# قرقم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%82%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D9%82%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرقم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%82%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قرقم

القَرْقَمةُ: ثيابُ كتانٍ بيض. والمُقَرْقَم: البطيء الشباب الذي لا يَشِبُّ، وتسميه الفرس شِيرَزْدَهْ، وقيل: السيِّء الغِذاء، وقد قَرْقَمَه؛ قال الراجز:
أَشْكُو إِلى اللهِ عِيالاً دَرْدَقا،
مُقَرْقَمِينَ وعَجُوزاً سَمْلَقا
وقُرْقِمَ الصبي إِذا أُسِيء غِذاؤه. قال ابن بري: قال ابن الأَعرابي هو بالسين غير المعجمة أَحب إِلي من الشين معجمة، قال: ورواه أَبو عبيد وكراع شملقا بالشين المعجمة، قال: وردّه علي بن حمزة وقال هو بالسين المهملة، وفسره بأَن قال: العجوز السَّمْلَق هي التي لا خير عندها مأْخوذ من السَّمْلَق وهي الأَرض التي لا نبات بها، قال: وأَما أَبوعبيد فإِنه فسره بأَنها السيئة الخُلُق، وذلك بالشين المعجمة. وحكى عمرو عن أَبيه: شَمْلق وسَمْلق، بالشين والسين؛ وحكى عنه أَيضاً شَمَلَّق وسَمَلَّق، وفي بعض الخبر: ما قَرْقَمَني إِلا الكَرَمُ أَي إِنما جئت ضاوِياً لكَرَم آبائي وسَخائهم بطعامهم عن بطونهم. وفي المحكم: القِرْقِم الحَشَفة؛ قال الأَزهري: ولا أَعرفه؛ أَنشد أَبو عمرو لابن سعد المعني:
بِعَيْنَيْكَ وَغْفٌ، إِذْ رَأَيتَ ابن مَرْثَدٍ
يُقَسْبِرُها بِفِرْقِمٍ يَتَرَبَّدُ
ويروى: يَتَزَبَّدُ.

### Türkçe

**القَرْقَمةُ**: beyaz keten elbiseler. Ve **المُقَرْقَم**: gençliği yavaş olan, yani gençleşmeyen kimse; Farslar ona **شِيرَزْدَهْ** der; ve denildi ki: kötü beslenmiş olan; ve onu **قَرْقَمَه**. Râciz dedi ki:

Allah’a şikâyet ederim, dişleri dökülmüş çocuklar(ı) olan bir aileyi,
**مُقَرْقَمِينَ** ve **سَمْلَقا** bir kocakarıyı.

Ve çocuk, beslenmesi kötü yapıldığı zaman **قُرْقِمَ** olur. İbn Berrî dedi: İbnü’l-A‘râbî dedi ki: o, noktasız **السين** ile, noktalı **الشين**’den daha sevimlidir bana; dedi ki: Ebû Ubeyd ve Kurâ‘, **شملقا**’yı noktalı **الشين** ile rivayet etti; dedi ki: Ali b. Hamza onu reddetti ve dedi ki: o, noktasız **السين** iledir; ve onu şu sözle açıkladı: **السَّمْلَق** kocakarı, yanında hayır bulunmayan kimsedir; **السَّمْلَق**’tan alınmıştır; o da bitkisi olmayan topraktır; dedi ki: Ebû Ubeyd’e gelince, onu, kötü huylu olduğuna göre açıkladı; bu ise noktalı **الشين** iledir. Amr, babasından **شَمْلق** ve **سَمْلق**’ı, **الشين** ve **السين** ile nakletti; ondan ayrıca **شَمَلَّق** ve **سَمَلَّق**’ı da nakletti. Bazı haberde: “Beni **قَرْقَمَني** eden ancak **الكَرَمُ**’dur”; yani: ancak babalarımın keremi ve onların karınlarından (kısarak) yiyecekleriyle cömertlikleri sebebiyle zayıflamış olarak geldim. Ve **المحكم**’de: **القِرْقِم** **الحَشَفة**’dir; Ezherî dedi: onu bilmem; Ebû Amr, İbn Sa‘d el-Ma‘nî için şu beyti okudu:

Gözlerinde bir zayıflık var; İbn Merşed’i gördüğün vakit,
Onu, kararan bir **فِرْقِم** ile sertleştiriyor.

Ve şöyle de rivayet olunur: **يَتَزَبَّدُ**.
