# قرو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B1%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قرو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قرو

: ( و ( *!القَرْوُ : القَصْدُ ) نَحْو الشَّيء . يقالُ : *!قَرَا إليه *!يَقْرُو *!قَرْواً ، إذا قَصَدَه ؛ عن اللّيْثِ .
( و ) *!القَرْوُ : ( التَّتَبُّعُ *!كالاقْتِراءِ *!والاسْتِقْراءِ ) . ) يقالُ قَرَا الأمْرَ *!واقْتَراهُ : تَتَبَّعَه .
*!وقَرَوْتُ البِلادَ *!قَرْواً : تَتَبَّعْتها أَرْضاً أَرْضاً وسِرْتُ فيها ، *!كاقْتَرَيْتها *!واسْتَقْرَيْتها *!وتَقَرَيَّتها .
وقالَ اللّحْياني : *!قَرَوْتُ الأرضَ سِرْتُ فيها ، وهو أنْ تمرَّ بالمَكانِ ثم تَجوزَهُ إلى غيرِهِ ، ثم إلى موضِعٍ آخر .
وقالَ الأصْمعِي : قَرَوْتُ الأرضَ إذا تَتَبَّعْتُ ناساً بعْدَ ناسٍ .
( و ) *!القَرْوُ : ( الطَّعْنُ ) . ) يقالُ : قَراهُ إذا طَعَنَهُ فرَماهُ ؛ عن الهَجَري .
قالَ ابنُ سِيدَه : وأُراهُ من القَصْدِ كأَنَّه قَصَدَه بينَ أَصْحابِهِ ؛ قالَ :
والخَيْل *!تَقْرُوهم على اللحيات ( و ) القَرْوُ : ( حَوْضٌ طَوِيلٌ ) مِثْل النَّهْرِ ( تَرِدُهُ الإِبِلُ ) ؛ ) كما في الصِّحاحِ .
وفي التَّهذيبِ : شِبْهُ حَوْضٍ مَمْدودٍ مُسْتَطيلٍ إلى جَنْبِ حَوْضٍ ضَخْمٍ يُفْرغُ فيه مِن الحَوْضِ الضَّخْم تَرِدُهُ الإِبِلُ والغَنَم ؛ وكذلكَ إن كانَ مِن خَشَبٍ ؛ قالَ الطِّرمَّاح :
مُنْتَأَى *!كالقَرْوِ رَهْن انْثِلامِ ( و ) القَرْوُ : ( الأرضُ ) التي ( لا تكادُ تُقْطَعُ ، ج *!قُرُوٌّ ) ، كعُلُوِّ .
( و ) *!القَرْوُ : ( مَسِيلُ المَعْصَرَةِ ، ومَثْعَبُها ) ؛ ) ولا فِعْلَ له ؛ وقالَ

الجَوْهرِي : وقولُ الكُمَيْت :
فاسْتَلَّ خُصْيَيْهِ إِيغالاً بنافِذَة
كأَنما فُجِرَتْ مِنْ *!قَرْو عَصَّارِيَعْنِي : المَعْصَرَةَ .
( و ) قال الأصْمعي : القَرْوُ ( أسْفَلُ النَّخْلَةِ يُنْقَرُ فَيُنْتَبَذُ فيه ) ؛ ) ومنه قولُ الأعْشى :
أَرْمي بها البَيْداءَ إذا أَعْرَضَتْ
وأَنْتَ بَيْنَ القَرْوِ والعاصِرِوقيلَ : هو أَصْلُ النَّخلة ؛ وقيلَ : هو نَقِيرٌ يُجْعَل فيه العَصِيرُ مِن أَيِّ خَشَبٍ كانَ ، ( أَو يُتَّخَذُ منه المِرْكَن ، والإجَّانَةُ للشُّرْبِ ) ؛ ) وقالَ ابنُ أَحْمر :
لها حَبَبٌ يُرى الرَّاوُوقُ فيها
كما أَدْمَيْتَ في القَرْوِ الغَزالايصِفُ حُمْرة الخَمْرِ كأَنَّه دَمُ غَزالٍ في قَرْو النَّخْل .
قالَ أَبو حنيفَةَ : ولا يصحُّ أن يكونَ القدَحَ لأنَّ القَدَحَ لا يكونُ رَاوُوقاً إنَّما هو مِشْربةٌ .
( و ) القَرْوُ أَيْضاً : ( قَدَحٌ ) مِن خَشَبٍ ؛ ومنه حديثُ أُمِّ مَعْبدٍ : ( وهاتِ له *!قَرْواً ) .
( أَو إناءٌ صَغِيرٌ ) يردَّدُ في الحَوائِجِ .
قُلْت : والعامةُ تقولُه *!القرْوَةُ .
( و ) القَرْوُ : ( مِيلَغَةُ الكَلْبِ ، ويُثلَّثُ ) ، الضَّمُّ والكَسْر عن ابنِ الأعْرابي . ( جَمْعُ الكُلِّ *!أَقْراءٌ *!وأَقْرٍ ؛ و ) حَكَى أَبو زيْدٍ : ( *!أَقْرُوَةٌ ) مُصَحِّح الواوِ وهو نادِرٌ مِن جهَةِ الجَمْعِ والتّصْحِيح ؛ ( *!وقُرِيٌّ ) ، كدَلْوٍ وأَدْلاءٍ وأَدْلٍ ودُلِيَ .

