# قرف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قرف

القِرْف: لِحاء الشجر، واحدته قِرْفةٌ، وجمع القِرْف قُروفٌ. والقُرافة: كالقِرْف. والقِرْف: القِشْر. والقِرْفة: القِشرة. والقِرفة: الطائفة من القِرْف، وكل قشر قِرف، بالكسر، ومنه قِرْف الرُّمَّانة وقِرف الخُبْز الذي يُقْشَر ويبقى في التَّنُّور. وقولهم: تَرَكْتُه على مِثل مَقرِف الصَّمْغة وهو موضع القِرْف أَي مَقْشِر الصمغة، وهو شبيه بقولهم تَرَكْتُه على مِثل ليلة الصَّدَر. ويقال: صَبَغ ثوبه بقِرْفِ السِّدْر أَي بقِشره؛ وقِرفُ كل شجرة: قِشرها. والقِرْفة: دواء معروف. ابن سيده: والقِرْف قِشْر شجرة طيبة الريح يوضع في الدواء والطعام، غَلَبَتْ هذه الصفة عليها غَلَبة الأَسماء لشرفها. والقِرْف من الخُبْز: ما يُقْشر منه. وقَرَفَ الشجرة يقرِفُها قَرْفاً: نَحَتَ قِرْفَها، وكذلك قَرَف القَرْحة فَتَقَرَّفَتْ أَي قَشَرَها، وذلك إذا يبِسَتْ؛ قال عنترة: عُلالَتُنا في كل يومِ كريهةٍ
بأَسْيافِنا، والقَرْحُ لم يَتَقَرَّفِ
أَي لم يعله ذلك؛ وأَنشد الجوهري عجز هذا البيت:
والجُرْحُ لم يَتَقَرَّف
والصحيح ما أَوردناه. وفي حديث الخوارج: إذا رأَيتموهم فاقْرِفوهم واقتلوهم؛ هو من قَرَفْتُ الشجرة إذا قَشَرْتَ لحاءها. وقَرَفتُ جلد الرجل إذا اقْتَلَعْته، أَراد استأْصلوهم. وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه: قال له رجل من البادية: متى تَحِلُّ لنا المَيْتة؟ قال: إذا وجَدْتَ قِرْف الأَرض فلا تَقْرَبْها؛ أَراد ما تَقْتَرِف من بَقْل الأَرض وعُروقه أَي تَقْتَلِع، وأَصلها أَخذ القشر منه. وفي حديث ابن الزبير: ما على أَحدكم إذا أَتى المسجدَ أَن يُخرج قِرْفَةَ أَنفه أَي قِشْرَته، يريد المُخاط اليابس الذي لَزِق به أَي يُنَقّي أَنفه منه. وتقرفت القَرْحة أَي تقشَّرَت. ابن السكيت: القَرْف مصدر قَرَفْتُ القَرْحة أَقرِفُها قَرْفاً إذا نَكَأْتَها. ويقال للجُرح إذا تَقَشَّر: قد تَقَرَّف، واسم الجِلْدة القِرْفة. والقَرْف: الأَديم الأَحمر كأنه قُرِفَ أَي قُشِرَ فبَدتْ حُمْرَتُه، والعرب تقول: أَحمر كالقَرْف؛ قال:
أَحْمر كالقَرْف وأَحْوى أَدْعَج
وأَحمر قَرِفٌ: شديد الحمرة. وفي حديث عبد الملك: أَراك أَحمَرَ قَرِفاً؛ القَرِف، بكسر الراء: الشديد الحمرة كأَنه قُرِف أَي قُشِر. وقَرَف السِّدْرَ: قَشَرَهُ؛ وقوله أَنشده ابن الأَعرابي:
اقْتَرِبوا قِرْفَ القِمَعْ
يعني بالقِمَع قِمَع الوَطْب الذي يُصَب فيه اللبن، وقِرْفُه ما يَلْزَق به من وسَخ اللبن، فأَراد أَنّ هؤلاء المخاطبين أَوساخ ونصبه على النداء أَي يا قِرْفَ القِمَع.
وقَرف الذَّنْبَ وغيره يَقْرِفُه قَرْفاً واقْتَرَفَه: اكتَسبه. والاقتراف: الاكتساب. اقترف أَي اكتَسب، واقْتَرَفَ ذنباً أَي أَتاه وفَعَلَه. وفي الحديث: رجل قَرَف على نفسه ذنُوباً أَي كَسَبَها. ويقال: قَرَفَ الذنبَ واقْتَرَفه إذا عمله. وقارَفَ الذنبَ وغيرَه: داناهُ ولاصَقَهُ. وقَرفَه بكذا أَي أَضافه إليه واتَّهَمه به. وفي التنزيل العزيز: وَليَقْتَرِفُوا ما هُم مُقْتَرِفون. واقْتَرَفَ المالَ: اقْتَناه. والقِرْفة: الكَسْب. وفلان يَقْرِف لعياله أَي يَكْسِب. وبَعير