# قرث (ق-ر-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ر - ث
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AB/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والثاء والراء معهما
ق ر ث، ث ق ر يستعملان فقط قرث: القَرِيثاءُ: ضرب من التمر أسود سريع النقض لقشره عن لحائه إذا أرطب.
وهو أطيب التَّمرْ بُسْراً.
ثقر: التَّثَقُّرُ: التردد والجزع، قال:
إذا بليت بقرن		فقف ولا تَتَثَقَّر

##### Türkçe

**القاف** ve **الثاء** ve **الراء** bunlarla birlikte

**ق ر ث**, **ث ق ر** yalnızca kullanılırlar. **قرث**: **القَرِيثاءُ**: siyah bir tür hurma; ıslandığı zaman kabuğunun lifinden çabuk soyulması sebebiyle çabuk bozulandır.

Ve o, **بُسْراً** (ham iken) hurmanın en hoşudur.

**ثقر**: **التَّثَقُّرُ**: tereddüt ve sızlanma; dedi ki:

Eğer bir boynuzla sınanırsan		dur ve **تَتَثَقَّر** etme.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AB/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الكسائي: نخلٌ قَريثاءُ وبُسْرٌ قَريثاءُ، لضربٍ من التمر، وهو أطيب التمر بُسراً. وقال أبو الجراح: تمرٌ قَريثاً، غيرُ ممدودٍ. والقِرِّيثُ: لغة في الجِرِّيث، وهو ضربٌ من السمك.

##### Türkçe

الكسائي: Hurma ağacı **قَريثاءُ** ve olgunlaşmamış hurma **قَريثاءُ**; hurmanın bir türü için; ve o, olgunlaşmamış halde hurmanın en hoşudur. Ve Ebû’l-Cerrâh dedi: **قَريثاً** hurma; uzatılmamış. Ve **القِرِّيثُ**: **الجِرِّيث** hakkında bir dildir; ve o, balığın bir türüdür.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AB/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ث ر
قرث ، قثر ، ثقر .
قثر : أهمله الليث .
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : القَثَرة : قُماش البيت ، وتصغيرها قُثَيْرَة ، واقتثرْتُ الشيءَ .
قرث : قال الليث : القَرِيثاء : ضَرْبٌ من التمر ، وهو أسود سريع النَّفْض لِقشره عن لحائه إذا أرْطَب . وهو أَطيَبُ تَمْرٍ بُسْراً .
وقال أبو زيد : هو القَرِيثاء والكَرِيثاء ، لهذا البُسْر .
قال اللَّحياني : تَمرٌ قَرِيثاءُ وقَراثاءُ ، ممدودان .
ثقر : قال الليث : التَثَقُّر : التردُّد والجَزَع .
وأنشد :
إذا بُليتَ بقِرنٍ
فاصبِر ولا تَتَثَقَّر

##### Türkçe

ق ث ر
**قرث** , **قثر** , **ثقر** .

**قثر** : Lîs onu ihmal etti.
Ebû’l-‘Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti; dedi ki: **القَثَرة**: evin döküntüsü (ev eşyasının kırpıntı–döküntüsü); bunun küçültmesi **قُثَيْرَة**’dir; ve “**اقتثرْتُ الشيءَ**” (şeyi topladım/derledim).

**قرث** : Lîs dedi ki: **القَرِيثاء**: hurmadan bir türdür; o, siyahtır; yaşlandığı (rutubetlendiği) zaman kabuğunun, kabuğunun altındaki lifinden sıyrılması sebebiyle çabuk dökülendir. Ve o, ham hurma olarak en hoş hurmadır.
Ebû Zeyd dedi ki: O, bu ham hurma için **القَرِيثاء** ve **الكَرِيثاء**’dır.
el-Lahyânî dedi ki: **تَمرٌ قَرِيثاءُ** ve **قَراثاءُ**; ikisi de medlidir (uzatmalıdır).

