# قرمد (ق-ر-م-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D9%85%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ر - م - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والدال
دردق: الدَّرْدَقُ، والجميع: الدِّرادِق: وهو صغار الإبل والناس.
والدَّرْداق: دك صغير متلبد.
دملق: حجر دُمَلِقٌ ودُمالِقٌ مُدَمْلَقٌ دُمْلوقٌ. أي: شديد الاستدارة، قال:
يرفض منه الجندل الدُّمالِقُ
قرمد: القَرْمَدُ: كل شيء يطلى به، نحو الجص، حتى يقال: ثوب مُقَرْمَدٌ بالزعفران والطيب.
القِرْميدُ: اسم الأروية.
قردم: القُرْدُمانيّ: ضرب من الدروع. قال لبيد:
فخمة ذفراء ترتى بالعرى		قُرْدمانيّاً، وتركاً كالبصل
درقل: الدِّرَقْلُ: ثياب شبه الأرمينية.
قندل: القَنْدَلُ: الضَّخْمُ والرأس من الإبل والدواب. قال:
شذب عن عاناته القنابلا
أثناءها والربع القنـادِلا
قوله: قنابلا واحدها قَنْبَلَةٌ، وهي طائفة من الخيل.
والقِنديلُ: معروف، وجمعه: القناديل.
فندق: الفندق: حمل شجرة مدحرج كالبُنْدُق يكسر عن لب كالفستق.
والفُنْدق: خان من هذه الخانات التي ينزل بها الناس في الطرق والمدائن، بلغه الشام. والفُنداق: صحيفة الحساب.
بندق: البُنْدُق، والواحدة: بُنْدُقة: ما يرمى به.
قندد: القِنْدِيد: الورس الجيد، قال:
كأنها في سياع الدن قِنْديدُ
قفند: القَفَنَّدُ: الشديد الرأس.
نقرد: النِّقْرِدُ: الكرويا.

##### Türkçe

**القاف** ve **الدال**

**دردق**: **الدَّرْدَقُ**, ve hepsi: **الدِّرادِق**: o, develerin ve insanların küçükleridir.
Ve **الدَّرْداق**: küçük, keçeleşmiş bir tümsek.

**دملق**: **حجر دُمَلِقٌ** ve **دُمالِقٌ** **مُدَمْلَقٌ** **دُمْلوقٌ**. Yani: şiddetli yuvarlaklık. Dedi ki:
ondan **الجندل** **الدُّمالِقُ** dökülür

**قرمد**: **القَرْمَدُ**: onunla sıvanan her şey; alçı gibi; hatta denilir ki: **ثوب مُقَرْمَدٌ** safran ve güzel koku ile.
**القِرْميدُ**: **الأروية**’nin adıdır.

**قردم**: **القُرْدُمانيّ**: zırhlardan bir tür. Lebîd dedi:
iri, keskin kokulu, halkalarla bağlanan		**قُرْدمانيّاً**, ve soğan gibi **تركاً**

**درقل**: **الدِّرَقْلُ**: Ermenîye benzer elbiseler.

**قندل**: **القَنْدَلُ**: iri olan; ve develerden ve binek hayvanlarından baş. Dedi ki:
**القنابلا**yı onun sağrı kemiklerinden budadı
onların esnasında ve **الربع** **القنـادِلا**

Onun sözü: **قنابلا**; onun teki **قَنْبَلَةٌ**’dir; ve o, atlardan bir taifedir.
Ve **القِنديلُ**: bilinen (şey); ve onun çoğulu: **القناديل**.

**فندق**: **الفندق**: bir ağacın yükü; **البُنْدُق** gibi yuvarlanmış; içinden, fıstık gibi bir öz kırılır.
Ve **الفُنْدق**: yollarda ve şehirlerde insanların konakladığı bu hanlardan bir han; Şam’a ulaştı. Ve **الفُنداق**: hesap sahifesi.

