# قرش — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%B4/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D8%B4/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%B4.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قرش

قرشه يقرشه قرشا، من حد ضرب، ويقرشه، أيضا، من حد نصر: قطعه. وقرشه: جمعه من ها هنا وها هنا، وضم بعضه إلى بعض، قال الفراء: ومنه قريش القبيلة، وأبوهم النضر بن كنانة بن خزيمة بن مدركة بن الياس بن مضر، فكل من كان من ولد النضر فهو قرشي دون ولد كنانة ومن فوقه، كذا في الصحاح. قلت: وعند أئمة النسب كل من لم يلده فهر فليس بقرشي، قاله ابن الكلبي، وهو المرجوع إليه في هذا الشأن، لتجمعهم في الحرم من حوالي مكة بعد تفرقهم في البلاد، حين غلب عليها قصي بن كلاب. ويقال تقرش القوم، إذا اجتمعوا، قالوا: وبه سمي قصي مجمعا. قلت: وقيل: إنما لقب قصي مجمعا لجمعه قبائل قريش بالرحلتين، ولكونه أول من جمع يوم الجمعة فخطب، وفيه يقول مطرود بن كعب الخزاعي:
  أبوكم قصي كان يدعى مجمعا                      به جمع الله القبائل من فهر

  أو لأنهم كانوا يتقرشون البياعات فيشترونها، أو لأن النضر ابن كنانة اجتمع في ثوبه يوما، فقالوا تقرش، فغلب عليه اللقب، أو لأنه جاء إلى قومه يوما فقالوا: كأنه جمل قريش، أي شديد فلقب به، أو لأن قصيا كان يقال له: القرشي، وهو الذي سماهم بهذا الاسم، قاله المبرد ونقله السهيلي في مبهم القرآن، أو لأنهم كانوا يفتشون الحاج، بالتخفيف، جمع: حاجة فيسدون خلتها، فمن كان محتاجا أغنوه، ومن كان عاريا كسوه، ومن كان معدما واسوه ومن كان طريدا آووه، ومن كان خائفا حموه، ومن كان ضالا هدوه، وهذا قول معروف ابن خربوذ، أو سميت بمصغر القرش، وهي دابة بحرية تخافها دواب البحر كلها، وقيل: إنها سيدة الدواب، إذا دنت وقفت الدواب، وإذا مشت مشت، وكذلك قريش سادات الناس جاهلية وإسلاما، وهذا القول نقله الزبير بن بكار بسنده عن ابن عباس، وأنشد قول المشمرج الحميري:
  وقريش هي التي تسكن البح                      ر بها سميت قريش قريشا أو سميت بقريش بن مخلد ابن غالب بن فهر، وكان صاحب عيرهم، فكانوا يقولون: قدمت عير قريش، وخرجت عير قريش، فلقبوا بذلك. وقال السهيلي، رحمه الله تعالى- في مبهم القرآن، في آل عمران، عند ذكر بدر-: هو أبو بدر، وهو ابن قريش بن الحارث بن يخلد بن النضر، وكان قريش أبوه دليلا بين فهر بن مالك في الجاهلية، فكانت عيرهم إذا وردت بدرا يقال: قد جاءت عير قريش، يضيفونها إلى الرجل، حتى مات وبقي الاسم، فهذه ثمانية أوجه ذكرها في سبب تلقيب النضر قريشا، سبعة منها نقلها إبراهيم الحربي في غريب الحديث من تأليفه، وفاته ما نقله الأزهري وغيره: سميت بذلك لتبحرها وتكسبها وضربها في البلاد تبتغي الرزق، وقيل: لأنهم كانوا أهل تجارة ولم يكونوا أصحاب ضرع وزرع، من قولهم: فلان يتقرش المال، أي يجمعه، فهذه عشرة أوجه، والمشهور من ذلك الوجه الأول الذي نقله الجوهري عن الفراء، ثم ما ذكره الزبير بن بكار، نسابة العرب، وحكى لبعضهم في تسميتهم بقريش عشرون قولا. وهم اثنان: قريش الظواهر، وقريش البطاح، وقد ذكر في ظ ه ر، فراجعه. قال الجوهري: فإن أردت بقريش الحي صرفته، وإن أردت به القبيلة لم تصرفه، قال الشاعر في ترك الصرف:
  غلب المساميح الوليد سـمـاحة                      وكفى قريش المعضلات وسادها قلت: هو لعدي بن الرقاع، يمدح الوليد بن عبد الملك وبعده:
  وإذا نشرت له الثناء وجـدتـه                      ورث المكارم طرفها وتلادها قال ابن بري: ومن المستحسن له في هذه القصيدة، ولم يسبق إليه في صفة ولد الظبية:
  تزجى أغن كأن إبرة روقه                      قلم أصاب من الدواة مدادها والنسبة إلى قريش: قرشي، وقريشي نادر، عن الخليل، قال الشاعر:
  بكل قريشي عـلـيه مـهـابة                      سريع إلى داعي الندى والتكرم