**ثقر** : Lîs dedi ki: **التَثَقُّر**: gidip gelme (tereddüt) ve telaşlanma.
Ve inşad etti:
Eğer bir akrana uğratılırsan
sabret ve **تَتَثَقَّر** etme.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَرِيثاء: ضَرْبٌ من التمر، وهو أَسْودُ سريعُ النَقْضِ لقِشْرِه عن لِحائه إِذا أَرْطَبَ، وهو أَطيَبُ تمرٍ بُسْراً؛ قال ابن سيده: يُضافُ ويوصَفُ به، ويُثنَّى ويُجْمع، وليس له نظير في الأَجْناس، إِلاَّ ما كان من أَنواع التمر، ولا نظير لهذا البناء إِلا الكَرِيثاءُ، وهو ضَرْبٌ من التمر أَيضاً، قال: وكأَنَّ كافَها بدلٌ؛ وقال أَبو زيد: هو القَرِيثاءُ والكَرِيثاءُ لهذا البُسْر. اللحياني: تمرٌ قَريثاءُ وقَراثاءُ، ممدودان؛ وقال أَبو حنيفة: القَريثاءُ والقَراثاءُ أَطْيَبُ التمر بُسْراً، وتمره أَسودُ؛ وزعم بعضُ الرواة أَنه اسم أَعجمي. الكسائي: نخلٌ قَريثاء، وبُسْر قَريثاءٌ، ممدود بغير تنوين. وقال أَبو الجَرَّاح: تمرٌ قريثا، غير ممدود.
والقِرِّيث: لغة في الجِرِّيث، وهو ضربٌ من السمك، والله أَعلم.

##### Türkçe

**القَرِيثاء**: hurmanın bir türüdür; o, siyah olup, **أَرْطَبَ** olduğu zaman kabuğunun, iç kabuğundan çabuk soyulandır; ve o, **بُسْراً** olarak hurmanın en hoşudur. İbn Sîde dedi ki: Ona izafet yapılır ve onunla vasıflandırılır; ikil yapılır ve çoğul yapılır; cinslerde onun bir benzeri yoktur, ancak hurma türlerinden olan şey müstesna; ve bu kalıbın bir benzeri yoktur, ancak **الكَرِيثاءُ**; o da hurmanın bir türüdür ayrıca. Dedi ki: Sanki onun **كاف**’ı bedeldir. Ebû Zeyd dedi ki: Bu **بُسْر** için o, **القَرِيثاءُ** ve **الكَرِيثاءُ**’dır. el-Lihyânî: **تمرٌ قَريثاءُ** ve **قَراثاءُ**; ikisi de uzatılmıştır. Ebû Hanîfe dedi ki: **القَريثاءُ** ve **القَراثاءُ**, **بُسْراً** olarak hurmanın en hoşudur; ve onun hurması siyahtır. Bazı râvîler, onun Acemce bir isim olduğunu iddia etti. el-Kisâî: **نخلٌ قَريثاء** ve **بُسْر قَريثاءٌ**; tenvinsiz uzatılmıştır. Ebû’l-Cerrâh dedi ki: **تمرٌ قريثا**; uzatılmış değildir.

**والقِرِّيث**: **الجِرِّيث** hakkında bir dildir; o, balığın bir türüdür; Allah daha iyi bilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القرث  بفتح فسكون  : الركوة الصغيرة  ، نقله أبو عمرو الزاهد في ياقوتة المرث.  وقرث، كفرح  قرثا  : كد وكسب  . يقال:  قرثة الأمر  ، أي  كرثه  ، وسيأتي.  والقريث: الجريث  لفظا ومعنى، وهو ضرب من السمك، وقد تقدم.  وتمر، وبسر، ونخل قراثاء، وقريثاء  ، ممدودان،  لضرب من أطيب التمر بسرا  ، يعنى أن كلا من الثلاث، وهي: التمر والبسر والنخل يقال له ذلك، وهو صحيح واقع في عباراتهم، ففي اللسان: القريثاء: ضرب من التمر، وهو أسود سريع النفض لقشره عن لحائه إذا أرطب، وهو أطيب تمر بسرا. قال ابن سيده: يضاف ويوصف به ويثنى ويجمع، وليس له نظير من الأجناس إلا ما كان من أنواع التمر، ولا نظير لهذا البناء إلا الكريثاء، وهو ضرب من التمر أيضا، قال: وكأن كافها بدل. وقال أبو زيد: هو القريثاء والكريثاء، لهذا البسر. وعن اللحياني: تمر قريثاء، وقراثاء ممدودان. وقال أبو حنيفة: القريثاء والقراثاء: أطيب التمر بسرا، وتمره أسود, وزعم بعض الرواة أنه اسم أعجمي. وعن الكسائي: نخل قريثاء وبسر قريثاء، ممدود بغير تنوين. وقال أبو الجراح: تمر قريثا، غير ممدود.
 ومما يستدرك عليه: اقتراث البسرتين والثلاث اجتماعهما ودخول بعضهما في بعض.

