# قرثع (ق-ر-ث-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AB%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D8%AB%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ر - ث - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AB%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

قرثع:
القَرْثَعُ: المرأةُ الجَريئةُ القليلةُ الحَياء.

##### Türkçe

قرثع:
**القَرْثَعُ**: cesur, hayâsı az kadın.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AB%D8%B9/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

القَرْثَعُ من النساء: البلهاء. وسئل أعرابيٌّ عنها فقال: هي التي تكحَل إحدى عينيها وتترك الأخرى، وتلبس قميصها مقلوباً. وفلانٌ قِرْثِعَةُ مال بالكسر، إذا كان يُحسن رِعْيَةَ المال ويصلُح على يديه.

##### Türkçe

**القَرْثَعُ** kadınlardan: ahmak olan. Ve onun hakkında bir bedevîye soruldu da şöyle dedi: O, iki gözünden birini sürmeler ve ötekini bırakır; ve gömleğini ters giyer. Ve falan kimse **قِرْثِعَةُ** maldır—kesre ile—, eğer malın gözetimini iyi yapar ve onun elleri üzerinde (onun eliyle) düzelir ise.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AB%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَرْثَعُ: هي المرأَة الجَرِيئةُ القليلة الحياء، وقيل: هي البَذِيّةُ الفاحِشةُ، وقيل: هي البَلْهاء التي تَلْبَس قميصها أَو دِرْعَها مقلوباً وتَكْحَلُ إِحدى عينيها وتَدَعُ الأُخرى رُعُونةً، وقال الأَزهري: امرأَة قَرْثَعٌ وقَرْدَعٌ وهي البَلْهاء. قال ابن الأَثير في صفة المرأَة الناشز: هي كالقَرْثَعِ، قال: هي البلهاء؛ ومنه حديث الواصِفِ أَو الواصفةِ: ومنهن القرثع ضُرّي ولا تنفع. قال الأَزهري: وجاء عن بعضهم أَنه قال: النساء أَربع: فمنهن رابعة تَرْبَع، وجامِعةٌ تَجْمَع، وشيطان سَمَعْمَع، ومنهن القَرْثَع؛ والقَرْثَعُ: الذي يُدَنِّي ولا يُبالي ما كَسَب. والقَرْثَعُ والقَرْثَعةُ: وبَر صِغار تكون على الدابة، ويوصف به فيقال: صُوف قرثع، يُشْبه المرأَة لضعفه ورداءته. والقَرْثَعُ: الظَّليم، وقَرْثَعَتُه زَفُّه وما عليه. والقِرْثِعةُ: الحَسَنُ الخِيالةِ للمال ولكن لا يستعمل إِلا مضافاً، يقال: هو قِرْثِعةُ مال، بالكسر، وقِرْثِعُ مالٍ إِذا كان يُحْسِنُ رِعْيةَ المالِ ويصلح على يديه، ومثله تِرْعِيةُ مال. وقَرْثَعٌ: اسم رجل.