**بندق**: **البُنْدُق**, ve teki: **بُنْدُقة**: onunla atılan şey.

**قندد**: **القِنْدِيد**: iyi **الورس**. Dedi ki:
sanki o, küpün genişliğinde **قِنْديدُ**

**قفند**: **القَفَنَّدُ**: başı şiddetli olan.

**نقرد**: **النِّقْرِدُ**: **الكرويا**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D8%AF/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

القَرْمَدُ: ضربٌ من الحجارة يوقد عليها، فإذا نضج قُرْمِدَ به البِرَكَ، أي طُلي. قال النابغة:
رابي المجَسَّةِ بالعبيرِ مُقَرْمَدِ
والقِرميدُ: الآجُرُّ، والجمع القراميدُ. وبناءٌ مُقَرْمَد: مبنيٌّ بالآجرّ أو الحجارة.

##### Türkçe

**القَرْمَدُ**: Üzerinde ateş yakılan taşlardan bir türdür; olgunlaştığı vakit onunla **البِرَكَ** **قُرْمِدَ** edilir; yani sıvanır. **النابغة** dedi ki:
رابي المجَسَّةِ بالعبيرِ مُقَرْمَدِ
**القِرميدُ**: **الآجُرُّ**’dur; çoğulu **القراميدُ**’dir. **وبناءٌ مُقَرْمَد**: **الآجرّ** ile veya taşlarla yapılmış (bina).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَرْمَد: كل ما طلي به؛ زاد الأَزهري: للزينة كالجَِصِّ والزعفرانِ.
وثوب مُقَرْمَدٌ بالزعفرانِ والطيب أَي مَطْلِيٌّ؛ قال النابغة يصف هَناً:
رابي المَجَسَّةِ بالعَبِير مُقَرْمَد
وذكر البُشتي أَن عبد الملك بن مروان قال لشيخ من غَطَفان: صف لي النساء، فقال: خُذْها مَلِيسَةَ القَدَمَيْنِ مُقَرْمَدَةَ الرُّفْغَيْنِ؛ قال البشتي: المُقَرْمَدَةَ المجتمع قَصَبها؛ قال أَبو منصور: وهذا باطل معنى المقرمدة الرفغين الضَّيِّقَتُهما وذلك لالتِفافِ فَخِذَيْها واكْتِنازِ بادَّيْها؛ وقيل في قول النابغة:
رابي المَجَسَّةِ بالعَبِير مُقَرْمَدِ
إِنه الضيِّقُ؛ وقيل: المطليُّ كما يطلى الحوض بالقرمد. ورُفْغا المرأَة: أُصول فَخِذَيْها. والقَرْمَدُ: الآجُرُّ، وقيل: القَرْمَدُ والقِرْمِيدُ حجارة لها خُروقٌ يوقد عليها حتى إِذا نَضِجَتْ بُنِيَ بها؛ قال ابن دريد: هو رومي تكلمت به العرب قديماً. وقد قُرمِدَ البِناءُ. قال العدبس الكناني: القَرْمَدُ حجارة لها نَخاريبُ، وهي خروق يوقد عليها حتى إِذا نَضِجت قُرْمِدَتْ بها الحِياض والبِرَك أَي طليت، وأَنشد بيت النابغة «بالعبير مقرمد» قال: وقال بعضهم المُقَرْمَدُ المطلي بالزعفران، وقيل: المُقَرْمَدُ المُضَيَّق، وقيل: المقرمد المُشَرَّف. وحوض مُقَرْمَد إِذا كان ضيقاً، وأَنشد بيت النابغة أَيضاً وقال: أَي ضُيَّقَ بالمِسْك. وبناء مُقَرْمَدٌ: مبني بالآجُرِّ أَو الحجارة؛ وقال الأَصمعي في قوله: يَنْفي القَراميدَ عنها الأَعْصَمُ الوَعِلُ
قال: القراميد في كلام أَهل الشام آجُرُّ الحمامات، وقيل: هي بالرومية قِرْمِيدي. ابن الأَعرابي: يقال لِطَوابيقِ الدارِ القَرامِيدُ، واحدها قِرْمِيدٌ. والقَرْمَدُ: الصخُورُ؛ ابن السكيت في قول الطرماح: حَرَجاً كَمِجْدَلِ هاجِرِيٍّ، لَزَّه
تَذْوابُ طَبْخِ أَطِيمَةٍ لا تَخْمُدُ
قُدِرَتْ على مِثْلٍ، فَهُنَّ تَوائِمٌ
شَتَّى، يُلائِمُ بَيْنَهُنَّ القَرْمَدُ
قال: القَرْمَدُ خَزَفٌ يُطْبَخُ. والحَرَجُ: الطويلة. والأَطِيمَةُ: الأَتُّون وأَراد تَذْوابَ طَبْخِ الآجُرِّ. والقِرْمِيدُ: الأُرْوِيَّةُ.والقُرْمُودُ: ذكر الوُعُول. الأَزهري: القرامِيدُ والقراهِيدُ أَولادُ الوُعُول، واحدها قُرْمُودٌ؛ وأَنشد لابن الأَحمر:
ما أُمُّ غُفْرٍ على دَعْجاءِ ذي عَلَق
يَنْفي القَراميدَ عنها الأَعْصَمُ الوَقِلُ
والقِرْمِيدُ: الآجُرُّ، والجمع القَرامِيدُ. والقُرْمودُ: ضَرْب من ثمر العِضاه. التهذيب: وقُرْمُوطٌ وقُرْمُودٌ ثَمرُ الغَضا.
وقَرْمَدَ الكِتابَ: لغة في قَرْمَطَه.

