# قربق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D8%A8%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قربق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قربق

القربق، كجندب كتب في بعض النسخ بالحمرة، والصواب كما هنا: دكان البقال وكذلك الكربج، والكربق، فارسي معرب كربه هكذا في سائر النسخ. وقال ابن شميل: القربق: الحانوت، فارسي معرب كلبه، كما نقله الجوهري والصاغاني. قلت: وهذا هو الصواب. وأما كربه الذي ذكره المصنف وضبطه بالكاف الفارسية، فإن معناها عندهم الهرة. وأما الدكان فهي كلبه لا غير. وأما القربق في قول أبي قحفان عبد الله بن قحفان العنبري، وأنشده الأصمعي لسالم بن قحفان، وصوبه ابن بري:
  يتبعن ورقاء كلون العوهـق
  لاحقة الرجل عنود المرفـق
  يا بن رقيع هل لها من مغبق
  ما شربت بعد قليب القربـق ويروى طوي القربق.

  منع قطرة غير النجاء الأدفق ويروى: بقطرة. وقال أبو عبيد: يا ابن رقيع. وما بعده للصقر بن حكيم بن معية الربعي. قال ابن بري: والذي يروى للصقر بن حكيم:
  قد أقبلت طواميا من مشرق
  تركب كل صحصحان أخوق وبعد قوله: يا بن رقيع:
  هل أنت ساقيها سقاك المستقي

  وروى أبو علي: النجاء بكسر النون. وقال: هو جمع نجوة، وهي السحابة. والمعنى: ما شربت غير ماء النجاء، فحذف المضاف الذي هو الماء؛ لأن السحاب لا يشرب. قال: والظاهر من البيت عندي أنه يريد بالنجاء الأدفق السير الشديد؛ لأن النجو هو السحاب الذي هراق الماء، وهذا لا يصح أن يوصف بالغزر والدفق. فالمراد البصرة بعينها، قاله أبو عبيدة. ورواه أيضا بالكاف. قال الصاغاني: وهذا مما يستثنى من غيره، يقول: إنها لم تشرب ماء منذ خرجت من البصرة حتى وردت الرقيعي بقطرة، أي: بقليل.

### Türkçe

**القربق**; **كجندب**: bazı nüshalarda kırmızıyla yazılmıştır; doğru olan, burada olduğu gibidir: bakkal dükkânı; aynı şekilde **الكربج** ve **الكربق**. Farsça olup Arapçalaştırılmıştır: **كربه**; diğer nüshaların tamamında böyledir. İbn Şümeyl dedi: **القربق**: dükkân; Farsça olup Arapçalaştırılmıştır: **كلبه**; Cevherî ve Sâğânî’nin naklettiği üzere. Ben dedim: Bu, doğru olanın ta kendisidir. Müellifin zikrettiği ve Farsça **الكاف** ile ضبط ettiği **كربه**’ye gelince, onların yanında bunun mânası kedidir. Dükkân ise ancak **كلبه**’dir, başka değil. **القربق** ise, Ebû Kuhfân Abdullah b. Kuhfân el-Anberî’nin sözünde (Asmaî’nin Sâlim b. Kuhfân için inşad ettiği ve İbn Berrî’nin tashih ettiği üzere) şöyledir:
  Onlar, **العوهق** renginde bir **ورقاء**’yı izlerler
  Adamın arkasına bitişik, dirseği inatçı
  Ey **رقيع**’in oğlu, onun için bir **مغبق** var mı?
  **القربق** kuyusundan sonra içmedi; **طوي القربق** diye de rivayet edilir.

  **النجاء الأدفق**’tan başka bir damlayı men etti; **بقطرة** diye de rivayet edilir. Ebû Ubeyd dedi: “Ey **رقيع**’in oğlu.” Ondan sonrası, es-Sakr b. Hakîm b. Mu‘ayye er-Rab‘î’nindir. İbn Berrî dedi: es-Sakr b. Hakîm’e rivayet olunan şudur:
  Doğudan **طواميا** olarak gelmişti
  Her **صحصحان أخوق**’a biner; “Ey **رقيع**’in oğlu” sözünden sonra:
  Onu sulayan sen misin? Sulayan seni sulasın

  Ebû Ali rivayet etti: **النجاء** nunun kesresiyle. Ve dedi: Bu, **نجوة**’nin cem‘idir; o da buluttur. Mânâ: **النجاء** suyundan başka bir şey içmedi; izafet olunanı, yani suyu, hazfetti; çünkü bulut içilmez. Dedi: Beyitten bana göre zâhir olan, **النجاء الأدفق** ile şiddetli yürüyüşü kastetmesidir; çünkü **النجو** suyu dökmüş olan buluttur; bu ise, bolluk ve akışla vasfedilmesi sahih olmaz. Murad, Basra’nın bizzat kendisidir; bunu Ebû Ubeyde söyledi. Onu ayrıca **الكاف** ile de rivayet etti. Sâğânî dedi: Bu, başkasından istisna edilen şeylerdendir; der ki: O, Basra’dan çıktıktan beri **رقيعي**’ye **بقطرة** ile varıncaya kadar su içmedi; yani az bir şeyle.