مُقْتَرَفٌ: وهو الذي اشْتُرِيَ حَديثاً. وإبل مُقتَرَفَة ومُقْرَفةٌ: مُسْتَجَدَّة. وقَرَفْتُ الرجل أَي عِبْتُه. ويقال: هو يُقْرَفُ بكذا أَي يُرْمى به ويُتَّهم، فهو مَقْروفٌ. وقَرَفَ الرجلَ بسوء: رماه، وقَرَفْته بالشيء فاقْتَرَفَ به. ابن السكيت: قَرْفتُ الرجلَ بالذنب قَرْفاً إذا رَمَيْتَه. الأَصمعي: قَرَف عليه فهو يَقْرِف قَرْفاً إذا بَغى عليه. وقَرَفَ فلانٌ فلاناً إذا وَقَع فيه، وأَصل القَرْف القَشْر. وقَرَف عليه قَرْفاً: كَذَبَ. وقَرَفَه بالشيء: اتّهمه. والقِرْفة: التُّهَمَة. وفلان قِرْفتي أَي تُهَمَتي، أَو هو الذي أَتَّهِمُه. وبنو فلان قِرْفَتي أَي الذين عندهم أَظُنّ طَلِبَتي. ويقال: سَلْ بَني فلان عن ناقتك فإنهم قِرْفةٌ أَي تَجِدُ خَبَرَها عندهم. ويقال أَيضاً: هو قَرَفٌ من ثَوْبي للذي تَتَّهِمُه. وفي الحديث: أَن النبي، صلى اللّه عليه وسلم، كان لا يأْخذ بالقَرَف أَي التهمة، والجمع القِراف. وفي حديث علي، كرم اللّه وجهه: أَوَلَمْ يَنْهَ أُمَيَّةَ عِلمُها بي عن قِرافي أَي عن تُهَمَتي بالمشاركة في دم عثمان، رضي اللّه عنه، وهو قَرَفٌ أَن يَفْعل وقَرِفٌ أَي خَلِيق، ولا يقال: ما أَقْرَفَه ولا أَقْرِفْ به، وأَجازهما ابن الأعرابي على مثل هذا . ورجل قَرَفٌ من كذا وقَرَفٌ بكذا أَي قَمِن؛ قال:
والمرءُ ما دامَتْ حُشاشَتُه،
قَرَفٌ من الحِدْثانِ والأَلَمِ
والتثنية والجمع كالواحد. قال أَبو الحسن: ولا يقال قَرِفٌ ولا قَريفٌ. وقَرَفَ الشيءَ: خَلَطَهُ. والمُقارَفةُ والقِرافُ: المخالَطة، والاسم القَرَف. وقارفَ فلانٌ الخطيئة أَي خالطها. وقارف الشيءَ: دَاناه؛ ولا تكون المقارفة إلا في الأَشياء الدنيّة؛ قال طرفة:
وقِرافُ من لا يَسْتَفِيقُ دَعارَةً
يُعْدي، كما يُعْدي الصحيحَ الأَجْرَبُ
وقال النابغة:
وقارَفَتْ، وهْيَ لم تَجْرَبْ، وباعَ لها
من الفَصافِصِ بالنُّمِّيِّ سِفْسِيرُ
أَي قارَبَتْ أَنْ تَجْرَب. وفي حديث الإفك: إنْ كُنْتِ قارَفْتِ ذنباً فتوبي إلى اللّه، وهذا راجع إلى المُقاربة والمُداناة. وقارَفَ الجَرَبُ البعيرَ قِرافاً: داناه شيء منه. والقَرَفُ: العَدْوى. وأَقْرَفَ الجَرَبُ الصِّحاحَ: أَعْداها. والقَرَف: مُقارَفَة الوَباء. أَبو عمرو: القَرَف الوَباء، يقال: احذَر القَرَفَ في غنمك. وقد اقْتَرَفَ فلان من مرض آل فلان، وقد أَقْرَفُوه إقْرافاً: وهو أَن يأْتيهم وهم مَرْضَى فيُصيبَه ذلك. وقارف فلان الغنم: رعى بالأَرض الوبيئة. والقَرَف، بالتحريك: مداناة المرض. يقال: أَخْشى عليك القَرَف من ذلك، وقد قرِف، بالكسر. وفي الحديث: أَن قوماً شكَوْا إلى رسول اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، وَباء أَرضهم، فقال، صلى اللّه عليه وسلم: تَحوَّلوا فإن من القَرَف التَّلَفَ. قال ابن الأَثير: القَرَف ملابسة الداء ومداناة المرض، والتَّلَف الهلاك؛ قال: وليس هذا من باب العَدْوى وإنما هو من باب الطِّبِّ، فإن استصلاح الهواء من أَعون الأَشياء على صحة الأَبدان، وفساد الهواء من أَسرع الأَشْياء إلى الأَسقام. والقِرْفة: الهُجْنة. والمُقْرِفُ: الذي دانى الهُجْنة من الفرس وغيره الذي أُمه عربية وأَبوه ليس كذلك لأَن