( و ) *!القَرْوُ : ( أَن يَعْظُمَ جِلْدُ البَيْضَتَيْنِ لرِيحٍ ) فيه ، ( أَو ماءٍ أَو نُزُولِ الأَمْعاءِ *!كالقَرْوَةِ ) بالهاءِ فيه ، وفي مِيلَغَةِ الكَلْبِ .
( ورجُلٌ *!قَرْوانِيٌّ ) ، بالفَتْح به ذلك نقلَه الجَوْهرِي .
( *!وقُرَّى كفُعْلَى : ماءٌ بالبادِيَةِ ) ، يقالُ له : قُرَّى سَحْبَلٍ في بِلادِ الحارِثِ بنِ كعْبٍ ؛ وأَنْشَدَ أَبو عليَ القالِي لطُفَيْل :
غشيتُ *!بقرَّى فَرْطَ حَول مكمل
رسومِ دِيَارٍ من سُعادٍ ومَنْزِلِ ( *!والقَرَا : الظَّهْرُ ) ؛ ) وقيلَ : وَسَطُه ؛ قالَ الشاعِرُ :
أُزاحِمُهُمْ بالبابِ إذ يَدْفَعُونَني
وبالظَّهْرِ مِنِّي مِنْ *!قَرَا البابِ عاذِرُوتَثْنِيتُه قَرَيانِ *!وقَرَوانِ ، بالتّحْريكِ فيهما ؛ عن اللّحْياني ؛ والجَمْعُ *!أَقْراءٌ *!وقِرْوانٌ ؛ قالَ مالِكٌ الهُذَلي يصِفُ الضّبعَ :
إذا نَفَشَتْ *!قِرْوانَها وتَلَفَّتَتْ
أَشَبَّ بها الشّعْرُ الصُّدور القراهبُ ( *!كالقِرَوانِ ) ، بالكَسْرِ ، والجَمْعُ *!قِرْواناتٌ ؛ نقلَهُ الصَّاغاني .
( و ) *!القَرَا : ( القَرْعُ ) الذي ( يُؤْكَلُ ) ؛ ) عن ابنِ الأعْرابي ، كأَنَّ عَيْنَه مُبْدلةٌ مِن الألفِ .
( وناقَةٌ *!قَرْواءُ : طويلَةُ ) القَرَا ، وهو الظَّهْرُ .
وفي الصِّحاح : طويلَةُ ( السَّنامِ ) ؛ ) ويقالُ الشَّديدَةُ الظَّهْر ، بَيِّنةُ القَرَا ؛ ( ولا تَقُلْ جَمَلُ *!أَقْرَى ) ؛ ) هذا نَصُّ الجَوْهرِي .
وقالَ غيرُهُ : جَمَلٌ أَقْرَى طَويلُ القَرَا ، والأُنْثى

