# قرمل (ق-ر-م-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D9%85%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ر - م - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف واللام
قرمل: القَرْمَلُ: نبات طويل الفروع، لين، من دق الشجر، قال:
يخبطن ملاحاً كذاوي القَرْمَلِ
والقَراميلُ من الشعر والصوف: ما تصل المرأة به شعرها.
والقَرْمَليّة: إبل كلها ذو سنامين.
ملنق: المَلانِق: الماء المجموع في الحياض وغيرها.
قنبل: القَنْبَلة: الطائفة من الخيل والناس.

##### Türkçe

**القاف** ve **اللام**

**قرمل**: **القَرْمَلُ**: dalları uzun, yumuşak bir bitki; ağaçların ince (kısmı)ndandır. Dedi ki:
“Birbirlerine vururlar, tuzlu (olarak), **القَرْمَلِ**’in kurumuşları gibi.”

**والقَراميلُ** saç ve yünden: kadının saçını onunla eklediği (şey)dir.

**والقَرْمَليّة**: hepsi iki hörgüçlü olan develer.

**ملنق**: **المَلانِق**: havuzlarda ve başkalarında toplanmış su.

**قنبل**: **القَنْبَلة**: atlardan ve insanlardan bir taife (grup).

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

القَرْمَلُ: شجرٌ ضعيفٌ لا شَوْكَ لهُ. وفي المثل: ذَليلٌ عاذَ بقَرْمَلَةٍ. والقِرمِلُ بالكسر: وَلَدُ البخْتِيِّ. والقَرامِلُ: الإبل ذَواتُ السنامَين. والقرامل: ما تَشُدُّها المرأةُ في شَعرها.

##### Türkçe

**القَرْمَلُ**: Dikeni olmayan zayıf bir ağaçtır. Ve meselde: “Zelil, bir **قَرْمَلَةٍ**’ye sığındı.” Ve **القِرمِلُ** (kesre ile): **البخْتِيِّ**’nin yavrusudur. Ve **القَرامِلُ**: iki hörgüçlü develerdir. Ve **القرامل**: kadının saçında bağladığı şeylerdir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَرْمَلُ: نبات، وقيل: شجر صغار ضِعاف لا شوك له، واحدته قَرْمَلة. قال اللحياني: القَرْمَلة شجرة من الحَمْض ضعيفة لا ذُرى لها ولا سُتْرة ولا مَلْجأ، قال: وفي المثَل: ذليلٌ عاذَ بقَرْمَلة، وبعضهم يقول: ذليلٌ عائذ بقَرْمَلة؛ يقال هذا لمَن يستعين بمَن لا دفع له وبأَذَلَّ منه، والعرب تقوله للرجل الذَّليل يَعُوذ بمن هو أَضعف منه؛ قال جرير: كأَنِ الفرزدقَ، إِذْ يَعوذُ بخاله،
مثلُ الذليل يَعوذ تحت القَرْمَل
يضرَب لمن استعان بضعيف لا نُصْرة له، لأَن القَرْمَلة شجرة على ساق لا تُكِنُّ ولا تُظِلُّ، والقَرْمَلة من دِقّ الشجر لا أَصل له؛ قال أَبو النجم:
يَخْبِطْنَ مُلاَّحاً كَذاوي القَرْمَل
وقال أَبو حنيفة: القَرْمَلة شجرة ترتفع على سُوَيْقة قصيرة لا تستر، ولها زَهْرة صغيرة شديدة الصفرة وطعمها طعم القُلاَّم.
والقِرْمِلة: إِبل كلها ذو سَنامَيْن. الجوهري: القَرامِل الإِبل ذوات السنامين. والقُرامِل: البُخْتيُّ
(* قوله «والقرامل البختي إلخ» هكذا في
الأصل) أَو ولده. والقِرْمِل: الصغار من الإِبل. الجوهري: القِرْمِل، بالكسر، ولد البُخْتيِّ. التهذيب: والقِرْمِلِيَّة من الإِبل الصغار الكثيرة الأَوبار، وهي إِبل التُّرْك. وقال أَبو الدقيش: أُمُّها البُخْتِيَّة وأَبوها الفالِجُ، والفالِجُ: الجمل الضخم يحمَل من السند للفِحْلة. وفي حديث عليّ، رضي الله عنه: أَنّ قِرْمِلِيّاً تَرَدَّى في بئر. وفي حديث مسروق: تَرَدَّى قِرْمَل في بئر فلم يقدروا على نحره فسأَلوه فقال: جُوفوه ثم اقطعوه أَعضاء أَي اطعَنوه في جَوْفه. ابن الأَعرابي: يقال رميت أَرْنَباً فَدَرْبَيْتُها وقَصْمَلْتُها وقَرْمَلْتُها إِذا صرعتَها. وقَرْمَل: مَلِك من اليمن. وقُرْمُل: اسم قَيْل من أَقْيال حِمْير. وقَرْمَل: اسم فرس عُرْوة بن الوَرْد؛ قال:
كَلَيلة شَيْباء التي لستُ ناسِياً
ولَيْلَتنا، إِذْ مَنَّ، ما مَنَّ، قَرْمَلُ
والقَرامِيل: ما وصلت به الشعر من صوف أَو شعر؛ التهذيب: والقَرامِيل من الشعر والصوف ما وصلت به المرأَة شعرها. الجوهري: القَرامِل ما تشدُّه المرأَة في شعرها؛ قال الراجز:
تَخالُ فيه القُنَّة القُنُونا،
أَو قَرْمَلِيّاً مانِعاً دَفُونا
(* قوله «تخال فيه إلخ» هكذا في الأصل هنا، واعاده في مادة قنن ضمن ابيات من المشطور في صفة بحر).
وفي الحديث: أَنه رخَّص في القَرامِل، وهي ضفائر من شعر أَو صوف أَو إِبريسم تصِلُ به المرأَةُ شعرها.
وحكى ابن الأَثير: القَرْمَل، بالفتح، نبات طويل الفروع ليِّن.