  هكذا أنشده الجوهري والخليل، ونقله ابن دحية في التنوير، والبيت من شواهد كتاب سيبويه من جملة ثلاثة أبيات وهي:
  ولست بشاوي علـيه دمـامة                      إذا ما غدا يغدو بقوس وأسهم
  ولكنما أغدو علي مـفـاضة                      دلاص كأعيان الجراد المنظم
  بكل قريشي.... إلى آخره. ففي الأول شاهد في قولهم: شاوي في النسب إلى الشاء. وفي الثاني شاهد على جمع عين على أعيان، وفي الثالث شاهد على قولهم قريشي، بإثبات الياء في النسب إلى قريش، قاله ابن بري. وقال شيخنا: وقال قوم: القياس هو الأول، يعني حذف الياء في النسب. قلت: وهو المشهور المستعمل. وفي التهذيب: إذا نسبوا إلى قريش قالوا: قرشي، بحذف الزيادة، قال: وللشاعر أن يقول قريشي إذا اضطر. والقروش، كجرول: ما يجمع من ها هنا وها هنا، هكذا في سائر النسخ، وهو غلط شنيع، والصواب القروش، بالضم، جمع قرش، بالفتح: ما يجمع من ها هنا وها هنا، وبه فسر قول رؤبة:
  قد كان يغنيهم عن الشغوش                      والخشل من تساقط القروش سمن ومحض ليس بالمغشوش فتأمل. وقال أبو عمرو: القرواش، بالكسر، والحضر، والطفيلي وهو الواغل، والشولقي. والقرواش: العظيم الرأس، عن ابن خالويه. وقرواش بن حوط الضبي، وشريح بن قرواش العبسي، شاعران. والقارشة من الشجاج: شبه الباضعة منها. والقريشية: ة، بجزيرة ابن عمر، منها التفاح الجيد. ونهر قريش: بواسط، وأبو قريش: ة، بها، على فرسخ منها. وأقرش به إقراشا: سعى به ووقع فيه، حكاه يعقوب. وأقرشت الشجة فهي مقرشة صدعت العظم ولم تهشمه، وكذلك المقرشة، كمحدثة، لغة في الفاء، وقد تقدم. والتقريش: مثل التحريش، عن أبي عبيد، نقله الجوهري. والتقريش، أيضا: الإغراء والإفساد، يقال: قرش به، إذا وشى وحرش وأفسد، وهو مجاز، قال الحارث بن حلزة:
  أيها الناطق المقرش عنـا                      عند عمرو وهل لذاك بقاء عداه بعن، لأن فيه معنى الناقل عنا، وكذلك أقرش به، إذا سعى. والتقريش: الاكتساب. ووقع في بعض نسخ الصحاح: التقرش، بدل التقريش. والمقرشة، كمحدثة: السنة المحل الشديدة، نقله الجوهري، وهو مجاز، وكذلك مقروشة، لأن الناس تجتمع عام المحل فتنضم حواشيهم وقواصيهم، قال: مقرشات الزمن المحذور. وتقرشوا: تجمعوا، ومنه سميت قريش، كما تقدم. وقال ابن دريد: تقرش زيد، إذا تنزه عن مدانس الأمور. وتقرش فلان الشيء، إذا أخذه أولا فأولا، عن اللحياني وتقارشت الرماح: تداخلت في الحرب، نقله الجوهري، وكذلك تقرشت، إذا تشاجرت وتداخلت، ورماح قوارش، قال القطامي:
  قوارش بالرماح كأن فيهـا                      شواطن ينتزعن بها انتزاعا

