# قرفص — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%81%D8%B5/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D9%81%D8%B5/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرفص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%81%D8%B5.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قرفص

قعد القرفصى، مثلثة القاف والفاء، مقصورة  ، الكسر نقله القراء عن بعضهم،  والقرفصاء بالضم  ، ممدودة، وهذه الفصحى، زاد ابن جني  القرفصاء, بضم القاف والراء  مع المد وقال: هو  على الإتباع  : ضرب من القعود. قال الجوهري: فإذا قلت قعد فلان القرفصاء، فكأنك قلت قعد قعودا مخصوصا، وهو  أن يجلس على أليتيه ويلصق فخذيه ببطنه. ويحتبي بيديه  ، و  يضعهما على ساقيه  ، كما يحتبي بالثوب. تكون يداه مكان الثوب، عن أبي عبيد،  أو  هو أن  يجلس على ركبتيه منكبا، ويلصق بطنه بفخذيه ويتأبط كفيه  ، وهذا نقله الجوهري عن أبي المهدي وقال: هي جلسة الأعراب، وأنشد:
  ولو نكحت جرهما وكلبا
  وقيس عيلان الكرام الغلبا
  ثم جلست القرفصا منكبا
  ما كنت إلا نبطيا قلبا وأنشد الليث في القرفصاء، ممدودة مضمومة:
  جلوس القرفصاء كذا مكبا                      فما تنساح نفسي لانبساط. وقال ابن الأعرابي: قعد القرفصاء، وهو أن يقعد على رجليه، ويجمع ركبتيه، ويقبض يديه إلى صدره. قال ابن عباد:  القرافص: بالضم: الجلد الضخم  ، وهذا قد مر في الفاء أيضا. قال أيضا:  القرفاص، بالكسر: الفحل المجزئ  ، وذكره صاحب اللسان في الفاء، وقد تقدم ذلك في قول ابنة الخس. قال أيضا:  القرافصة: اللصوص  المتجاهرون، لأنهم يقرفصون الناس، أي يشدونهم وثاقا.  والقرفصة: شد اليدين تحت الرجلين  ، وقد قرفص قرفصة وقرفاصا. قال الشاعر:
  ظلت عليه عقاب الموت ساقطة                      قد قرفصت روحه تلك المخاليب القرفصة،  ضرب من الجماع، وهو أن يجمع بين طرفيها  حتى  يقرفصها  ، نقله ابن عباد.  وتقرفصت العجوز  ، إذا  تزملت في ثيابها  . قال ابن فار: وهذا مما زيدت فيه الراء، وأصله من القفص.

### Türkçe

**قعد** **القرفصى**: **القاف** ve **الفاء**’sı üç türlü (harekeli), maksûr; kesreyi kurrâdan bazısı bazısından nakletmiştir. Ve **القرفصاء** zamme ile, memdûd; ve bu fasîh olandır. İbn Cinnî **القرفصاء**’yı, **القاف** ve **الراء**’yı zamme ile, med ile artırdı ve dedi ki: O, ittibâ üzeredir: oturuşun bir türüdür. el-Cevherî dedi ki: “Falan **القرفصاء** oturdu” dediğin vakit, sanki “hususî bir oturuşla oturdu” demiş olursun; o da, iki kalçası üzerine oturması ve uyluklarını karnına yapıştırmasıdır. Ve iki eliyle ihtibâ eder; ve onları baldırları üzerine koyar; elbiseyle ihtibâ ettiği gibi. İki eli, elbisenin yeri olur; Ebû Ubeyd’den. Yahut o, dizleri üzerine eğilerek oturması, karnını uyluklarına yapıştırması ve iki avucunu koltuk altına almasıdır; bunu el-Cevherî Ebû’l-Mehdî’den nakletti ve dedi ki: Bu, bedevîlerin oturuşudur. Ve şu beyti inşâd etti:
  Velev ki Cerhem’i ve Kelb’i nikâhlasan
  Ve Kays Aylân’ı, kerîm, galipleri
  Sonra **القرفصا** eğilerek otursan
  Sen ancak kalben Nabatî olurdun

Ve Leys, **القرفصاء** hakkında—memdûd, mazmûme—şu beyti inşâd etti:
  **القرفصاء** oturuşu böyledir, eğilerek;                      artık nefsim bir yayılmaya, bir açılmaya doğru genişlemez.

İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **قعد** **القرفصاء**: o, iki ayağı üzerine oturması, dizlerini toplaması ve iki elini göğsüne doğru sıkmasıdır. İbn Abbâd dedi ki: **القرافص**: zamme ile: kalın deri; bu, **الفاء**’da da geçmişti. Yine dedi ki: **القرفاص**, kesre ile: yeterli (kâfi gelen) damızlık erkek; Lisân sahibi onu **الفاء**’da zikretti; bu, İbnetü’l-Has’ın sözü içinde daha önce geçti. Yine dedi ki: **القرافصة**: açıktan (alenen) olan hırsızlar; çünkü onlar insanları **يقرفصون** ederler; yani onları bağla sıkıca bağlarlar. Ve **القرفصة**: iki eli iki bacağın altından bağlamaktır; ve **قرفص** bir **قرفصة** ve **قرفاصا** etti. Şair dedi ki:
  Üzerine ölüm kartalı düşüp durdu                      o pençeler onun ruhunu **قرفصت** etti

**القرفصة**: cimanın bir türüdür; o, iki ucunu bir araya toplaması, tâ ki onu **يقرفصها** etsin; bunu İbn Abbâd nakletti. Ve **تقرفصت** yaşlı kadın: elbiselerine büründüğü vakit. İbn Fâr dedi ki: Bu, içinde **الراء**’nın artırıldığı şeylerdendir; aslı **القفص**’tandır.
