# قرطش (ق-ر-ط-ش) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%B4
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%B4

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ر - ط - ش
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%B7%D8%B4/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

أقريطش، بفتح أوله ويكسر أيضا، كما نقله ياقوت، وكسر الراء والطاء، أهمله الجوهري، وصاحب اللسان، والصاغاني، وقال ياقوت: اسم جزيرة مشهورة ببحر الروم، أي ببحر المغرب، كما قاله ياقوت، فيها مدن وقرى، يقابلها من بر إفريقية بونة، دورها ثلاثمائة وخمسون ميلا، أو مسيرة خمسة عشر يوما، قال شيخنا: فإن أراد بلياليها فهي سبعمائة وعشرون ميلا، وإن أراد الأيام فقط، كما هو الظاهر، فثلاثمائة وستون ميلا، فهو يقارب القول الأول، قال البلاذري: أول من غزاها جنادة بن أمية الأزدي، في سنة أربع وخمسين في زمن معاوية، رضي الله تعالى عنه، ثم غزاها حميد بن معيوف الهمذاني، في خلافة الرشيد، رحمه الله تعالى، ثم غزاها في خلافة المأمون أبو حفص عمر بن عيسى الأندلسي، فملكها وخرب حصونها، وذلك في سنة 212، إلى أن ملكت في خلافة المطيع، تملكها أرمانوس بن قسطنطين في سنة 349، قال: وهي الآن بيد الإفرنج، لعنهم الله تعالى. قلت: وقد يسر الله فتحها في الزمن الأخير لملوك آل عثمان، أيد الله تعالى دولتهم العظيمة الشان، فأزالوا عنها دولة الكفر، وعمروا حصونها، وشيدوا أركانها، فهي الآن بيد المسلمين، لا زلت كذلك إلى يوم الدين. وإقريطشة، بهاء: د، يجلب منه الجبن والعسل إلى مصر. قلت: وكلامه هذا يقتضي أن إقريطشة غير إقريطش، وليس كذلك، بل هما واحد، وتعرف الآن بكريد، وهي الجزيرة بعينها، وهذا الاسم يطلق على جميعها، وأعظم قراها وأشهرها حانية، وهي مقر دار الإمارة فيها، ومن هذه الجزيرة يجلب الجبن الفائق، والعسل الجيد الأحمر والأبيض إلى مصر وأطرافها، وغيرهما من الفواكه، كما هو معلوم مشاهد، وقد نسب إلى هذه الجزيرة فاتحها شعيب ابن عمر بن عيسى الإقريطشي: سمع من يونس بن عبد الأعلى وغيره بمصر، وأبو بكر محمد بن عيسى الإقريطشي: حدث بدمشق عن محمد ابن القاسم المالكي، وعنه عبد الله ابن محمد النسائي، قاله أبو القاسم ابن عساكر في التاريخ.

##### Türkçe

**أقريطش**: başı fetha ile, ayrıca kesre ile de (okunur); bunu Yakut nakletmiştir; **الراء** ve **الطاء**’ın kesri (ile). Cevherî, Lisân sahibi ve Sâğânî onu ihmal etmiştir. Yakut dedi: Rum denizinde, yani Mağrib denizinde meşhur bir adanın adıdır; Yakut’un dediği gibi. Onda şehirler ve köyler vardır; İfrîkıyye karasından ona karşılık (gelen yer) Bûne’dir. Çevresi üç yüz elli mildir; yahut on beş gün yürüyüştür. Şeyhimiz dedi: Eğer geceleriyle kastederse, o yedi yüz yirmi mildir; eğer yalnız günleri kastederse, zâhir olan budur, o hâlde üç yüz altmış mildir; böylece birinci söze yaklaşır. Belâzürî dedi: Ona ilk gazâ eden, Muâviye zamanında, Allah Teâlâ ondan razı olsun, elli dört senesinde Ezdli Cünâde b. Ümeyye’dir. Sonra ona Hemdânî Humeyd b. Ma‘yûf, Reşîd’in hilâfetinde, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, gazâ etti. Sonra Me’mûn’un hilâfetinde Endülüslü Ebû Hafs Ömer b. Îsâ ona gazâ etti; onu ele geçirdi ve kalelerini harap etti; bu, 212 senesindedir. Tâ ki Mutî‘in hilâfetinde ele geçirilinceye kadar; 349 senesinde Kostantîn’in oğlu Armânûs onu ele geçirdi. Dedi: Ve o şimdi Frenklerin elindedir; Allah Teâlâ onlara lânet etsin. Ben dedim: Ve Allah onu son zamanda Âl-i Osman krallarına fethetmeyi kolaylaştırdı; Allah Teâlâ onların büyük-şanlı devletini teyit etsin; böylece ondan küfür devletini giderdiler, kalelerini imar ettiler ve rükünlerini yükselttiler; o şimdi Müslümanların elindedir; din gününe kadar böyle olmaktan geri kalmasın.

Ve **إقريطشة**, **هاء** ile: **د**; ondan Mısır’a peynir ve bal getirilir. Ben dedim: Onun bu sözü, **إقريطشة**’nin **إقريطش**’ten başka olmasını gerektirir; öyle değildir; bilakis ikisi birdir. Şimdi **كريد** diye bilinir; o adanın ta kendisidir. Bu ad, onun tamamına ıtlak olunur; onun köylerinin en büyüğü ve en meşhuru **حانية**’dir; onda emirlik yurdunun makamıdır. Bu adadan üstün peynir ve iyi kırmızı ve beyaz bal Mısır’a ve onun taraflarına, ve ikisinden başkası meyvelerden, bilinen, görülen (şekilde) getirilir. Bu adaya, onun fatihi **شعيب ابن عمر بن عيسى الإقريطشي** nisbet edilmiştir: Mısır’da **يونس بن عبد الأعلى**’dan ve başkasından işitti. Ve **أبو بكر محمد بن عيسى الإقريطشي**: Dımaşk’ta **محمد ابن القاسم المالكي**’den rivayet etti; ondan da **عبد الله ابن محمد النسائي** (rivayet etti). Bunu Ebü’l-Kâsım İbn Asâkir tarihte söylemiştir.
