو عبيدة: ما دامت الوَدِيقُ في وَداقِها، فهي في قُرُوئها، وأَقْرائِها.وأَقْرأَتِ النُّجوم: حانَ مغِيبها. وأَقْرَأَتِ النجومُ أَيضاً: تأَخَّر مَطَرُها. وأَقْرَأَتِ الرِّياحُ: هَبَّتْ لأَوانِها ودَخلت في أَوانِها.
والقارئُ: الوَقْتُ. وقول مالك بن الحَرثِ الهُذَليّ:
كَرِهْتُ العَقْرَ عَقْرَ بَنِي شَلِيلٍ، * إِذا هَبْتْ، لقارئِها، الرِّياحُ أَي لوَقْتِ هُبُوبِها وشِدَّة بَرْدِها. والعَقْرُ: مَوضِعٌ بعَيْنِه. وشَلِيلٌ: جَدُّ جَرِير بن عبداللّه البَجَلِيّ.
ويقال هذا قارِيءُ الرِّيح: لوَقْتِ هُبُوبِها، وهو من باب الكاهِل والغارِب، وقد يكون على طَرْحِ الزَّائد.
وأَقْرَأَ أَمْرُك وأَقْرَأَتْ حاجَتُك، قيل: دنا، وقيل: اسْتَأْخَر. وفي الصحاح: وأَقْرَأَتْ حاجَتُكَ: دَنَتْ. وقال بعضهم: أَعْتَمْتَ قِراكَ أَم أَقْرَأْتَه أَي أَحَبَسْتَه وأَخَّرْته؟ وأَقْرَأَ من أَهْله: دَنا. وأَقرأَ من سَفَرِه: رَجَعَ. وأَقْرَأْتُ من سَفَري أي انْصَرَفْتُ. والقِرْأَةُ، بالكسر، مثل القِرْعةِ: الوَباءُ.
وقِرْأَةُ البِلاد: وَباؤُها. قال الأَصمعي: إِذا قَدِمْتَ بلاداً فَمَكَثْتَ بها خَمْسَ عَشْرةَ ليلة، فقد ذَهَبت عنكَ قِرْأَةُ البلاد، وقِرْءُ البلاد. فأَما قول أَهل الحجاز قِرَةُ البلاد، فإِنما هو على حذف الهمزة المتحرِّكة وإِلقائها على الساكن الذي قبلها، وهو نوع من القياس، فأَما إِغرابُ أبي عبيد، وظَنُّه إِياه لغة، فَخَطأٌ. وفي الصحاح: أَن قولهم قِرةٌ، بغير همز، معناه: أَنه إِذا مَرِضَ بها بعد ذلك فليس من وَباءِ البلاد.

### Türkçe

**القُرآن**: aziz tenzil; ve ancak, şerefi sebebiyle, ondan daha basit olanın önüne geçirilmiştir.

**قَرَأَهُ** **يَقْرَؤُهُ** ve **يَقْرُؤُهُ**; sonuncusu **الزجاج**’dan; **قَرْءاً** ve **قِراءة** ve **قُرآناً**; birincisi **اللحياني**’den; artık o **مَقْرُوءٌ**’dur.

