# قرمل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D9%85%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%85%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قرمل

القَرْمَلُ: نبات، وقيل: شجر صغار ضِعاف لا شوك له، واحدته قَرْمَلة. قال اللحياني: القَرْمَلة شجرة من الحَمْض ضعيفة لا ذُرى لها ولا سُتْرة ولا مَلْجأ، قال: وفي المثَل: ذليلٌ عاذَ بقَرْمَلة، وبعضهم يقول: ذليلٌ عائذ بقَرْمَلة؛ يقال هذا لمَن يستعين بمَن لا دفع له وبأَذَلَّ منه، والعرب تقوله للرجل الذَّليل يَعُوذ بمن هو أَضعف منه؛ قال جرير: كأَنِ الفرزدقَ، إِذْ يَعوذُ بخاله،
مثلُ الذليل يَعوذ تحت القَرْمَل
يضرَب لمن استعان بضعيف لا نُصْرة له، لأَن القَرْمَلة شجرة على ساق لا تُكِنُّ ولا تُظِلُّ، والقَرْمَلة من دِقّ الشجر لا أَصل له؛ قال أَبو النجم:
يَخْبِطْنَ مُلاَّحاً كَذاوي القَرْمَل
وقال أَبو حنيفة: القَرْمَلة شجرة ترتفع على سُوَيْقة قصيرة لا تستر، ولها زَهْرة صغيرة شديدة الصفرة وطعمها طعم القُلاَّم.
والقِرْمِلة: إِبل كلها ذو سَنامَيْن. الجوهري: القَرامِل الإِبل ذوات السنامين. والقُرامِل: البُخْتيُّ
(* قوله «والقرامل البختي إلخ» هكذا في
الأصل) أَو ولده. والقِرْمِل: الصغار من الإِبل. الجوهري: القِرْمِل، بالكسر، ولد البُخْتيِّ. التهذيب: والقِرْمِلِيَّة من الإِبل الصغار الكثيرة الأَوبار، وهي إِبل التُّرْك. وقال أَبو الدقيش: أُمُّها البُخْتِيَّة وأَبوها الفالِجُ، والفالِجُ: الجمل الضخم يحمَل من السند للفِحْلة. وفي حديث عليّ، رضي الله عنه: أَنّ قِرْمِلِيّاً تَرَدَّى في بئر. وفي حديث مسروق: تَرَدَّى قِرْمَل في بئر فلم يقدروا على نحره فسأَلوه فقال: جُوفوه ثم اقطعوه أَعضاء أَي اطعَنوه في جَوْفه. ابن الأَعرابي: يقال رميت أَرْنَباً فَدَرْبَيْتُها وقَصْمَلْتُها وقَرْمَلْتُها إِذا صرعتَها. وقَرْمَل: مَلِك من اليمن. وقُرْمُل: اسم قَيْل من أَقْيال حِمْير. وقَرْمَل: اسم فرس عُرْوة بن الوَرْد؛ قال:
كَلَيلة شَيْباء التي لستُ ناسِياً
ولَيْلَتنا، إِذْ مَنَّ، ما مَنَّ، قَرْمَلُ
والقَرامِيل: ما وصلت به الشعر من صوف أَو شعر؛ التهذيب: والقَرامِيل من الشعر والصوف ما وصلت به المرأَة شعرها. الجوهري: القَرامِل ما تشدُّه المرأَة في شعرها؛ قال الراجز:
تَخالُ فيه القُنَّة القُنُونا،
أَو قَرْمَلِيّاً مانِعاً دَفُونا
(* قوله «تخال فيه إلخ» هكذا في الأصل هنا، واعاده في مادة قنن ضمن ابيات من المشطور في صفة بحر).
وفي الحديث: أَنه رخَّص في القَرامِل، وهي ضفائر من شعر أَو صوف أَو إِبريسم تصِلُ به المرأَةُ شعرها.
وحكى ابن الأَثير: القَرْمَل، بالفتح، نبات طويل الفروع ليِّن.