*!قَرْواءُ .
وقد قالَ ابنُ سِيدَه : لا يقالُ أَقْرَى ؛ كما قالَ الجَوْهرِي .
وقال اللّحْياني : ولقد قَرِيَ قَرًى ، مَقْصورٌ .
( *!والقَرْواءُ ) ، بالفَتْح مَمْدوداً : ( العادَةُ ) . ) يقالُ : رَجَعَ فلانٌ إلى *!قَرْوائِهِ ، أَي عادَتِهِ الأُوْلى .
قالَ أَبو عليَ في المَقْصورِ والمَمْدودِ : وحَكَى الفرَّاء : لا تَرْجِعُ الأمَةُ على *!قَرْوائِها أَبداً ؛ كذا حَكَى عنه ابنُ الأنْبارِي في كتابِهِ ولم يُفسِّرْه ، واسْتَفْسَرناهُ فقالَ : على اجْتِماعِها ، فلا أَدْري اشْتَقّه أَمْ رَواهُ انتَهَى .
وقالَ ابنُ ولاّد : أَي على أَوَّلِ أَمْرِها وما كانتْ عليه ؛ ومِثْلُه في النِّهايةِ .
( و ) *!القَرْواءُ : جاءَ به الفرَّاءُ مَمْدوداً في حُرُوفٍ مَمْدودَةٍ مِثْل المَصْواءِ ، وهي ( الدُّبُرُ .
( *!والقَرَوْرَى ، كَخَجْوَجَى : ع بطَرِيقِ الكوفَةِ ) ؛
( وفي الصِّحاح : على طرِيقِ الكوفَةِ ، وهو مُتَعَشَّى بينَ النُّقْرةِ والحاجِرِ ؛ وقالَ :
بين *!قَرَوْرَى ومَرَوْرَياتِها وأَنْشَدَ ابنُ سِيدَه للرَّاعي :
تَرَوَّحْنَ مِنْ حَزْمِ الجُفُونِ فأَصْبَحَتْ هِضابُ *!قَرَوْرَى دُونَها والمُضَيَّحُ وهو فَعَوْعَلٌ ؛ عن سِيْبَوَيْه .
قالَ ابنُ برِّي : قَرَوْرًى مُنوَّنة لأنَّ وَزْنَها فَعَوْعَلٌ .
وقالَ أَبو عليَ وزْنُها فَعَلْعَل مِن *!قَرَوْتُ الشيءَ إذا تَتَبَّعْته ، ويجوزُ أَنْ يكونَ فَعَوْعَلاً من القَرْية ، وامْتِناعُ الصَّرْف فيه لأنَّه اسْمُ بُقْعة بمنْزلَةِ شَرَوْرَى ؛ وأَنْشَدَ :
أَقولُ إذا أَتَيْنَ على قَرَوْرى وآلُ البيدِ يَطَّرِدُ اطِّرادا

( *!وأَقْرَى ) الرَّجُلُ : ( اشْتَكَى *!قَراهُ ) ، أَي ظَهْرَه ؛ عن ابنِ الأعْرابي .
( و ) أَيْضاً : ( طَلَبَ *!القِرَى ) ، وهي الضِّيافَةُ .
( و ) أَيْضاً : ( لَزِمَ *!القُرَى ) ، جَمْعُ *!قرْيةٍ ، وهذا قد تقدَّمَ أَوّلاً فهو تِكْرارٌ .
( و ) *!أَقْرَى ( الجُلَّ على الفَرَسِ : أَلْزَمَهُ ) إيَّاهُ ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي .
وقالَ ابنُ الأعْرابي : أَقْرَى إذا لَزِمَ الشيءَ وأَلَحَّ عليه .
( *!ومَقْرَى ، كسَكْرَى : بدِمَشْقَ ) تحْتَ جَبَلِ قاسِيُون ؛ قالَ الذَّهبيُّ : أَظنُّ نَزَلَها بَنُو *!مُقْرَى بنِ سُبَيْع بنِ الحارِثِ ؛ قالَ ابنُ الكَلْبي : بَنُو مَقْرِي ، بفَتْح الميمِ ، والنَّسَبُ إليه *!مَقْرِيٌّ ؛ قالَ ابنُ ناصِر في حاشِيةِ الإكْمالِ : والمحدِّثُونَ يضمُّونَه وهو خَطَأٌ ؛ قالَ الحافِظُ ابنُ حَجَر : وأَمَّا الرّشاطي فنَقَلَ عن الهَمَداني أنَّ القَبيلَةَ بوزْنِ مُعْطِي ، فإذا نَسَبْتَ إليه شَدَدْتَ الياء ؛ وقالَ عبدُ الغَنِي بنُ سعيدٍ : المحدِّثُونَ يَكْتبُونَه بالألِفِ يَعْني بدَلَ الهَمْزةِ ، ويجوزُ أنْ يكونَ بعضُهم سهَّلَ الهَمْزةَ ، وقد تقدَّمَ تَحقِيقُ ذلكَ في الهَمْزةِ .
وقولُ المصنّفِ : كسَكْرَى ، فيه نَظَرٌ مِن وُجُوهٍ تَظْهَرُ بالتَّأمل .
( و ) *!مُقْرَى ، ( بالضَّمِّ : د بالنُّوبَةِ .
( *!ومَقْرِيَّةٌ ، كمحْمِيَّةٍ : حِصْنٌ باليَمَنِ ) ، وهو مُخَفَّف .
( *!والمَقارِي : رُؤُوس الإكامِ ) ، واحِدُها *!مَقْرَى .
( *!والقَيْرَوانُ ) ، بفَتْح الَّراءِ :