**أَبو إِسحق النحوي**: Allah Teâlâ’nın, Nebîsine—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—indirdiği kelâma **كتاباً** ve **قُرْآناً** ve **فُرْقاناً** denilir; ve **القُرآن**’ın mânası, toplama mânasıdır; ve **قُرْآناً** diye adlandırıldı, çünkü sûreleri toplar, onları birbirine katar. Ve Allah Teâlâ’nın sözü: **إِنَّ علينا جَمْعه وقُرآنه**; yani, onu toplamak ve onu okumak. Artık **فَإِذا قَرَأْنَاهُ فاتَّبِعْ قُرْآنَهُ**; yani, onun okunuşunu. İbn Abbas—Allah ikisinden de razı olsun—dedi: “Artık onu sana okuma ile açıkladığımızda, sana açıkladığımızla amel et.” Şu sözüne gelince:
هُنَّ الحَرائِرُ، لا ربَّاتُ أَحْمِرةٍ، *  سُودُ المَحاجِرِ، لا يَقْرَأْنَ بالسُّوَرِ
Şüphesiz o, “sûreleri okumazlar”ı kastetti; böylece **الباءَ**’yı artırdı; şu okuyuş gibi, kim okuduysa: **تُنْبِتُ بالدُّهْن**; ve kim okuduysa: **يَكادُ سَنَى بَرْقِهِ يُذْهِبُ بالأَبْصار**; yani: “yağı bitirir” ve “gözleri giderir”. Ve “**قَرَأْتُ** şeyi **قُرْآناً**”: onu topladım ve onun bir kısmını bir kısmına kattım. Ondandır ki onların sözü: “Bu deve hiçbir zaman **سَلىً** okumadı” ve “hiçbir zaman cenin okumadı”; yani rahmi bir yavru üzerine kapanmadı. Ve inşad etti:
هِجانُ اللَّوْنِ لم تَقْرَأْ جَنِينا
Ve dedi: insanların çoğu, mânası “cenin toplamadı”dır; yani rahmi cenin üzerine kapanmadı. Dedi: ve onda başka bir söz: “cenin okumadı” yani onu atmadı.

Ve “**قَرَأْتُ القُرآن**”ın mânası: onu, toplanmış olarak onunla lafzettim; yani onu attım. Ve **الشافعي**’den—Allah ondan razı olsun—rivayet olundu ki, **إِسمعيل بن قُسْطَنْطِين** üzerine Kur’an okudu; ve derdi ki: **القُران** bir isimdir ve hemzeli değildir; ve **قَرَأْت**’ten alınmamıştır; fakat o, Allah’ın kitabı için, Tevrat ve İncil gibi bir isimdir; ve **قرأْت** hemzelenir, **القران** hemzelenmez; senin “**قَرَأْتُ القُرانَ**” demen gibi. Dedi: ve **إِسمعيل** dedi: “**شِبْل** üzerine okudum”; ve **شِبْل** haber verdi ki o, **عبداللّه بن كَثِير** üzerine okudu; ve **عبداللّه** haber verdi ki o, **مجاهد** üzerine okudu; ve **مجاهد** haber verdi ki o, İbn Abbas—Allah ikisinden de razı olsun—üzerine okudu; ve İbn Abbas haber verdi ki o, **أُبَيٍّ** üzerine okudu; ve **أُبَيٌّ** Nebî—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—üzerine okudu. Ve **أَبو بكر بن مجاهد المقرئُ** dedi: **أَبو عَمرو بن العلاءِ** Kur’an’ı hemzelemezdi; ve onu, İbn Kesîr’den rivayet ettiği gibi okurdu. Ve hadiste: **أَقْرَؤُكم أُبَيٌّ**.

**ابن الأَثير** dedi: denildi ki, belirli bir topluluktan; yahut vakitlerin bir vaktinde; çünkü ondan başkası ondan daha çok okuyan idi. Dedi: ve caizdir ki bununla “onların en çok okuyanı”nı murad etsin; ve caizdir ki umumî olsun ve onun sahabenin en çok okuyanı olması; yani Kur’an’a en sağlam ve en çok ezberleyen. Ve bir adam **قارئٌ**, **قَوْم قُرَّاءٍ** ve **قَرَأَةٍ** ve **قارِئِين**’dendir.

Ve başkasına **أَقْرَأَ**; onu **يُقْرِئه**; **إِقراءً**. Ondandır ki denildi: falan **المُقْرِئُ**.

**سيبويه** dedi: **قَرَأَ** ve **اقْتَرأَ**, mânaca; **عَلا قِرْنَه** ve **اسْتَعْلاه** menzilesindedir.

Ve **صحيفةٌ مقْرُوءة**; **الكسائي** ve **الفرَّاءُ** bundan başkasına cevaz vermez; ve o kıyastır. **أَبو زيد** nakletti: **صحيفة مَقْرِيَّةٌ**; ve o, **قَرَيْتُ** diyenin dili dışında nadirdir.