  وقد قرشوا بالرماح، إذا طعنوا بها، والقرش: الطعن بالرماح. وتقرشت وتقارشت: تطاعنوا بها فصك بعضها بعضا. واقترشت: وقع بعضها على بعض، فسمعت لها صوتا. ومقارش: اسم. ومما يستدرك عليه: القرش: الكسب، كالاقتراش. وقرش، كعلم: لغة في قرش، كضرب، نقله الصاغاني: وجمع القرش: القروش، قال رؤبة: قرضي وما جمعت من قروشي. وقيل: إنما يقال: تقرش واقترش لأهله، يقال: قرش لأهله وتقرش واقترش، وهو يقرش لأهله، ويتقرش، أي يكتسب، وقرش في معيشته مخفف من حد ضرب وتقرش: دبق ولزق. وقرش يقرش قرشا: أخذ شيئا. وقرش من الطعام: أصاب منه قليلا. وأقرش بالرجل: أخبره بعيوبه. وأقرش به: حرش. واقترش فلان بفلان: سعى به وبغاه سوءا، ويقال: والله ما اقترشت بك، أي ما وشيت بك. وقرش الشيء: صوته، وسمعت قرشة، أي وقع حوافر الخيل، وهو أيضا صوت نحو صوت الجوز والشن إذا حركتهما. وقرش قرشا: سكت، نقله ابن القطاع، وكعلم قرشا وقرشه: تسلخ وجهه من شدة شقرته. نقله ابن القطاع، أيضا. وتقارش القوم: تطاعنوا. وجبن قريش، كأمير، أي يابس شديد. والقرشية، بضم وفتح: قرية بساحل حمص، وهي آخر أعمالها مما يلي حلب وأنطاكية. والقرشية، بالضم: قرية بالغربية منها عبيد بن عمر بن محمد القرشي، والد عبد الرحمن، ممن أخذ عن أبي العباس الزاهد، وابن النقاش، مات سنة 867. والقرشية أيضا: قرية باليمن من أعمال زبيد، منها القطب أبو الحسن علي بن عمر الشاذلي، صاحب مخا، وحفيده عبد المغني بن أبي الفتح، وإخوته: الصديق وعمر، وعبد الرحمن، وعماه: عبد الرحمن، وعبد المحسن، بيت علم وصلاح، رضي الله تعالى عنهم، مات عبد المغني هذا بجدة سنة 889. وقريش بن أنس ثقة. وأبو قريش محمد بن جمعة الحافظ. وأبو نصر محمد بن عبد الرحمن القريشي: محدث. هكذا نسب على الأصل. وقريش بن سبع بن المهنا ابن سبع، المهنا، الحسيني الشريف، العالم النسابة، أبو محمد المدني، سمع ببغداد من أبي الفتح بن البطي، وابن النقور وغيرهما، وتوفي بالمشهد سنة 460 ذكره أبو حامد العابدي في تتمة الإكمال، وقد أجازه. والقرواش: لقب إسماعيل بن علي بن الحسن الحسيني، وهو جد القراوشة بالمحلة الكبرى. ومن أمثالهم: وجه المقرش أقبح أي المفسد. وقيل لبعضهم، وهو كردوس بن مزينة: فلان كريم لو كان قرشيا، فقال: تقرشه أفعاله. وهو مجاز. ويقال: هو قرش من القروش، للغالب القاهر، وهو مجاز أيضا. وقرواش بن عوف اليربوعي: فارس جلوى الكبرى.