##### Türkçe

**القَرْثَعُ**: o, cesur, hayâsı az olan kadındır; ve denildi ki: o, edepsiz, fuhşî olandır; ve denildi ki: o, gömleğini yahut zırhını ters giyen ve iki gözünden birine sürme çekip ötekini kabalık olarak bırakan ahmaktır. Ve **الأَزهري** dedi: **قَرْثَعٌ** ve **قَرْدَعٌ** kadın; o, ahmaktır. **ابن الأَثير** asi (başkaldıran) kadının vasfında dedi: o, **القَرْثَعِ** gibidir; dedi: o, ahmaktır; ve ondan, vasfedenin yahut vasfeden kadının hadisi: “Ve onlardan **القرثع**: zararlı olur ve fayda vermez.” **الأَزهري** dedi: Bazılarından geldi ki o dedi: kadınlar dörttür: onlardan bir dördüncü vardır ki dörtler; ve bir toplayıcı ki toplar; ve bir şeytan **سَمَعْمَع**; ve onlardan **القَرْثَع** vardır; ve **القَرْثَعُ**: yaklaştıran ve ne kazandığına aldırmayan kimsedir. Ve **القَرْثَعُ** ve **القَرْثَعةُ**: binek hayvanının üzerinde bulunan küçük kıllardır; onunla vasıflandırılır da şöyle denir: **صُوف قرثع**; zayıflığı ve kötülüğü sebebiyle kadına benzer. Ve **القَرْثَعُ**: devekuşu erkeğidir; ve onun **قَرْثَعَتُه**’si: koşuşu ve üzerindeki şeydir. Ve **القِرْثِعةُ**: mal için güzel idare (sahibi) olandır; fakat ancak muzaf olarak kullanılır; şöyle denir: kesre ile **قِرْثِعةُ مال**; ve **قِرْثِعُ مالٍ**: malın gözetimini güzel yaptığı ve onun eli üzerinde düzeldiği zaman; ve bunun benzeri: **تِرْعِيةُ مال**. Ve **قَرْثَعٌ**: bir adam adıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AB%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القرثع، كجعفر: المرأة الجريئة القليلة الحياء. قاله الليث، وقيل: هي البذية الفاحشة. قال الأزهري: القرثع والقردع: البلهاء، ونقله الجوهري أيضا، قال ابن الأثير: وفي صفة المرأة الناشز: هي كالقرثع، قال: هي البلهاء، ومثله قول الواصف أو الواصفة: ومنهن القرثع، ضري ولا تنفع. القرثع: الظليم، عن ابن عباد. قال أبو سعيد السكري في قول أبي عامر بن أبي الأخنس الفهمي:
  أقائد هذا الجيش لسنا بطرقة                      ولكن علينا جلد أخنس قرثع

  أي الأسد، يقول: لسنا نهزة، ولكن أشداء كالأسد. القرثع: دويبة بحرية لها صدفة، تكون في البحر. القرثع: الدنيء الذي لا يبالي ما كسب وصنع. في الصحاح، سئل أعرابي عنها، أي البلهاء، فقال: هي المرأة تكحل إحدى عينيها فقط، أي وتدع الأخرى وتلبس درعها، وفي الصحاح: قميصها، مقلوبا، ونقله الصاغاني عن الأصمعي. قال ابن السكيت: أصل القرثع: وبر صغار يكون على الدواب، كالقرثعة أيضا، ويقال: صوف قرثع، وتشبه به المرأة لضعفه ورداءته. قال الليث: قرثع، بلا لام: رجل من تغلب، ثم من أوس، وفي التبصير: رجل من أوس بن تغلب، كان شاعرا. انتهى. وفي العين: كان من أشد الناس سؤالا، فقيل في المثل: أسأل من قرثع، وقال فيه أعشى بني تغلب:
  إذا ما القرثع الأوسي وافى                      عطاء الناس أهلكني سؤالا كذا نص العباب، ووجدت بخط يوسف بن شاهين سبط الحافظ:
  عطاء الناس أوسعهم سؤالا قرثع: تابعي ضبي روى عن سلمان الفارسي - رضي الله عنه - وغيره، وعنه علقمة بن قيس، وسهم بن منجاب، وغيرهم. وأم قرثع: صحابية، روي عن عطاء، عنها، قالت: يا رسول الله أغلب على عقلي. القرثعة: الحسن الإيالة للمال، ولكن لا يستعمل إلا مضافا، يقال: هو قرثعة مال، أو قرثعة مال كزبرجة، الفتح عن الفراء، والكسر نقله الجوهري واقتصر عليه، أي يحسن رعيته، ويصلح على يديه، ومثله: ترعية مال. وتقرثع الشيء، إذا اجتمع. تقرثعت الضائنة، إذا تنفشت. ومما يستدرك عليه: قرثعة، بالفتح: تابعي كنيته أبو المختار، روى عن ابن عباس، وولده المختار بن قرثعة الواسطي، روى عن أبيه، وعنه أبو سفيان الحميري، ذكره الماليني، كذا في التبصير.