##### Türkçe

**القَرْمَلُ**: bir bitki; ve denildi ki: dikeni olmayan küçük zayıf ağaç; onun teki **قَرْمَلة**’dir. el-Lihyânî dedi: **القَرْمَلة** zayıf, tepeleri olmayan, ne bir örtüsü ne bir sığınağı ne de bir melce’i bulunan **الحَمْض**’dan bir ağaçtır; dedi ki: ve meselde: “zelil, **قَرْمَلة**’ye sığındı”; bazısı da der ki: “zelil, **قَرْمَلة**’ye sığınan”; bu, kendisinde savma olmayan ve kendisinden daha zelil olana yardım isteyen kimse için söylenir; Araplar onu, kendisinden daha zayıf olana sığınan zelil adam için söyler; Cerîr dedi:

Sanki el-Ferezdak, dayısına sığındığı vakit,
**القَرْمَل** altında sığınan zelilin misali.

Kendisine yardım olmayan zayıfa yardım isteyen kimse için darb-ı mesel yapılır; çünkü **القَرْمَلة** bir gövde üzerinde bir ağaçtır; ne barındırır ne gölgelendirir; **القَرْمَلة** da ağaç kırıntısından olup onun kökü yoktur; Ebû’n-Necm dedi:

**القَرْمَل**’in kurumuşları gibi tuzlu otu çırparlar.

Ebû Hanîfe dedi: **القَرْمَلة** kısa bir sapçık üzerinde yükselen, örtmeyen bir ağaçtır; onun küçük, çok şiddetli sarı bir çiçeği vardır ve tadı **القُلاَّم** tadıdır.

**القِرْمِلة**: hepsi iki hörgüçlü develer. el-Cevherî: **القَرامِل** iki hörgüçlü develerdir. **القُرامِل**: **البُخْتيُّ**
(* “والقرامل البختي إلخ” sözü: asılda böylece) yahut onun yavrusu. **القِرْمِل**: develerin küçükleri. el-Cevherî: **القِرْمِل**—kesre ile—**البُخْتيِّ**’nin yavrusudur. et-Tehzîb: ve develerden **القِرْمِلِيَّة**, çok kıllı küçük develerdir; onlar Türklerin develeridir. Ebû’d-Dekîş dedi: onun anası **البُخْتِيَّة** ve babası **الفالِجُ**’dir; **الفالِجُ**: **الفِحْلة** için Sind’den taşınan, iri erkek devedir. Ali’nin hadîsinde, Allah ondan razı olsun: bir **قِرْمِلِيّ** bir kuyuya yuvarlandı. Mesrûk’un hadîsinde: bir **قِرْمَل** bir kuyuya yuvarlandı da onu boğazlamaya güç yetiremediler; ona sordular, o da dedi ki: “Onu **جُوفوه** sonra onu uzuvlar hâlinde kesin”; yani onu karnının içine saplayın. İbnü’l-A‘râbî: denir ki: “Bir tavşan attım da onu **فَدَرْبَيْتُها** ve **قَصْمَلْتُها** ve **قَرْمَلْتُها**”; onu yere serdiğin zaman.

