# قربس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قربس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قربس

القربوس، كحلزون، للسرج، ولا يسكن إلا في ضرورة الشعر، هذه عبارة الصحاح، إلا أنه قال: ولا يخفف إلا في الشعر، مثل طرسوس، لأن فعلول ليس من أبنيتهم، وظن شيخنا أن هذا جاء به المصنف من عنده، فلذا حمله أن قال: هو غلط ظاهر، بل تسكين الراء مع ضم القاف لغة مشهورة فيه، كما أشرت إليه في شرح الدرة وغيره، وكلام الشهاب فيه قصور، فإنه يدل على أن سكونه لغة مع فتح أوله، ولا قائل به. إنتهى. وهذا الذي غلط فيه المصنف ونسب القصور فيه للشهاب فقد أبان الجوهري عن حقيقته فيما نصه، على ما تقدم، حكاها أبو زيد، فهي لغة صحيحة عند أبي زيد وعند الجوهري في ضرورة ا لشعر خاصة، ومثله بطرسوس، فإنه كحلزون، وقد تخفف في الضرورة، فما ذهب إليه شيخنا غلط، ولا قصور في كلام الشهاب، فتأمل، وقال ابن دريد، في كتاب السرج واللجام ونقلته منه من غير واسطة: إن القربوس: حنو السرج، وهما قربوسان، وهما متقدم السرج ومؤخره، ويقال لهما: حنواه، وهما من السرج بمنزلة الشرخين من الرحل، وج قرابيس، قال ابن دريد: وفي القربوس العضدان، وهما رجلاه اللتان تقعان على الدفتين، وهما باطنتا العضدين، ففي كل قربوس عضدان وذئبتان ثم الدفتان، وهما اللتان يقع عليهما باد الفرس، وفي الدفتين العراقان، وهما حرفا الدفتين من مقدم السرج ومؤخره، إلى آخر ما ذكره، ليس هذا محله، وفي العباب: وبعض أهل الشام يثقله، وهو خطأ ويجمعه على قربابيس، وهو أشد خطأ.

### Türkçe

**القربوس**: eyer için, **كحلزون** (salyangoz gibi). Ancak şiir zarureti dışında sâkin kılınmaz. Bu, **الصحاح**’ın ibaresidir; ancak o şöyle dedi: “Ancak şiirde hafifletilir”; **طرسوس** gibi. Çünkü **فعلول** onların bina(vezin)lerinden değildir. Şeyhimiz zannetti ki bunu musannif kendi yanından getirmiştir; bu yüzden onu “o, açık bir yanlıştır” demeye sevk etti. Bilakis, **الراء**’yı sâkin kılmakla birlikte **القاف**’ı dammeli yapmak onda meşhur bir lugattır; **شرح الدرة**’de ve başkasında ona işaret ettiğim gibi. **الشهاب**’ın sözü ise eksiktir; çünkü onun sükûnun, evvelinin fethasıyla bir lugat olduğuna delâlet eder; bunu söyleyen yoktur. Bitti. Ve musannifin onda yanıldığı ve eksikliği **الشهاب**’a nisbet ettiği bu şeyde, **الجوهري** onun hakikatini, daha önce geçtiği üzere, nassında açıklamıştır; onu **أبو زيد** hikâye etti; o hâlde o, **أبو زيد** katında ve **الجوهري** katında, özellikle şiir zaruretinde sahih bir lugattır. Bunun benzeri **بطرسوس** ile de misallendirildi; çünkü o da **كحلزون** gibidir; ve zarurette hafifletilebilir. Şu hâlde şeyhimizin gittiği şey yanlıştır; **الشهاب**’ın sözünde de eksiklik yoktur; öyleyse düşün. Ve **ابن دريد** dedi; **كتاب السرج واللجام**’da; onu ondan vasıtasız naklettim: “Şüphesiz **القربوس**: eyerin kıvrımıdır; ikisi **قربوسان**’dır; ve onlar eyerin önü ve arkasının ileride olanı ile geride olanıdır. Ve ikisine **حنواه** denir. Ve onlar eyerdendir; **الشرخين**’in **الرحل**’den olan menzilesi gibidir.” Çoğulu **قرابيس**. **ابن دريد** dedi: “Ve **القربوس**’ta **العضدان** vardır; ve onlar, iki **الدفتين** üzerine düşen iki ayağıdır; ve onlar **العضدين**’in iç taraflarıdır. Şu hâlde her **قربوس**’ta **عضدان** ve iki **ذئبتان** vardır; sonra **الدفتان**; ve onlar, atın göğsünün üzerine düştüğü iki şeydir. Ve **الدفتين**’de **العراقان** vardır; ve onlar, eyerin önünden ve arkasından **الدفتين**’in iki kenarıdır.” Onun zikrettiğinin sonuna kadar; burası onun yeri değildir. Ve **العباب**’da: “Şam ehlinin bazısı onu ağırlaştırır; ve o hatadır. Ve onu **قربابيس** üzere cem eder; ve o daha şiddetli bir hatadır.”