##### Türkçe

**القَرْمَد**: onunla sıvanan her şey; Ezherî artırdı: süs için, **الجَِصِّ** ve **الزعفرانِ** gibi.

Ve **ثوب مُقَرْمَدٌ** **بالزعفرانِ** ve güzel koku ile, yani sıvanmış; Nâbiga, **هَناً**’yı vasfederek dedi:
رابي المَجَسَّةِ بالعَبِير مُقَرْمَد

Büştî, Abdülmelik b. Mervân’ın Gatafân’dan bir ihtiyara dediğini zikretti: “Bana kadınları vasfet”; o da dedi: “Onu al: ayakları yumuşak, iki **الرُّفْغَيْنِ**’i **مُقَرْمَدَةَ**”; Büştî dedi: **المُقَرْمَدَةَ** kamışları (bacakları) toplanmış olan (kadın)dır; Ebû Mansûr dedi: Bu bâtıldır; **المقرمدة الرفغين**’in manası, ikisinin dar olmasıdır; bu da iki uyluğunun sarılması ve iki kalçasının dolgunlaşması sebebiyledir; ve Nâbiga’nın sözü hakkında denildi:
رابي المَجَسَّةِ بالعَبِير مُقَرْمَدِ
Şüphesiz o, dar olandır; ve denildi: **القرمد** ile havuz sıvandığı gibi sıvanmış olandır. Ve kadının **رُفْغا**’sı: iki uyluğunun kökleridir. Ve **القَرْمَدُ**: **الآجُرُّ** (tuğla); ve denildi: **القَرْمَدُ** ve **القِرْمِيدُ** delikleri olan taşlardır; üzerinde ateş yakılır, nihayet pişince onunla bina yapılır; İbn Düreyd dedi: O Rumcadır; Araplar onu eskiden konuşmuştur. Ve bina **قُرمِدَ** edildi. Ad‘bes el-Kenânî dedi: **القَرْمَدُ** delikçikleri olan taşlardır; onlar deliklerdir; üzerinde ateş yakılır, nihayet pişince onunla **الحِياض** ve **البِرَك** **قُرْمِدَتْ** edilir, yani sıvanır; ve Nâbiga’nın “**بالعبير مقرمد**” beytini şahit getirdi; dedi: Bazıları dedi ki: **المُقَرْمَدُ** safranla sıvanmış olandır; ve denildi: **المُقَرْمَدُ** daraltılmış olandır; ve denildi: **المقرمد** yükseltilmiş olandır. Ve **حوض مُقَرْمَد**: dar olduğunda; ve Nâbiga’nın beytini de şahit getirdi ve dedi: yani misk ile daraltılmış. Ve **بناء مُقَرْمَدٌ**: tuğla ile veya taş ile yapılmış (bina)dır; Asma‘î, şu sözü hakkında dedi:
يَنْفي القَراميدَ عنها الأَعْصَمُ الوَعِلُ
Dedi: **القراميد** Şam ehlinin sözünde hamam tuğlasıdır; ve denildi: o Rumca olarak **قِرْمِيدي**’dir. İbnü’l-A‘râbî: evin tuğlalarına **القَرامِيدُ** denir; onun teki **قِرْمِيدٌ**’dür. Ve **القَرْمَدُ**: kayalardır; İbnü’s-Sikkît, Tırmâh’ın sözü hakkında:
حَرَجاً كَمِجْدَلِ هاجِرِيٍّ، لَزَّه
تَذْوابُ طَبْخِ أَطِيمَةٍ لا تَخْمُدُ
قُدِرَتْ على مِثْلٍ، فَهُنَّ تَوائِمٌ
شَتَّى، يُلائِمُ بَيْنَهُنَّ القَرْمَدُ
Dedi: **القَرْمَدُ** pişirilen çömlektir. Ve **الحَرَجُ**: uzun (olan)dır. Ve **الأَطِيمَةُ**: **الأَتُّون** (fırın)dır; ve tuğlanın pişirilmesinin **تَذْوابَ**’ını kastetti. Ve **القِرْمِيدُ**: **الأُرْوِيَّةُ** (dağ keçisi dişisi)dir. Ve **القُرْمُودُ**: **الوُعُول**’ün erkeğidir. Ezherî: **القرامِيدُ** ve **القراهِيدُ** **الوُعُول**’ün yavrularıdır; onun teki **قُرْمُودٌ**’dur; ve İbnü’l-Ahmer’den şunu şahit getirdi:
ما أُمُّ غُفْرٍ على دَعْجاءِ ذي عَلَق
يَنْفي القَراميدَ عنها الأَعْصَمُ الوَقِلُ