الإقْراف إنما هو من قِبَل الفَحْل، والهُجْنَة من قِبَل الأُم. وفي الحديث: أَنه رَكِبَ فرساً لأَبي طلحة مُقْرِفاً؛ المُقْرِفُ من الخيل الهَجين وهو الذي أُمه بِرْذَوْنةٌ وأَبوه عَربي، وقيل بالعكْس، وقيل: هو الذي دانى الهجنة من قِبَل أَبيه، وقيل: هو الذي دانى الهجنة وقارَبَها؛ ومنه حديث عمر، رضي اللّه عنه: كتَبَ إلى أَبي موسى في البَراذين: ما قارَفَ العِتاق منها فاجعل له سهماً واحداً، أَي قارَبَها وداناها. وأَقْرَفَ الرجلُ وغيره: دَنا من الهُجْنَة. والمُقْرِف أَيضاً: النَّذْل؛ وعليه وُجّه قوله: فإن يَكُ إقْرافٌ فَمِنْ قِبَلِ الفَحْلِ
وقالوا: ما أَبْصَرَتْ عَيْني ولا أَقْرَفَتْ يدي أَي ما دنَتْ منه، ولا أَقْرَفْتُ لذلك أَي ما دانيتُه ولا خالطت أَهله. وأَقْرَفَ له أَي داناه؛ قال ابن بري: شاهده قول ذي الرمة:
نَتوج، ولم تُقْرِفْ لِما يُمْتَنى له،
إذا نُتِجَتْ ماتَتْ وحَيَّ سَليلُها
لم تُقْرِفْ: لم تُدانِ ماله مُنْية. والمُنْية: انتِظار لَقْح الناقة من سبعة أَيام إلى خمْسة عَشَر يوماً. ويقال: ما أَقْرَفَتْ يدي شيئاً مما تَكرَه أَي ما دانَت وما قارَفَتْ. ووَجْه مُقْرِفٌ: غيرُ حَسَن؛ قال ذو الرمة:
تُريكَ سُنَّةَ وَجْهٍ غيرَ مُقْرِفةٍ،
مَلْساءَ، ليس بها خالٌ ولا نَدَبُ
والمُقارفة والقِراف: الجماع. وقارَف امرأَته: جامعها. ومنه حديث عائشة، رضي اللّه عنها: إنْ كان النبي، صلى اللّه عليه وسلم، لَيُصْبِح جُنُباً من قِرافٍ غير احتلام ثم يصومُ، أَي من جماع. وفي الحديث في دَفْن أُم كُلثوم: من كان منكم لم يُقارِف أَهله الليلة فليَدْخُل قبرَها. وفي حديث عبد اللّه بن حُذافة: قالت له أُمه: أَمِنْتَ أَن تكون أُمُّك قارَفَتْ بعض ما يقارِف أَهلُ الجاهلية، أَرادت الزنا. وفي حديث عائشة: جاء رجل إلى رسول اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، فقال: إني رجل مِقْرافٌ للذنوب أَي كثير المباشرة لها، ومِفْعالٌ من أَبنية المبالغة. والقَرْف: وِعاء من أَدَمٍ، وقيل: يُدبَغُ بالقِرفة أَي بقُشور الرمان ويُتَّخذ فيه الخَلْع. وهو لحم يُتَّخذ بتوابِلَ فيُفْرَغُ فيه، وجمعه قُرُوف؛ قال مُعقِّر بن حِمار البارِقيّ:
وذُبْيانيَّة وصَّت بنيها:
بأَنْ كذَبَ القَراطِفُ والقُرُوفُ
أَي عليكم بالقَراطِف والقُروف فاغْنموها. وفي التهذيب: القَرْف شيء من جُلود يُعمل فيه الخَلْع، والخَلع: أَن يُؤخذ لحمُ الجَزُور ويُطبَخَ بشحمه ثم تُجعل فيه توابلُ ثم تُفْرغ في هذا الجلد. وقال أَبو سعيد في قوله كذَب القراطف والقروف قال: القَرْف الأَديم، وجمعه قُروفٌ. أَبو عمرو: القُروف الأَدَم الحُمر، الواحد قَرْف. قال: والقُروف والظُّروف بمعنًى واحد. وفي الحديث: لكل عَشْر من السرايا ما يَحْمِل القِرافُ من التَّمْر؛ القِراف: جمع قَرْف، بفتح القاف، وهو وِعاء من جلد يُدْبَغ بالقِرْفة، وهي قشور الرُّمان. وقِرْفةُ: اسم رجل؛ قال:
أَلا أَبْلِغْ لديك بني سُوَيدٍ،
وقِرْفةً، حين مالَ به الولاءُ
وقولهم في المثل: أَمْنَعُ من أُم قِرْفة؛ هي اسم امرأَة. التهذيب: وفي الحديث أَن جاريتين كانتا تُغَنِّيان بما تقارَفَتْ به الأَنصارُ يوم بُعاثٍ؛ هكذا رُوي في بعض طرقه.