### Türkçe

**قرشه** **يقرشه** **قرشا**: keskin bir darbenin şiddetinden; ve **يقرشه**: ayrıca keskin bir yardımın şiddetinden: onu kesti. Ve **قرشه**: onu buradan ve buradan topladı, bir kısmını bir kısmına kattı ve birbirine bitiştirdi. el-Ferrâ dedi: Bundan dolayı **قريش** kabilesi (adı); babaları da en-Nadr b. Kinâne b. Huzeyme b. Mudrike b. İlyâs b. Mudar’dır; en-Nadr’ın evladından olan herkes, Kinâne’nin evladından ve onun üstündekilerden değil, **قرشي**’dir; **الصحاح**’ta böyledir. Dedim: Nesep imamları katında, **فهر**’in doğurmadığı herkes **قرشي** değildir; bunu İbnü’l-Kelbî söyledi; bu işte kendisine dönülendir; çünkü onların, beldelerde dağılmalarından sonra, Kusayy b. Kilâb’ın ona galip geldiği vakit, Mekke civarından Harem’de toplanmaları sebebiyledir. Ve denilir: **تقرش القوم**; toplandıkları zaman. Dediler: Bununla Kusayy’a **مجمعا** adı verildi. Dedim: Ve denildi: Kusayy’a ancak **مجمعا** lakabı, **الرحلتين** ile **قريش** kabilelerini topladığı için ve Cuma günü ilk toplayıp hutbe okuyan olduğu için verilmiştir; bunda Matrûd b. Ka‘b el-Huzâ‘î şöyle der:

  Babanız Kusayy idi, **مجمعا** diye çağrılırdı
  Onunla Allah, **فهر**’den kabileleri topladı

  Yahut, çünkü onlar alışverişleri **يتقرشون** ederlerdi de onları satın alırlardı; yahut çünkü en-Nadr b. Kinâne bir gün elbisesinde toplandı da “**تقرش**” dediler, lakap ona galip geldi; yahut çünkü bir gün kavmine geldi de “sanki **جمل قريش**” dediler; yani şiddetli; böylece onunla lakaplandı; yahut çünkü Kusayy’a: **القرشي** denirdi; ve onları bu adla adlandıran odur; bunu el-Müberred söyledi, es-Süheylî de **مبهم القرآن**’da nakletti; yahut çünkü onlar hacıyı araştırırlardı, tahfîf ile; **حاجة**’nin cem‘i: ihtiyaç; böylece onun gediklerini kapatırlardı; muhtaç olanı zengin ederlerdi, çıplak olanı giydirirlerdi, yoksul olanı teselli ederlerdi, kovulmuş olanı barındırırlardı, korkmuş olanı korurlardı, sapmış olanı doğru yola iletirlerdi; bu, Ma‘rûf b. Harbûz’un meşhur bir sözüdür; yahut **القرش**’ın küçültmesiyle adlandırıldı; o, deniz hayvanlarından bir hayvandır; deniz hayvanlarının hepsi ondan korkar; ve denildi: o, hayvanların efendisidir; yaklaştığında hayvanlar durur, yürüdüğünde yürür; aynı şekilde **قريش** de cahiliye ve İslâm’da insanların efendileridir; bu sözü ez-Zübeyr b. Bekkâr, senediyle İbn Abbâs’tan nakletti; ve el-Muşemmerc el-Himyerî’nin sözünü inşâd etti:

  Ve **قريش** o (şey)dir ki denizde oturur;
  onunla **قريش**e **قريشا** adı verildi