Ve **القِرْمِيدُ**: tuğladır; çoğulu **القَرامِيدُ**’dür. Ve **القُرْمودُ**: **العِضاه** meyvesinden bir türdür. **التهذيب**: ve **قُرْمُوطٌ** ve **قُرْمُودٌ** **الغَضا**’nın meyvesidir.

Ve **قَرْمَدَ الكِتابَ**: **قَرْمَطَه**’da bir lehçedir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القرمد، بالتفح: كل ما طلي به، زاد الأزهري: للزينة، كالزعفران والجص، وفي بعض الأمهات: كالجص والزعفران، وفي بعض النسخ من القاموس: والجص، أي والقرمد الجص. وقيل: القرمد: شيء كالجص يطلى به ويقال القرمد والقرميد حجارة لها خروق تنضج يبنى بها قال ابن دريد: هو رومي تكلمت به العرب قديما. قلت: وكذا في شرح الحماسة. وفي شفاء الغليل أن أصله بالرومية كراميد. قال العدبس الكناني، القرمد: حجارة لها نخاريب، وهي خروق يوقد عليها، حتى إذا نضجت قرمدت بها الحياض والبرك، أي طليت القرمد: الخزف المطبوخ، وأنشد ابن السكيت قول الطرماح:
  حرجا كمجدل هاجري لزه                      تذواب طبخ اطيمة لا تخمد
  قدرت على مثل فهن توائم                      شتى يلائم بينهن القرمـد قال: القرمد: خزف يطبخ. والحرج: الطويلة. والأطيمة: الأتون: وأراد: تذواب طبخ الآجر. والقرمد: الآجر، كالقرميد بالكسر، والمشهور على ألسنتهم قراميد، وقيل: هي شيء شبيه الآجر. وقرمد. والقرمود، بالضم: ثمر الغضى أو ضرب منه، كالقرموط، كذا في التهذيب. والقرمود: ذكر الوعول قال الأزهري: والقراميد والقراهيد: أولاد الوعول، واحدها قرمود. وأنشد لابن أحمر:
  ما أم غفر على دعجاء ذي علقينفي القراميد عنها الأعصم الوقل والقرميد: الإردبة، عن الليث: وهي البالوعة الواسعة من الخزف، وقد تقدم. والقرميد: الأروية، وهي أنثى الوعول، وسيأتي، أو هي وفي بعض النسخ: أو هو تصحيف من الإردبة. وقرمد الكتاب، وقرمد في المشي، كلاهما لغة في قرمط، الأخيرة عن الفراء. ويقال: ثوب مقرمد أي مطلي بشبه الزعفران، كالطيب ونحوه. قال النابغة يصف ركب امرأة:

  وإذ طعنت طعنت في مستهدف                      رابي المجسة بالعبير مقرمـد أي مطلي كما يطلى الحوض بالقرمد، وقيل: مضيق. وذكر البشتي أن عبد الملك بن مروان قال لشيخ من غطفان: صف لي النساء. فقال: خذها مليسة القدمين، مقرمدة الرفغين. قال البشتي: المقرمدة: المجتمعة قصبها. قال أبو منصور: وهذا باطل. معنى المقرمدة الرفغين: الضيقتها، وذلك لالتفاف فخذيها واكتناز باديها. وبناء مقرمد: مبني بالآجر والحجارة. وفي بعض الأمهات: أو الحجارة. وقال الأصمعي: القراميد في كلام أهل الشام: آجر الحمامات، وقيل: هي بالرومية قرميدي، وعن ابن الأعرابي: يقال لطوابيق الدار: القراميد، واحدها قرميد، أو بناء مقرمد: مشرف عال. وبه فسر بعضهم قول النابغة. ومما يستدرك عليه: القرمد: الصخور. والمقرمد: الضيق الناتىء. وبه فسر البيت أيضا وامرأة مقرمدة الرفغين: المجتمعة قصبها أو هي الضيقتها.

##### Türkçe

**القرمد**، **بالتفح**: kendisiyle sıvanmış olan her şey; el-Ezherî ekledi: süs için, safran ve alçı gibi. Bazı ana kaynaklarda: alçı ve safran gibi. **القاموس**’un bazı nüshalarında: “ve alçı”, yani “ve **القرمد** alçıdır”. Ve denildi: **القرمد**: alçı gibi bir şey; onunla sıvanır. Ve **القرمد** ve **القرميد**: delikleri olan taşlardır; pişirilir; onunla bina yapılır. İbn Düreyd dedi: o Rumcadır; Araplar onu eskiden konuşmuştur. Dedim: **شرح الحماسة**’de de böyledir. **شفاء الغليل**’de, aslının Rumcada **كراميد** olduğu (zikredilir). el-‘Adbes el-Kinânî: **القرمد**: burun delikleri olan taşlardır; onlar deliklerdir; üzerlerinde ateş yakılır; nihayet piştikleri zaman, onunla havuzlar ve göletler **قرمدت** edilir; yani sıvanır. **القرمد**: pişirilmiş çömlek (kiremit/seramik). İbnü’s-Sikkît, et-Tırimmâh’ın sözünü şahit getirdi:

  حرجا كمجدل هاجري لزه                      تذواب طبخ اطيمة لا تخمد
  قدرت على مثل فهن توائم                      شتى يلائم بينهن القرمـد

Dedi: **القرمد**: pişirilen çömlektir. **الحرج**: uzun (olan). **الأطيمة**: fırın: ve muradı: tuğla pişirmesinin erimesi. Ve **القرمد**: tuğladır; kesre ile **القرميد** gibi. Ve onların dillerinde meşhur olan **قراميد**’dir. Ve denildi: o, tuğlaya benzer bir şeydir. Ve **قرمد**. Ve **القرمود**, damme ile: **الغضى** meyvesi yahut ondan bir tür; **القرموط** gibi; **التهذيب**’de böyledir. Ve **القرمود**: yaban keçilerinin erkeği. el-Ezherî dedi: ve **القراميد** ve **القراهيد**: yaban keçilerinin yavruları; tekili **قرمود**’dur. İbn Ahmer’den şahit getirildi:

