# قرأ — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A3/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D8%A3/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A3.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: قرأ

القَرْءُ بالفتح: الحيض، والجمع أقْراءٌ وقُروءٌ على فُعولٍ، وأَقْرُؤٌ في أدنى العدد. وفي الحديث: "دعي الصلاةَ أيامَ أقْرائِكِ". والقَرْءُ أيضاً: الطُهْرُ، وهو من الأضداد. قال الأعشى:
مُوَرِّثَة مالاً وفي الأصل رفْعَةًلِما ضاع فيها من قروءِ نِسائِكا
وأقْرأتِ المرأة: حاضت، فهي مُقْرِئٌ. وأقْرَأتْ: طَهُرت. وقال الأخفش: أقْرأتِ المرأةُ: إذا صارت صاحبة حيضٍ. فإذا حاضت قلت: قَرَأَتْ - بلا ألفٍ - يقال: قَرَأتِ المرأةُ حَيْضَةً أو حَيْضَتين. والقَرْءُ: انقِضاءُ الحيض. وقال بعضهم: ما بين الحيضتين. وأقْرأتْ حاجتُكَ: دنت. والقارئ: الوقتُ؛ تقول منه: أقْرَأتِ الريحُ، إذا دخلت في وقتها. واستقرأ الجملُ الناقة: إذا تاركها لينظر ألَقِحَتْ أم لا. قال أبو عمرو بن العلاء: يقال دفع فلان جاريته إلى فلانة تُقَرِّئُها، أي يمسكها عندها حتَّى تحيض للاستبراء. قال: وإنما القَرْءُ الوقتُ، فقد يكون للحيض، وقد يكون للطهر. قال الشاعر:
إذا ما السماء لم تَغِمْ ثم أخْلَفَتْقُروءُ الثريَّا أن يكون لها قَطْرُ
يريد وقت نَوْئها الذي يُمطَرُ فيه الناس، يقال: أقْرَأتِ النجوم، إذا تأخر مطرها. وقَرَأتُ الشيء قرآنا، جمعته وضممت بعضه إلى بعض. وقرأت الكتاب قراءة وقرآنا، ومنه سمِّي القرآن. وقال أبو عبيدة: سمِّي القرآن لأنه يجمع السُّوَرَ فيضمها. وقوله تعالى: "إنَّ علينا جمعه وقُرْآنَه" أي قراءته. قال ابن عبَّاس: فإذا بيَّنَّاه لك بالقراءة فاعمل بما بيَّنَّاهُ لك. وفلان قرأ عليك السلام وأقراك السلامَ، بمعنًى. وأقرأه القرآن فهو مُقْرِئٌ، وجمع القارئ قَرَأةٌ. والقُرَّاءُ: الرجل المتنسِّك، وقد تَقَرَّأَ، أي تنسَّكَ، والجمع القُرَّاءونَ. قال الفراء: أنشدني أبو صَدَقَةَ الدُّبيريّ:
بيضاءُ تصطاد الغَوِيَّ وتَسْتَبي		بالحسنِ قَلْب المُسلمِ القُـرَّاءِ
وقد يكون القُرَّاءُ جمعاً لقارئ. القِرْأةُ: الوباء.

### Türkçe

**القَرْءُ** fetha ile: hayızdır; çoğulu **أقْراءٌ** ve **قُروءٌ**dur, **فُعولٍ** vezni üzerinedir; ve en az sayı için **أَقْرُؤٌ**. Ve hadiste: “Namazı **أقْرائِكِ** günlerinde bırak.” Ve **القَرْءُ** ayrıca: temizliktir; o, zıt anlamlılardandır. A‘şâ dedi ki:
مُوَرِّثَة مالاً وفي الأصل رفْعَةًلِما ضاع فيها من قروءِ نِسائِكا
Ve kadın **أقْرأتِ**: hayız oldu; o hâlde o **مُقْرِئٌ**dür. Ve **أقْرَأتْ**: temizlendi. Ahfeş dedi ki: Kadın **أقْرأتِ**: hayız sahibi olduğunda. Hayız olduğunda ise şöyle dersin: **قَرَأَتْ** — elifsiz — denir ki: Kadın **قَرَأتِ** bir hayız yahut iki hayız. Ve **القَرْءُ**: hayzın sona ermesidir. Bazıları dedi ki: iki hayız arasındaki şeydir. Ve senin ihtiyacın **أقْرأتْ**: yaklaştı. Ve **القارئ**: vakittir; ondan şöyle dersin: rüzgâr **أقْرَأتِ**; vaktine girdiğinde. Ve deve, dişi deveyi **استقرأ**: onu bırakıp hamile kaldı mı yoksa hayır mı diye bakmak için. Ebû Amr b. el-Alâ dedi ki: Denir: falan, cariyesini falancaya verdi, onu **تُقَرِّئُها**; yani istibrâ için hayız görsün diye onu yanında tutar. Dedi ki: **القَرْءُ** ancak vakittir; hayız için de olabilir, temizlik için de olabilir. Şair dedi ki:
إذا ما السماء لم تَغِمْ ثم أخْلَفَتْقُروءُ الثريَّا أن يكون لها قَطْرُ
İster: onun nev’inin vaktini; insanların onda yağmurlandığı (yağmur gördüğü) vakti. Denir: yıldızlar **أقْرَأتِ**; yağmuru geciktiğinde. Ve ben şeyi **قرأتُ** **قرآنا**; onu topladım ve onun bir kısmını bir kısmına kattım. Ve kitabı **قراءة** ve **قرآنا** olarak okudum; ondan dolayı **القرآن** adlandırıldı. Ebû Ubeyde dedi ki: **القرآن** adlandırıldı; çünkü sûreleri toplar da onları birbirine katar. Ve Yüce Allah’ın sözü: “Şüphesiz onun toplanması ve **قُرْآنَه** bize aittir” yani onun okunmasıdır. İbn Abbâs dedi ki: Onu sana okuma ile açıkladığımızda, sana açıkladığımızla amel et. Ve falan sana selâmı okudu (**قرأ**) ve sana selâmı okuttu (**أقراك**)—bir mânâ ile. Ve ona **القرآن**’ı okuttu; o hâlde o **مُقْرِئٌ**dür. Ve **القارئ**’in çoğulu **قَرَأةٌ**dir. Ve **القُرَّاءُ**: mütenessik (ibadete kapanmış) adamdır; ve **تَقَرَّأَ**; yani zühd/ibadetle meşgul oldu; çoğulu **القُرَّاءونَ**dur. Ferrâ dedi ki: Ebû Sadaqa ed-Dübeyrî bana inşâd etti:
بيضاءُ تصطاد الغَوِيَّ وتَسْتَبي		بالحسنِ قَلْب المُسلمِ القُـرَّاءِ
Ve **القُرَّاءُ**, **قارئ** için bir çoğul da olabilir. **القِرْأةُ**: vebadır.
