# قسط — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B3%D8%B7/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B3%D8%B7/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قسط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B3%D8%B7.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: قسط

القاف والسين والطاء معهما
ق س ط، س ق ط، ط س ق مستعملات قسط: القُسْطُ: عود هندي يجعل في البخور والدواء.
والقُسُوط: الميل عن الحق، وقَسَطَ فهو قاسِطٌ، قال:
يشفى من الغيظ قُسُوطَ القاسِطِ
ورجل قَسطاءُ: في ساقها اعوجاج حتى تتنحى القدمان وتنضم الساقان. والقَسَطُ خلاف الفحج.
والإِقْساطُ: العدل في القسمة والحكم، وتقول: أَقسَطْتُ بينهم وأَقسَطْتُ إليهم.
والقِسْطُ: الحصة التي تنوبه، وتقسطوا بينهم الشيء أي اقتسموه بالتسوية فكل مقدار قسط في كل شيء.
والقِسطاسُ والقُسطاسُ: أقوم الموازين، وبعضهم يفسره الشاهين.
سقط: السَّقط والسِّقط، لغتان: الولد المُسقَطٌ، الذكر والأنثى فيه سواء.
والسِّقطٌ: ما سَقطَ من النار، قال:
وسقط كعين الديك عاورت صحبتي		أباها وهياناً لموقـعـهـا وكـرا
وسَقطُ البيت نحو الإبرة والفأس والقدر، ويجمع على أسقاطِ.
والسَِّقَطُ من البيع نحو السكر والتوابل، وبياعه سَقّاطٌ. وقال بعضهم: بل يقال: صاحب سَقَطٍ.
والسًّقَطُ: الخطأ في الكتابة والحسابة.
والسَّقَطُ من الجند والقوم ونحوهم.
والسّاقِطةُ: اللئيم في حسبه ونفسه، وهو السّاقِطُ أيضاً، قال:
نحن الصميم وهم السًّواقِطُ
ويقال للمرأة الدنيئة الحمقاء: سَقيطةُ.
والسُّقاطاتُ: ما لا يعتد به تهاوناً من رذالة الثياب والطعام ونحوه.
ويقال: سَقَطَ الولد من بطن أمه، ولا يقال: وقع. هذا حين يولد.
وهو يحن إلى مَسْقطِهِ أي إلى حيث ولد.
والمَسقِطُ مَسقِطُ الرمل، وهو حيث ينتهي إليه طرفه، وسَقْطُه أيضاً.
وسِقْطُ السحاب: طرف منه كأنه ساقِطٌ في الأرض من ناحية الأفق، وكذلك سِقْطُ الخباء، وسِقْط جناحي الظليم ونحوه إذا رأيتهما ينحوان على الأرض.
قال:
عنسٌ مذكرة كأن عِفاءهـا		سِقْطانِ من كفي ظليمٍ جافلِ
والسِّقاطُ في الفرس: ألا يزال منكوباً، وكذلك إذا جاء مسترخي المشي، والعدو، ويقال: يُساقِط العدو سِقاطاً.
وإذا لم يلحق الإنسان ملحق الكرام يقال: قد تَساقط، قال سويد بن أبي كاهل:
كيف يرجونَ سِقاطي بعدما		لفعَ الرأسَ مشيبٌ وصلعْ

### Türkçe

**القاف** ve **السين** ve **الطاء** bunlarla birlikte

ق س ط، س ق ط، ط س ق kullanımdadır. **قسط**: **القُسْطُ**: buhurda ve ilaçta yapılan Hint (menşeli) bir çubuktur.

Ve **القُسُوط**: haktan sapmadır; **قَسَطَ**; o hâlde o **قاسِطٌ**tur. Dedi ki:
يشفى من الغيظ **قُسُوطَ** **القاسِطِ**

Ve bir adam **قَسطاءُ**: onun baldırında bir eğrilik vardır; ta ki iki ayak yana çekilsin ve iki baldır birbirine bitişsin. Ve **القَسَطُ** **الفحج**’ın zıddıdır.

Ve **الإِقْساطُ**: taksimde ve hükümde adalettir. Ve dersin ki: **أَقسَطْتُ** بينهم ve **أَقسَطْتُ** إليهم.

Ve **القِسْطُ**: ona isabet eden paydır. Ve “**تقسطوا** بينهم الشيء” yani onu eşitleyerek paylaştılar; böylece her miktar, her şeyde bir **قسط**tır.

Ve **القِسطاسُ** ve **القُسطاسُ**: terazilerin en doğru olanıdır. Ve bazısı onu **الشاهين** diye açıklar.

**سقط**: **السَّقط** ve **السِّقط**; iki lugattır: düşürülmüş çocuk; onda erkek ve dişi eşittir.

Ve **السِّقطٌ**: ateşten düşen şeydir. Dedi ki:
وسقط كعين الديك عاورت صحبتي		أباها وهياناً لموقـعـهـا وكـرا

Ve evin **سَقطُ**’u; iğne, balta ve tencere gibi. Ve **أسقاطِ** üzerine cem‘ olunur.

Ve satıştan **السَِّقَطُ**; şeker ve baharatlar gibi. Ve onun satıcısı **سَقّاطٌ**tur. Ve bazısı dedi ki: bilakis “**صاحب سَقَطٍ**” denir.

Ve **السًّقَطُ**: yazmada ve hesapta hatadır.

Ve asker ve kavim ve benzerlerinden **السَّقَطُ**.

Ve **السّاقِطةُ**: soyunda ve nefsinde alçak (kimse)dir; o aynı zamanda **السّاقِطُ**tur da. Dedi ki:
نحن الصميم وهم **السًّواقِطُ**

Ve aşağılık ahmak kadına: **سَقيطةُ** denir.

Ve **السُّقاطاتُ**: elbise, yiyecek ve benzeri bayağılığından ötürü hafife alınıp itibar edilmeyen şeylerdir.

Ve denir ki: çocuk annesinin karnından **سَقَطَ**; “**وقع**” denmez. Bu, doğduğu zamandır.

Ve o, **مَسْقطِهِ**’ne yani doğduğu yere özlem duyar.

Ve **المَسقِطُ**: kumun **مَسقِطُ**’udur; o, onun ucunun vardığı yerdir; ve onun **سَقْطُ**’u da (böyledir).

Ve bulutun **سِقْطُ**’u: ondan bir uçtur; ufuk tarafınca, sanki yerde düşmüş **ساقِطٌ** gibidir. Ve aynı şekilde çadırın **سِقْطُ**’u; ve devekuşunun iki kanadının **سِقْطُ**’u ve benzeri; onları, yere doğru meylediyor görürsen.

Dedi ki:
عنسٌ مذكرة كأن عِفاءهـا		**سِقْطانِ** من كفي ظليمٍ جافلِ

Ve atta **السِّقاطُ**: sürekli olarak sendeleyip durmasıdır; ve aynı şekilde yürüyüşü gevşek geldiğinde ve koşuş (hâlinde). Ve denir ki: koşuşu **يُساقِط** **سِقاطاً**.

Ve insan, kerem sahiplerinin eriştiği yere erişmezse denir ki: **قد تَساقط**. Süveyd b. Ebî Kâhil dedi ki:
كيف يرجونَ **سِقاطي** بعدما		لفعَ الرأسَ مشيبٌ وصلعْ