  ما أم غفر على دعجاء ذي علقينفي القراميد عنها الأعصم الوقل

Ve **القرميد**: **الإردبة**’dir; el-Leys’ten: o, çömlekten geniş lağım/kanaldır; ve daha önce geçti. Ve **القرميد**: **الأروية**’dir; o, yaban keçilerinin dişisidir; ve gelecektir. Yahut o (budur). Bazı nüshalarda: yahut o, **الإردبة**’den bir tashiftir. Ve **قرمد** kitabı, ve yürüyüşte **قرمد** etti; ikisi de **قرمط**’ta bir dildir; sonuncusu el-Ferrâ’dan. Ve denilir: **ثوب مقرمد** yani safrana benzer bir şeyle sıvanmış; güzel koku ve benzeri gibi. en-Nâbiga, bir kadının binitlerini vasfederken dedi:

  وإذ طعنت طعنت في مستهدف                      رابي المجسة بالعبير مقرمـد

yani, havuzun **القرمد** ile sıvandığı gibi sıvanmış. Ve denildi: daraltılmış. el-Buştî zikretti ki Abdülmelik b. Mervân, Gatafân’dan bir ihtiyara dedi: “Bana kadınları vasfet.” O da dedi: “Onu, ayakları yumuşak, kasıkları **مقرمدة** olarak al.” el-Buştî dedi: **المقرمدة**: kamışları (kemikleri) toplanmış olan. Ebû Mansûr dedi: bu bâtıldır. **المقرمدة الرفغين**’in manası: onun darlığıdır; bu da, uyluklarının sarılması ve kalçalarının dolgunlaşması sebebiyledir. Ve **بناء مقرمد**: tuğla ve taşla yapılmış (bina). Bazı ana kaynaklarda: yahut taşla. el-Asma‘î dedi: Şam ehlinin sözünde **القراميد**: hamamların tuğlasıdır. Ve denildi: o Rumcada **قرميدي**’dir. İbnü’l-A‘râbî’den: evin kiremitlerine/tuğla tabakalarına **القراميد** denilir; tekili **قرميد**’dir. Yahut **بناء مقرمد**: yüksek, yüce (çıkıntılı)dır. Ve bununla, bazıları en-Nâbiga’nın sözünü tefsir etti. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **القرمد**: kayalar. Ve **المقرمد**: çıkıntılı dar (yer). Ve bununla da beyit tefsir edildi. Ve **امرأة مقرمدة الرفغين**: kamışları (kemikleri) toplanmış olan; yahut o, darlığıdır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَرْمَدَ
Q. 1 قَرْمَدَ ذ He plastered a pool, (S, L,) or a tank, or cistern, (L,) with the burnt stones called قَرْمَدٌ: (S, L:) or he plastered thickly. (TA, art. كلس.) ― -b2- He constructed a building with such stones. (L.) ― -b3- [He smeared a garment with saffron, or perfume. See مُقَرْمَدٌ.]

قَرْمَدٌ
قَرْمَدٌ ذ A kind of stones, (S, L, K,) which have holes, (L, K,) and upon which a fire is lighted and kept up until they are thoroughly burnt, (S, L, K, *) when they are used for plastering pools, (S, L,) and tanks, or cisterns, (L,) and for building; (L, K;) as also ↓ قِرْمِيدٌ: (L:) or a thing [or substance] like gypsum, with which one plasters: (TA:) and قَرْمَدٌ (L, K) or ↓ قِرْمِيدٌ (Msb) signifies anything (L) with which one plasters, or smears, (L, Msb, K,) for the purpose of ornament, (Az, L, Msb,) as gypsum, and saffron, (L, Msb, K,) and perfume, &c. (Msb.) ― -b2- Rocks, or masses of stone. (L.) ― -b3- Baked pottery. (L, K.) ― -b4- Also قَرْمَدٌ (L, K) and ↓ قِرْمِيدٌ (IAar, As, S, L, Msb, K) [coll. gen. ns.: the n. un. of the latter, قِرْمِيدَةٌ, occurs in the M and TA, voce اـِرْدَبَّةٌ:] Baked bricks: (S, L, Msb, K:) or the baked bricks of baths; in the dial. of Syria: (As, L:) or large baked bricks: (S, voce اـِرْدَبَّةٌ:) or the large baked bricks of houses: (IAar, L:) or a thing resembling baked brick: (TA:) originally Greek, [κεραμίς,] (L, Msb,) used by the Arabs in ancient times: (L:) pl. of the latter, قِرامِيدُ: (IAar, As, S, L:) which is the word in common use. (TA.) ― -b5- Also ↓ قِرْمِيدٌ i. q. اـِرْدَبَّةٌ, (K,) i. e., A [cover for a] wide sink-hole (بَالُوعَة) made of baked clay: (TA:) [but see اـِرْدَبَّةٌ].

