# قرح — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AD/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D8%AD/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%AD.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: قرح

* ق ر ح * * القَرْحَةُ * واحدة * القَرْح * بوزن الفلس و * القُروحِ * * القَرْحُ * بالفتحو * القُرْحُ * بالضم لغتان كالضعف والضعف قلت وقال بعضهم * القَرْحُ * بالفتح الجراح و * القُرْحُ * بالضم ألم الجراح وقد نقله الأزهري أيضا عن الفراء و * قَرَحَهُ * جرحه وبابه قطع فهو * قَرِيحٌ * وهم * قَرْحَى * و * قَرِحَ * جلده من باب طرب خرجت به القروح فهو * فَرحُ * بكسر الراء و * أقْرَحَهُ * الله وبعير * قُرْحانٌ * بوزن رجحان لم يجرب قط وصبي قرحان أيضا لم يجدر قط وفي الحديث ﴿أن أصحاب النبي ]ص[ قدموا المدينة وهم قُرحانٌ﴾ أي لم يصبهم قبل ذلك داءٌ وفي حديث عمر رضي الله تعالى عنه من كلام غيره ﴿قُرْحانونَ﴾ وهي لغة متروكة و * قَرَحَ * الحافر انتهت أسنانه وبابه خضع وإنما ينتهي في خمس سنين لأنه في السنة الأولى حولي ثم جذع ثم ثني ثم رباع ثم * قارِحٌ * يقال أجذع المهر وأثنى وأربع و * قَرَحَ * وهذه وحدها بلا ألف والفرس * قارحَ * والجمع * قُرَّحٌ * بوزن سكر وجاء في شعر أبي ذؤيب % والقُبُّ * المَقارِيحُ % % والاناث * قَوارحُ * و * القَرَاحُ * بالفتح المزرعة التي ليس عليها بناءٌ ولا فيها شجر والجمع * أقْرِحَةٌ * والماء * القَرَاحُ * بالفتح أيضا الذي لا يشوبه شيء و * القَريحةُ * أول ماء يستنبط من البشر ومنه قولهم لفلان قريحة جيدة يراد به استنباط العلم بجودة الطبع و * اقْتَرَحَ * عليه شيئا سأله إياه من غير روية و * اقْتِاحُ * الكلام ارتجاله

### Türkçe

* ق ر ح * * **القَرْحَةُ** * **القَرْح**’ın bir tanesidir; **القَرْح** (فلس vezninde) ve **القُروحِ**.

* **القَرْحُ** (fetha ile) ve **القُرْحُ** (damme ile) iki lugattır; **الضعف** ve **الضعف** gibi. Dedim ki: Bazıları dedi: **القَرْحُ** (fetha ile) yaralardır; **القُرْحُ** (damme ile) yaraların acısıdır. Onu el-Ezherî de el-Ferrâ’dan nakletmiştir.

* **قَرَحَهُ**: onu yaraladı; bâbı **قطع**’tır; o hâlde o **قَرِيحٌ**’dir; onlar **قَرْحَى**’dır.

* **قَرِحَ**: derisi (bâb **طرب**’dan) üzerinde yaralar çıktı; o hâlde o **فَرحُ**’dur (ر’nin kesriyle).

* **أقْرَحَهُ** Allah; ve bir deve **قُرْحانٌ**’dır (رجحان vezninde): hiç denenmemiştir. Ve bir çocuk da **قرحان**’dır: hiç çiçek hastalığı olmamıştır.

* Hadiste: { Nebî’nin ]ص[ ashabı Medine’ye geldiler, hâlbuki onlar **قُرحانٌ** idiler } yani bundan önce onlara bir hastalık isabet etmemişti.

* Ömer’in (Allah Teâlâ ondan razı olsun) hadisinde, başkasının sözünden: { **قُرْحانونَ** } ve bu terk edilmiş bir lugattır.

* **قَرَحَ**: tırnaklı hayvanın dişleri sona erdi; bâbı **خضع**’dır. Ancak beş yılda sona erer; çünkü birinci yılda **حولي**’dir, sonra **جذع** sonra **ثني** sonra **رباع** sonra **قارِحٌ**. Denir: tay **أجذع** oldu, ve **أثنى** ve **أربع**.

* Ve **قَرَحَ**; bu, yalnızca elifsizdir. Ve at **قارحَ**’tır; cem‘i **قُرَّحٌ**’dur (سكر vezninde). Ebû Züeyb’in şiirinde geldi:
% والقُبُّ * المَقارِيحُ %
% والاناث * قَوارحُ *

* **القَرَاحُ** (fetha ile): üzerinde bina olmayan ve içinde ağaç bulunmayan ekinliktir; cem‘i **أقْرِحَةٌ**’dir.

* Su da **القَرَاحُ** (fetha ile)dır: ona hiçbir şey karışmayan.

* **القَريحةُ**: kuyudan çıkarılan ilk sudur. Ondan, “falana iyi bir **قريحة** vardır” sözleri; bununla, tabiatın iyiliğiyle ilmi çıkarıp bulma kastedilir.

* **اقْتَرَحَ** ona bir şey: onu, düşünce olmaksızın ondan istedi.

* **اقْتِاحُ** söz: onu irticalen söylemek.