### Türkçe

**القِرْف**: ağacın kabuğu; onun bir teki **قِرْفةٌ**’dir; **القِرْف**’ün çoğulu **قُروفٌ**’dur.
Ve **القُرافة**: **القِرْف** gibidir. Ve **القِرْف**: kabuktur. Ve **القِرْفة**: kabuktur. Ve **القِرفة**: **القِرْف**’ten bir taife (parça); ve her kabuk **قِرف**’tür, kesre ile; bundan **قِرْف الرُّمَّانة** ve tandırda kalıp soyulan ekmeğin **قِرف**’ü (kabuğu) vardır. Ve onların sözü: “Onu, sakızın **مَقرِف**’i gibi bir şey üzerinde bıraktım”; o, **القِرْف**’ün yeri demektir, yani sakızın soyulma yeri; ve bu, onların “Onu, **ليلة الصَّدَر** gibi bir şey üzerinde bıraktım” sözlerine benzer. Ve denilir: “Elbisesini **قِرْفِ السِّدْر** ile boyadı” yani onun kabuğuyla; ve her ağacın **قِرف**’ü: onun kabuğudur. Ve **القِرْفة**: bilinen bir ilaçtır. İbn Sîde: Ve **القِرْف**, güzel kokulu bir ağacın kabuğudur; ilaca ve yemeğe konur; bu vasıf ona galip gelmiştir, isimlerin galebesi gibi, şerefi sebebiyle. Ve ekmekten **القِرْف**: ondan soyulan şeydir.