**وقَرْمَل**: Yemen’den bir melik. **وقُرْمُل**: Himyer’in **أَقْيال**’ından bir **قَيْل**’in adı. **وقَرْمَل**: ‘Urve b. el-Verd’in atının adı; dedi:

Unutmadığım Şeybâ gecesi,
Ve gecemiz; **قَرْمَل** ne ihsan ettiyse ihsan ettiği vakit.

**والقَرامِيل**: saçın yün yahut kıl ile birleştirildiği şeyler; et-Tehzîb: ve **القَرامِيل**, saç ve yünden, kadının saçını onunla birleştirdiği şeylerdir. el-Cevherî: **القَرامِل**, kadının saçında bağladığı şeylerdir; recez söyleyen dedi:

Onun içinde tepeyi, tepeler sanırsın,
Yahut gömülmeyi engelleyen bir **قَرْمَلِيّ**.

(* “تخال فيه إلخ” sözü: burada asılda böylece; onu **قنن** maddesinde, denizin vasfında meştûrdan beyitler içinde iade etti.)

Hadîste: **القَرامِل** hakkında ruhsat verdiği rivayet edilmiştir; o, kadının saçını onunla birleştirdiği, saç yahut yün yahut ipekten örgülerdir.

İbnü’l-Esîr nakletti: **القَرْمَل**—fetha ile—dalları uzun, yumuşak bir bitkidir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القرمل، كجعفر: شجر ضعيف بلا شوك، لا يكن ولا يظل، وينفضخ إذا وطئ، واحدته قرملة بهاء، وقال اللحياني: القرملة: شجرة من الحمض ضعيفة لا ذرى لها ولا سترة ولا ملجأ، وقال أبو حنيفة: القرملة: شجرة ترتفع على سويقة قصيرة، لا تستر، ولها زهرة صغيرة شديدة الصفرة، وطعم القلام، ومنه المثل: ذليل عاذ بقرملة. يضرب لمن يستعين بمن لا دفع له وبأذل منه، والعرب تقوله للرجل الذليل يعوذ بمن هو أضعف منه، قال جرير:
  كان الفرزدق إذ يعوذ بخالـه                      مثل الذليل يعوذ تحت القرمل

  ويقال أيضا: أذل من قرملة. القرمل، كزبرج: ولد البختي، نقله الجوهري، وفي بعض نسخ الصحاح: القرملي، والجمع القرامل، أو هو البعير ذو السنامين، وهي القراملة، وفي حديث علي: أن قرمليا تردى في بئر، وفي حديث مسروق: تردى قرمل في بئر فلم يقدروا على نحره. والقرمل: ما تشده المرأة في شعرها، وهي ضفائر من شعر وصوف وإبريسم تصل به المرأة شعرها، والجمع القرامل والقراميل، قال الراجز:
  تخال فيه القنة القنونا
  أو قرمليا مانعا دفونا قرمل، كجعفر: فرس عروة بن الورد، قال:
  كليلة شيباء التي لست ناسيا                      وليلتنا إذ من ما من قرمل قرمل، كقنفذ، عن الصاغاني، وجعفر، عن ابن سيده: ابن الحميم، ملك من ملوك حمير، وهو الذي ملك بعد مرثد بن ذي جدن، وإياهما عنى امرؤ القيس بقوله:
  وإذ نحن ندعو مرثد الخير ربنا                      وإذ نحن لا ندعى عبيدا لقرمل والقرمل والقرملية، بالكسر فيهما: الإبل الصغار الكثيرة الأوبار، قال شمر: وهي إبل الترك، وقال أبو الدقيش: أمها البختية، وأبوها الفالج، والفالج: الجمل الضخم يحمل من السند للفحلة، كذا في التهذيب. وقرملاء، ككربلاء: ع. والقرمول، كزنبور: ضرب من ثمر الغضى، نقله الصاغاني. ومما يستدرك عليه: رميت أرنبا فقرملتها وقصملتها: إذا صرعتها، عن ابن الأعرابي. ومما يسترك عليه:

