# قرن — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%86/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D9%86/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%86.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: قرن

القَرْنُ للثَور وغيره. والقَرْنُ: الخُصلةُ من الشَعر. ويقال: للمرأة قَرنانِ، أي ضفيرتان. والقَرْنُ: جُبَيلٌ صغير منفرد. والقَرنُ: حَلْبَةٌ من عَرَقٍ، والجمع القُرونُ. وأنشد الأصمعي:
تُضَمَّرُ بالأصائِلِ كـلِّ يومٍ		تُسَنُّ على سنابكها القُرونُ
يقال: حلبنا الفرسَ قَرْناً أو قَرْنَيْنِ، أي عرّقناه. والقَرْنُ: ثمانون سنة، ويقال ثلاثون سنة. والقَرْنُ: مِثلك في السِنّ. تقول: هو على قَرْني، أي على سنّي. والقَرْنُ من الناس: أهل زمانٍ واحدٍ. قال:
إذا ذهب القَرْنُ الذي أنت فيهموخُلِّفْتَ في قَرْنِ فأنت غريبُ
والقَرْنُ أيضاً: العَفَلَةُ الصغيرة. والقَرْنُ: قَرْنُ الهودج. قال حاجبٌ المازنيّ:
صَحا قلبي وأقْصَرَ غير أنّـيأهَشُّ إذا مررتُ على الحُمولِ
كَسَوْنَ الفارسـيَّةَ كـلَّ قَـرْنٍ		وزَيَّنَّ الأشـلَّةَ بـالـسُـدولِ
والقَرْنُ: جانب الرأس، ويقال: منه سمّي ذو القَرْنَيْنِ لأنَّه دعا قومه إلى الله تعالى فضربوه على قَرْنَيْهِ. والقَرْنانِ: منارتان تُبنَيان على رأس البئر ويوضع فوقهما خشبةٌ فتعلَّق البكرة فيها. وقَرْنُ الشمس: أعلاها. وأوَل ما يبدو منها في الطُلوع. والقَرَنُ بالتحريك: الجَعْبة. والقَرَنُ أيضاً: السيف والنَبل. ورجلٌ قارِنٌ: معه سيفٌ ونَبْلٌ. والقَرَنُ: حبلٌ يقرَن به البعيران. قال جرير:
أبْلِغْ أبا مِسْمَعٍ إن كـنـتَ لاقـيَهُ		أنّي لدى الباب كالمشدود في القَرَنِ
والأقْرانُ: الحبال، عن ابن السكيت. والقَرَنُ: البعير المقرونُ بآخرَ. والقَرَنُ: مصدر قولك رجلٌ أقْرَنُ بيِّن القَرَنِ، وهو المَقْرونُ الحاجبين. والقِرْنُ بالكسر: كفؤك في الشجاعة. والقُرْنَةُ بالضم: الطرف الشاخص من كلِّ شيء. يقال: قُرْنَةُ الجبلِ، وقُرْنَةُ النَصْلِ، وقُرْنَةُ الرحمِ، لإحدى شعبتيها. وقَرَنَ بين الحجِّ والعمرة قِراناً، بالكسر. وقَرَنْتُ البعيرين أقْرُنُهُما قَرْناً، إذا جمعتَهما في حَبلٍ واحدٍ، وذلك الحبل يسمى القِرانُ. وقَرَنَ الفرسُ يَقْرُنُ، إذا وقعت حوافر رجليه مواقع حوافر يديه، يَقْرُنُ بالضم في جميع ذلك. وقَرَنْتُ الشيء بالشيء: وصلتُه به. وقُرِّنت الأسارى في الحبال، شُدِّد للكثرة. قال الله تعالى: "مُقَرَّنينَ في الأصْفادِ". واقْتَرَنَ الشيء بغيره. وقارَنْتُهُ قِراناً: صاحَبْتُهُ؛ ومنه قِرانُ الكواكب. والقِرانُ: الجمع بين الحج والعمرة. والقِرانُ: أن تَقْرُنَ بين تمرتين تأكلهما. الأصمعي: القِرانُ: النَبْل المستوية من عمل رجلٍ واحد. قال: ويقال للقوم إذا تناضلوا: اذكروا القِرانَ، أي والوا بين سهمين سهمين. وأقْرَنَ الرجلُ، إذا رفعَ رأس رمحه لئلاَّ يصيب من قُدّامَهُ. وأقْرَنَ الدُمَّل: حان أن يتفقّأ. وأقْرَنَ الدم في العرق واسْتَقْرَنَ، أي كثُر وتَبَيَّغَ. وأقْرَنَ له، أي أطاقه وقوِيَ عليه. قال الله تعالى: "وما كُنَّا له مُقْرنين"، أي مطيقين. والمُقْرِنُ أيضاً: الذي قد غلبته ضَيعته، تكون له إبلٌ وغنمٌ ولا مُعين له عليها، أو يكون يسقي إبله ولا ذائد له يذودها. والقَرينُ: المصاحِبُ. وقَرينَةُ الرجل: امرأتُهُ. وقولهم: إذا جاذبته قرينتُه بَهَرها، أي إذا قُرِنَتْ به الشديدةُ أطاقَها وغلبَها. ودُورٌ قَرائِنُ، إذا كان يستقبل بعضُها بعضاً. ويقال: أسْمَحَتْ قَرينُهُ وقَرونُهُ، وقَرونَتُهُ وقَرينَتُهُ، أي ذلّتْ نفسه وتابَعْته على الأمر. والقَرونُ: الناقة التي تجمع بين مِحلَبَين. والقَرونُ من الدوابّ: الذي يعرق سريعاً. والقَرونُ: الذي تقع حوافرُ رجليه مواقع حوافر يديه. وكذلك الناقة التي تَقْرُنُ ركبتيها إذا بركت. والقَرونُ: التي يُجمع خِلفاها القادِمان والآخِران فيتدانيان. والقَرونُ: الذي يجمع بين تمرتين في الأكل. يقال: أبَرَماً قَروناً. والقارونُ: الوَجُّ. وسقاءٌ قَرْنَوِيٌّ ومُقْرَنًى مقصورٌ: دبغ بالقَرْنُوَةِ قال ابن السكيت: هي عُشبةٌ تَنبُت في ألوية الرمل ودَكادِكه تَنبتُ صُعُداً، ورقها أُغَيْبِرُ يشبه ورقَ الحَنْدَقوق.