Ve **قَرأْتُ الكتابَ** **قِراءة** ve **قُرْآناً**; ve ondan Kur’an adlandırıldı. Ve ona Kur’an’ı **أَقْرَأَه**; artık o **مُقْرِئٌ**’dir. **ابن الأَثير** dedi: hadiste **القِراءة** ve **الاقْتراءِ** ve **القارِئِ** ve **القُرْآن** zikri tekrarlandı; ve bu lafzın aslı toplamadır; ve her şeyi ki onu topladın, muhakkak onu **قَرَأْتَه**.

Ve Kur’an diye adlandırıldı; çünkü kıssaları ve emri ve nehyi ve vaadi ve vaid’i ve âyetleri ve sûreleri, bir kısmını bir kısmına topladı; ve o, **الغُفْرانِ** ve **الكُفْرانِ** gibi bir masdardır. Dedi: ve namaza da ıtlak olunur; çünkü onda okuma vardır; şeyin bir kısmıyla adlandırma olarak. Ve bizzat okumaya da; denilir: **قَرَأَ يَقْرَأُ قِراءة وقُرآناً**. Ve **الاقْتِراءُ**: okumadan **افتِعالٌ**dır. Dedi: ve ondan hemze hafifletme için hazfedilebilir; böylece **قُرانٌ** denilir, ve **قَرَيْتُ**, ve **قارٍ**, ve bunun gibi tasriften. Ve hadiste: **أَكثرُ مُنافِقي أُمَّتِي قُرّاؤُها**; yani, kendilerinden töhmeti nefy için Kur’an’ı ezberlerler; hâlbuki onun zayi edilmesine inanmışlardır. Ve münafıklar, Nebî’nin—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—asrında bu sıfat üzere idiler.

Ve onunla **قارَأَه** **مُقارَأَةً** ve **قِراءً**, هاء’sız: onu müzakere etti.

Ve onu **اسْتَقْرَأَه**: ondan okumasını istedi.

Ve İbn Mesud’dan rivayet olundu: “**تَسَمَّعْتُ للقَرَأَةِ فإِذا هم مُتَقارِئُون**”; **اللحياني** onu hikâye etti ve onu tefsir etmedi.

**ابن سيده** dedi: ve benim yanımda, cinler okumayı murad ediyorlardı. Ve **أُبَيٍّ** hadîsinde, **سورة الأَحْزابِ** zikrinde: “Şüphesiz o, **سورةَ البقرةِ**’yi **لَتُقارئُ** idi, yahut o daha uzundur”; yani, okumada uzunluğu ölçüsünce ona yarışır; yahut onu okuyan, Bakara’yı okuyanla okuma zamanı bakımından eşit olur; ve o, okumadan **مُفاعَلةٌ**dır. **الخطابيُّ** dedi: İbn Hâşim onu böyle rivayet etti; ve rivayetlerin çoğu: “Şüphesiz o, **لَتُوازي** idi.”

Ve bir adam **قَرَّاءٌ**: kavimden **قَرائِين**; okumayı güzel olan; ve çoğul yapılmaz.

Ve İbn Abbas hadîsinde—Allah ikisinden de razı olsun—: şüphesiz o, öğle ve ikindide okumazdı; sonra sonunda dedi: **وما كان ربُّكَ نَسِيّاً**; mânası: şüphesiz o, ikisinde okumayı sesli yapmazdı; yahut kendi nefsine okumasını işittirmezdi; sanki bir kavim gördü, okuyorlar da nefislerine ve kendilerine yakın olana işittiriyorlar. Ve “**وما كان ربُّك نَسِيّاً**” sözünün mânası: senin sesli yaptığın okuma, yahut nefsine işittirdiğin, iki melek onu yazar; ve onu nefsinde okuduğunda onu yazmazlar; ve Allah onu senin için korur ve onu unutmaz ki seni onun üzerine mükâfatlandırsın.

Ve **القَارِئُ** ve **المُتَقَرِّئُ** ve **القُرَّاءُ** hepsi: nâsik; **حُسَّانٍ** ve **جُمَّالٍ** gibi.

