# قرقف (ق-ر-ق-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%82%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D9%82%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ر - ق - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%82%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والراء
قرفل: القَرَنْفُلُ: حمل شجرة هندية.
وطيب مُقَرْفل: فيه قَرَنْفُل، ويجوز للشاعر أن يقول: قَرَنْفُول، قال:
خود أناة كالمهاة عطبول
كأن في أنيابها القَرَنْفُولْ
فنقر: الفُنْقُورةُ: ثقب الفقحة.
فرنق: الفُرانِق: دخيل معرب.
قرقف:
القرقف: اسم للخمر، ويصف به الماء البارد ذو الصفاء، قال الفرزدق:
ولا زاد إلا فضلـتـان، سـلافة		وأبيض، من ماء الغمامة، قَرْقَفُ
ويسمى الدرهم قُرْقُوفا. قال بعض الأعراب: ما أبيض قُرْقُوف، لا شعر ولا صوف، بكل بلد يطوف. يعني الدرهم الأبيض.
والقَرْقَفَةُ: الرعدة. يقال: إني لأُقرقِفُ من البرد.
والقَرْقَفَنّةُ: طائر معروف في حديث.
فرقب: الفُرْقُبيّة: ثياب ببيض من كتان.
قرنب: القَرَنْبَى: شيء شبيه بالخنفساء طويل القوائم. ويقال: هي دويبة تكون في الرمل، قال:
ترى التيمي يزحف كالقَرَنْبَى		إلى سوداء مثل عصا المليل
قنبر: القُنْبُرُ: ضرب من الحمر. ودجاجة قُنْبُرانيّة: على رأسها قُنْبُرةٌ، أي، فضل ريش قائم، مثل ما على رأس القُنْبُرة. قال أبو الدقيش: قُنْبُرتُها: التي على رأسها.
والقُنَيْبِيُر: نبات يسميه أهل العراق: البقر، فيمشي كدواء المشي.
قرقم: قُرْقِمَ الغلام فهو مُقَرْقَمٌ، إذا أسيء غذاؤه.
نمرق: النُّمْرُقُ: الوسادة، ويقال: نُمْرُقة، وقول رؤبة:
أعد أخطالاً له ونَرْمَقا
النَّرْمق فارسية معربة. ليس في كلام العرب كلمة صدرها نر نونها أصلية.

##### Türkçe

القاف والراء
**قرفل**: **القَرَنْفُلُ**: Hintli bir ağacın yükü.
Ve **مُقَرْفل** hoş koku: içinde **قَرَنْفُل** vardır; şaire **قَرَنْفُول** demesi caizdir. Dedi ki:
خود أناة كالمهاة عطبول
كأن في أنيابها **القَرَنْفُولْ**
**فنقر**: **الفُنْقُورةُ**: mantarın deliği.
**فرنق**: **الفُرانِق**: Arapçalaştırılmış yabancı (kelime).
**قرقف**:
**القرقف**: şarap için bir addır; onunla berraklık sahibi soğuk su da vasfedilir. el-Ferazdak dedi ki:
ولا زاد إلا فضلـتـان، سـلافة		وأبيض، من ماء الغمامة، **قَرْقَفُ**
Dirheme de **قُرْقُوفا** denir. Bedevilerden biri dedi ki: Ne kadar beyaz **قُرْقُوف**; ne kıl ne yün (vardır); her beldede dolaşır. Yani beyaz dirhem.
Ve **القَرْقَفَةُ**: titreme. Denir ki: Ben soğuktan mutlaka **أُقرقِفُ** ederim.
Ve **القَرْقَفَنّةُ**: bir hadiste (geçen) bilinen bir kuştur.
**فرقب**: **الفُرْقُبيّة**: ketenden beyaz (olan) elbiseler.
**قرنب**: **القَرَنْبَى**: uzun bacaklı, bokböceğine benzer bir şey. Ve denir ki: o, kumda bulunan bir küçük canlıdır. Dedi ki:
ترى التيمي يزحف ك**القَرَنْبَى**		إلى سوداء مثل عصا المليل
**قنبر**: **القُنْبُرُ**: eşeklerin bir türü. Ve **قُنْبُرانيّة** tavuk: başında **قُنْبُرةٌ** vardır; yani, dik duran fazla tüy; **القُنْبُرة**’nin başında olan gibi. Ebû’d-Dukayş dedi ki: **قُنْبُرتُها**: başında olan (tavuk)tur.
Ve **القُنَيْبِيُر**: Irak ehlinin **البقر** diye adlandırdığı bir bitkidir; yürüyüş ilacı gibi yürür (işler).
**قرقم**: Çocuk **قُرْقِمَ** olur, o da **مُقَرْقَمٌ** olur; beslenmesi kötü yapıldığı zaman.
**نمرق**: **النُّمْرُقُ**: yastık; ve denir ki: **نُمْرُقة**. Ve Ru’be’nin sözü:
أعد أخطالاً له ونَرْمَقا
**النَّرْمق** Arapçalaştırılmış Farsçadır. Arapların sözünde başı **نر** olan, **النون**’u aslî (kökten) bir kelime yoktur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%82%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

