# قرنب (ق-ر-ن-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ر - ن - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والراء
قرفل: القَرَنْفُلُ: حمل شجرة هندية.
وطيب مُقَرْفل: فيه قَرَنْفُل، ويجوز للشاعر أن يقول: قَرَنْفُول، قال:
خود أناة كالمهاة عطبول
كأن في أنيابها القَرَنْفُولْ
فنقر: الفُنْقُورةُ: ثقب الفقحة.
فرنق: الفُرانِق: دخيل معرب.
قرقف:
القرقف: اسم للخمر، ويصف به الماء البارد ذو الصفاء، قال الفرزدق:
ولا زاد إلا فضلـتـان، سـلافة		وأبيض، من ماء الغمامة، قَرْقَفُ
ويسمى الدرهم قُرْقُوفا. قال بعض الأعراب: ما أبيض قُرْقُوف، لا شعر ولا صوف، بكل بلد يطوف. يعني الدرهم الأبيض.
والقَرْقَفَةُ: الرعدة. يقال: إني لأُقرقِفُ من البرد.
والقَرْقَفَنّةُ: طائر معروف في حديث.
فرقب: الفُرْقُبيّة: ثياب ببيض من كتان.
قرنب: القَرَنْبَى: شيء شبيه بالخنفساء طويل القوائم. ويقال: هي دويبة تكون في الرمل، قال:
ترى التيمي يزحف كالقَرَنْبَى		إلى سوداء مثل عصا المليل
قنبر: القُنْبُرُ: ضرب من الحمر. ودجاجة قُنْبُرانيّة: على رأسها قُنْبُرةٌ، أي، فضل ريش قائم، مثل ما على رأس القُنْبُرة. قال أبو الدقيش: قُنْبُرتُها: التي على رأسها.
والقُنَيْبِيُر: نبات يسميه أهل العراق: البقر، فيمشي كدواء المشي.
قرقم: قُرْقِمَ الغلام فهو مُقَرْقَمٌ، إذا أسيء غذاؤه.
نمرق: النُّمْرُقُ: الوسادة، ويقال: نُمْرُقة، وقول رؤبة:
أعد أخطالاً له ونَرْمَقا
النَّرْمق فارسية معربة. ليس في كلام العرب كلمة صدرها نر نونها أصلية.

##### Türkçe

**القاف** ve **الراء**

**قرفل**: **القَرَنْفُلُ**: Hintli bir ağacın yükü (meyvesi).

Ve **مُقَرْفل** hoş koku: içinde **قَرَنْفُل** vardır; şaire, **قَرَنْفُول** demesi caiz olur. Dedi ki:
خود أناة كالمهاة عطبول
كأن في أنيابها **القَرَنْفُولْ**

**فنقر**: **الفُنْقُورةُ**: **الفقحة**’nın deliği.

**فرنق**: **الفُرانِق**: Arapçalaştırılmış yabancı (kelime).

**قرقف**:
**القرقف**: şarap için bir addır; onunla, berraklık sahibi soğuk su da vasfedilir. **الفرزدق** dedi ki:
ولا زاد إلا فضلـتـان، سـلافة		وأبيض، من ماء الغمامة، **قَرْقَفُ**

Ve dirheme **قُرْقُوفا** denir. Bazı bedevîler dedi ki: “Ne beyaz **قُرْقُوف**; ne kıl ne yün; her beldede dolaşır.” Yani beyaz dirhem.

Ve **القَرْقَفَةُ**: titreme. Denir ki: “Şüphesiz ben soğuktan **أُقرقِفُ**.”

Ve **القَرْقَفَنّةُ**: hadiste (zikredilen) bilinen bir kuştur.

**فرقب**: **الفُرْقُبيّة**: ketenden beyaz elbiseler.

**قرنب**: **القَرَنْبَى**: uzun bacaklı, bokböceğine benzer bir şey. Ve denir ki: o, kumda bulunan bir küçük canlıdır. Dedi ki:
ترى التيمي يزحف ك**القَرَنْبَى**		إلى سوداء مثل عصا المليل

**قنبر**: **القُنْبُرُ**: eşeklerin bir türü. Ve **قُنْبُرانيّة** bir tavuk: başında **قُنْبُرةٌ** vardır; yani, **القُنْبُرة**’nın başında olan gibi, dik duran fazla tüy. **أبو الدقيش** dedi ki: “**قُنْبُرتُها**: başında olan (şey)dir.”

Ve **القُنَيْبِيُر**: Irak ehlinin “**البقر**” diye adlandırdığı bir bitkidir; yürüyüş ilacı gibi yürür.