Ve **زَيْد بنِ تُركِيٍّ الزُّبَيْدِيّ**’nin sözü; ve **الصحاح**’ta **الفرّاءُ** dedi: **أَبو صَدَقة الدُبَيْرِيّ** bana inşad etti:
بَيْضاءُ تَصْطادُ الغَوِيَّ، وتَسْتَبِي، *  بالحُسْنِ، قَلْبَ المُسْلمِ القُرَّاء
**القُرَّاءُ**: okumadan, **قارئٍ**’in çoğulu olur; ve **التَّنَسُّك**’ten olmaz(1)
(1 “ve tenessükten olmaz” sözü, **المحكم**’in bir nüshası dışında ibaresidir; ve “tenessükten olur”, “لا”sız.), ve o daha güzeldir. **ابن بري** dedi: inşadının doğrusu **بيضاءَ**’yı fetha iledir; çünkü ondan önce:
ولقد عَجِبْتُ لكاعِبٍ، مَوْدُونةٍ، * أَطْرافُها بالحَلْيِ والحِنّاءِ
Ve **مَوْدُونةٌ**: yumuşatılmış; **وَدَنُوه** yani onu nemlendirdiler.

Ve **القُرّاء**’ın çoğulu: **قُرَّاؤُون** ve **قَرائِئُ**(2)
(2 “**وقرائئ**” bazı nüshalarda böyledir; ve **القاموس**’ta olan **قوارئ**’dir; قاف’tan sonra و ile, **فواعل** vezninde; fakat **المحكم**’in bir nüshası dışında **قرارئ** iki ر ile, **فعاعل** vezninde.), hemzeyi çoğulda getirdiler; çünkü o, münkalibe değil, bilakis **قَرَأْتُ**’te mevcut idi.

**الفرَّاء**: denilir: bir adam **قُرَّاءٌ** ve bir kadın **قُرَّاءةٌ**. Ve **تَقَرَّأَ**: fıkıh öğrendi. Ve **تَقَرَّأَ**: nüsük yaptı. Ve denilir: **قَرَأْتُ** yani nâsik bir **قارِئاً** oldum.

Ve **تَقَرَّأْتُ** **تَقَرُّؤاً**, bu mânada. Ve bazısı dedi: **قَرَأْتُ**: fıkıh öğrendim. Ve denilir: şiirde **أَقْرَأْتُ**; ve bu şiir, bu şiirin **قَرْءِ** üzerinedir; yani onun yolu ve misali. **ابن بُزُرْجَ**: bu şiir, bunun **قَرِيِّ** üzerinedir. Ve selâm üzerine, ona okudu; onu ona okur; ve onu ona **أَقْرَأَه**: ona ulaştırdı.

Ve hadiste: “Şüphesiz Rab—azze ve celle—sana selâmı **يُقْرِئكَ**.” Denilir: “Falan kimseye selâmı **أَقْرِئْ**” ve “ona selâmı oku”; sanki selâmını ona ulaştırdığında, onu selâmı okumaya ve onu geri çevirmeye yükler. Ve adam Kur’an’ı ve hadîsi şeyh üzerine okuduğunda der ki: “Falan bana **أَقْرَأَنِي**”; yani beni, onun üzerine okumaya yükledi.

Ve **القَرْءُ**: vakit. Şair dedi:
إِذا ما السَّماءُ لم تَغِمْ، ثم أَخْلَفَتْ *  قُروء الثُّرَيَّا أَنْ يكون لها قَطْرُ
Onunla, onun nev’inin vakti ki onda insanlar yağmurlanır, murad eder.

Ve hummaya **قَرْءٌ** denilir; ve gaibe **قَرْءٌ**; ve uzağa **قَرْءٌ**. Ve **القَرْءُ** ve **القُرْءُ**: hayızdır; ve temizlik onun zıddıdır. Bu, çünkü **القَرْء** vakittir; böylece hayız ve temizlik için olur. **أَبو عبيد** dedi: **القَرْءُ** hayız ve temizlik için elverişlidir. Dedi: ve onu, yıldızlar **أَقْرَأَتِ** ettiğinde, yani battığında, sanırım. Ve çoğulu: **أَقْراء**.

Ve hadiste: “Namazı, **أَقْرائِكِ** günlerinde bırak.” Ve **قُروءٌ**, **فُعُول** üzere; ve **أَقْرُؤٌ**; sonuncusu, en az sayı hakkında **اللحياني**’den; ve **سيبويه** ne **أَقْراءً** ne de **أَقْرُؤاً** bilmedi. Dedi: ondan **فُعُول** ile müstağni oldular. Ve tenzilde: **ثلاثة قُرُوء**; üç **أَقْراء** murad etti, **قُرُوء**’dan; onların “beş köpek” demeleri gibi; onunla “köpeklerden beş” murad edilir.