Ve **قَرَفَ** ağacı, onu **يقرِفُها** **قَرْفاً**: onun **قِرْف**’ünü yonttu (soydu); aynı şekilde **قَرَف** yarayı; derken **فَتَقَرَّفَتْ** yani onu kabukladı; bu, kuruduğu zaman olur; **عنترة** dedi:
عُلالَتُنا في كل يومِ كريهةٍ
بأَسْيافِنا، والقَرْحُ لم يَتَقَرَّفِ
yani o, bununla örtülmedi; ve Cevherî bu beytin ikinci mısraının sonunu rivayet etti:
والجُرْحُ لم يَتَقَرَّف
ve doğru olan, bizim naklettiğimizdir.

Ve Hâricîler hadîsinde: “Onları gördüğünüzde onları **فاقْرِفوهم** ve öldürün”; bu, “Ağacı **قَرَفْتُ**”tan (yani kabuğunu soyduğumdan)dır. Ve “Adamın derisini **قَرَفتُ**” yani onu söküp çıkardım; maksadı: onları kökünden kazıyın.

Ve Ömer hadîsinde, Allah ondan razı olsun: Bedevîden bir adam ona dedi: “Leş bize ne zaman helâl olur?” Dedi: “Yerin **قِرْف**’ünü bulduğunda ona yaklaşma”; maksadı: yerin otundan ve köklerinden **تَقْتَرِف** ettiğin (söküp aldığın) şeydir; yani söküp çıkarırsın; aslı, ondan kabuğu almaktır.

Ve İbn Zübeyr hadîsinde: “Sizden birinize ne olur, mescide geldiğinde burnunun **قِرْفَة**’sini çıkarsa?” yani onun kabuğunu; maksadı, ona yapışmış kuru sümük; yani burnunu ondan temizler. Ve **تقرفت القَرْحة** yani kabuklandı.

İbnü’s-Sikkît: **القَرْف**, “Yarayı **قَرَفْتُ**”un masdarıdır; onu **أَقرِفُها** **قَرْفاً**: onu kanattığın (kabuk bağlamışını kaldırıp deştiğin) zaman. Ve yara kabuklandığında denilir: “**قد تَقَرَّف**”; ve derinin adı **القِرْفة**’dir.

Ve **القَرْف**: kırmızı deridir; sanki **قُرِفَ** yani soyuldu da kızıllığı ortaya çıktı; Araplar der: “**أَحمر كالقَرْف**”; dedi ki:
أَحْمر كالقَرْف وأَحْوى أَدْعَج
Ve “**أَحمر قَرِفٌ**”: kızıllığı şiddetli.

Ve Abdülmelik hadîsinde: “Seni **أَحمَرَ قَرِفاً** görüyorum”; **القَرِف**, râ’nın kesresiyle: şiddetli kızıl; sanki **قُرِف** yani soyuldu. Ve **قَرَف السِّدْرَ**: onu soydu; ve İbnü’l-A‘râbî’nin rivayet ettiği sözü:
اقْتَرِبوا قِرْفَ القِمَعْ
**القِمَع** ile, sütün içine döküldüğü tulumun hunileri kastedilir; onun **قِرْف**’ü, süt pisliğinden ona yapışan şeydir; böylece, bu hitap edilenlerin pislikler olduğunu kastetti; onu nida üzere nasbetti; yani: “Ey **قِرْفَ القِمَع**!”