**قرقم**: **قُرْقِمَ** çocuk, o da **مُقَرْقَمٌ** olur; eğer onun beslenmesi kötü yapılırsa.

**نمرق**: **النُّمْرُقُ**: yastık; ve denir ki: **نُمْرُقة**. Ve **رؤبة**’nin sözü:
أعد أخطالاً له ونَرْمَقا

**النَّرْمق**: Arapçalaştırılmış Farsçadır. Arapların sözünde, başı “نر” olan, **النون**’u aslî olan bir kelime yoktur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

القَرَنْبى مقصور: دويبةٌ طويلة الرجلين مثل الخنفساء أعظم منه شيئاً. وفي المثل: القَرَنْبى في عَينِ أمِّها حَسَنة. وقال يصف جاريةً وبعلها:
يَدِبُّ إلى أحشـائهـا كـلَّ لـيلةٍ		دبيبَ القَرَنْبى بات يعلو نقاً سَهْلا

##### Türkçe

**القَرَنْبى** maksûr: iki bacaklı uzun bir küçük hayvancık; **الخنفساء** gibi, ondan biraz daha büyük. Ve meselde: **القَرَنْبى** annesinin gözünde güzeldir. Ve bir câriyeyi ve onun kocasını vasfederek dedi ki:
يَدِبُّ إلى أحشـائهـا كـلَّ لـيلةٍ		دبيبَ **القَرَنْبى** بات يعلو نقاً سَهْلا

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَرْنَبُ: اليَرْبوع؛ وقيل: الفأْرة؛ وقيل: القَرْنَبُ وَلَدُ الفأْرة من اليَرْبُوع. التهذيب في الرباعي: القَرَنْبَـى، مقصور، فَعَنْلى معتلاًّ. حكى الأَصمعي: انه دُوَيْبَّة شِـبْهُ الخُنْفُساءِ أَو أَعظم منها شيئاً، طويلة الرجل؛ وأَنشد لجرير:
تَرَى التَّيْمِـيَّ يَزْحَفُ كالقَرَنْبـى *  إِلى تَيْمِـيَّةٍ، كعَصا الـمَلِـيلِ وفي المثل: القَرَنْبَـى في عين أُمها حَسَنَةٌ؛ والأُنثى بالهاءِ؛ وقال يصف جاريةً وبعلَها:
 يَدِبُّ إِلى أَحْشائها، كُلَّ ليلةٍ، *  دَبِـيبَ القَرَنْبَـى باتَ يَعْلُو نَقاً سَهْلا ابن الأَعرابي: القُرْنُبُ الخَاصِرَةُ الـمُسْتَرْخِـيَة.

##### Türkçe

**القَرْنَبُ**: **اليَرْبوع**; ve denildi: **الفأْرة**; ve denildi: **القَرْنَبُ** **وَلَدُ الفأْرة من اليَرْبُوع**.

**التهذيب**’de rubâî bahsinde: **القَرَنْبَـى**, maksûr; **فَعَنْلى** mu‘tel.

**الأَصمعي** nakletti: onun, **الخُنْفُساءِ**’e benzer bir küçük hayvancık yahut ondan biraz daha büyük olduğu; uzun bacaklı. Ve Cerîr’den şu beyit okundu:
تَرَى التَّيْمِـيَّ يَزْحَفُ كالقَرَنْبـى *  إِلى تَيْمِـيَّةٍ، كعَصا الـمَلِـيلِ

Ve meselde: **القَرَنْبَـى** annesinin gözünde güzeldir; dişisi **الهاء** iledir. Ve bir cariyeyi ve kocasını vasfederek dedi:
 يَدِبُّ إِلى أَحْشائها، كُلَّ ليلةٍ، *  دَبِـيبَ القَرَنْبَـى باتَ يَعْلُو نَقاً سَهْلا

**ابن الأَعرابي**: **القُرْنُبُ** gevşek yan (böğür)dır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القرنب، كقنفذ: الخاصرة المسترخية، عن ابن الأعرابي. وكجعفر: اليربوع، أو ولدها من اليربوع، والفاء لغة فيه، وقد تقدم. ومما بقي عليه: القرنبي، في التهذيب، في الرباعي: القرنبي، مقصور، فعنلى معتلا، حكى الأصمعي أنه دويبة شبه الخنفساء، أو أعظم منه شيئا، طويلة الرجل، وأنشد لجرير:
  ترى التيمي يزحف كالقرنبى                      إلى تيمية كعصا المـلـيل وفي المثل  القرنبي في عين أمها حسنة  والأنثى بالهاء. وقال يصف جارية وبعلها:
  يدب إلى أحشـائهـا كـل لـيلة                      دبيب القرنبى بات يعلو نقا سهلا هنا ذكرها غير واحد من الأئمة، والمصنف أوردها في المعتل كما سيأتي.

