# قرح — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AD/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D8%AD/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AD.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: قرح

ق ر ح
قرح جلده وقرحه‏:‏ جرحه قرحاً وقرحاً وهو مقروح وقريح وقوم قرحى وقرّحه فتقرح وقرّح الوشم‏:‏ غرزه بالإبرة وبه قرحة دامية وقرح وقروح وهو كلّ ما جرح الجلد من عضّ سلاح أو غيره ‏"‏ إن يمسسكم قرح فقد مس القوم قرح مثله ‏"‏‏.‏
ويقال‏:‏ به قرح من قرحٍ به أي ألم من جراحة به‏.‏
ومازلت آكل الورق حتى أقرح شفتيّ‏.‏
وقرح الفرس يقرح ويقرح قروحاً وقرح نابه‏:‏ طلع وفرس قارح وخيل قرّح وفرس أقرح‏:‏ أغرّ وخيل قرحٌ وبوجهه قرحة وهي ما دون الغرّة‏.‏
ويقال‏:‏ لا ذباب إلا وهو أقرح كما لا بعير إلا وهو أعلم‏.‏
وقرحت ركيّةً واقترحتها‏:‏ حفرتها في مكان لم يحفر فيه‏:‏ وهذه أرض لم يقرح فيها‏.‏
وشربت قريحة البئر‏:‏ أول ما استنبط منها وقريحة السحاب وقريحه‏:‏ أوّل ما صاب منها‏.‏
قال مزاحم‏:‏ قريحة أبكار من المزن جلّةٍ شغاميم لاحت في ذراها البوارق وماء قراح‏:‏ لا يشوبه شيء من سويق ولا غيره‏.‏
وأرض قراح‏:‏ ما فيها منابت سبخ‏.‏
ورجل قرحان‏:‏ سالم من الجدريّ والحصبة ونحوهما وقوم قرحان وقرحانون‏.‏
ونخلة قرواح‏:‏ طويلة‏.‏
وهضبة قرواح‏.‏
وناقة قرواح‏:‏ طويلة القوائم‏.‏
وأرض قرواح‏:‏ واسعة‏.‏
قال‏:‏ أدين وما ديني عليكم بمغرم ولكن على الشمّ الجلاد القراوح وقال أبو ذؤيب‏:‏ ومن المجاز‏:‏ روضة قرحاء‏:‏ في وسطها نور أبيض‏.‏
وقرّحت سنّ الصبيّ إذا همت بالنبات فإذا خرجت قيل‏:‏ غررت من القرحة والغرّة‏.‏
وقرّح العرفج‏:‏ نبت أوّله‏.‏
وقرّح الشجر‏:‏ خرجت رءوس ورقه‏.‏
وقرحه بالحق‏:‏ استقبله به‏.‏
ولقيته مصارحة مقارحة‏:‏ مواجهة‏.‏
وهو قرحة أصحابه‏:‏ غرّتهم‏.‏
وأصبنا قرحة الوسميّ‏:‏ أوّله‏.‏
واقترحت الجمل‏:‏ ركبته قبل أن يركب‏.‏
واقترحت الأمر‏:‏ ابتدعته‏:‏ وأنا أوّل من اقترح مودّة فلان أي أوّل من اتخذه صديقاً‏.‏
واقترحت عليه كذا‏.‏
واقترح خطبةً‏:‏ ارتجلها‏.‏
وفلان حسن القريحة إذا ابتدع شعراً أو خطبة أجاد‏.‏
وأخذت قريحة الشيء‏:‏ أوله وباكورته‏.‏
وأنت قرحان مما قرفت به أي بريء‏.‏
وقال زبان بن سيّار الفزاريّ‏:‏ كاد الفراق غداة البين يفجعني لو كنت من فجعات البين قرحانا وتقرّى الليل عن وجه أقرح وهو الصباح‏.‏