قُرْمُودٌ
قُرْمُودٌ ذ The male mountain-goat: (L, K:) or a mountain-kid: pl. قَرَامِيدُ, (AO, Az, S, L,) with which قَرَاهِيدُ is syn. (Az, L) ― -b2- The fruit of the غَضَاة: (L, K:) or a species thereof; as also قُرْمُوطٌ. (T, L.)

قِرْمِيدٌ
قِرْمِيدٌ ذ : see قِرْمَدٌ, in four places. -A2- The female mountain-goat, أُرْوِيَّةٌ: or this word is corruptly written [for اـِرْدَبَّةٌ]. (K.)

مُقَرْمَدٌ
مُقَرْمَدٌ ذ : see the verb, of which it is the pass. part. n. ― -b2- A building constructed with baked bricks (آجُرّ [or قِرْمِيد]) or (in the K, and) with stones: (S, L, Msb, K:) or lofty, or high. (K.) ― -b3- A building thickly plastered. (TA, art. كلس.) ― -b4- Narrow: (TA:) or made narrow. (L.) ― -b5- A garment smeared with saffron and perfume: (L, Msb:) or smeared with the like of saffron. (K. [in the CK, for بِشِبْهِ الزعفرانِ is put يُشْبِهُ الزعفرانَ.])

##### Türkçe

قَرْمَدَ
Q. 1 **قَرْمَدَ** ذ O, **قَرْمَدٌ** denilen yakılmış taşlarla bir havuzu, (S, L,) yahut bir tankı, yahut bir sarnıcı, (L,) sıvadı: (S, L:) yahut kalınca sıvadı. (TA, md. **كلس**.) ― -b2- Böyle taşlarla bir bina inşa etti. (L.) ― -b3- [Bir elbiseyi safranla, yahut kokuyla sıvadı. **مُقَرْمَدٌ**’e bak.]

قَرْمَدٌ
**قَرْمَدٌ** ذ Delikleri olan, (L, K,) ve üzerlerinde bir ateş yakılıp, iyice yanıncaya kadar sürdürülüp, (S, L, K, *) sonra havuzları, (S, L,) ve tankları, yahut sarnıçları, (L,) sıvamakta ve bina yapmakta kullanılan; (L, K;) bunun gibi ayrıca ↓ **قِرْمِيدٌ**: (L:) yahut sıvamakla sıvanılan alçı gibi bir şey [yahut madde]: (TA:) ve **قَرْمَدٌ** (L, K) yahut ↓ **قِرْمِيدٌ** (Msb) süs maksadıyla, (Az, L, Msb,) alçı, ve safran, (L, Msb, K,) ve koku vb. (Msb.) gibi, sıvamak yahut sürmek için kullanılan her şeyi (L) ifade eder. (L, Msb, K,) ― -b2- Kayalar, yahut taş kütleleri. (L.) ― -b3- Pişmiş çömlek. (L, K.) ― -b4- Yine **قَرْمَدٌ** (L, K) ve ↓ **قِرْمِيدٌ** (IAar, As, S, L, Msb, K) [cins isim: ikincisinin tekili **قِرْمِيدَةٌ**, M ve TA’da, **اـِرْدَبَّةٌ** maddesinde geçer:] Pişmiş tuğlalar: (S, L, Msb, K:) yahut hamamların pişmiş tuğlaları; Şam lehçesinde: (As, L:) yahut büyük pişmiş tuğlalar: (S, **اـِرْدَبَّةٌ** maddesinde:) yahut evlerin büyük pişmiş tuğlaları: (IAar, L:) yahut pişmiş tuğlaya benzeyen bir şey: (TA:) aslı Yunanca, [κεραμίς,] (L, Msb,) Arapların eski zamanlarda kullandığı: (L:) ikincisinin çoğulu **قِرامِيدُ**: (IAar, As, S, L:) ki bu, yaygın kullanımda olan kelimedir. (TA.) ― -b5- Yine ↓ **قِرْمِيدٌ** i. q. **اـِرْدَبَّةٌ**, (K,) yani pişmiş kilden yapılmış geniş bir düden (بَالُوعَة) [örtüsü]: (TA:) [lâkin **اـِرْدَبَّةٌ**’ye bak].