##### Türkçe

**القرمل**، **كجعفر**: dikensiz zayıf bir ağaçtır; ne barındırır ne gölge eder; üzerine basılınca ezilip patlar; onun bir teki **قرملة**’dir, **بهاء** ile. **اللحياني** dedi: **القرملة**: **الحمض**’dan bir ağaçtır; zayıftır; onun ne tepesi vardır ne örtüsü ne sığınağı. **أبو حنيفة** dedi: **القرملة**: kısa bir sapçık üzerinde yükselen bir ağaçtır; örtmez; onun çok sarı, küçük bir çiçeği vardır; ve **القلام** tadı. Ondan mesel: ذليل عاذ بقرملة. Kendinde savma gücü olmayan ve kendisinden daha zelil olan kimseyle yardım isteyen kimse hakkında darb-ı mesel yapılır; Araplar onu, kendisinden daha zayıf olana sığınan zelil adam için söyler. **جرير** dedi:
  كان الفرزدق إذ يعوذ بخالـه                      مثل الذليل يعوذ تحت القرمل

  Yine denir: أذل من قرملة. **القرمل**، **كزبرج**: **البختي**’nin yavrusu; onu **الجوهري** nakletti. **الصحاح**’ın bazı nüshalarında: **القرملي**; çoğulu **القرامل**. Yahut o, iki hörgüçlü devedir; o da **القراملة**’dir. **علي** hadîsinde: bir **قرمليا** kuyuya yuvarlandı. **مسروق** hadîsinde: bir **قرمل** kuyuya yuvarlandı da onu boğazlamaya güç yetiremediler. Ve **القرمل**: kadının saçında bağladığı şeydir; o, saç ve yün ve ipekten örgülerdir; kadın onunla saçını ekler; çoğulu **القرامل** ve **القراميل**. **الراجز** dedi:
  تخال فيه القنة القنونا
  أو قرمليا مانعا دفونا قرمل، **كجعفر**: **عروة بن الورد**’un atı; dedi:
  كليلة شيباء التي لست ناسيا                      وليلتنا إذ من ما من قرمل قرمل، **كقنفذ**، **عن الصاغاني**، ve **جعفر**، **عن ابن سيده**: **ابن الحميم**; **حمير** krallarından bir kraldır; o, **مرثد بن ذي جدن**’den sonra hüküm süren kimsedir; ikisini de **امرؤ القيس** şu sözüyle kastetti:
  وإذ نحن ندعو مرثد الخير ربنا                      وإذ نحن لا ندعى عبيدا لقرمل و**القرمل** ve **القرملية**، ikisinde de kesre ile: yünleri çok olan küçük develer. **شمر** dedi: o, Türk develeridir. **أبو الدقيش** dedi: anası **البختية**’dir, babası **الفالج**’dir; **الفالج**: **السند**’den damızlık için getirilen, yük taşıyan iri deve; **التهذيب**’de böyledir. Ve **قرملاء**، **ككربلاء**: bir yer. Ve **القرمول**، **كزنبور**: **الغضى** meyvesinden bir tür; onu **الصاغاني** nakletti. Ve ona istidrâk olunanlardandır: رميت أرنبا فقرملتها وقصملتها: onu yere serdiğin zaman; **عن ابن الأعرابي**. Ve ona istidrâk olunanlardandır:

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قِرْمِلٌ
قِرْمِلٌ ذ , pl. قَرَامِلُ: see سُفَّةٌ.

##### Türkçe

**قِرْمِلٌ**
**قِرْمِلٌ** ذ , çoğulu **قَرَامِلُ**: **سُفَّةٌ**’ye bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَرْمَلَ
قَرْمَلَ قَرْمَل 51 ,
a.  A feeble plant.

b.  Worthless, good-for-nothing.

قِرْمِل
قِرْمِل 53 , ( pl. قَرَاْمِلُ 47 ),
a.  Two-humped camel.

##### Türkçe

قَرْمَلَ
**قَرْمَلَ** **قَرْمَل** 51 ,
a. Zayıf bir bitki.

b. Değersiz, işe yaramaz.

قِرْمِل
**قِرْمِل** 53 , (çoğulu **قَرَاْمِلُ** 47 ),
a. İki hörgüçlü deve.