##### Türkçe

**القرثع**, **كجعفر**: cesur, hayâsı az kadın. Bunu Leys söylemiştir; ve denildi ki: o, açık saçık küfürbazdır. Ezherî dedi ki: **القرثع** ve **القردع**: ahmak kadın; Cevherî de onu nakletti. İbnü’l-Esîr dedi ki: ve nâşize (başkaldıran) kadının sıfatında: “O, **كالقرثع** gibidir”; dedi ki: o, ahmaktır. Ve bunun benzeri, vasfeden erkek yahut vasfeden kadının sözü: “Ve onlardan **القرثع** (olan) vardır; zarar verir ve fayda vermez.” **القرثع**: devekuşu erkeği (**الظليم**), İbn Abbâd’dan. Ebû Saîd es-Sukkerî, Ebû Âmir b. Ebî’l-Ahnes el-Fehmî’nin sözü hakkında dedi:
  “Bu ordunun kumandanları mıyız? Biz **بطرقة** değiliz;
  fakat üzerimizde **جلد أخنس قرثع** vardır.”

  Yani aslan; “Biz ganimet kapma fırsatı (**نهزة**) değiliz; fakat aslan gibi şiddetliyiz” diyor. **القرثع**: kabuğu olan denizsel küçük bir canlı; denizde olur. **القرثع**: kazandığına ve yaptığına aldırmayan aşağılık kimse. **الصحاح**’ta: bir bedevîye onun hakkında soruldu; yani “ahmak kadın” (hakkında); o da dedi ki: “O, kadındır; iki gözünden yalnız birini sürmeler; yani ötekini bırakır ve zırhını giyer.” **الصحاح**’ta: “gömleğini (**قميصها**) ters (giyer)” (şeklindedir); Sâgânî bunu Asmaî’den nakletti. İbnü’s-Sikkît dedi ki: **القرثع**’ın aslı: binek hayvanlarının üzerinde bulunan küçük tüylerdir; **كالقرثعة** da (böyledir). Ve denilir: **صوف قرثع**; kadın, zayıflığı ve kötülüğü sebebiyle ona benzetilir. Leys dedi ki: **قرثع**, lamsız: Tağlib’den, sonra Evs’ten bir adam. **التبصير**’de: Tağlib b. Evs’ten bir adam; şair idi. Bitti. **العين**’de: insanların en şiddetli soru soranı idi; bu sebeple meselde denildi: “**أسأل من قرثع** (Kurtha‘dan daha çok soran).” A‘şâ Benî Tağlib onun hakkında dedi ki:
  “Ne zaman **القرثع الأوسي** gelirse,
  insanların bağışı beni soru ile helâk etti.”

Bu, **العباب**’ın nassı böyledir; ve Hâfız’ın torunu Yûsuf b. Şâhîn’in hattıyla şunu buldum:
  “İnsanların bağışı, onların en genişi (olan) soru (soranı)dır.”

**قرثع**: Zebbî bir tâbiî; Selmân el-Fârisî’den - Allah ondan razı olsun - ve başkalarından rivayet etti; ondan da Alkame b. Kays, Sehm b. Mincâb ve başkaları rivayet etti. Ve **أم قرثع**: sahâbî kadın; Atâ’dan, ondan rivayet olundu; dedi ki: “Ey Allah’ın Resûlü, aklıma galip geliyorum.” **القرثعة**: mala iyi idare; fakat ancak muzaf olarak kullanılır; denilir: “O, **قرثعة مال**dır” yahut “**قرثعة مال** **كزبرجة**”dır; fetha Ferrâ’dan; kesrayı Cevherî nakletti ve onunla yetindi; yani sürüsünü iyi güder; ve onun eliyle ıslah olur. Ve bunun benzeri: **ترعية مال**. Ve **تقرثع** şey, toplandığı zaman. **تقرثعت الضائنة**, kabarıp şiştiği zaman. Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **قرثعة**, fetha ile: künyesi Ebû’l-Muhtâr olan bir tâbiî; İbn Abbâs’tan rivayet etti. Ve onun oğlu **المختار بن قرثعة الواسطي**, babasından rivayet etti; ondan da Ebû Süfyân el-Himyerî (rivayet etti). Mâlînî onu zikretti; **التبصير**’de böyledir.