### Türkçe

**القَرْنُ**: öküzün ve başkasının boynuzu. Ve **القَرْنُ**: saçtan tutam. Ve denilir: kadına iki **قَرْن** vardır; yani iki örgü. Ve **القَرْنُ**: tek başına (münferit) küçük bir tepecik. Ve **القَرْنُ**: terden bir halka; çoğulu **القُرونُ**’dur. el-Asma‘î inşad etti:
Her gün ikindilerde semizletilir		**القُرونُ** onun tırnakları üzerine bilenir

Denilir: atı bir **قَرْن** yahut iki **قَرْن** sağdık; yani onu terlettik. Ve **القَرْنُ**: seksen yıl; ve denilir: otuz yıl. Ve **القَرْنُ**: yaşta senin benzerin. Dersin: o benim **قَرْن**’ım üzerinedir; yani benim yaşım üzerinedir. Ve insanlardan **القَرْنُ**: tek bir zamanın halkı. Dedi ki:
İçlerinde bulunduğun **القَرْنُ** gidince		başka bir **قَرْن** içinde bırakılırsın; artık sen garipsin

Ve **القَرْنُ** ayrıca: küçük **العَفَلَةُ**. Ve **القَرْنُ**: **قَرْنُ الهودج**. Hâcib el-Mâzinî dedi ki:
Kalbim ayıldı ve kısalttı; ancak ben		yüklerin yanından geçtiğimde sevinç duyarım
Her **قَرْن**’ı Fârisî’ye giydirdiler		ve **الأشـلَّةَ**’yi **السُـدولِ** ile süslediler

Ve **القَرْنُ**: başın yanı; ve denilir: bundan dolayı **ذو القَرْنَيْنِ** diye adlandırıldı; çünkü kavmini Allah Teâlâ’ya çağırdı da onu iki **قَرْن**’ı üzerine vurdular. Ve **القَرْنانِ**: kuyunun başına yapılan iki minare; üzerlerine bir kiriş konur da makara onun içinde asılır. Ve **قَرْنُ الشمس**: onun en üstü; ve doğuşta ondan görünen ilk şey. Ve harekeli **القَرَنُ**: sadak. Ve **القَرَنُ** ayrıca: kılıç ve ok. Ve **قارِنٌ** bir adam: yanında kılıç ve ok vardır. Ve **القَرَنُ**: iki deveyi birbirine bağlamakla bağlanan ip. Cerîr dedi ki:
Eğer ona rastlayacak isen Ebû Mismâ‘a ulaştır:		ben kapı yanında **القَرَنِ** içinde bağlanmış gibi(yim)