##### Türkçe

**القرنب**، **كقنفذ**: gevşek (sarkık) böğür; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **كجعفر**: jerboa; yahut jerboadan onun yavrusu; ve **الفاء** onda bir dildir (lehçedir); ve (bu) daha önce geçti. Ve ondan (üzerinde) kalmış olan şeylerden: **القرنبي**; **التهذيب**’de, rubâ‘îde: **القرنبي**; maksûr; **فعنلى** mu‘tel; el-Asma‘î hikâye etti ki o, bokböceğine benzer bir küçük hayvancık; yahut ondan biraz daha büyük; uzun bacaklı; ve Cerîr’den inşâd etti:

  Teymî’yi görürsün, **كالقرنبى** gibi sürünür
                      Teymiyye’ye, **كعصا المـلـيل** gibi

Ve meselde: **القرنبي** annesinin gözünde güzeldir; ve dişisi **بالهاء** iledir. Ve bir câriyeyi ve onun kocasını vasfederek dedi:

  Her gece onun içlerine doğru sürünür
                      **دبيب القرنبى** sürünüşü; (o) bir düz kum tepesinin üstüne yükselmiş olarak geceledi

Burada onu, imamlardan birden başkası zikretti; ve musannif onu, geleceği üzere, mu‘tel’de vârid kıldı.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَرْنَبٌ
قَرْنَبٌ ذ The jerboa; or a rat, or mouse; syn. قَأْرَةٌ: or the young one generated between it and a jerboa: (K:) and فرنب [i. e. فِرْنِبٌ, with kesr,] is a dial. var. thereof. (So in the TA. [But I incline to think that قَرْنَبٌ is a mistranscription for فِرْنِبٌ.])

قُرْنُبٌ
قُرْنُبٌ ذ The flank: (IAar, O, K:) or a flabby flank. (TA.)

قَرَنْبَى
قَرَنْبَى ذ An insect resembling the [beetle called] خُنْفَسَآء, or somewhat larger than the latter, with long hind-legs: (As, T, TA:) or an insect with long hind-legs, resembling the خنفسآء, (S, O, Meyd,) but somewhat larger, (S, O,) having a speckled back. (Meyd.) It is said in prov., القَرَنْبَى فِى عَيْنِ أُمِّهَا حَسَنَةٌ [The karembà in the eye of its mother is beautiful]. (S, O, Meyd. [Mentioned in the S and O, in art. قرب.]) [See اِبْنُ الفَاسِيَآءِ, in art. فسو.]

##### Türkçe

قَرْنَبٌ
**قَرْنَبٌ** ذ: jerboa; yahut bir sıçan, yahut fare; **قَأْرَةٌ**’nin eşanlamlısı: yahut onunla bir jerboa arasından meydana gelen yavru: (K:) ve **فرنب** [yani **فِرْنِبٌ**, kesre ile,] bunun bir lehçe varyantıdır. (TA’da böyle. [Fakat ben, **قَرْنَبٌ**’ün **فِرْنِبٌ** için bir yanlış yazım olduğunu düşünmeye meylediyorum.])

قُرْنُبٌ
**قُرْنُبٌ** ذ: böğür: (IAar, O, K:) yahut gevşek böğür. (TA.)

قَرَنْبَى
**قَرَنْبَى** ذ: **خُنْفَسَآء** denilen [böceğe] benzeyen, yahut ondan biraz daha büyük, uzun arka bacaklı bir böcek: (As, T, TA:) yahut uzun arka bacaklı, **خنفسآء**’e benzeyen, (S, O, Meyd,) fakat biraz daha büyük, (S, O,) benekli sırtı olan bir böcek. (Meyd.) Meselde şöyle denir: **القَرَنْبَى فِى عَيْنِ أُمِّهَا حَسَنَةٌ** [karenbâ, annesinin gözünde güzeldir]. (S, O, Meyd. [S ve O’da, قرب maddesinde zikredilmiştir.]) [Bk. فسو maddesinde **اِبْنُ الفَاسِيَآءِ**.]

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%86%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَرْنَبَ
قَرْنَبَ قَرْنَب 51 ,
a.  Jerboa; rat.

قَرْنَبَى
قَرْنَبَى 51ya ,
a.  A species of beetle.

قِرْنِب
قِرْنِب 53 ,
a.  see 51 .

قُرْنُب
قُرْنُب 54 ,
a.  Flank.

قَرْنَبِيْط
قَرْنَبِيْط
a.  [ coll. ], Cauliflower.

##### Türkçe

قَرْنَبَ
**قَرْنَبَ** **قَرْنَب** 51 ,
a.  Jerboa; sıçan.

قَرْنَبَى
**قَرْنَبَى** 51ya ,
a.  Bir böcek türü.

قِرْنِب
**قِرْنِب** 53 ,
a.  51’e bak.

قُرْنُب
**قُرْنُب** 54 ,
a.  Böğür.

قَرْنَبِيْط
**قَرْنَبِيْط**
a.  [ topluluk ], karnabahar.