Ve şu sözü gibi:
خَمْسُ بَنانٍ قانِئِ الأَظْفارِ
“Parmaklardan beş” murad etti. Ve **الأَعشى** dedi:
مُوَرَّثةً مالاً، وفي الحَيِّ رِفعْةً، *  لِما ضاعَ فِيها مِنْ قُروءِ نِسائِكا
Ve **الأَصمعي** Allah Teâlâ’nın sözü **ثلاثةَ قُرُوء** hakkında dedi: bu, kıyas üzere olmayan olarak geldi; kıyas, **ثلاثةُ أَقْرُؤٍ**’dür. Ve “üç **فُلُوس**” denilmesi caiz değildir; ancak “üç **أَفْلُسٍ**” denilir; artık çoğaldığında o **الفُلُوس**’tur. Ve “üç **رِجالٍ**” denilmez; ancak o “üç **رَجْلةٍ**”dir. Ve “üç **كِلاب**” denilmez; ancak o “üç **أَكْلُبٍ**”dür. **أَبو حاتم** dedi: nahivciler Allah Teâlâ’nın sözü **ثلاثةَ قُروء** hakkında dediler: **القُروء**’dan üç murad etti.

**أَبو عبيد**: **الأَقْراءُ**: hayızlardır; ve **الأَقْراء**: temizliklerdir; ve kadın, iki işin ikisinde de **أَقْرَأَت** etmiştir; ve aslı, şeyin vaktinin yaklaşmasındandır. **الشافعي**—Allah ondan razı olsun—dedi: **القَرْء** vaktin ismidir; hayız bir vakit için geldiğinde ve temizlik bir vakit için geldiğinde, **الأَقْراء**’ın hayızlar ve temizlikler olması caiz oldu. Dedi: Resûlullah’ın—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—sünneti delâlet etti ki Allah—azze ve celle—**والمُطَلِّقاتُ يَتَرَبَّصْن بأَنْفُسِهنّ ثلاثةَ قُروء** sözüyle temizlikleri murad etti. Bu, çünkü İbn Ömer karısını boşadığında ve o hayızlı iken, Ömer—Allah ondan razı olsun—Nebî’ye—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—yaptığı şey hakkında fetva sordu; o da dedi: “Ona emret, ona dönsün; artık temizlendiğinde onu boşasın; işte o, Allah Teâlâ’nın kadınların onun için boşanmasını emrettiği iddettir.”

Ve **أَبو إِسحق** dedi: benim yanımda bunun hakikatinde olan: **القَرْءَ** dilde toplamadır; ve onların “havuzda suyu **قَرَيْتُ**” sözleri, her ne kadar yâ’ya ilzam edilmişse de, “topladım”dır. Ve “Kur’an’ı **قَرَأْتُ**”: onunla toplanmış olarak lafzettim. Ve maymun **يَقْرِي**; yani ağzında yediğini toplar. Artık **القَرْءُ**, kanın rahimde toplanmasıdır; ve bu ancak temizlikte olur. Ve Âişe ve İbn Ömer’den—Allah ikisinden de razı olsun—sahih oldu ki ikisi dediler: **الأَقْراء** ve **القُرُوء**: temizliklerdir. Ve bu lafzı, Arapların sözünden, **الأَعشى**’nın sözü tahkik etti:
لِما ضاعَ فيها مِنْ قُرُوءِ نِسَائكا
Artık buradaki **القُرُوءُ**, hayızlar değil temizliklerdir; çünkü kadınlara ancak temizliklerinde varılır, hayızlarında değil; artık onun onlardan gıybetiyle zayi olan, onların temizlikleridir. Ve denilir: kadın **قَرَأَت**: temizlendi; ve **قَرأَتْ**: hayız oldu.