قُرْمُودٌ
**قُرْمُودٌ** ذ Erkek dağ keçisi: (L, K:) yahut bir dağ oğlağı: çoğulu **قَرَامِيدُ**, (AO, Az, S, L,) ki bununla **قَرَاهِيدُ** eş anlamlıdır. (Az, L) ― -b2- **غَضَاة**’nin meyvesi: (L, K:) yahut onun bir türü; bunun gibi ayrıca **قُرْمُوطٌ**. (T, L.)

قِرْمِيدٌ
**قِرْمِيدٌ** ذ : dört yerde **قِرْمَدٌ**’e bak. -A2- Dişi dağ keçisi, **أُرْوِيَّةٌ**: yahut bu kelime bozuk olarak yazılmıştır [**اـِرْدَبَّةٌ** yerine]. (K.)

مُقَرْمَدٌ
**مُقَرْمَدٌ** ذ : kendisinin mef‘ûl ismi olduğu fiile bak. ― -b2- Pişmiş tuğlalarla (**آجُرّ** [yahut **قِرْمِيد**]) yahut (K’da ve) taşlarla inşa edilmiş bir bina: (S, L, Msb, K:) yahut yüksek, yahut yüce. (K.) ― -b3- Kalınca sıvanmış bir bina. (TA, md. **كلس**.) ― -b4- Dar: (TA:) yahut dar yapılmış. (L.) ― -b5- Safran ve kokuyla sıvanmış bir elbise: (L, Msb:) yahut safran benzeri bir şeyle sıvanmış. (K. [CK’da **بِشِبْهِ الزعفرانِ** yerine **يُشْبِهُ الزعفرانَ** konmuştur.])

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D8%AF/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَرْمَدَ
قَرْمَدَ
a.  Plastered.

b.  Bricked; built, paved with bricks.

قَرْمَد
قَرْمَد 51 ,  G. ,
a.  Brick.

b.  Plaster, gypsum; mortar.

قَرْمِيْد
قَرْمِيْد
a.  see 51 .

قِرْمِيْد
قِرْمِيْد ( pl. قَرَاْمِيْدُ 67 ),
a.  see 51 (a) , ( b ),

c.  Earthen cover for a sink-hole.

قِرْمِز
قِرْمِز P. ,
a.  Kermes ( coccus baphica ).

b.  Cochineal.

c.  Crimson, vermillion, scarlet.

قِرْمِزِيّ
قِرْمِزِيّ
a.  Crimson, vermillion, scarlet.

قِرْمِيْز
قِرْمِيْز
a.  Weakly.

##### Türkçe

**قَرْمَدَ**
**قَرْمَدَ**
a. Sıvaladı.

b. Tuğlaladı; tuğla ile yaptı, döşedi.

**قَرْمَد**
**قَرْمَد** 51, G.,
a. Tuğla.

b. Sıva, alçı; harç.

**قَرْمِيْد**
**قَرْمِيْد**
a. 51’e bak.

**قِرْمِيْد**
**قِرْمِيْد** (çoğ. **قَرَاْمِيْدُ** 67),
a. 51 (a), (b)’ye bak,

c. Bir obruk için toprak örtü.

**قِرْمِز**
**قِرْمِز** P.,
a. Kermes (**coccus baphica**).

b. Koşinil.

c. Kırmızı, vermilyon, al, kızıl.

**قِرْمِزِيّ**
**قِرْمِزِيّ**
a. Kırmızı, vermilyon, al, kızıl.

**قِرْمِيْز**
**قِرْمِيْز**
a. Zayıfça.