### Türkçe

**القَرْمَلُ**: bir bitki; ve denildi ki: dikeni olmayan küçük zayıf ağaç; onun teki **قَرْمَلة**’dir. el-Lihyânî dedi: **القَرْمَلة** zayıf, tepeleri olmayan, ne bir örtüsü ne bir sığınağı ne de bir melce’i bulunan **الحَمْض**’dan bir ağaçtır; dedi ki: ve meselde: “zelil, **قَرْمَلة**’ye sığındı”; bazısı da der ki: “zelil, **قَرْمَلة**’ye sığınan”; bu, kendisinde savma olmayan ve kendisinden daha zelil olana yardım isteyen kimse için söylenir; Araplar onu, kendisinden daha zayıf olana sığınan zelil adam için söyler; Cerîr dedi:

Sanki el-Ferezdak, dayısına sığındığı vakit,
**القَرْمَل** altında sığınan zelilin misali.

Kendisine yardım olmayan zayıfa yardım isteyen kimse için darb-ı mesel yapılır; çünkü **القَرْمَلة** bir gövde üzerinde bir ağaçtır; ne barındırır ne gölgelendirir; **القَرْمَلة** da ağaç kırıntısından olup onun kökü yoktur; Ebû’n-Necm dedi:

**القَرْمَل**’in kurumuşları gibi tuzlu otu çırparlar.

Ebû Hanîfe dedi: **القَرْمَلة** kısa bir sapçık üzerinde yükselen, örtmeyen bir ağaçtır; onun küçük, çok şiddetli sarı bir çiçeği vardır ve tadı **القُلاَّم** tadıdır.

**القِرْمِلة**: hepsi iki hörgüçlü develer. el-Cevherî: **القَرامِل** iki hörgüçlü develerdir. **القُرامِل**: **البُخْتيُّ**
(* “والقرامل البختي إلخ” sözü: asılda böylece) yahut onun yavrusu. **القِرْمِل**: develerin küçükleri. el-Cevherî: **القِرْمِل**—kesre ile—**البُخْتيِّ**’nin yavrusudur. et-Tehzîb: ve develerden **القِرْمِلِيَّة**, çok kıllı küçük develerdir; onlar Türklerin develeridir. Ebû’d-Dekîş dedi: onun anası **البُخْتِيَّة** ve babası **الفالِجُ**’dir; **الفالِجُ**: **الفِحْلة** için Sind’den taşınan, iri erkek devedir. Ali’nin hadîsinde, Allah ondan razı olsun: bir **قِرْمِلِيّ** bir kuyuya yuvarlandı. Mesrûk’un hadîsinde: bir **قِرْمَل** bir kuyuya yuvarlandı da onu boğazlamaya güç yetiremediler; ona sordular, o da dedi ki: “Onu **جُوفوه** sonra onu uzuvlar hâlinde kesin”; yani onu karnının içine saplayın. İbnü’l-A‘râbî: denir ki: “Bir tavşan attım da onu **فَدَرْبَيْتُها** ve **قَصْمَلْتُها** ve **قَرْمَلْتُها**”; onu yere serdiğin zaman.

**وقَرْمَل**: Yemen’den bir melik. **وقُرْمُل**: Himyer’in **أَقْيال**’ından bir **قَيْل**’in adı. **وقَرْمَل**: ‘Urve b. el-Verd’in atının adı; dedi:

Unutmadığım Şeybâ gecesi,
Ve gecemiz; **قَرْمَل** ne ihsan ettiyse ihsan ettiği vakit.

**والقَرامِيل**: saçın yün yahut kıl ile birleştirildiği şeyler; et-Tehzîb: ve **القَرامِيل**, saç ve yünden, kadının saçını onunla birleştirdiği şeylerdir. el-Cevherî: **القَرامِل**, kadının saçında bağladığı şeylerdir; recez söyleyen dedi:

Onun içinde tepeyi, tepeler sanırsın,
Yahut gömülmeyi engelleyen bir **قَرْمَلِيّ**.

(* “تخال فيه إلخ” sözü: burada asılda böylece; onu **قنن** maddesinde, denizin vasfında meştûrdan beyitler içinde iade etti.)

Hadîste: **القَرامِل** hakkında ruhsat verdiği rivayet edilmiştir; o, kadının saçını onunla birleştirdiği, saç yahut yün yahut ipekten örgülerdir.

İbnü’l-Esîr nakletti: **القَرْمَل**—fetha ile—dalları uzun, yumuşak bir bitkidir.