القَرْقَفُ: الخَمرُ.

##### Türkçe

**القَرْقَفُ**: şarap.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%82%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَرْقَفَة: الرِّعْدة، وقد قَرْقَفَه البرد مأْخوذ من الإرْقاف، كرِّرت القاف في أَولها. ويقال: إني لأُقَرْقِف من البرد أَي أُرْعَدُ. وفي حديث أُم الدرداء: كان أَبو الدرداء يغتسل من الجنابة فيجيء وهو يُقَرْقِف فأَضُمّه بين فخِذَيّ، أَي يُرْعَدُ من البرد. والقَرْقف: الماء البارد المُرْعِد. والقَرْقَف: الخمر، وهو اسم لها، قيل: سميت قَرْقَفاً لأَنها تُقَرْقِفُ شارِبَها أَي تُرْعِده، وأَنكر بعضهم أَنها تُقَرْقِفُ الناس. قال الليث: القَرْقف اسم للخمر ويوصف به الماء البارد ذو الصفاء؛ وقال:
ولا زاد إلا فَضْلتانِ: سُلافةٌ،
وأَبيضُ من ماء الغمامةِ قَرْقَفُ
أَراد به الماء. قال الأَزهري: قول الليث إنه يوصف بالقَرقف الماء البارد وهَم. وأَوهَمه بيت الفرزدق، وفي البيت مؤخّر أُريد به التقديم، وذلك الذي شَبّه على الليث، والمعنى فضْلتانِ سلافةٌ قَرْقَفٌ وأَبيضُ من ماء الغَمامة.
والقَرْقوف: الدِّرهم، وحكي عن بعض العرب أَنه قال: أَبيضُ قَرْقوف، بلا شَعر ولا صوف، في البلاد يَطوف؛ يعني الدرهم الأَبيض.
التهذيب في الرباعي: وفي الحديث أَن الرَّجل إذا لم يَغَرْ على أَهله بعَثَ اللّه طائراً يقال له القَرْقَفَنَّةُ فيقع على مِشْريق بابه، ولو رأَى الرِّجالَ مع أَهله لم يُبْصِرهم ولم يُغَيِّر أَمرَهم. الفراء: من نادر كلامهم القَرْقَفَنَّة الكَمَرَة. غيره: القَرْقَف طير صغار كأَنها الصِّعاء.

##### Türkçe

**القَرْقَفَة**: titreme; ve onu soğuk titretmiştir; **الإرْقاف**’tan alınmıştır; başında **القاف** tekrar edilmiştir. Ve denilir: “Şüphesiz ben soğuktan **أُقَرْقِف** ederim”, yani titrerim.