  Yahut **قريش** b. Mahlad b. Gâlib b. Fehr ile adlandırıldı; o, onların kervanının sahibiydi; “**عير قريش** geldi” ve “**عير قريش** çıktı” derlerdi; böylece bununla lakaplandılar. Es-Süheylî, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, **مبهم القرآن**’da, Âl-i İmrân’da, Bedir’in zikri yanında dedi ki: O, Ebû Bedr’dir; o da **قريش** b. el-Hâris b. Yahlad b. en-Nadr’ın oğludur; **قريش**’in babası, cahiliyede Fehr b. Mâlik arasında bir kılavuz idi; onların kervanı Bedir’e vardığında “**عير قريش** geldi” denirdi; onu adama izafe ederlerdi; nihayet öldü de ad kaldı. İşte bunlar, en-Nadr’ın **قريشا** lakaplanmasının sebebinde zikrettiği sekiz veçhedir; bunların yedisi İbrâhîm el-Harbî’nin telifinden **غريب الحديث**’te naklettikleridir; el-Ezherî ve başkalarının naklettiği şey ona kaçmıştır: Denizde açılması, kazanç sağlaması ve rızık arayarak beldelerde dolaşması sebebiyle bununla adlandırıldı. Ve denildi: Çünkü onlar ticaret ehli idiler; süt ve ekin sahipleri değillerdi; onların sözü: “Falan **يتقرش المال** eder”; yani onu toplar. İşte bunlar on veçhedir. Bunun meşhuru, el-Cevherî’nin el-Ferrâ’dan naklettiği birinci veçhtir; sonra ez-Zübeyr b. Bekkâr’ın zikrettiği. Bazıları, onların **قريش** diye adlandırılmasında yirmi söz hikâye etti. Ve onlar ikidir: **قريش الظواهر** ve **قريش البطاح**; **ظ ه ر**’de zikredilmiştir; ona müracaat et. el-Cevherî dedi: Eğer **قريش** ile mahalleyi kastedersen onu sarf edersin; eğer onunla kabileyi kastedersen onu sarf etmezsin. Şair, sarfı terk etmede şöyle dedi:

  el-Velîd, cömertlikte cömertleri bastırdı;
  ve **قريش**e müşkilleri ve efendiliğini kâfi kıldı

Dedim: O, ‘Adiyy b. er-Riqâ‘ içindir; el-Velîd b. Abdülmelik’i över; ve ondan sonra:

  Ona övgüyü yaydığında onu bulursun ki
  erdemleri, tazesini de eskisini de miras aldı

İbn Berrî dedi: Bu kasidede onun için güzel olan şeylerden, ve ona, ceylan yavrusunun vasfında, kendisinden önce gidilmemiş olan:

  Ağn (güzel gözlü) bir (dişi)yi sürer; sanki boynuzunun iğnesi
  hokkadan mürekkep isabet etmiş bir kalemdir

Ve **قريش**e nisbet: **قرشي**; ve **قريشي** nadirdir; el-Halîl’den. Şair dedi:

  Her **قريشي** ile, üzerinde bir heybet vardır;
  cömertlik ve ikrama çağırana çabuk (icabet eden)

  el-Cevherî ve el-Halîl bunu böyle inşâd etti; İbn Dihye de **التنوير**’de nakletti. Beyit, Sîbeveyh’in kitabının şevâhidindendir; üç beyitten bir cümle olarak; onlar:

  Ben, üzerinde çirkinlik bulunan bir **شاوي** değilim;
  yay ve oklarla sabahladığında sabahlar
  Fakat ben, üzerimde geniş (zırh) ile sabahlarım;
  düzenlenmiş çekirge gözleri gibi parlak
  Her **قريشي**... sonuna kadar.

Birincide, onların “**شاوي**” demelerinde, koyuna nisbet hususunda bir şahit vardır. İkincide, **عين**’in **أعيان** üzerine cem‘ine bir şahit vardır. Üçüncüde, **قريشي** demelerine, **قريش**e nisbetle **الياء**’ın ispatı ile bir şahit vardır; bunu İbn Berrî söyledi. Şeyhimiz dedi: Ve bir kavim dedi ki: Kıyas birincisidir; yani nisbetten **الياء**’ı hazfetmek. Dedim: O, meşhur kullanılan odur. **التهذيب**’de: **قريش**e nisbet ettiklerinde “**قرشي**” derler; ziyadeyi hazf ile. Dedi: Şaire, zaruret olursa “**قريشي**” demek vardır. Ve **القروش**, **جرول** gibi: buradan ve buradan toplanan şey. Bütün nüshalarda böyledir; ve o, çirkin bir yanlıştır. Doğrusu **القروش**’tur, damme ile; fetha ile **قرش**’ın cem‘i: buradan ve buradan toplanan şey. Bununla Ru’be’nin sözü tefsir edildi:

  Onları **الشغوش**’tan
  ve **الخشل**’den, **القروش**’un döküntüsünden,
  aldatılmış olmayan yağ ve saf süt, zengin kılardı

Öyleyse düşün. Ebû ‘Amr dedi: **القرواش**, kesre ile; ve **الحضر**; ve **الطفيلي** ki o **الواغل**’dir; ve **الشولقي**. Ve **القرواش**: büyük başlı; İbn Hâlaveyh’ten. Ve **قرواش بن حوط الضبي** ve **شريح بن قرواش العبسي**: iki şairdir. Ve **القارشة** şeccelerden: ondan **الباضعة**’ya benzer. Ve **القريشية**: İbn Ömer adasında bir yer; ondan iyi elma (çıkar). Ve **نهر قريش**: Vâsıt’ta. Ve **أبو قريش**: orada bir yer; ondan bir fersah mesafede. Ve **أقرش به إقراشا**: onunla koştu ve onda (aleyhinde) vuku buldu; Ya‘kûb hikâye etti. Ve **أقرشت الشجة فهي مقرشة**: kemiği yardı da onu parçalamadı; ve aynı şekilde **المقرشة**, **محدثة** gibi; **الفاء**’da bir lugattır; ve daha önce geçti. Ve **التقريش**: **التحريش** gibidir; Ebû ‘Ubeyd’den; el-Cevherî nakletti. Ve **التقريش**, ayrıca: kışkırtma ve bozma; denilir: **قرش به**; gammazlık etti, kışkırttı ve bozduğunda; ve o mecazdır. el-Hâris b. Hillize dedi:

  Ey bizim hakkımızda **المقرش** konuşan,
  ‘Amr katında; ve bunun için bir bekâ var mı?

Onu **عن** ile geçişli kıldı; çünkü onda “bizden nakleden” manası vardır. Ve aynı şekilde **أقرش به**: onunla koştuğunda. Ve **التقريش**: kazanç sağlama. **الصحاح**’ın bazı nüshalarında **التقرش**, **التقريش** yerine (gelmiştir). Ve **المقرشة**, **محدثة** gibi: şiddetli kıtlık yılı; el-Cevherî nakletti; ve o mecazdır. Ve aynı şekilde **مقروشة**; çünkü kıtlık yılında insanlar toplanır da onların kenarları ve uzakları birbirine katılır. Dedi: **مقرشات الزمن المحذور**. Ve **تقرشوا**: toplandılar; ve bundan dolayı **قريش** adlandırıldı; daha önce geçtiği gibi. İbn Düreyd dedi: **تقرش زيد**: işlerin pisliklerinden uzak durduğunda. Ve **تقرش فلان الشيء**: onu birer birer aldığında; el-Lihyânî’den. Ve **تقارشت الرماح**: savaşta birbirinin içine girdi; el-Cevherî nakletti. Ve aynı şekilde **تقرشت**: çekiştiğinde ve birbirinin içine girdiğinde. Ve **رماح قوارش**. el-Kutâmî dedi:

