# قسر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B3%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B3%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قسر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B3%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: قسر

القاف والسين والراء معهما
ق س ر، س ق ر، ق ر س، س ر ق مستعملات قسر: القَسوَر: الصياد والراعي، والجميع قَسْوَرةٌ.
والقَسْرُ: القهر على الكره. يقال: قَسَرْتُه قَسْراً، واقتَسَرْتُه أعم.
و"فرت من قَسْوَرة" أي رماة، ويقال: أسد.
والقَسْوَريُّ: الرامي.
والقَيسَريُّ: الضخم الشديد المنيع.
سقر: السَّقْرُ لغة في الصقر.
وسَقَرُ: اسم معرفة لجهنم نعوذ بالله منها.
قرس: القِرْسُ: أكثر الصقيع وأرده، قال العجاج:
تقذفنا بالقَرْسِ بعد القَـرْسِ		دون ظهارِ اللبسِ بعدَ اللبسِ
وقَرِسَ المقرور: لا يستطيع عملاً بيديه من شدت الخصر، قال أبو زبيد:
فقد تصليتُ حـرَّ حَـربـهـمُ		كما تصلىَّ المقرُور من قرسِ
وأَقْرَسَه البرد، وإنما سمي القَريسُ قَريساً لأنه يجمد فيصير ليس بجامس ولا ذائب. وقَرَسْنا قَريساً وتركناه حتى أقرَسَه البرد.
وقد أقرَسَ العود أي جمس ماؤه من البرد.
والقُراسِيةُ: الجمل الضخم. وناقة قُراسيةٌ أيضاً، وفي الفحول أعم: ليست نسبة أيضاً، إنما هي على بناء رباعية، وهذه باءات تزاد، قال جرير:
يكفي بنى سعدٍ إذا ما حاربوا		عزٌّ قُداسِيَةٌ وجدٌّ مِـدفـعُ
سرق: السَّرَقُ: أجود الحرير، الوحدة سَرَقة، قال:
يرفلنَ في سَرَقِ الحرير وخزه
وتقول: برئت إليك من الاباقِ والسَّرَقِ، في بيع العبد.
والسًّرَقُ: مصدر، والسَّرِقةُ اسم.
والاستِراقُ: الختل كالذي يستَرِقُ السمع أي يقرب من السماء فيستمع ثم يذيع واليوم يرجم، وكالكتبة يستَرِقون من بعض المحاسبات.
والاستِراق: أن يحبس إنسان نفسه من قوم ليذهب، كالمسارقة.

### Türkçe

**القاف** ve**السين** ve**الراء** onlarla birlikte

ق س ر، س ق ر، ق ر س، س ر ق kullanımdadır. **قسر**: **القَسوَر**: avcı ve çoban; hepsi **قَسْوَرةٌ**dur.

**والقَسْرُ**: istemeyerek zorla boyun eğdirme. Denir ki: **قَسَرْتُه قَسْراً**; ve **اقتَسَرْتُه** daha geneldir.

Ve “**فرت من قَسْوَرة**” yani okçular; ve denir ki: aslan.

**والقَسْوَريُّ**: okçu.

**والقَيسَريُّ**: iri, şiddetli, sağlam.

سقر: **السَّقْرُ**: **الصقر** hakkında bir lehçedir.

Ve **سَقَرُ**: cehennemin belirli bir isimidir; Allah’a sığınırız ondan.

قرس: **القِرْسُ**: kırağının en çoğu ve en soğuğu; el-A‘câc dedi ki:
تقذفنا بالقَرْسِ بعد القَـرْسِ		دون ظهارِ اللبسِ بعدَ اللبسِ

Ve **قَرِسَ** donmuş olan: belinin şiddetinden elleriyle bir iş yapamaz; Ebû Zübeyd dedi ki:
فقد تصليتُ حـرَّ حَـربـهـمُ		كما تصلىَّ المقرُور من قرسِ

Ve soğuk onu **أَقْرَسَه**; ve ancak **القَريسُ**a **قَريساً** denildi; çünkü donar da ne katı ne de erimiş olur. Ve biz **قَريساً** yaptık ve onu bıraktık, ta ki soğuk onu **أقرَسَه**.

Ve gerçekten dalı **أقرَسَ** etti; yani soğuktan suyu katılaştı.

**والقُراسِيةُ**: iri deve. Ve **ناقة قُراسيةٌ** da; ve aygır develerde daha geneldir: bu da bir nisbet değildir; ancak dörtlü kalıp üzerinedir; ve bunlar artırılan **باءات**tır; Cerîr dedi ki:
يكفي بنى سعدٍ إذا ما حاربوا		عزٌّ قُداسِيَةٌ وجدٌّ مِـدفـعُ

سرق: **السَّرَقُ**: ipeğin en iyisi; birimi **سَرَقة**; dedi ki:
يرفلنَ في سَرَقِ الحرير وخزه

Ve dersin ki: kölenin satımında, **الاباقِ** ve **السَّرَقِ**den sana beri oldum.

Ve **السًّرَقُ**: mastardır; **والسَّرِقةُ** isimdir.

**والاستِراقُ**: gizlice alma; **يستَرِقُ السمع** eden gibi; yani göğe yaklaşır da dinler, sonra yayar; ve bugün taşlanır. Ve muhasebelerin bazısından bazısıdan kâtiplerin **يستَرِقون** etmeleri gibi.

Ve **والاستِراق**: bir kimsenin kendisini bir kavimden alıkoymasıdır ki gitsin; **كالمسارقة** gibi.
