# قرفص — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%81%D8%B5/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D9%81%D8%B5/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرفص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%81%D8%B5.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قرفص

القَرْفَصةُ: شَدُّ اليدين تحت الرجلين، وقد قَرْفَص قَرْفَصةً وقِرْفاصاً. وقَرْفَصْتَ الرجل إِذا شَدَدْته؛ القَرْفَصةُ: أَن تَجْمَع الإِنسان وتشُدَّ يديه ورجليه؛ قال الشاعر:
ظَلَّتْ عليه عُقابُ الموتِ ساقِطةً،
قد قَرْفَصَتْ رُوحَه تلك المَخالِيبُ
والقَرافِصةُ: اللُّصوصُ المتجاهِرُون يُقَرْفِصُون الناس، سُمُّوا قَرافِصةً لشدّهم يدَ الأَسِير تحت رجليه. وقَرْفَصَ الشيءَ: جمعه. وجلس القِرْفِصا والقَرْفَصَا والقُرْفُصَا: وهو أَن يَجْلِسَ على أَلْيَتَيْه ويُلزِقَ فخذيه ببطنه ويَحْتَبي بيديه، وزاد ابن جني: القُرْفُصاء وقال هو على الإِتباع. والقُرْفُصاءُ: ضرْبٌ من القعودِ يُمَدّ ويُقْصَر، فإِذا قلت قعد فلان القُرْفُصاء فكأَنك قلت قَعَد قُعوداً مخصوصاً، وهو أَن يجلس على أَلْيَتَيه ويُلْصِقَ فخذيه ببطنه ويَحْتَبي بيديه يضعهُما على ساقَيه كما يحتبي بالثوب، تكون يداه مكان الثوب؛ عن أَبي عبيد. وقال أَبو المهدي: هو أَن يجلس على ركبتيه مُنْكبّاً ويُلْصِقَ بطنَه بفخذيه ويتأَبط كَفّيه، وهي جلْسة الأَعراب؛ وأَنشد:
لو امْتَخَطْتَ وَبَراً وضَبّا،
ولم تَنَلْ غيرَ الجمالِ كَسْبا،
ولو نَكَحْتَ جُرْهُماً وكَلْبا،
وقَيسَ عَيْلانَ الكِرامَ الغُلْبا،
ثم جلَسْتَ القُرفُصا مُنْكبّا،
تَحْكي أَعارِيبَ فلاةٍ هُلْبا،
ثم اتخَذْتَ اللاتَ فينا رَبّا،
ما كنتَ إِلا نَبَطِيّاً قَلْبا
وفي حديث قَيْلة: أَنها وَفَدَتْ على رسول اللّه، صلّى اللّه عليه وسلّم، فرأَته وهو جالسٌ القُرْفُصاءَ؛ قال أَبو عبيد: القُرْفُصاءُ جِلْسةُ المحتبي إِلا أَنه لا يَحْتبي بثوب ولكنه يجعل يديه مكان الثوب على ساقيه. وقال الفراء: جلس فلان القُرْفُصاء، ممدود مضموم. وقال بعضهم: القِرْفِصَا، مكسور الأَول مقصور. قال ابن الأَعرابي: قعد القُرْفُصا، وهو أَن يقعد على رجليه ويجمع ركبتيه ويقبض يديه إِلى صدره.

### Türkçe

**القَرْفَصةُ**: elleri bacakların altına sıkıca bağlamak; ve **قَرْفَص** **قَرْفَصةً** ve **قِرْفاصاً** yaptı. Ve **قَرْفَصْتَ** adamı, onu sıktığın zaman; **القَرْفَصةُ**: insanı toplaman ve ellerini ve ayaklarını sıkıca bağlamandır; şair dedi ki:
Üzerinde ölümün kartalı düşüp kalmıştı,
o pençeler onun ruhunu **قَرْفَصَتْ**.

Ve **القَرافِصةُ**: insanları **يُقَرْفِصُون** eden, alenen (bunu) yapan hırsızlardır; esirin elini bacaklarının altına sıkıca bağlamalarından dolayı **قَرافِصةً** diye adlandırıldılar. Ve **قَرْفَصَ** şeyi: onu topladı. Ve **القِرْفِصا** ve **القَرْفَصَا** ve **القُرْفُصَا** oturdu: o, iki kalçası üzerine oturması, uyluklarını karnına yapıştırması ve iki eliyle ihtibâ etmesidir; İbn Cinnî artırdı: **القُرْفُصاء**; ve onun (bunun) **الإِتباع** üzere olduğunu söyledi. Ve **القُرْفُصاءُ**: uzatılan ve kısaltılan bir tür oturuştur; “falanca **القُرْفُصاء** oturdu” dediğin zaman sanki “hususi bir oturuşla oturdu” demiş gibisin; o, iki kalçası üzerine oturması, uyluklarını karnına yapıştırması ve iki eliyle ihtibâ etmesidir; onları iki baldırı üzerine koyar, elbiseyle ihtibâ ettiği gibi; iki eli elbisenin yerinde olur; Ebû Ubeyd’den. Ve Ebû’l-Mehdî dedi: o, iki dizi üzerine eğilerek oturması, karnını uyluklarına yapıştırması ve iki avucunu koltuk altına almasıdır; ve o, bedevîlerin oturuşudur; ve (şu beyti) okudu:
Eğer kıl ve kertenkele sümkürsen,
ve kazanç olarak develerden başkasına erişmesen,
ve Cürhüm’le ve Kelb’le evlensen,
ve soylu, galip Kays Aylân’la (da),
sonra eğilerek **القُرفُصا** otursan,
çorak bir düzlük Araplarını taklit edersin, sert (kimseleri),
sonra aramızda Lât’ı rab edinsen,
kalben ancak Nabatî olursun.

Ve Kayle hadîsinde: onun Allah’ın Resûlü’ne, Allah ona salât ve selâm etsin, heyet olarak geldiği; onu **القُرْفُصاءَ** oturur halde gördüğü (geçer); Ebû Ubeyd dedi: **القُرْفُصاءُ** muhtabînin oturuşudur; ancak o, elbiseyle ihtibâ etmez, fakat iki elini elbisenin yerine iki baldırı üzerine koyar. Ve Ferrâ dedi: falanca **القُرْفُصاء** oturdu; uzatılmış, sıkıca toplanmış. Ve bazısı dedi: **القِرْفِصَا**, başı esreli, kısaltılmış. İbnü’l-A‘râbî dedi: **القُرْفُصا** oturdu; o, iki ayağı üzerine oturması, iki dizini toplaması ve iki elini göğsüne doğru sıkıca tutmasıdır.