  **قوارش** mızraklarla; sanki onların içinde
  şevâtın (ipler) vardır; onunla çekip koparırlar, çekip koparışla

Onlar mızraklarla **قرشوا** ettiler; onunla dürttükleri zaman; ve **القرش**: mızraklarla dürtmedir. Ve **تقرشت** ve **تقارشت**: onunla karşılıklı dürtüştüler de bazısı bazısına çarptı. Ve **اقترشت**: bazısı bazısının üzerine düştü de ona bir ses işittim. Ve **مقارش**: isimdir. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **القرش**: kazançtır; **كالاقتراش** gibi. Ve **قرش** (علم gibi): **قرش** (ضرب gibi) hakkında bir dildir; onu الصاغاني nakletti: ve **القرش**’in çoğulu: **القروش**; رؤبة dedi:
قرضي وما جمعت من قروشي
Ve denildi: ancak **تقرش** ve **اقترش** onun ehli için söylenir; denilir: ehli için **قرش** etti ve **تقرش** etti ve **اقترش** etti; ve o, ehli için **يقرش** eder ve **يتقرش** eder; yani kazanır. Ve geçiminde **قرش**: **ضرب** haddinden hafifletilmiştir. Ve **تقرش**: yapıştı ve yapışkanlaştı. Ve **قرش يقرش قرشا**: bir şeyi aldı. Ve yemekten **قرش**: ondan az bir şey elde etti. Ve adamı **أقرش** etti: onu ayıplarıyla haber verdi. Ve onunla **أقرش** etti: kışkırttı. Ve falan, falanla **اقترش** etti: onunla koşuşturdu ve ona kötülük istedi; ve denilir: Vallahi seninle **اقترشت** etmedim; yani seninle jurnal etmedim. Ve şeyin **قرش**’i: onun sesidir; ve bir **قرشة** işittim; yani atların nallarının vuruşu; o, ayrıca ceviz ve tulum sesine benzer bir sestir; ikisini hareket ettirdiğin zaman. Ve **قرش قرشا**: sustu; onu İbnü’l-Kattâ‘ nakletti. Ve (علم gibi) **قرشا** ve **قرشه**: şiddetli sarılığından yüzünün derisi soyuldu; onu İbnü’l-Kattâ‘ da nakletti. Ve kavim **تقارش** etti: karşılıklı dürtüştüler. Ve **قريش** (أمير gibi) peyniri: yani kuru, serttir. Ve **القرشية** (ضم ve فتح ile): Humus sahilinde bir köydür; ve Halep ve Antakya tarafına doğru olan kısmından, onun amellerinin sonudur. Ve **القرشية** (ضم ile): garbiyede bir köydür; ondan عبيد بن عمر بن محمد القرشي, عبد الرحمن’ın babasıdır; أبو العباس الزاهد’den ve ابن النقاش’tan alanlardandır; 867 yılında öldü. Ve **القرشية** ayrıca: Yemen’de زبيد amellerinden bir köydür; ondan kutup أبو الحسن علي بن عمر الشاذلي, مخا sahibi; ve onun torunu عبد المغني بن أبي الفتح ve kardeşleri: الصديق ve عمر ve عبد الرحمن; ve amcaları: عبد الرحمن ve عبد المحسن; ilim ve salah evi; Allah Teâlâ onlardan razı olsun; bu عبد المغني Cidde’de 889 yılında öldü. Ve **قريش بن أنس** sika’dır. Ve **أبو قريش محمد بن جمعة** hâfızdır. Ve **أبو نصر محمد بن عبد الرحمن القريشي**: muhaddistir. Nisbeti asıl üzere böyledir. Ve **قريش بن سبع بن المهنا ابن سبع**; **المهنا**; **الحسيني الشريف**; âlim, neseb bilgini; **أبو محمد المدني**; Bağdat’ta **أبي الفتح بن البطي**’den ve **ابن النقور** ve başkalarından işitti; ve 460 yılında meşhedde vefat etti; onu أبو حامد العابدي, تتمة الإكمال’de zikretti; ve ona icazet vermişti. Ve **القرواش**: إسماعيل بن علي بن الحسن الحسيني’nin lakabıdır; ve o, المحلة الكبرى’daki القراوشة’nin dedesidir. Ve onların darb-ı mesellerindendir: **وجه المقرش أقبح**; yani bozguncu. Ve onlardan birine denildi; o, كردوس بن مزينة idi: Falan kerimdir, eğer **قرشيا** olsaydı; dedi ki: **تقرشه** onun fiilleridir. Ve o, mecazdır. Ve denilir: O, **قرش**’tir **من القروش**; galip, kahredici için; ve o da mecazdır. Ve **قرواش بن عوف اليربوعي**: جلوى الكبرى’nın süvarisidir.