##### Türkçe

**القرث** (fetha ile, sonra sükûn ile): küçük **الركوة**; bunu Ebû Amr ez-Zâhid, **ياقوتة المرث**’te nakletmiştir. Ve **قرث** ( **فرح** gibi) **قرثا**: yoruldu ve kazandı. Denilir: **قرثة الأمر**; yani **كرثه**; ve gelecektir. Ve **القريث**: lafız ve mânâca **الجريث**; o, balıktan bir türdür; ve daha önce geçti. Ve **تمر** ve **بسر** ve **نخل** **قراثاء** ve **قريثاء**; ikisi de meddlidir; en hoş **التمر** türlerinden bir tür için, **بسر** iken; yani şu üçünden her birine—ki onlar: **التمر** ve **البسر** ve **النخل**—bu denilir; ve bu, onların ibarelerinde sahih ve vâkidir. Nitekim **اللسان**’da: **القريثاء**: **التمر**den bir türdür; o, siyah olup, rutubetlendiği vakit kabuğunun, kabuğuna yapışık kısmından çabuk sıyrılmasıyla (bilinir); ve **بسر** iken en hoş **تمر**dir. İbn Sîde dedi: ona izâfe yapılır ve onunla vasıflandırılır ve tesniye edilir ve cem‘ edilir; ve onun için cinslerden bir benzeri yoktur; ancak **التمر** türlerinden olan şey müstesna. Ve bu binânın bir benzeri yoktur; ancak **الكريثاء**; o da **التمر**den bir türdür, ayrıca. Dedi: sanki onun **كاف**’ı bedeldir. Ebû Zeyd dedi: o, bu **بسر** için **القريثاء** ve **الكريثاء**’dır. el-Lihyânî’den: **تمر قريثاء** ve **قراثاء**; ikisi de meddlidir. Ebû Hanîfe dedi: **القريثاء** ve **القراثاء**: **بسر** iken en hoş **التمر**dir; ve onun **تمر**i siyahtır. Ve bazı râvîler, onun acemî bir isim olduğunu iddia etti. el-Kisâî’den: **نخل قريثاء** ve **بسر قريثاء**; tenvinsiz, meddlidir. Ebû’l-Cerrâh dedi: **تمر قريثا**; meddsiz.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **اقتراث البسرتين والثلاث**: ikisinin ve üçünün toplanması ve birinin diğerinin içine girmesi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AB/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَرِثَ
1 قَرِثَ ذ , aor. قَرَثَ , (O, K,) inf. n. قَرَثٌ, (TA,) He toiled; and gained or earned, or sought gain or sustenance. (O, K.) -A2- قَرَثَهُ الأَمْرُ i. q. كَرَثَهُ. (K.) You say, قَرَثَنِى الأَمْرُ and كَرَثَنِى, meaning The affair, or event, grieved me; and burdened me heavily, or overburdened me. (As, O.)

اِقْتَرَثَتِ البُسْرَتَانِ
8 اِقْتَرَثَتِ البُسْرَتَانِ ذ , and الثَّلَاثُ, The two unripe dates, and the three, grew together, intermingling. ('Eesà Ibn-'Omar, O and TA in art. سخل.)

