# قرن — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%86/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D9%86/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%86.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: قرن

ق ر ن
هو قرنه في السن وقرنه في الحرب القرن بالفتح‏:‏ مثلك في السن وبالكسر‏:‏ مثلك في الشجاعة وهم أقرانه وهو قرينه في العلم والتجارة وغيرهما وهم أقرانه وقرناؤه وهي قرينتها وهنّ قرائنها وقرن الشيء بالشيء فاقترن به وقرن بينهما يقرن ويقرن وقرن بين الحجّ والعمرة قراناً وجاء فلان قارناً وقارنته وتقارنوا واقترنوا وجاؤا مقترنين وأعطاه بعيرين في قرنٍ وفي قران وهو حبل يقرنان به وناولني قراناً وقرناً أقرن لك وأقراناً وقرناً‏.‏
وفي الحديث ‏"‏ الناس يوم القيامة كالنبل في القرن ‏"‏ وهو جعبة صغيرة تضمّ إلى الكبيرة‏.‏
ورجل أقرن الحاجبين ومقرون وبه قرن‏.‏
ودور قرائن‏:‏ متقابلات‏.‏
وفي الحديث ‏"‏ في أكل التمر لا قران ولا تفتيش ‏"‏ أي لا يقرن بين تمرتين‏.‏
ويقال لأهل النضال‏:‏ اذكروا القران أي والوا بين سهمين سهمين‏.‏
وللضبّ نيزكان وللضبة قرنتان‏.‏
وثورٌ أقرن وبقرة قرناء‏.‏
وقرن قرناً‏:‏ طال قرنه‏.‏
وجاؤا فرادى وقرانى‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ وشعب أبى أن يسلك الغفر بينه سلكت قرانى من قياسرة سمرا يريد فوق السهم سلكه وتراً فتل طاقتين من جلود إبل قياسرة‏.‏
وأقرن له‏:‏ أطاقه ‏"‏ وما كنّا له مقرنين ‏"‏ يقال‏:‏ أقرنت لهذا البعير ولهذا لابرذون ومعناه صرت له قرناً قوياً مطيقاً‏.‏
ومن المجاز‏:‏ هي قرينة فلان‏:‏ لامرأته وهنّ قرائنه‏.‏
وأسمحت قروته وقرونه‏:‏ نفسه‏.‏
وطلع قرن الشمس‏.‏
وضرب على قرنيْ رأسه‏.‏
وكان ذلك في القرن الأول وفي القورن الخالية وهي الأمة المتقدّمة على التي بعدها‏.‏
ولها قرون طوال‏:‏ ذوائب ومنه قولك‏:‏ خرج إلى بلاد ذات القرون وهم الروم لطول ذوائبهم‏.‏
قال المرقّش‏:‏ لات هنًّا وليتني طرف الزجّ وأهلي بالشام ذات القرون لأن الروم كانوا ينزلون الشام‏.‏
وما جعلت في عيني قرناً من كحل‏:‏ ميلاً واحداً‏.‏
ونازعه فتركه قرناً لا يتكلم أي قائماً مائلاً مبهوتاً‏.‏
وبالجارية قرنٌ‏:‏ عفلةٌ وهي قرناء‏.‏
ووجدت نقطة من الكلإ في قرن الفلاة‏:‏ في طرفها‏.‏
وبلغ في العلم قرن الكلإ‏:‏ غايته وحدّه‏.‏
ولتجدنّي بقرن الكلإ أي في الغاية مما تطلب منّي‏.‏
‏"‏ وتركته على مثل مقصّ القرن ‏"‏ وهو مقطعه ومستأصله يضرب فيمن استؤصل‏.‏
وأعطاني قرناً‏:‏ بعيرين مقرونين‏.‏
قال الأعور النبهانيّ يهجو جريراً‏:‏ فلو عند غسّان السليطيّ عرّست رغا قرنٌ منها وكاس عقير ويقال للرجل عند الغضب‏:‏ قد استقرنت وأردت أن تنفقيء عليّ‏:‏ من أقرن الدقل واستقرن إذا لان‏.‏
وأقرنت أفاطير وجه الغلام إذا بثرت مخارج لحيته ومواضع التفطّر بالشعر‏.‏

### Türkçe

ق ر ن
O, yaşta onun akranıdır ve savaşta onun akranıdır. **القرن** fetha ile: yaşta senin benzerin; kesra ile: yiğitlikte senin benzerin. Ve onlar onun akranlarıdır. Ve o, ilimde ve ticarette ve başkalarında onun **قرين**’idir; ve onlar onun akranlarıdır ve onun **قرناء**’larıdır. Ve o, onun **قرينة**’sidir; ve onlar onun **قرائن**’idir. Ve bir şeyi bir şeye bağladı; böylece ona bağlandı. Ve ikisinin arasını birleştirdi: **يقرن** ve **يقرن**. Ve hac ile umreyi birleştirdi: **قراناً**. Ve falan kimse **قارناً** olarak geldi. Ve onu **قارنته**; ve **تقارنوا** ve **اقترنوا**; ve **مقترنين** olarak geldiler. Ve ona iki deveyi bir **قرنٍ** içinde ve bir **قران** içinde verdi; ve o, onunla ikisi bağlanan bir iptir. Ve bana bir **قراناً** ve bir **قرناً** ver; senin için bağlayayım: ve **أقراناً** ve bir **قرناً**.

