# قرأ — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A3/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D8%A3/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A3.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: قرأ

- قرأت المرأة: رأت الدم، واقرأت: صارت ذات قرء، وقرأت الجارية: استبرأتها بالقرء. والقرء في الحقيقة: اسم للدخول في الحيض عن طهر. ولما كان اسما جامعا للأمرين الطهر والحيض المتعقب له أطلق على كل واحد منهما؛ لأن كل اسم موضوع لمعنيين معا يطلق على كل واحد منهما لأن كل اسم موضوع لمعنيين معا يطلق على كل واحد منهما إذا انفرد، كالمائدة: للخوان وللطعام، ثم قد يسمى كل واحد منهما بانفراده به. وليس القرء اسما للطهر مجردا، ولا للحيض مجردا بدلالة أن الطاهر التي لم تر أثر الدم لا يقال لها: ذات قرء. وكذا الحائض التي استمر بها الدم والنفساء لا يقال لها ذلك.
وقوله: ﴿يتربصن بأنفسهن ثلاثة قروء﴾ [البقرة/228] أي: ثلاثة دخول من الطهر في الحيض. وقوله عليه الصلاة والسلام: (اقعدي عن الصلاة أيام أقرائك) (عن عدي بن ثابت أن النبي صلى الله عليه وسلم قال لا مرأة: (دعي الصلاة أيام أقرائك) أخرجه أبو داود برقم 297؛ والترمذي (انظر: العارضة 1/199) ؛ وابن ماجه 1/204 وهو ضعيف) أي أيام حيضك، فإنما هو كقول القائل: أفعل كذا أيام ورد فلان، ووردوه إنما يكون في ساعة وإن كان ينسب إلى الأيام.
وقول أهل اللغة: إن القرء من: قرأ، أي: جمع، فإنهم اعتبروا الجمع بين زمن الطهر وزمن الحيض حسبما ذكرت لاجتماع الدم في الرحم، والقراءة: ضم الحروف والكلمات بعضها إلى بعض في الترتيل، [وليس يقال ذلك لكل جمع] (ما بين [ ] ذكره الزركشي في البرهان 1/277، وتعقبه فقال: لعل مراده بذلك في العرف والاستعمال لا في أصل اللغة). لا يقال: قرأت القوم: إذا جمعتهم، ويدل على ذلك أنه لا يقال للحرف الواحد إذا تفوه به قراءة، والقرآن في الأصل مصدر، نحو: كفران ورجحان.
قال تعالى: ﴿إن علينا جمعه وقرآنه * فإذا قرأناهه فاتبع قرآنه﴾ [القيامة/17 - 18] قال ابن عباس: إذا جمعناه وأثبتناه في صدرك فاعمل به، وقد خص بالكتاب المنزل على محمد صلى الله عليه وسلم، فصار له كالعلم كما أن التوراة لما أنزل على موسى، والإنجيل على عيسى صلى الله عليهما وسلم. قال بعض العلماء: (تسمية هذا الكتاب قرآنا من بين كتب الله لكونه جامعا لثمرة كتبه) بل لجمعه ثمرة جميع العلوم، كما أشار تعالى إليه بقوله: ﴿وتفصيل كل شيء﴾ [يوسف/111]، وقوله: ﴿تبيانا لكل شيء﴾ [النحل/89]، ﴿قرآنا عربيا غير ذي عوج﴾ [الزمر/28]، ﴿وقرآنا فرقناه لتقرأه﴾ [الإسراء/106]، ﴿في هذا القرآن﴾ [الروم/58]، ﴿وقرآن الفجر﴾ [الإسراء/78] أي: قراءته، ﴿لقرآن كريم﴾ [الواقعة/77] وأقرأت فلانا كذا. قال: ﴿سنقرئك فلا تنسى﴾ [الأعلى/6]، وتقرأت: تفهمت، وقارأته: دارسته.