Ve Ümmü’d-Derdâ’nın hadîsinde: Ebû’d-Derdâ cünüplükten yıkanırdı da gelirken o **يُقَرْقِف** idi; ben de onu iki uyluğumun arasına alırdım; yani soğuktan titrerdi.

Ve **القَرْقف**: titretici soğuk su. Ve **القَرْقَف**: şarap; o, onun için bir addır. Denildi: Onu **قَرْقَفاً** diye adlandırdı; çünkü o, içenini **تُقَرْقِفُ** eder, yani onu titretir. Ve bazısı, onun insanları **تُقَرْقِفُ** ettiğini inkâr etti.

Leys dedi: **القَرْقف** şarabın adıdır; ve onunla, berraklık sahibi soğuk su vasfedilir; ve dedi ki:

ولا زاد إلا فَضْلتانِ: سُلافةٌ،
وأَبيضُ من ماء الغمامةِ قَرْقَفُ

Bununla suyu kastetti. Ezherî dedi: Leys’in “soğuk su **القَرقف** ile vasfedilir” sözü vehimdir. Onu Ferazdak’ın beyti vehme düşürmüştür; beyitte te’hîr vardır, onunla takdîm kastedilmiştir; Leys’e karışık gelen de budur. Mânâ: “iki artık: **سُلافةٌ قَرْقَفٌ** ve bulut suyundan daha beyaz.”

Ve **القَرْقوف**: dirhem. Bazı Araplardan nakledildi ki o dedi: “**أَبيضُ قَرْقوف**; kılsız ve yünsüz; beldelerde dolaşır”; yani beyaz dirhem.

Dörtlüde Tehzîb: Ve hadîste: kişi, ehli üzerine kıskançlık göstermediği zaman Allah bir kuş gönderir; ona **القَرْقَفَنَّةُ** denilir; kapısının doğu tarafına konar; erkekleri ehliyle birlikte görse bile onları görmez ve onların durumunu değiştirmez.

Ferrâ: Onların nadir sözlerinden **القَرْقَفَنَّة**: **الكَمَرَة**’dir. Başkası: **القَرْقَف** küçük bir kuştur; sanki onlar **الصِّعاء**’dır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%82%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ق ر ق ف * * القَرْقَفُ * الخمر

##### Türkçe

* ق ر ق ف * * **القَرْقَفُ** * şarap.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%82%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القرقف، كجعفر وزاد ابن عباد: والقرقوف مثل عصفور: اسم الخمر قال السكري: التي يرعد عنها صاحبها من إدمانه إياها، وقال ابن الأعرابي: سميت بذلك لأنها ترعد شاربها. وقال الليث: القرقف: توصف به الخمر، ويوصف به الماء البارد ذو الصفاء، قال الفرزدق في وصف الماء:
  ولا زاد إلا فضلتـان: سـلافة                      وأبيض من ماء الغمامة قرقف