( القافلةُ ) ، أَوْ مُعْظمُها ؛ عن اللّيْثِ ؛ ( مُعَرَّبُ ) كارَوان ؛ نقلَهُ ابنُ الجَوالِيقي في المُعرَّبِ عن ابنِ قتيبَةَ .
ونَقَلَ ابنُ دُرَيْدٍ فيه ضَمّ الرّاءِ أَيْضاً .
( و ) القَيْرَوانُ أَيْضاً : ( د بالمَغْرِبِ ) ، بفَتْحِ الراءِ وضمِّها ، وهو بَلَدٌ بإفْريقِيَةَ بَيْنه وبينَ تُونُس ثلاثَةُ أَيّام ، لا بالأَنْدَلُس كما تَوهَّمَه الشَّهاب ، فلا يُعْتَدُّ به ؛ قالَهُ شَيْخُنا .6
قُلْت : افْتَتَحَه عقْبَةُ بنُ نافِع الفهْرِي زَمَنَ مُعاوِيَةَ سَنَة خَمْسِيْن ؛ والنِّسْبَةُ إليه *!قَرَوِيٌّ ، بالتّحْريكِ *!وقَيْرَوَانيٌّ على الأصْلِ .
( وتَرَكْتُهُمْ *!قَرْواً واحِداً ) : ) أَي ( على طَريقَةٍ واحِدَةٍ ) .
( وفي الصِّحاح : رأَيْت القوْمَ على *!قَرْوٍ واحِدٍ ، أَي على طَريقةٍ واحِدَةٍ .
( وشاةٌ *!مَقْرُوَّةٌ : جُعِلَ رأْسُها في خَشَبَةٍ لَئَلاَّ تَرْضَعَ نَفْسَها .
( *!والمُقْرَوْرِي : الطَّويلُ الظَّهْرِ ) ؛ ) وقد *!اقْرَوْرَى *!اقْرِيرَاءً .
( *!وقَرْوَةُ الرَّأْسِ : طَرَفُه .
( *!واسْتَقْرَى الدُّمَّلُ : صارَتْ فيه المِدَّةُ ) .
( وممَّا يُسْتدركُ عليه :
يقالُ ما في الدّارِ لاعِي قَرْوٍ : أي أَحَدٌ .
*!والقَرْوُ *!والقَرِيُّ ، كغَنِيَ : كُلُّ شيءٍ على طريقٍ واحِدٍ . يقالُ : ما زالَ على قَرْوٍ واحِدٍ أَو *!قَرِيَ واحِدٍ .
( وتَرَكْتُ الأرْضَ *!قَرْواً واحِداً : إذا طَبَّقَها المَطَرُ ؛ نقلَهُ الجَوْهرِي .
وقالَ غيرُهُ : أَصْبَحَتِ الأرضُ *!قَرْواً واحِداً ، إذا تغَطَّى وَجْهُها بالماءِ ؛ والكَسْرُ لُغَةٌ عن الفرَّاء .
*!وأقْراءُ الشِّعْر : طَرائِقُه وأَنْوَاعُه ؛ واحِدُها *!قَرْوٌ *!وقِرْيٌ *!وقَرِيٌّ .
*!واسْتَقْرَى الأشْياءَ : تَتَبَّعَ أقْراءَها لمعْرِفَةِ أَحْوالها وخَواصّها .
*!والقَرَا : مَجْرَى الماءِ إلى