**حُمَيْدٌ** dedi:
أَراها غُلامانا الخَلا، فتَشَذَّرَتْ *  مِراحاً، ولم تَقْرَأْ جَنِيناً ولا دَما
Denilir: bir alaka, yani kan, ve ne de cenin taşımadı. **الأَزهريُّ** dedi: Irak ehli der ki: **القَرْءُ**: hayızdır; ve hüccetleri, onun—Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun—sözü: “Namazı, **أَقْرائِكِ** günlerinde bırak”; yani hayızının günlerinde.

Ve **الكسائي** ve **الفَرّاء** birlikte dediler: kadın hayız olduğunda **أَقْرأَت** eder; artık o **مُقْرِئٌ**’dir. Ve **الفرّاء** dedi: ihtiyaç geciktiğinde **أَقْرأَتِ الحاجةُ** eder. Ve **الأخفش** dedi: kadın hayız olduğunda **أَقْرأَت** eder; ve “bir hayız **قَرَأَتْ** etmedi” yani rahmi bir hayız üzerine kapanmadı. **ابن الأَثير** dedi: bu lafız hadiste müfred ve cem’ olarak tekrarlandı; müfredi, قاف’ın fethasıyla; ve **أَقْراءٍ** ve **قُروءٍ** üzere cem’ olunur; ve o, zıtlardandır: temizlik üzerine vâki olur—Şâfiî ve Hicaz ehli ona gitti—ve hayız üzerine vâki olur—Ebû Hanîfe ve Irak ehli ona gitti—; ve **القَرْءِ**’ün aslı, bilinen vakittir; bunun için iki zıd üzerine vâki oldu; çünkü her birinin bir vakti vardır.

Ve kadın, temizlendiğinde ve hayız olduğunda **أَقْرأَت** eder. Ve bu hadiste, onda **الأَقْراءِ** ile hayızları murad etti; çünkü onda ona namazı terk etmeyi emretti. Ve kadın **أَقْرَأَت** eder; ve o **مُقْرِئٌ**: hayız oldu ve temizlendi. Ve kanı gördüğünde **قَرَأَتْ** eder.

Ve **المُقَرَّأَةُ**: **أَقْرائها**’nın bitmesi kendisiyle beklenecek olan. **أَبو عمرو بن العَلاءِ** dedi: falan, cariyesini falan kadına verdi; onu **تُقَرِّئُها**; yani istibrâ için hayız görsün diye onu yanında tutar. Ve kadın **قُرئَت**: iddeti bitinceye kadar hapsedildi. Ve **الأَخفش** dedi: kadın hayız sahibi olduğunda **أَقْرَأَت** eder; artık hayız olduğunda “**قَرَأَتْ**” dersin, ألف’sız. Denilir: kadın bir hayız yahut iki hayız **قَرَأَت**. Ve **القَرْءُ**: hayzın bitmesidir. Ve bazısı dedi: iki hayız arasındaki şey. Ve Ebû Zerr’in İslâmında: “Onun sözünü şiirin **أَقْراءِ** üzerine koydum; artık hiçbir kimsenin dili üzerine uyuşmaz”; yani şiirin yolları ve bahirleri üzerine; onun teki, fetha ile **قَرْءٌ**’dür. Ve **الزمخشري** yahut başkası dedi: şiirin **أَقْراءُ**: onunla bitirilen kafiyeleridir; temizlik **أَقْراءِ**’ı gibi ki onun yanında kesilir. Tekil: **قَرْءٌ** ve **قُرْءٌ** ve **قَرِيءٌ**; çünkü onlar beyitlerin kesitleri ve sınırlarıdır.

Ve deve ve koyun **قَرَأَت** eder, **تَقْرَأُ**: gebe kaldı. Dedi:
هِجانُ اللَّوْنِ لم تَقْرَأْ جَنِينا
Ve bir deve **قارئٌ**, هاء’sız. Ve “hiçbir zaman **سَلىً** **قَرَأَتْ** etmedi”: hiç **مَلْقُوحاً** taşımadı. Ve **اللحياني** dedi: mânası “atmadı”dır. Ve deve **قَرَأَت**: doğurdu.