Hadiste: “Kıyamet günü insanlar, **القرن** içindeki oklar gibidir” (denilmiştir); ve o, büyüğe eklenen küçük bir sadaktır.

Ve bir adam, kaşları bitişik olan: **أقرن الحاجبين** ve **مقرون**; ve onda **قرن** vardır.

Ve **قرائن** evler: karşı karşıya olanlar.

Hadiste: “Hurma yemede ne **قران** vardır ne de **تفتيش**” (denilmiştir); yani iki hurmayı birleştirmez.

Ve okçuluk ehline denilir: **اذكروا القران**; yani iki ok iki ok peş peşe atın.

Kertenkeleye iki **نيزكان** vardır; ve dişisine iki **قرنتان** vardır.

Ve boynuzlu bir boğa: **أقرن**; ve boynuzlu bir inek: **قرناء**.

Ve **قرن قرناً**: boynuzu uzadı.

Ve tek tek ve **قرانى** olarak geldiler.

Zû’r-Rumme dedi:
Ve bir geçit, onun arasından **الغفر**’in yolunun girilmesini reddetti; ben, esmer **قياسرة**’den **قرانى** (olarak) girdim.
(Şunu) ister: okun üstünde onu, bir kiriş olarak, **قياسرة** develerinin derilerinden iki kat bükerek iplik yaptı.

Ve ona **أقرن**: ona güç yetirdi. “Ve biz ona **مقرنين** değildik.” Denilir: Bu deveye ve şu binek atına **أقرنت**; manası: ona, güçlü, güç yetiren bir **قرن** oldum.

Mecazdan: O, falanın **قرينة**’sidir: karısı için; ve onlar onun **قرائن**’idir.

Ve onun **قروته**’si ve **قرونه**’su cömertleşti: nefsi.

Ve güneşin **قرن**’u doğdu.

Ve başının iki **قرن**’u üzerine vurdu.

Ve bu, birinci **القرن**’da ve geçmiş **القورن**’larda idi; ve o, kendisinden sonrakinin önünde olan ümmettir.

Ve onun uzun **قرون**’ları vardır: zülüfler. Ve ondan senin sözün: zülüflerinin uzunluğundan dolayı, **ذات القرون** olan beldelere çıktı; ve onlar Rum’dur.

El-Murakkaş dedi:
Ne olurdu; keşke ben mızrağın ucu olsaydım ve ehlim Şam’da, **ذات القرون** (olan yerde olsaydı).
Çünkü Rumlar Şam’a inerlerdi.

Ve gözüme sürmeden bir **قرن** koymadım: tek bir mil.

Ve onunla çekişti; sonra onu, konuşmayan bir **قرناً** olarak bıraktı; yani ayakta, eğilmiş, şaşkın.

Ve cariyede bir **قرن** vardır: bir **عفلة**; ve o **قرناء**’dır.

Ve otlaktan bir nokta buldum, çölün **قرن**’unda: onun ucunda.

Ve ilimde, otlağın **قرن**’una ulaştı: onun gayesi ve sınırı.

Ve mutlaka beni, otlağın **قرن**’unda bulacaksın; yani benden istediğin şeyin gayesinde.

“Ve onu, **مقصّ القرن** gibi bir şey üzerinde bıraktım” (denilir); ve o, onun kesim yeri ve kökünden sökülmüşüdür; kökünden sökülmüş kimse hakkında darb-ı mesel yapılır.

Ve bana bir **قرناً** verdi: birbirine bağlanmış iki deve.

El-A‘ver en-Nebhânî, Cerîr’i hicvederek dedi:
Eğer Gassân es-Sulaytî’nin yanında konaklasaydın, ondan bir **قرنٌ** böğürürdü ve bir kadeh, yaralı (olurdu).

Ve öfke anında adama denilir: **قد استقرنت** ve “bana karşı patlayacak mı istedin”: **الدقل**’ın **أقرن**’inden; ve **استقرن** (denilir) yumuşayınca.

Ve oğlanın yüzünün **أفاطير**’ini **أقرنت**: sakalının çıkış yerleri ve kıllanma ile yarılmanın yerleri kabarcıklandığında.