Ve **قَرف** günahı ve başkasını **يَقْرِفُه** **قَرْفاً** ve **اقْتَرَفَه**: kazandı. Ve **الاقتراف**: kazanmadır. **اقترف** yani kazandı; ve “Bir günahı **اقْتَرَفَ**” yani ona geldi ve onu yaptı. Ve hadîste: “Kendi aleyhine günahlar **قَرَف** eden adam” yani onları kazanan. Ve denilir: Günahı **قَرَفَ** ve **اقْتَرَفَه**: onu işlediği zaman. Ve **قارَفَ** günahı ve başkasını: ona yaklaştı ve ona yapıştı. Ve onu bununla **قَرفَه** yani onu ona nisbet etti ve onunla itham etti. Ve aziz tenzilde: **وَليَقْتَرِفُوا ما هُم مُقْتَرِفون**. Ve malı **اقْتَرَفَ**: onu edindi. Ve **القِرْفة**: kazanç. Ve falan, ailesi için **يَقْرِف** yani kazanır. Ve **بَعير مُقْتَرَفٌ**: yeni satın alınmış olandır. Ve **إبل مُقتَرَفَة** ve **مُقْرَفةٌ**: yeni edinilmiş.

Ve “Adamı **قَرَفْتُ**” yani onu ayıpladım. Ve denilir: “O, bununla **يُقْرَفُ**” yani onunla atılır ve itham edilir; o hâlde o **مَقْروفٌ**’dur. Ve adamı kötülükle **قَرَفَ**: ona attı; ve onu bir şeyle **قَرَفْتُ** de o onunla **اقْتَرَفَ** etti. İbnü’s-Sikkît: “Adamı günahla **قَرْفتُ**” **قَرْفاً**: onu attığın zaman. el-Asma‘î: “Ona karşı **قَرَف** etti” der; o, **يَقْرِف** **قَرْفاً**: ona azdığı (haddi aştığı) zaman. Ve falan falana **قَرَفَ**: onda (aleyhinde) konuştuğu zaman; **القَرْف**’ün aslı kabuk soymadır. Ve ona karşı **قَرَف** etti: yalan söyledi. Ve onu bir şeyle **قَرَفَه**: onu itham etti. Ve **القِرْفة**: ithamdır. Ve “Falan benim **قِرْفتي**” yani ithamımdır; yahut o, benim itham ettiğim kimsedir. Ve “Falan oğulları benim **قِرْفتي**” yani yanlarında talebimi (aradığımı) zannettiğim kimselerdir. Ve denilir: “Falan oğullarına deveni sor; çünkü onlar **قِرْفةٌ**’dir” yani onun haberini onların yanında bulursun. Ve yine denilir: “O, elbisemden bir **قَرَفٌ**’tur” yani itham ettiğin kimse için. Ve hadîste: Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, **القَرَف** ile yani itham ile hüküm verip almazdı; çoğulu **القِراف**’dır.

Ve Ali hadîsinde, Allah yüzünü keremli kılsın: “Ümeyye’yi, benim **قِرافي**’mden yani Osman’ın kanına ortaklık ithamımdan, onun bilgisi alıkoymadı mı?”; ve o, bunu yapmaya **قَرَفٌ** ve **قَرِفٌ**’tir yani lâyıktır; “**ما أَقْرَفَه**” ve “**أَقْرِفْ به**” denilmez; İbnü’l-A‘râbî bunları bunun benzeri üzerinde câiz gördü. Ve “Bir adam, şundan **قَرَفٌ** ve bununla **قَرَفٌ**” yani münasiptir; dedi ki:
والمرءُ ما دامَتْ حُشاشَتُه،
قَرَفٌ من الحِدْثانِ والأَلَمِ
İkilik ve çoğul tekil gibidir. Ebü’l-Hasen dedi: Ve **قَرِفٌ** ve **قَريفٌ** denilmez.