قَرْثٌ
قَرْثٌ ذ A small [leathern vessel for water, of the kind called] رَكْوَة: (O, K:) mentioned by Th, on the authority of IAar: (O:) فَرْثٌ is a dial. var. thereof; (TA;) [or] this latter, mentioned by Az, in art. فرث, is a mistranscription. (O.)

قَرِيثَى
قَرِيثَى ذ : see قَرِيثَآءُ.

قَرَاثَآءُ
قَرَاثَآءُ ذ : see what next follows, in four places.

بُسْرٌ قَرِيثَآءُ
بُسْرٌ قَرِيثَآءُ ذ , (Ks, S, O, K,) with the lengthened alif and without tenween, (Ks, S, O,) and ↓ قَرَاثَآءُ; (O, K;) and تَمْرٌ قَرِيثَآءُ and ↓ قَرَاثَآءُ: (Lh, K:) and نَخْلٌ قَرِيثَآءُ (Ks, S, O, K) and ↓ قَرَاثَآءُ: (K:) قَرِيثَآء is [thus] used as an epithet, and it is also used as the complement of a prefixed noun; [so that one says also بُسْرُ قَرِيثَآءَ, and app. ↓ قَرَاثَآءَ likewise, and each in like manner with تَمْرُ and with نَخْلُ prefixed;] and it is dualized and is pluralized; and there is no word like it in form, except كَرِيثَآء, in which the ك is app. a substitute [for ق]; (ISd, L;) and which is said by AZ to be syn. with قَرِيثَآء as applied to بُسْر: (L:) [but كَثِيرَآءُ should be added as a word of the same form; and perhaps there are other instances:] and accord. to Abu-l-Jarrلh, one says ↓ تَمْرٌ قَرِيثَى, (S, O,) not with the lengthened alif, (S,) i. e. with the shortened alif: (O:) the meaning is, A species of dates, (S, K,) of (K) the sweetest, or best, thereof, in the state in which they are termed بُسْر; (S, O, * K;) a species of dates, which are black, and of which the skin quickly falls off from the لِحَآء [or flesh] thereof when they become ripe; as AHn says, they are the best of dates in the state in which they are termed بُسْر; and he adds, the dried thereof are black: (L, TA:) [and palm trees that produce such dates:] some say that the word [قريثآء] is أَعْجَمِىّ [i. e. foreign or Pers.]. (TA.)

قِرِّيثٌ
قِرِّيثٌ ذ A certain species of fish; (S;) a dial. var. of جِرِّيثٌ [q. v.]. (S, K. *)

##### Türkçe

قَرِثَ
1 **قَرِثَ** ذ , muzâri‘ **قَرَثَ** , (O, K,) mastar ismi **قَرَثٌ**, (TA,) O, çalışıp didindi; ve kazanç veya rızık elde etti yahut kazanç veya rızık aradı. (O, K.) -A2- **قَرَثَهُ الأَمْرُ** i. q. **كَرَثَهُ**. (K.) Şöyle dersin: **قَرَثَنِى الأَمْرُ** ve **كَرَثَنِى**, yani: İş yahut olay beni kederlendirdi; ve beni ağır bir yük altına soktu yahut beni aşırı derecede yük altına soktu. (As, O.)

اِقْتَرَثَتِ البُسْرَتَانِ
8 **اِقْتَرَثَتِ البُسْرَتَانِ** ذ , ve **الثَّلَاثُ**, İki ham hurma ve üçü, birbirine karışarak birlikte büyüdü. (‘Eesà Ibn-‘Omar, O ve TA, md. **سخل**’de.)

قَرْثٌ
**قَرْثٌ** ذ Su için küçük bir [deri kap], [**رَكْوَة** denilen türden]: (O, K:) Th tarafından, IAar’ın rivayetine dayanarak zikredilmiştir: (O:) **فَرْثٌ** bunun bir lehçe varyantıdır; (TA;) [yahut] bu sonuncusu, Az tarafından md. **فرث**’te zikredilen, bir yanlış yazımdır. (O.)