Ve **الأقْرانُ**: ipler; İbnü’s-Sikkît’ten. Ve **القَرَنُ**: başka birine bağlanmış deve. Ve **القَرَنُ**: “adam **أقْرَنُ**dur, **القَرَنِ**i açık” sözünün masdarıdır; o, iki kaşı birbirine bitişik olandır. Ve kesre ile **القِرْنُ**: yiğitlikte senin dengin. Ve zamme ile **القُرْنَةُ**: her şeyin dik duran ucu. Denilir: dağın **قُرْنَةُ**’si, ağızlığın **قُرْنَةُ**’si, rahmin **قُرْنَةُ**’si; onun iki şubesinden biri için. Ve hac ile umreyi kesre ile **قِراناً** olarak birleştirdi. Ve iki deveyi bir ipte topladığında “iki deveyi **قَرْناً** olarak **أقْرُنُهُما**” dedim; o ipe **القِرانُ** denir. Ve at **يَقْرُنُ** olarak **قَرَنَ** ettiğinde: arka ayaklarının toynakları ön ayaklarının toynaklarının yerlerine düştü; bütün bunlarda zamme ile **يَقْرُنُ**. Ve bir şeyi bir şeye **قَرَنْتُ**: onu onunla birleştirdim. Ve esirler iplerde **قُرِّنت**; çokluk için şeddelendi. Allah Teâlâ dedi ki: “**مُقَرَّنينَ في الأصْفادِ**”. Ve bir şey başkasıyla **اقْتَرَنَ** etti. Ve onu kesre ile **قِراناً** olarak **قارَنْتُهُ**: ona arkadaşlık ettim; bundan **قِرانُ الكواكب**. Ve **القِرانُ**: hac ile umreyi bir araya getirmek. Ve **القِرانُ**: iki hurmayı birleştirip onları yemendir. el-Asma‘î: **القِرانُ**: tek bir adamın işinden olan düzgün oklar. Dedi ki: ve kavme ok atışında yarıştıklarında denilir: **القِرانَ**’ı anın; yani iki ok iki ok olarak peş peşe getirin. Ve adam **أقْرَنَ** ettiğinde: önündekine isabet etmesin diye mızrağının başını kaldırdı. Ve **الدُمَّل** **أقْرَنَ** etti: patlamasının vakti geldi. Ve kan damarda **أقْرَنَ** etti ve **اسْتَقْرَنَ**; yani çoğaldı ve kabardı. Ve ona **أقْرَنَ** etti; yani ona güç yetirdi ve ona karşı kuvvetli oldu. Allah Teâlâ dedi ki: “**وما كُنَّا له مُقْرنين**”; yani güç yetirenler. Ve **المُقْرِنُ** ayrıca: geçimi onu yenmiş olan; onun develeri ve koyunları olur da onlara karşı kendisine yardımcı yoktur; yahut develerini sular da onları sürecek bir sürücüsü yoktur. Ve **القَرينُ**: arkadaş. Ve erkeğin **قَرينَةُ**si: karısı. Ve onların sözü: “**قرينتُه** onu çekiştirdiğinde onu **بَهَرها**”; yani ona şiddetli olan eşleştirildiğinde ona güç yetirdi ve onu yendi. Ve **قَرائِنُ** evler: bazısı bazısının karşısına bakar olduğunda. Ve denilir: onun **قَرينُهُ** ve **قَرونُهُ**, ve **قَرونَتُهُ** ve **قَرينَتُهُ** yumuşadı; yani nefsi zelil oldu ve işte ona uydu. Ve **القَرونُ**: iki sağım yeri arasında toplayan dişi deve. Ve binek hayvanlarından **القَرونُ**: çabuk terleyen. Ve **القَرونُ**: arka ayaklarının toynakları ön ayaklarının toynaklarının yerlerine düşen. Ve aynı şekilde çöktüğünde dizlerini **تَقْرُنُ** eden dişi deve. Ve **القَرونُ**: ön ve arka iki memesinin bir araya getirildiği, böylece birbirine yaklaştığı. Ve **القَرونُ**: yemede iki hurmayı bir araya getiren. Denilir: **أبَرَماً قَروناً**. Ve **القارونُ**: **الوَجُّ**. Ve **قَرْنَوِيٌّ** kırba ve kısaltılmış **مُقْرَنًى**: **القَرْنُوَةِ** ile tabaklandı. İbnü’s-Sikkît dedi ki: o, kumun vadilerinde ve tümseklerinde biten bir ottur; yukarı doğru biter; yaprağı kül rengine çalar, **الحَنْدَقوق** yaprağına benzer.