### Türkçe

ق ر ح
**قرح** derisini ve onu **قرحه**: onu **قرحاً** ve **قرحاً** olarak yaraladı; o **مقروح** ve **قريح**tir; ve bir kavim **قرحى**dır. Ve onu **قرّحه** etti de o **تقرح** etti. Ve **قرّح الوشم**: onu iğne ile deldi; ve onda kanayan bir **قرحة** vardır; ve **قرح** ve **قروح** vardır; ve o, silah ısırığından veya başkasından deriyi yaralayan her şeydir: “Eğer size bir **قرح** dokunursa, kavme de onun benzeri bir **قرح** dokunmuştur.”.
Ve denilir: onda, onda bulunan bir **قرحٍ**dan bir **قرح** vardır; yani onda bulunan bir yaradan bir acı.
Ve ben yaprak yemeyi sürdürdüm, ta ki dudaklarımı **أقرح** edinceye kadar.
Ve at **قرح** eder; **يقرح** ve **يقرح**; **قروحاً** olarak; ve **قرح نابه**: çıktı. Ve **فرس قارح** ve **خيل قرّح** ve **فرس أقرح**: alnı ak (ağar) olan; ve **خيل قرحٌ**; ve yüzünde bir **قرحة** vardır; ve o, **الغرّة**nin altındakidir.
Ve denilir: **أقرح** olmayan sinek yoktur; tıpkı **أعلم** olmayan deve olmadığı gibi.
Ve bir kuyu **قرحت** ve onu **اقترحتها**: onu, içinde kazılmamış bir yerde kazdım: ve bu, içinde **يقرح** edilmemiş bir arazidir.
Ve kuyunun **قريحة**sini içtim: ondan çıkarılanın ilki. Ve bulutun **قريحة**si ve **قريحه**: ondan dökülenin ilki.
مزاحم dedi: “**قريحة**; bulutlardan bakireler; iri; şiddetliler; onun zirvesinde şimşekler parladı.” Ve **ماء قراح**: ona ne **سويق**ten ne de başkasından hiçbir şey karışmaz.
Ve **أرض قراح**: onda tuzlu-çorak bitki yetişme yerleri yoktur.
Ve bir adam **قرحان**: çiçek hastalığından, kızamıktan ve benzerlerinden salimdir; ve bir kavim **قرحان** ve **قرحانون**dur.
Ve bir hurma ağacı **قرواح**: uzundur.
Ve bir tepe **قرواح**.
Ve bir dişi deve **قرواح**: bacakları uzundur.
Ve bir arazi **قرواح**: geniştir.
Dedi: “Borçlanırım; ve size karşı dinim bir borç yüküyle değildir; fakat sert, dayanıklı **القراوح** üzerine (dir).” Ve أبو ذؤيب dedi: Ve mecazdandır: **روضة قرحاء**: ortasında beyaz bir çiçek (nur) vardır.
Ve çocuğun dişini **قرّحت** ettim; bitmeye niyetlendiği zaman; artık çıktığı zaman denilir: **القرحة** ve **الغرّة**den **غررت** etti.
Ve **قرّح العرفج**: onun ilki bitti.
Ve **قرّح الشجر**: yaprağının başları çıktı.
Ve onu hak ile **قرحه** etti: onunla onu karşıladı.
Ve onu **مصارحة مقارحة** olarak gördüm: yüz yüze gelme.
Ve o, arkadaşlarının **قرحة**sidir: onların **غرّتهم**idir.
Ve biz **قرحة الوسميّ**e isabet ettik: onun ilki.
Ve deveyi **اقترحت**: binilmeden önce ona bindim.
Ve işi **اقترحت**: onu icat ettim: ve ben, falanın sevgisini **اقترح** edenin ilkiyim; yani onu dost edinenin ilkiyim.
Ve ona şunu **اقترحت**.
Ve bir hutbe **اقترح** etti: onu irticalen söyledi.
Ve falan **حسن القريحة**dir; şiir veya hutbe icat ettiği zaman güzel yapar.
Ve şeyin **قريحة**sini aldım: onun ilkini ve erkencisini.
Ve sen, onunla **قرفت** edildiğin şeyden **قرحان**sın; yani berîsin.
Ve فزاريّ زبان بن سيّار dedi: “Ayrılık, ayrılık gününün sabahında beni neredeyse felakete uğratacaktı; eğer ayrılığın felaketlerinden **قرحانا** olsaydım.” Ve gece, **وجه أقرح**dan soyuldu; ve o, sabahtır.