الرِّياض .
*!والقَرَوْرَى : الظَّهْرُ .
*!وقَرَا الأَكَمةِ : ظَهْرُها .
*!والقَرْوَى ، كسَكْرَى : العَادَةُ ، يمدُّ ويُقْصَرُ ؛ نقلَهُ المُطرز عن ثَعْلَب .
وقالَ ابنُ وَلاَّد : رجَعَ على قَرْواهُ ، أَي إلى خُلُقٍ كانَ تَرَكَه .
وقالَ ابنُ شُمَيْل : قالَ لي أَعْرابيٌّ : اقْتَرِ سَلامِي حتى أَلْقَاكَ ، أَي كُنْ في سَلامٍ وفي خَيْرٍ وسَعَةٍ .
*!والقَيْرَوانُ : الكَثْرةُ من الناسِ ، ومُعْظَمُ الأَمْرِ .
وقيلَ : هو موضِعُ الكَتِيبَةِ .
وقالَ ابنُ دُرَيْدٍ : هو بفَتْحِ الراءِ : الجَيْشُ .
وقالَ الليْثُ : مُعْظَمُ العَسْكرِ ؛ وأَنْشَدَ ثَعْلبٌ في هذا المعْنى :
فإن تَلَقَّاكَ *!بقَيْرَوانِه أَو خِفْتَ بعضَ الجَوْرِ من سُلْطانِه فاسْجُد لقِرْدِ السُّوءِ في زمانِه قالَ ابنُ خَالَوَيْه : والقَيْروانُ : الغُبارُ ، وهذا غرِيبٌ ، ويُشْبه أَنْ يكونَ شاهِده بَيْت الجعْدِي :
وعادِيةٍ سَوْم الجَرادِ شَهِدْتهالَها قَيْرَوانٌ خَلْفَها مُتَنَكِّبُوقالَ ابنُ مفرغٍ :
أَغَرّ يُوارِي الشمسَ عِندَ طُلُوعِهاقَنابِلُه والقَيْرَوانُ المُكَتَّبُ *!وقَرِيُّ القَصِيدَةِ ، كغَنِيَ : رَوِيُّها ؛ نقلَهُ الزّمَخْشري .
ورَجِعَ إلى *!قَرْواهُ ، بالفَتْح مَقْصوراً : لُغَةٌ في المَمْدودِ .
واحْتُبِستِ الإِبِلُ أَيَّام *!قِرْوَتِها ، بالكَسْرِ ، وذلكَ أَوَّلُ ما تحْمِل حتى يَسْتَبينَ فإذا اسْتَبانَ ذَهَبَ عنها اسْمُ *!القِرْوَة .
*!والقَرْوُ : الهِلالُ المُسْتَوِي .
*!وقَرَتِ الناقَةُ *!تَقْرُو : تَوَرَّمَ شِدْقاها ؛

لُغَةٌ في قَرت تَقْرِي .

### Türkçe

: ( ve ( **القَرْوُ**: kastetmek ) bir şeye doğru. Denilir: **قَرَا إليه** **يَقْرُو** **قَرْواً**, onu kastettiği zaman; el-Leys’ten.
( ve ) **القَرْوُ**: ( iz sürme; **كالاقْتِراءِ** ve **الاسْتِقْراءِ** gibi ). ) Denilir: emri **قَرَا** ve onu **اقْتَراهُ**: onu izledi.
**وقَرَوْتُ البِلادَ** **قَرْواً**: onu yer yer izledim ve içinde yürüdüm; **كاقْتَرَيْتها** **واسْتَقْرَيْتها** **وتَقَرَيَّتها** gibi.
el-Lihyânî dedi: **قَرَوْتُ الأرضَ**: içinde yürüdüm; bu, bir mekândan geçip sonra onu aşıp başkasına, sonra başka bir yere (geçmek)tir.
el-Asma‘î dedi: **قَرَوْتُ الأرضَ**: bir topluluğu bir topluluktan sonra izlediğim zaman.
( ve ) **القَرْوُ**: ( mızrakla vurma ). ) Denilir: onu **قَراهُ**: onu mızrakladı da onu vurdu; el-Hecrî’den.
İbn Sîde dedi: Ve onu kastetmekten görüyorum; sanki onu arkadaşlarının arasında kastetmiş; dedi ki:
ve atlar onları sakalların üzerine **تَقْرُوهم**
( ve ) **القَرْوُ**: ( nehir gibi (develerin vardığı) uzun bir havuz ); ) Sıhâh’ta olduğu gibi.
Tehzîb’de: büyük bir havuzun yanında, büyük havuzdan ona boşaltılan, uzatılmış, uzunlamasına bir havuz benzeri; develer ve koyunlar ona varır; aynı şekilde eğer ağaçtan olursa; et-Tırimmâh dedi:
yarılmanın rehin olduğu **كالقَرْوِ** bir varış yeri
( ve ) **القَرْوُ**: ( neredeyse kesilip geçilemeyen yer ), çoğulu **قُرُوٌّ**, **عُلُوّ** gibi.
( ve ) **القَرْوُ**: ( sıkacağın akıntı yeri ve onun oluğu ); ) ve onun fiili yoktur; ve dedi ki