Ve “Şeyi **قَرَفَ**”: onu karıştırdı. Ve **المُقارَفة** ve **القِراف**: karıştırma/temas; isim **القَرَف**’tür. Ve falan hatayı **قارفَ** etti yani onunla karıştı. Ve şeyi **قارفَ**: ona yaklaştı; **المقارفة** ancak aşağı şeylerde olur; **طرفة** dedi:
وقِرافُ من لا يَسْتَفِيقُ دَعارَةً
يُعْدي، كما يُعْدي الصحيحَ الأَجْرَبُ
Ve Nâbiga dedi:
وقارَفَتْ، وهْيَ لم تَجْرَبْ، وباعَ لها
من الفَصافِصِ بالنُّمِّيِّ سِفْسِيرُ
yani uyuz olmaya yaklaştı. Ve ifk hadîsinde: “Eğer bir günah **قارَفْتِ** ettiysen Allah’a tevbe et”; bu, yaklaşma ve yakın olma mânâsına döner. Ve uyuz, deveye **قارَفَ** etti **قِرافاً**: ondan bir şey ona yaklaştı. Ve **القَرَف**: bulaşmadır. Ve uyuz, sağlamları **أَقْرَفَ** etti: onları bulaştırdı. Ve **القَرَف**: vebaya temas etmektir. Ebû Amr: **القَرَف** vebadır; “Koyunlarında **القَرَف**’ten sakın” denilir. Ve falan, falan âlinin hastalığından **اقْتَرَفَ** etti; ve onu **أَقْرَفُوه** **إقْرافاً** ettiler: o, onların yanına hasta iken gelmesidir de bu ona isabet eder. Ve falan koyunlara **قارفَ** etti: vebalı yerde otlattı. Ve **القَرَف** (harekeli): hastalığa yakın olmaktır. “Sana bundan **القَرَف**’ten korkarım” denilir; ve **قرِف** oldu, kesre ile. Ve hadîste: Bir kavim, Resûlullah’a, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, yerlerinin vebasını şikâyet etti; o da dedi ki: “Yer değiştirin; çünkü **القَرَف**’ten helâk vardır.” İbnü’l-Esîr dedi: **القَرَف**, hastalığa bulaşma ve maraza yakın olma; **التَّلَف** helâktir; dedi: Bu, bulaşıcılık باب’ından değildir; ancak tıp باب’ındandır; çünkü havayı ıslah etmek bedenlerin sıhhatine yardım eden şeylerin en yardımcılarındandır; havanın bozulması ise hastalıklara en hızlı götüren şeylerdendir.

Ve **القِرْفة**: melezlik kusurudur. Ve **المُقْرِفُ**: attan ve başkasından, melezlik kusuruna yaklaşmış olan; annesi Arap, babası öyle olmayan; çünkü **الإقْراف** ancak aygır tarafından olur; **الهُجْنَة** ise anne tarafından olur. Ve hadîste: Ebû Talha’nın **مُقْرِفاً** bir atına bindi; **المُقْرِفُ** atlardan melez olandır; annesi **بِرْذَوْنةٌ** olup babası Arap olandır; tersidir denildi; ve babası tarafından melezliğe yaklaşan denildi; ve melezliğe yaklaşan ve onu yakınlayan denildi; bundan Ömer hadîsi, Allah ondan razı olsun: **البَراذين** hakkında Ebû Mûsâ’ya yazdı: “Onlardan **العِتاق**’a (soylulara) **ما قارَفَ** eden için bir hisse yap”; yani ona yaklaştı ve ona yakın oldu. Ve adam ve başkası **أَقْرَفَ** etti: melezliğe yaklaştı. Ve **المُقْرِف** ayrıca: aşağı kimse; bunun üzerine şu söz yönlendirilmiştir:
فإن يَكُ إقْرافٌ فَمِنْ قِبَلِ الفَحْلِ
Ve dediler: “Gözüm görmedi ve elim **أَقْرَفَتْ** etmedi” yani ona yaklaşmadı; ve “Bunun için **أَقْرَفْتُ** etmedim” yani ona yaklaşmadım ve ehliyle karışmadım. Ve “Ona **أَقْرَفَ** etti” yani ona yaklaştı; İbn Berrî dedi: Şahidi, Zü’r-Rumme’nin sözü:
نَتوج، ولم تُقْرِفْ لِما يُمْتَنى له،
إذا نُتِجَتْ ماتَتْ وحَيَّ سَليلُها
**لم تُقْرِفْ**: onun için temenni edilen şeye (umuda) yaklaşmadı. Ve **المُنْية**: devenin gebe kalmasının beklenmesi; yedi günden on beş güne kadar. Ve denilir: “Elim, hoşlanmadığın bir şeye **ما أَقْرَفَتْ** etti” yani yaklaşmadı ve **قارَفَتْ** etmedi. Ve **وَجْه مُقْرِفٌ**: güzel olmayan; Zü’r-Rumme dedi:
تُريكَ سُنَّةَ وَجْهٍ غيرَ مُقْرِفةٍ،
مَلْساءَ، ليس بها خالٌ ولا نَدَبُ