### Türkçe

- **قرأت المرأة**: kanı gördü; ve **اقرأت**: **قرء** sahibi oldu; ve **قرأت الجارية**: onu **قرء** ile istibrâ ettim (rahminin boşluğunu **قرء** ile yokladım). Ve **القرء** hakikatte: temizlikten hayza girişin adı(dır). Ve iki şeyin, temizlik ve onu takip eden hayzın, ikisini birden toplayan bir isim olunca her birine ıtlak olundu; çünkü iki mânâya birlikte konulmuş her isim, tek başına kaldığında onların her birine ıtlak olunur; **كالمائدة**: sofra için ve yemek için; sonra onların her biri, tek başına, onunla adlandırılabilir. Ve **القرء**, sırf temizlik için bir isim değildir; ne de sırf hayz için; bunun delili: kanın eserini görmemiş olan temiz kadına “**ذات قرء**” denilmez. Keza kanı kendisiyle devam etmiş olan hayzlıya ve lohusaya da bu denilmez.
وقوله: ﴿يتربصن بأنفسهن ثلاثة قروء﴾ [البقرة/228] yani: temizlikten hayza üç giriş. Ve onun (sallallahu aleyhi ve sellem) sözü: (اقعدي عن الصلاة أيام أقرائك) (عدي بن ثابت’ten: Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem bir kadına dedi ki: (دعي الصلاة أيام أقرائك) Ebû Dâvûd 297; Tirmizî (bk. العارضة 1/199); İbn Mâce 1/204; ve o zayıftır) yani hayz günlerin; bu ancak söyleyenin sözü gibidir: “Falanın varış günlerinde şunu yaparım”; hâlbuki onun varışı ancak bir saatte olur, her ne kadar günlere nispet edilse de.
وقول أهل اللغة: **القرء**’ün **قرأ**’dan olduğu, yani: topladı; çünkü onlar, zikrettiğim üzere, rahimde kanın toplanması sebebiyle temizlik zamanı ile hayz zamanı arasındaki toplamayı itibara aldılar; ve **القراءة**: tertîlde harfleri ve kelimeleri birbirine katıp birleştirmektir, [ve bu her toplama için söylenmez] ( [ ] arasındakini Zerkeşî el-Burhân 1/277’de zikretti; ve onu ta‘kîb edip dedi ki: belki bununla örf ve استعمالde olanı kastetmiştir, dilin aslında değil). “**قرأت القوم**” denilmez: onları topladığım zaman; ve buna delâlet eder: tek bir harfe, onu telaffuz ettiğinde, **قراءة** denilmez; ve **القرآن** aslında bir masdardır; **كفران** ve **رجحان** gibi.
قال تعالى: ﴿إن علينا جمعه وقرآنه * فإذا قرأناهه فاتبع قرآنه﴾ [القيامة/17 - 18] İbn Abbâs dedi: onu topladığımız ve göğsünde sabitlediğimiz zaman onunla amel et; ve Muhammed sallallahu aleyhi ve sellem üzerine indirilen kitaba tahsis olundu; böylece ona, Tevrat’ın Mûsâ üzerine indirilmesi ve İncil’in Îsâ (aleyhimâ’s-selâm) üzerine indirilmesi gibi, bir özel ad gibi oldu. Bazı âlimler dedi: (Bu kitabın, Allah’ın kitapları arasından **قرآنا** diye adlandırılması, kitaplarının semeresini toplayıcı olması sebebiyledir) bilakis bütün ilimlerin semeresini toplaması sebebiyledir; nitekim Allah تعالى buna şu sözüyle işaret etti: ﴿وتفصيل كل شيء﴾ [يوسف/111] ve sözü: ﴿تبيانا لكل شيء﴾ [النحل/89]، ﴿قرآنا عربيا غير ذي عوج﴾ [الزمر/28]، ﴿وقرآنا فرقناه لتقرأه﴾ [الإسراء/106]، ﴿في هذا القرآن﴾ [الروم/58]، ﴿وقرآن الفجر﴾ [الإسراء/78] yani: onun okunması, ﴿لقرآن كريم﴾ [الواقعة/77] ve **أقرأت** falana şunu. Dedi: ﴿سنقرئك فلا تنسى﴾ [الأعلى/6]، ve **تقرأت**: anladım; ve **قارأته**: onunla müzâkere ettim.