el-Cevherî: ve el-Kumeyt’in sözü:
nâfize ile içimize işleyerek iki husyesini çekip çıkardı
sanki **قَرْو** bir sıkacağın içinden fışkırtılmış gibi
yani: sıkacağı.
( ve ) el-Asma‘î dedi: **القَرْوُ** (hurma ağacının alt tarafıdır; oyulur da içinde nebîz yapılır); ) ve ondan el-A‘şâ’nın sözü:
yüz çevirdiğinde onunla çölü atarım
sen ise **القَرْوِ** ile sıkacak arasında(sın)
Ve denildi: o, hurma ağacının köküdür; ve denildi: o, her ne ağaçtan olursa olsun içine şıra konulan bir oyuktur, ( yahut ondan içmek için leğen ve büyük tas yapılır ); ) ve İbn Ahmer dedi:
onda süzgecin görüldüğü bir kabarcık vardır
hurma **القَرْوِ**’sunda ceylanı kanattığın gibi
Şarabın kızıllığını, hurma **قَرْو**’sunda bir ceylanın kanıymış gibi tasvir eder.
Ebû Hanîfe dedi: Kadeh olması sahih olmaz; çünkü kadeh süzgeç olmaz; o ancak bir içmeliktir.
( ve ) **القَرْوُ** ayrıca: ( ağaçtan bir kadeh ); ve ondan Ümm Ma‘bed hadisi: ( ona bir **قَرْواً** getir ).
( yahut küçük bir kap ) ihtiyaçlarda dolaştırılır.
Dedim: avam ona **القرْوَةُ** der.
( ve ) **القَرْوُ**: ( köpeğin **مِيلَغَةُ**’si; ve üçlü okunur ), zamme ve kesre; İbnü’l-A‘râbî’den. ( Hepsinin çoğulu **أَقْراءٌ** ve **أَقْرٍ**; ve ) Ebû Zeyd rivayet etti: ( **أَقْرُوَةٌ** ) vâvı sahih kılan; ve bu, cem‘ ve tashîh cihetinden nadirdir; ( **وقُرِيٌّ** ), **دَلْوٍ** ve **أَدْلاءٍ** ve **أَدْلٍ** ve **دُلِيَ** gibi.

( ve ) **القَرْوُ**: ( içinde rüzgâr sebebiyle iki yumurtanın derisinin büyümesi ), ( yahut su, yahut bağırsakların inişi; **كالقَرْوَةِ** ) hâ ile; ve köpeğin **مِيلَغَةِ**’sinde.
( ve bir adam **قَرْوانِيٌّ** ), bununla fetha ile; bunu el-Cevherî nakletti.
( **وقُرَّى** fu‘lâ vezninde: çölde bir su ) ona denilir: Hâris b. Ka‘b diyarında Kurra Sâhbal; ve Ebû Ali el-Kâlî, Tufeyl’den inşad etti:
Sü‘âd’ın yurtlarının ve menzilinin izlerine
tamamlanmış bir yılın fazlasını **بقرَّى**’da uğradım
( **والقَرَا**: sırt )؛ ) ve denildi: onun ortası; şair dedi:
beni ittiklerinde kapıda onlarla itişirim
ve benden, kapının **قَرَا**’sından, sırt(ım)da bir mazur vardır
Onun tesniyesi **قَرَيانِ** ve **قَرَوانِ**’dır; ikisinde de hareke ile; el-Lihyânî’den; ve cem‘i **أَقْراءٌ** ve **قِرْوانٌ**’dır; Mâlik el-Hüzelî sırtlanı vasfederek dedi:
**قِرْوانَها**’sını kabarttığında ve dönüp baktığında
göğüslerin kılları, onunla, yaşlılar(ın kılları gibi) ağardı
( **كالقِرَوانِ** ), kesre ile; ve cem‘i **قِرْواناتٌ**; bunu es-Sâgânî nakletti.
( ve ) **القَرَا**: ( yenilen kabak ); ) İbnü’l-A‘râbî’den; sanki onun ‘ayn’ı eliften bedeldir.
( ve bir dişi deve **قَرْواءُ**: uzun ) **القَرَا**’lıdır; o da sırttır.
Sıhâh’ta: uzun ( hörgüçlü ); ) ve denilir: sırtı şiddetli, **القَرَا**’sı belirgin; ( ve “**أَقْرَى** deve” deme ); ) bu, el-Cevherî’nin nassıdır.
Başkası dedi: **أَقْرَى** deve, uzun **القَرَا**’lıdır; dişisi