Ve deve ve koyun **أَقْرَأَت**: su rahminde yerleşti; ve o, **قِرْوتها**’sındadır; kıyas üzere olmaksızın; kıyas, **قِرْأَتها**’dır. Ve **الأَزهري** **أَبي الهيثم**’den rivayet etti ki dedi: denilir: “Deve hiçbir zaman **سَلىً** **قَرَأَت** etmedi; ve hiçbir zaman **مَلْقُوحاً** **قَرَأَتْ** etmedi.” Bazısı dedi: rahminde hiçbir zaman bir çocuk taşımadı. Ve bazısı dedi: hiçbir zaman bir çocuk düşürmedi; yani taşımadı.

**ابن شميل**: erkek deve, deveyi **غير قُرْءٍ**(1) üzere vurdu
(1 “**غير قرء**” sözü, **التهذيب**’te bu ضبط iledir.) ; ve devenin **قُرْءُ**’ü: onun **ضَبَعَتُها**’sıdır. Ve bu bir deve **قارئٌ**’dir ve bu, ey sen, **نُوقٌ قَوارِئُ**’dir; ve o, kadının **أَقْرأَت** etmesindendir; ancak kadında ألف ile, devede ألف’sız denilir.

Ve atın **قَرْءُ**’ü: onun **وداقِها** günleridir; yahut onun çiftleşme günleridir; ve çoğulu **أَقْراءٌ**. Ve erkek deve, deveyi, onu bırakıp gebe kaldı mı değil mi diye bakmak için, **اسْتَقْرَأَ** eder.

**أبو عبيدة**: **الوَدِيقُ** onun **وَداقِها**’sında durdukça, o, onun **قُرُوئها**’sında ve **أَقْرائِها**’sındadır. Ve yıldızlar **أَقْرَأَت**: batışları vakti geldi. Ve yıldızlar ayrıca **أَقْرَأَت**: yağmuru gecikti. Ve rüzgârlar **أَقْرَأَت**: vakti için esti ve vaktine girdi.

Ve **القارئُ**: vakit. Ve **مالك بن الحَرثِ الهُذَليّ**’nin sözü:
كَرِهْتُ العَقْرَ عَقْرَ بَنِي شَلِيلٍ، * إِذا هَبْتْ، لقارئِها، الرِّياحُ
Yani, esiş vaktine ve soğuğunun şiddetine. Ve **العَقْرُ**: bizzat bir yerdir. Ve **شَلِيلٌ**: **جَرِير بن عبداللّه البَجَلِيّ**’nin dedesidir.

Ve denilir: bu, rüzgârın **قارِيءُ**’üdür: onun esiş vaktine; ve o, **الكاهِل** ve **الغارِب** babındandır; ve زائد’in atılması üzere de olabilir.

Ve senin işin **أَقْرَأَ** etti ve ihtiyacın **أَقْرَأَت** etti; denildi: yaklaştı; ve denildi: gecikti. Ve **الصحاح**’ta: “ihtiyacın **أَقْرَأَت** etti”: yaklaştı. Ve bazısı dedi: “Sen, senin **قِراكَ**’ını mı kararttın yoksa onu **أَقْرَأْتَه** mi ettin?” yani onu hapsettin ve geciktirdin mi? Ve ehlinden **أَقْرَأَ** etti: yaklaştı.

Ve seferinden **أَقرأَ** etti: döndü. Ve “seferimden **أَقْرَأْتُ**” yani ayrıldım.

Ve **القِرْأَةُ**, kesre ile, **القِرْعةِ** gibi: vebadır.

Ve beldelerin **قِرْأَةُ**’si: onun vebasıdır. **الأَصمعي** dedi: bir beldeye geldiğinde ve onda on beş gece kaldığında, beldenin **قِرْأَةُ**’si senden gitmiştir; ve beldenin **قِرْءُ**’ü. Hicaz ehlinin “beldelerin **قِرَةُ**’si” sözüne gelince, ancak o, harekeli hemzeyi hazfetmek ve onu kendinden önceki sâkine atmak üzerinedir; ve o, kıyastan bir türdür. **أَبو عبيد**’in i‘râbı ve onun onu bir dil sanması ise hatadır.

Ve **الصحاح**’ta: onların “**قِرةٌ**” sözünün, hemzesiz, mânası: bundan sonra onda hastalanırsa, beldenin vebasından değildir.