  قال الأزهري: هذا وهم، وفي البيت تأخير، أريد به التقديم، والمعنى سلافة قرقف، وأبيض من ماء الغمامة. وقول الجوهري: القرقف: الخمر قال: هو اسم لها، وأنكر أن تكون سميت بذلك لأنها ترعد شاربها، قال الصاغاني: قوله: قال كلام ضائع، لأنه لم يسنده. أي: القول، وكذا الإنكار إلى أحد سبق ذكره، وإنما نقله من كتاب روي فيه عن أبي عبيد ما ذكر، وأراد أن يقتصر على الغرض، فسبق القلم بذنابة الكلام وإنما القائل والمنكر أبو عبيدة هكذا في النسخ، وهو غلط صوابه أبو عبيد، كما في العباب والتكملة والمنكر عليه هو ابن الأعرابي هكذا في النسخ، وهو غلط حققه الصاغاني، ورام شيخنا أن يتمحل جوابا عن الجوهري فلم يفعل شيئا، وإنما أحاله على ما حصل للمصنف في السبع الطوال في ط و ل على ما سيأتي الكلام عليه في موضعه. والقرقف كهدهد: طير صغار كأنها الصعاء. أو هو القرقب بالباء الموحدة، على ما حققه الأزهري. وقال الليث: القرقوف، كسرسور: الدرهم الأبيض، وحكي عن بعض العرب أنه قال: أبيض قرقوف، بلا شعر ولا صوف، في البلاد يطوف. وديك قراقف بالضم: أي صيت نقله الصاغاني عن ابن عباد. وقرقف: أرعد عن ابن الأعرابين ونقله الجوهري بالمعنى؛ فإنه قال: لأنها ترعد صاحبها، وهو بعينه تفسير لقرقف. قلت: قد سبق في ر ق ف عن الأزهري أن القرقفة للرعدة مأخوذة من أرقف إرقافا، كررت القاف في أولها، وقال الصاغاني هناك: فعلى هذا وزنه عفعل وهذا الفعل موضعه الراء لا القاف، وزاد المصنف هناك توهيم الجوهري من حيث ذكره في القاف، وتقدم أيضا أن الأزهري لم يوافقه أحد من الأئمة فيما قاله، وقد أقام شيخنا رحمه الله النكير على المصنف، ولم يترك فيه مقالا لقائل، ونصه: زعم المصنف في رقف أن القرقفة بمعنى الرعدة محلها هناك، ووهم الجوهري في ذكرها هنا، وتبعه غير منبه عليه، وإما رجوعا إلى الإنصاف وعدم التحامل، وإشارة إلى أن هذا موضعها لا ذاك، أو إلى أن فيها قولين، وأنها تحتمل الوجهين: تقديم العين كما هناك في رأي، أو كونها رباعية لا تكرير فيها، كما هنا، أو غفلة عن ذلك الاجتهاد في فصل الراء ونسيانا، على أن الجوهري لم يذكر قرقف بمعنى الرعدة في الصحاح أصلا، ولا تعرض له، فلا معنى لتغليطه فيما لم يذكره، وكأنه توهم ذلك لكثرة ولوعه بالتغليط، فوهمه على الوهم، وغفلة الفهم، والله أعلم فتأمل. وقرقف الصرد، بالضم أي: مبنيا للمفعول وكذا تقرقف: أي خصر حتى تقرقفت ثناياه بعضها ببعض، أي تصدم قال:
  نعم ضجيع الفتى إذا برد ال                      ليل سحيرا وقرقف الصرد

  ومنه حديث أم الدرداء رضي الله عنها: فيجيء وهو يقرقف، فأضمه بين فخذي أي يرتعد من البرد. وقال ابن عباد: القرقفة في هدير الحمام والفحل، والضحك: الشدة. قلت: هو مثر القرقرة. وقال الفراء: من نادر كلامهم: القرقفنة، بنون مشددة: الكمرة. والقرقفنة أيضا: اسم طار يمسح جناحيه على عيني القنذع أي الديوث، فيزداد لينا وهذا قد جاء في حديث وهب بن منبه: أن الرجل إذا لم يغر على أهله بعث الله طائرا يقال له: القرقفنة، فيقع على مشريق بابه، ولو رأى الرجال مع أهله لم يبصرهم، ولم يغير أمرهم وقد ذكر ذلك في حرف العين في مادة ق ن ذ ع.

##### Türkçe

**القرقف**; **جعفر** gibi ve İbn عباد’ın ziyadesiyle: ve **القرقوف** **عصفور** gibi: şarabın adı. es-Sukkerî dedi: ona (şaraba) düşkünlüğünden dolayı sahibinin ondan titrediği (şarap). İbnü’l-A‘râbî dedi: onu bu adla adlandırdı; çünkü o, içenini titretir. el-Leys dedi: **القرقف**: şarap onunla vasfedilir; ve onunla, berraklık sahibi soğuk su vasfedilir. el-Ferazdak suyu vasfetmede dedi:
  Ve ziyade yoktur, ancak iki fazlalık: **سـلافة**                      ve bulut suyundan daha beyaz, **قرقف**