**قَرْواءُ**.
İbn Sîde demiştir: **أَقْرَى** denilmez; el-Cevherî’nin dediği gibi.
el-Lihyânî dedi: ve gerçekten **قَرِيَ** **قَرًى**; maksûr.
( **والقَرْواءُ** ), fetha ile, memdûd olarak: ( âdet ). ) Denilir: falan kimse **قَرْوائِهِ**’ne döndü; yani ilk âdetine.
Ebû Ali, maksûr ve memdûd hakkında dedi: ve el-Ferrâ rivayet etti: câriye asla **قَرْوائِها** üzerine dönmez; İbnü’l-Enbârî onu kitabında böyle rivayet etti ve onu açıklamadı; biz ondan açıklama istedik, dedi ki: onun toplanması üzerine; artık onu iştikak mı etti yoksa rivayet mi etti, bitti.
İbn Vellâd dedi: yani onun ilk hâli ve üzerinde bulunduğu şey üzerine; bunun benzeri Nihâye’dedir.
( ve ) **القَرْواءُ**: el-Ferrâ onu, **المَصْواءِ** gibi memdûd harfler içinde memdûd olarak getirdi; o ( makat ).
( **والقَرَوْرَى**، **كَخَجْوَجَى**: Kûfe yolu üzerinde bir yer );
( ve Sıhâh’ta: Kûfe yolu üzerindedir; Nukra ile Hâcir arasında konaklanan bir yerdir; ve dedi ki:
**قَرَوْرَى** ile onun **مَرَوْرَياتِها**’sı arasında ) ve İbn Sîde, er-Râ‘î için inşad etti:
Cufûn’un sert yerinden akşamleyin yola çıktılar da sabahladığında
**قَرَوْرَى**’nın tepeleri onun önünde, Mudayyah ise (geride) oldu
ve o **فَعَوْعَلٌ** veznindedir; Sîbeveyh’ten.
İbn Berrî dedi: **قَرَوْرًى** tenvinlidir; çünkü vezni **فَعَوْعَلٌ**’dır.
Ebû Ali dedi: onun vezni, **قَرَوْتُ الشيءَ** “onu izledim” dediğin zaman, **فَعَلْعَل**’dır; ve **القَرْية**’den **فَعَوْعَل** olması caizdir; onda sarfın men‘i, Şarûrâ menzilesinde bir bucak ismi olması sebebiyledir; ve inşad etti:
Kuravrâ üzerine geldiklerinde derim
ve çöl ehli, koşuşarak kovalar (bir kovalamaca ile)

( **وأَقْرَى** ) adam: ( **قَراهُ**’ndan şikâyet etti ) yani sırtından; İbnü’l-A‘râbî’den.
( ve ) ayrıca: ( **القِرَى**’yı talep etti ), o da misafir ağırlamadır.
( ve ) ayrıca: ( **القُرَى**’ya yapıştı ), **قرْيةٍ**’nin çoğuludur; bu ise önce evvelce geçmişti, dolayısıyla tekrardır.
( ve ) **أَقْرَى** ( atın üzerine **الجُلَّ**’ü: onu ona zorunlu kıldı ) onu; Cevherî onu nakletti.
İbnü’l-A‘râbî dedi: Bir şeye yapışıp ona ısrar ettiğinde **أَقْرَى**.
( **ومَقْرَى** , **سَكْرَى** gibi: Dımaşk’ta ) Cebel-i Kâsiyûn’un altında; Zehebî dedi: zannederim oraya **مُقْرَى** b. Sübey‘ b. el-Hâris oğulları yerleşti; İbnü’l-Kelbî dedi: Benû Makrî, mîm’in fethasıyla; ona nisbet **مَقْرِيٌّ**’dur; İbn Nâsır İkmâl’in hâşiyesinde dedi: muhaddisler onu damme ile okurlar, bu hatadır; Hâfız İbn Hacer dedi: ama er-Reşâtî, el-Hemedânî’den nakletti ki kabile **مُعْطِي** veznindedir; ona nisbet ettiğinde yâ’yı şeddelersin; Abdülganî b. Saîd dedi: muhaddisler onu elif ile yazarlar, yani hemzenin yerine; hemzenin tahfif edilmesi de câizdir; bunun tahkiki hemzede daha önce geçti.
Musannifin sözü: **سَكْرَى** gibi; bunda, teemmülle ortaya çıkan yönlerden bir nazar vardır.
( ve ) **مُقْرَى** , ( damme ile: Nûbe’de bir yer.
( **ومَقْرِيَّةٌ** , **محْمِيَّةٍ** gibi: Yemen’de bir hisar ) ve o muhaffeftir.
( **والمَقارِي** : tepeciklerin başlarıdır ), tekili **مَقْرَى**’dır.
( **والقَيْرَوانُ** ), râ’nın fethasıyla:

