# قسح — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B3%D8%AD/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B3%D8%AD/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قسح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B3%D8%AD.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: قسح

باب الحاء والقاف والسين معهما
ق س ح، س ح ق مستعملان فقط
قسح:
القَسْحُ: صَلابةُ الانعاظ، إنّه لقُسّاح مَقْسُوحٌ. قال زائدة: القَسْحُ الفَتْل الشَّديد في الحَبْل. قَسَحْتُه قَسْحاً.
سحق:
السَّحْق: دونَ الدَّقّ، وفي العَدْوِ دونَ الحُضْر وفوق السَّحْج، قال العجاج:
سَحْقاً من الجِدِّ وسَحْجاً باطِلاً
ويقال للثَّوْب البالي: سَحَقَه البلَى ودَعَكَه اللُّبْس، قال:
وليسَ عليكَ إلّا طَيْلَسانٌ		نَصِببيُّ وإلا سَحْقُ نِيمِ
وقال:
سَحْقُ البِلَى جدَّتَه فانسحقا
وهو يَسْحَقُه سَحْقاً. ويقال: سَحَقَه وسَحَجَه إذا طَرَدَه طَرْداً شديداً، قال:
كانَتْ لنا جارةٌ فأزعَجَهـا		قاذورةٌ تَسحَقُ النَّوَى قُدُما
والسَحْقُ: البُعد. ولغة أهل الحجاز بعدٌ له وسُحْقٌ، يجعلونه اسماً، والنَّصْبُ على الدُعاء عليه، أي أبعَدَه اللهُ وأسحَقَه. وأتانٌ سَحُوق، وحِمارٌ سَحُوق، وهو طِوال المَسانّ ويجمَع على سُحُق، قال:
يُمنّيني النسيبُ قُبَيلَ شَهـرٍ		وقد أعيتْنيَ السُحُقُ الطِوالُ
والعَيْنُ تسحق الدَّمعَ سحقاً، ودَمْعٌ مُنْسحِق، ودُمُوع مَساحيقُ كما تقولُ: مُنْكسِر ومَكاسير، قال الراعي:
طَلَى طَرفَ عَيْنَيه مَساحيقُ ذُرَّفُ
والاسِحاقُ: ارتِفاعُ الضَّرْع ولُزُوقُه بالبطنِ، قال لبيد:
حتى إذا يَئِسَتْ وأسْحَقَ حالقٌ		لم يُبلِه إرضاعُها وفِطامُها
ويُرْوَى: لم َيْبُله أي لم يُجَرِّ بْه. ومَكانٌ سَحيقٌ: أي بعيد. والسَّوْحَق: الطويل.

### Türkçe

باب **الحاء** ve **القاف** ve **السين** onlarla birlikte

**ق س ح**، **س ح ق** yalnızca kullanılmış olan ikisidir
**قسح**:
**القَسْحُ**: sertliktir, (yani) dikleşmenin sertliği; “o, elbette **قُسّاح** **مَقْسُوحٌ**dur.” **زائدة** dedi: **القَسْحُ** ipte şiddetli bükmedir. “Onu **قَسَحْتُه** **قَسْحاً**.”

**سحق**:
**السَّحْق**: dövmenin altındadır; koşmada da **الحُضْر**’ın altında ve **السَّحْج**’ın üstündedir. **العجاج** dedi:
**سَحْقاً** ciddiyetten, ve **سَحْجاً** bâtıl olarak

Ve yıpranmış elbiseye denir: “Onu yıpranma **سَحَقَه** ve giyme onu ovdu (**دَعَكَه**).” Dedi:
Ve senin üzerinde ancak bir **طَيْلَسانٌ** vardır		**نَصِببيُّ**; yoksa **سَحْقُ نِيمِ**

Ve dedi:
**سَحْقُ البِلَى** onu yeniledi de, o da **فانسحقا**

Ve o, onu **يَسْحَقُه** **سَحْقاً**. Ve denir: Onu **سَحَقَه** ve **سَحَجَه**; onu şiddetli bir kovmayla kovduğu zaman. Dedi:
Bizim bir komşumuz vardı; onu ürküttü		yaşlı çekirdekleri eskiden **تَسحَقُ** bir pislik

Ve **السَحْقُ**: uzaklıktır. Ve Hicaz ehlinin dili: “ona bir uzaklık ve **سُحْقٌ** vardır”; onu isim yaparlar. Ve nasb, ona beddua üzerinedir; yani: Allah onu uzaklaştırsın ve onu **أسحَقَه**. Ve **أتانٌ سَحُوق** ve **حِمارٌ سَحُوق**; o, azı dişleri uzun olandır; ve **سُحُق** üzerine cem‘ edilir. Dedi:
Nesib beni bir ay öncesinde umutlandırıyor		halbuki uzun **السُحُقُ** beni âciz bırakmıştır

Ve göz, gözyaşını **تسحق** **سحقاً**; ve **دَمْعٌ مُنْسحِق**; ve **دُمُوع مَساحيقُ**; senin “**مُنْكسِر** ve **مَكاسير**” dediğin gibi. **الراعي** dedi:
İki gözünün kenarını **مَساحيقُ** **ذُرَّفُ** kapladı

Ve **الاسِحاقُ**: memenin yükselmesi ve karnına yapışmasıdır. **لبيد** dedi:
Ta ki ümitsizliğe düştüğünde ve bir **حالقٌ** **أسْحَقَ** ettiğinde		emzirmesi ve sütten kesmesi onu yıpratmadı

Ve rivayet olunur: “**لم َيْبُله**” yani: onu denemedi. Ve **مَكانٌ سَحيقٌ**: yani uzak. Ve **السَّوْحَق**: uzun olan.