قَرِيثَى
**قَرِيثَى** ذ : bk. **قَرِيثَآءُ**.

قَرَاثَآءُ
**قَرَاثَآءُ** ذ : bk. aşağıda gelen, dört yerde.

بُسْرٌ قَرِيثَآءُ
**بُسْرٌ قَرِيثَآءُ** ذ , (Ks, S, O, K,) uzatılmış **الألف** ile ve tenvinsiz, (Ks, S, O,) ve ↓ **قَرَاثَآءُ**; (O, K;) ve **تَمْرٌ قَرِيثَآءُ** ve ↓ **قَرَاثَآءُ**: (Lh, K:) ve **نَخْلٌ قَرِيثَآءُ** (Ks, S, O, K) ve ↓ **قَرَاثَآءُ**: (K:) **قَرِيثَآء** [bu şekilde] bir sıfat olarak kullanılır; ve ayrıca başına getirilen bir ismin tümleyeni olarak da kullanılır; [böylece ayrıca **بُسْرُ قَرِيثَآءَ**, ve görünüşe göre ↓ **قَرَاثَآءَ** da aynı şekilde, ve her biri aynı tarzda **تَمْرُ** ile ve **نَخْلُ** ile başa getirilerek söylenir;] ve tesniye yapılır ve çoğul yapılır; ve şekil bakımından ona benzer bir kelime yoktur, yalnız **كَرِيثَآء** müstesna; onda **الكاف** görünüşe göre [**ق** yerine] bir bedeldir; (ISd, L;) ve AZ tarafından, **بُسْر** için kullanıldığında **قَرِيثَآء** ile eşanlamlı olduğu söylenir: (L:) [fakat aynı şekilden bir kelime olarak **كَثِيرَآءُ** da eklenmelidir; ve belki başka örnekler de vardır:] ve Abu-l-Jarrلh’a göre, ↓ **تَمْرٌ قَرِيثَى**, (S, O,) uzatılmış **الألف** ile değil, (S,) yani kısaltılmış **الألف** ile denir: (O:) anlamı: bir hurma türü, (S, K,) (K) onların en tatlısı yahut en iyisi olan, **بُسْر** diye adlandırıldıkları hâlde; (S, O, * K;) siyah olan bir hurma türü; olgunlaştıklarında kabuğu, onun **لِحَآء**’ından [yahut etinden] çabucak düşer; AHn’in dediğine göre, **بُسْر** diye adlandırıldıkları hâlde hurmaların en iyisidir; ve o ekler: kurutulmuşu da siyahtır: (L, TA:) [ve böyle hurma veren hurma ağaçları:] bazıları, kelimenin [قريثآء] **أَعْجَمِىّ** [yani yabancı yahut Farsça] olduğunu söyler. (TA.)

قِرِّيثٌ
**قِرِّيثٌ** ذ Belli bir balık türü; (S;) **جِرِّيثٌ**’ün [bk.] bir lehçe varyantı. (S, K. *)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AB/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَرَثَ
قَرَثَ U ( n. ac. قَرْث 1 ),
a.  Troubled, grieved.

قَرِثَ
قَرِثَ A ( n. ac. قَرَث 4 ),
a.  Toiled, laboured; gained sustenance.

قَرْث
قَرْث 1 ,
a.  A leathern vessel.

قِرِّيْث
قِرِّيْث 30 ,
a.  A certain species of fish.

##### Türkçe

قَرَثَ
قَرَثَ U (mast. ism. **قَرْث** 1),
s. Sıkıntıya düştü, kederlendi.

قَرِثَ
قَرِثَ A (mast. ism. **قَرَث** 4),
s. Zahmet çekti, emek verdi; rızık kazandı.

قَرْث
قَرْث 1,
s. Deriden bir kap.

قِرِّيْث
قِرِّيْث 30,
s. Balığın belirli bir türü.