( kervan ) yahut onun çoğu; Leys’ten; ( mu‘arreb ) **كارَوان**; İbnü’l-Cevâlîkî onu el-Mu‘arreb’de İbn Kuteybe’den nakletti.
İbn Düreyd onda râ’nın dammesini de nakletti.
( ve ) **القَيْرَوانُ** ayrıca: ( Mağrib’de bir yer ), râ’nın fethası ve dammesiyle; o, İfrîkıyye’de bir beldedir; onunla Tûnus arasında üç gün vardır; Şihâb’ın vehmettiği gibi Endülüs’te değildir; buna itibar edilmez; şeyhimiz bunu söyledi.6
Dedim: onu Ukbe b. Nâfi‘ el-Fihrî, Muâviye zamanında elli yılında fethetti; ona nisbet **قَرَوِيٌّ**’dur, hareke ile; ve asl üzere **قَيْرَوَانيٌّ**.
( Onları **قَرْواً واحِداً** bıraktım ): yani ( tek bir yol üzere ).
( Ve Sıhâh’ta: kavmi **قَرْوٍ واحِدٍ** üzere gördüm; yani tek bir yol üzere.
( **مَقْرُوَّةٌ** bir koyun: başı, kendisini emmesin diye bir tahta içine konulmuş olandır.
( **والمُقْرَوْرِي** : sırtı uzun olan ) ; ) ve **اقْرَوْرَى** **اقْرِيرَاءً**.
( **وقَرْوَةُ الرَّأْسِ** : onun ucu.
( **واسْتَقْرَى الدُّمَّلُ** : onda irin oldu ).
( Ve ona istidrâk olunanlardandır:
Denir: evde **لاعِي قَرْوٍ** yoktur: yani hiç kimse.
**والقَرْوُ** **والقَرِيُّ** , **غَنِيَ** gibi: tek bir yol üzere olan her şey. Denir: **قَرْوٍ واحِدٍ** yahut **قَرِيَ واحِدٍ** üzere olmaya devam etti.
( Yeri **قَرْواً واحِداً** bıraktım: yağmur onu kapladığında; Cevherî onu nakletti.
Başkası dedi: yer **قَرْواً واحِداً** oldu; yüzü su ile örtüldüğünde; kesre ise Ferrâ’dan bir lugattır.
**وأقْراءُ الشِّعْر**: onun yolları ve türleridir; tekili **قَرْوٌ** ve **قِرْيٌ** ve **قَرِيٌّ**.
**واسْتَقْرَى الأشْياءَ**: hallerini ve özelliklerini bilmek için onların **أقْراءَ**’larını takip etti.
**والقَرَا**: suyun,

riyâdlara akış mecrasıdır.
**والقَرَوْرَى**: sırttır.
**وقَرَا الأَكَمةِ**: onun sırtıdır.
**والقَرْوَى** , **سَكْرَى** gibi: âdettir; uzatılır ve kısaltılır; el-Mutarriz onu Sa‘leb’den nakletti.
İbn Vellâd dedi: **قَرْواهُ** üzerine döndü; yani terk etmiş olduğu bir huya.
İbn Şümeyl dedi: Bir a‘râbî bana dedi ki: **اقْتَرِ** selâmımı, seni buluncaya kadar; yani selâmette, hayırda ve genişlikte ol.
**والقَيْرَوانُ**: insanlardan çokluk ve işin çoğudur.
Ve denildi: o, ketîbenin yeridir.
İbn Düreyd dedi: râ’nın fethasıyla o, ordudur.
Leys dedi: askerin çoğudur; Sa‘leb bu mânada inşâd etti:
Eğer seni **بقَيْرَوانِه** ile karşılar yahut sultanının bazı zulmünden korkarsan, zamanında kötülük maymununa secde et.
İbn Hâlaveyh dedi: **القَيْروانُ**: tozdur; bu gariptir; ve Câ‘dî’nin beyti onun şahidi olmaya benzer:
Çekirge sürüsünün otlayışı gibi bir koşucuya şahit oldum; onun arkasında, yan çekilen bir **قَيْرَوانٌ** vardır.
İbn Müferrig dedi:
Güneşi doğuşunda örten bir parlak; onun mızrakları ve yazılı **القَيْرَوانُ**.
**وقَرِيُّ القَصِيدَةِ** , **غَنِيَ** gibi: onun revî’sidir; Zemahşerî nakletti.
Ve **قَرْواهُ**’na döndü; fetha ile, maksûr olarak: memdûdda bir lugattır.
Develer **قِرْوَتِها** günleri alıkonuldu; kesre ile; bu, ilk gebe kaldığı zamandır, belirginleşinceye kadar; belirginleşince ondan **القِرْوَة** adı gider.
**والقَرْوُ**: düzgün hilâldir.
**وقَرَتِ الناقَةُ** **تَقْرُو**: iki yanağı şişti;

**قَرت تَقْرِي**’de bir lugattır.