  el-Ezherî dedi: bu bir vehimdir; ve beyitte te’hîr vardır; onunla takdîm kastedilmiştir; ve mâna: **سلافة قرقف**; ve bulut suyundan daha beyaz. el-Cevherî’nin sözü: **القرقف**: şarap; dedi: o, onun için bir addır; ve onu bu adla adlandırmanın, içenini titretmesi sebebiyle olduğunu inkâr etti. es-Sâğânî dedi: onun “dedi” sözü, zayi bir sözdür; çünkü onu isnad etmedi; yani: sözü; ve keza inkârı, daha önce zikri geçmiş birine (nisbet etmeyi) de. ancak onu, içinde Ebû Ubeyd’den rivayetle zikredilen şeyi ihtiva eden bir kitaptan nakletti; ve maksada iktisar etmeyi istedi; derken kalem, sözün kuyruğuyla sürçtü. hâlbuki söyleyen ve inkâr eden Ebû Ubeyde’dir; nüshalarda böyle; ve bu yanlıştır; doğrusu Ebû Ubeyd’dir; **العباب** ve **التكملة**’de olduğu gibi. ve kendisine inkâr edilen ise İbnü’l-A‘râbî’dir; nüshalarda böyle; ve bu yanlıştır; es-Sâğânî onu tahkik etti. ve şeyhimiz, el-Cevherî’ye bir cevap uydurmaya yeltendi; fakat bir şey yapmadı; ancak onu, musannifin **السبع الطوال**’da **ط و ل**’de başına gelene havale etti; ileride, yerinde onun hakkında söz geleceği üzere. ve **القرقف** **هدهد** gibi: küçük kuş; sanki **الصعاء**. yahut o, **الباء**’sı **الموحدة** olan **القرقب**’dir; el-Ezherî’nin tahkik ettiği üzere. el-Leys dedi: **القرقوف** **سرسور** gibi: beyaz dirhem. ve bazı Araplardan hikâye olundu ki o dedi: “beyaz **قرقوف**; kılsız ve yünsüz; beldelerde dolaşır.” ve **ديك قراقف** (zamme ile): yani: şöhret sahibi; es-Sâğânî onu İbn عباد’dan nakletti. ve **قرقف**: titredi; İbnü’l-A‘râbî’den. ve el-Cevherî onu mâna ile nakletti; çünkü o dedi: “çünkü o, sahibini titretir”; ve bu, **قرقف**’un tefsirinin aynısıdır. dedim: **ر ق ف**’te el-Ezherî’den, **القرقفة**’nin titreme için, **أرقف إرقافا**’dan alınmış olduğu geçti; başında **القاف**’ı tekrarladı. ve es-Sâğânî orada dedi: buna göre onun vezni **عفعل**’dir; ve bu fiilin yeri **الراء**’dır, **القاف** değil. ve musannif orada, onu **القاف**’ta zikretmesi cihetinden el-Cevherî’yi vehme düşürmeyi artırdı. ve ayrıca, el-Ezherî’nin söylediği hususta imamlardan hiç kimsenin ona muvafakat etmediği de geçti. ve şeyhimiz رحمه الله musannife karşı inkârı ikame etti; ve söyleyene söz bırakmadı. ve onun nassı: musannif **رقف**’te, **القرقفة**’nin “titreme” mânasında yerinin orası olduğunu iddia etti; ve el-Cevherî’yi onu burada zikretmesinde hatalı saydı; ve onu, uyarı yapmaksızın başkası da takip etti; ya insafa dönmek ve yüklenmemek sebebiyle; yahut bunun yerinin burası olduğuna işaretle, o değil; yahut onda iki söz bulunduğuna ve iki vechi ihtimal ettiğine: orada bir görüşte olduğu gibi **العين**’in takdîmi; yahut burada olduğu gibi, içinde tekrar bulunmayan rubâî olması; yahut **الراء** faslında o içtihada karşı gaflet ve unutma ile. hâlbuki el-Cevherî, **الصحاح**’ta aslâ **قرقف**’u “titreme” mânasında zikretmedi; ve ona temas etmedi; öyleyse, zikretmediği şeyde onu hatalı saymanın mânası yoktur. sanki o, hatalı saymaya çok düşkünlüğü sebebiyle bunu vehmetti; böylece onun vehmi, vehim üzerine; ve anlayış gafleti. ve Allah daha iyi bilir; öyleyse düşün. ve **قرقف الصرد** (zamme ile): yani mef‘ûle bina edilmiş; ve keza **تقرقف**: yani büzüldü; ta ki onun kıvrımları birbirine **تقرقفت**; yani çarpar, dedi:
  Evet, yiğidin iyi yatağıdır, gece soğuduğunda                      seher vakti; ve **قرقف الصرد**