Ve **المُقارفة** ve **القِراف**: cinsel birleşmedir. Ve “Karısını **قارَفَ**”: onunla cima etti. Bundan Âişe hadîsi, Allah ondan razı olsun: “Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, ihtilâm olmaksızın **قِرافٍ**’tan (cima’dan) cünüp olarak sabahlardı, sonra oruç tutardı.” Ve Ümmü Külsûm’un defni hadîsinde: “Sizden kim bu gece ehliyle **يُقارِف** etmediyse onun kabrine girsin.” Ve Abdullah b. Huzâfe hadîsinde: Annesi ona dedi: “Annenin, câhiliye ehlinin **يقارِف** ettiği şeyin bir kısmını **قارَفَتْ** etmiş olmasından emin misin?”; zinayı kastetti. Ve Âişe hadîsinde: Bir adam Resûlullah’a geldi, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, dedi ki: “Ben günahlara **مِقْرافٌ** bir adamım” yani onlara çokça doğrudan bulaşan; **مِفْعالٌ**, mübalağa kalıplarındandır.

Ve **القَرْف**: deriden bir kaptır; ve denildi: **القِرفة** ile yani nar kabuklarıyla tabaklanır ve içinde **الخَلْع** yapılır. O, baharatlarla yapılan ettir; içine boşaltılır; çoğulu **قُرُوف**’tur; **مُعقِّر بن حِمار البارِقيّ** dedi:
وذُبْيانيَّة وصَّت بنيها:
بأَنْ كذَبَ القَراطِفُ والقُرُوفُ
yani: “Üzerinize **القَراطِف** ve **القُروف** (düşer), onları ganimet alın.” Ve **التهذيب**’de: **القَرْف**, derilerden bir şeydir; içinde **الخَلْع** yapılır; **الخَلع**: deve etinin alınması ve yağıyla pişirilmesi, sonra içine baharat konulması, sonra bu deriye boşaltılmasıdır. Ve Ebû Saîd, “**كذَب القراطف والقروف**” sözü hakkında dedi: **القَرْف** deridir; çoğulu **قُروفٌ**’tur. Ebû Amr: **القُروف** kırmızı derilerdir; tekili **قَرْف**. Dedi: **القُروف** ve **الظُّروف** bir mânâdadır. Ve hadîste: “Seriyyelerin her onuna, **القِرافُ**’un hurmadan taşıdığı kadar (verilir)”; **القِراف**: **قَرْف**’ün çoğuludur, kâfın fethasıyla; o, **القِرْفة** ile tabaklanan bir deri kaptır; **القِرْفة** ise nar kabuklarıdır.

Ve **قِرْفةُ**: bir adam adıdır; dedi ki:
أَلا أَبْلِغْ لديك بني سُوَيدٍ،
وقِرْفةً، حين مالَ به الولاءُ
Ve meselde onların sözü: “Ümmü **قِرْفة**’den daha engelleyici”; o, bir kadının adıdır. **التهذيب**: Ve hadîste: Ensâr’ın **يوم بُعاثٍ**’ta onunla **تقارَفَتْ** ettiği şeyle iki câriye şarkı söylüyordu; bazı tariklerinde böyle rivayet edilmiştir.
