# قرزل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%B2%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D8%B2%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%B2%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قرزل

القرزل، بالضم: اللئيم، نقله الجوهري وأنشد لهدبة بين الخشرم:
  ولا قرزلا وسط الرجال جنادفا                      إذا ما مشى أو قال قولا تبلتعا القرزل: شيء تتخذه المرأة فوق رأسها كالقنزعة، نقله الليث. قد قرزلته: إذا جمعته فوق رأسها. والقرزلة: جمعك الشيء. القرزل: القيد، عن أبي عمرو. قال غيره: القرزل: الصلب من الدواب. قيل: هو اللطيف المجتمع من الخلق، الشديد الأسر من الأفراس، قاله أبو عبيدة. قرزل: اسم فرس، سمي باسم القيد، كأنه قيد للوحش يلحقها، أو يقيد ما يسابقه كما قال امرؤ القيس:
  بمنجرد قيد الأوابد هيكل قال ابن الأعرابي في نوادره: إنه لحذيفة بن بدر الفزاري. وفرس آخر لطفيل بن مالك الجعفري أبي عامر، وهو قول أبي الندى وأبي عبيدة وابن الكلبي، وعليه اقتصر الجوهري، وله يقول أوس:
  ونجاك تحت الليل شدات قرزل                      يمر كخذروف الوليد المفزع وله يقول أيضا:
  والله لولا قرزل إذنـجـا                      لكان مثوى خدك الأخزما

### Türkçe

**القرزل**، (ضمme ile): alçak (kimse); onu el-Cevherî nakletti ve Hudbe b. el-Haşrem’e ait olarak şu beyti okudu:
  Erkeklerin ortasında **قرزلا** (olan) bir alçak yoktur;                      yürüdüğü vakit yahut bir söz söylediği vakit (onu) saçmalayarak geveleyen.

**القرزل**: kadının **القنزعة** gibi başının üstüne edindiği bir şey; onu el-Leys nakletti. “Onu başının üstünde topladı” demektir: **قد قرزلته**. Ve **القرزلة**: senin şeyi toplaman. **القرزل**: bağ; Ebû Amr’dan. Başkası dedi ki: **القرزل**: binek hayvanlarının sert (olanı). Denildi ki: o, yaratılıştan ince, toplanmış (kompakt) olan; atlardan bağlanması şiddetli (olan)dır; bunu Ebû Ubeyde söyledi.

**قرزل**: bir atın adıdır; bağın adıyla adlandırıldı; sanki o, vahşî hayvan için bir bağdır, ona yetişir; yahut kendisiyle yarışanı bağlar; İmru’ul-Kays’ın dediği gibi:
  Yabanîleri bağlayan, heybetli, çıplak (tüysüz) bir (at) ile.

İbnü’l-A‘râbî, Nevâdir’inde dedi ki: o, Fezârî Huzeyfe b. Bedr’indir. Ve başka bir at, Câ‘ferî Tufeyl b. Mâlik Ebû Âmir’indir; bu, Ebû’n-Nedâ’nın, Ebû Ubeyde’nin ve İbnü’l-Kelbî’nin sözüdür; el-Cevherî de bununla yetindi; Evs onun hakkında şöyle der:
  Gece altında **قرزل**’in şiddetleri seni kurtardı;                      korkutulmuş çocuğun topacı gibi geçer.

Yine onun hakkında şöyle der:
  Vallahi, eğer **قرزل** olmasaydı, o zaman kurtulmazdı;                      senin yanağının barınağı, burunsuz (olan) olurdu.