  ve ondan, Ümmü’d-Derdâ’ رضي الله عنها hadisi: “derken gelir, hâlbuki o **يقرقف**”; ben onu iki uyluğum arasına alırım; yani soğuktan titrer. İbn عباد dedi: **القرقفة** güvercinin ve damızlık erkeğin böğürmesinde; ve gülme: şiddet. dedim: o, **القرقرة**’nin benzeridir. el-Ferrâ dedi: onların nadir sözünden: **القرقفنة**; şeddeli **نون** ile: **الكمرة**. ve **القرقفنة** ayrıca: **القنذع**’ın, yani **الديوث**’un gözlerine kanatlarını sürten bir kuşun adıdır; böylece o daha yumuşak olur. ve bu, Vehb b. Münebbih hadîsinde gelmiştir: “adam, ehli üzerine kıskançlık etmezse Allah bir kuş gönderir; ona **القرقفنة** denir; kapısının doğu tarafına konar; ve eğer ehliyle beraber erkekleri görse onları görmez; ve onların işini değiştirmez.” ve bunu, **ق ن ذ ع** maddesinde **العين** harfinde zikretti.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%82%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَرِقَفَ
قَرِقَفَ
a.  Cooed, croaked ( pigeon ).

b.  Laughed boisterously.

c.  Bellowed ( camel ).

d.  Frightened, terrified.

e.  [ pass. ],  see II .

تَقَرْقَفَ
تَقَرْقَفَ II ,
a.  Trembled, shivered, chattered with cold.

قَرْقَف
قَرْقَف 51 ,
a.  Wine.

قَرْقَفَة
قَرْقَفَة 51t ,
a.  Cooing, croaking, cawing &c.

قُرَاقِف
قُرَاقِف
a.  Noisy, shrill ( cock ).

قُرْقُوْف
قُرْقُوْف
a.  see 51 .

قَرْقَل
قَرْقَل ( pl. قَرَاْقِفُ 47 ),
a.  Chemise, shift.

##### Türkçe

**قَرِقَفَ**
**قَرِقَفَ**
a. (güvercin) gugukladı, gakladı.

b. Gürültülü bir şekilde güldü.

c. (deve) böğürdü.

d. Korkuttu, dehşete düşürdü.

e. [edilgen], II’ye bak.

**تَقَرْقَفَ**
**تَقَرْقَفَ** II,
a. Titredi, ürperdi, soğuktan dişleri birbirine vurdu.

**قَرْقَف**
**قَرْقَف** 51,
a. Şarap.

**قَرْقَفَة**
**قَرْقَفَة** 51t,
a. Guguklama, gaklama, karga sesi vb.

**قُرَاقِف**
**قُرَاقِف**
a. Gürültülü, tiz (horoz).

**قُرْقُوْف**
**قُرْقُوْف**
a. 51’e bak.

**قَرْقَل**
**قَرْقَل** (çoğ. **قَرَاْقِفُ** 47),
a. Gömlek, iç gömlek.
