# قشا — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%A7/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B4%D8%A7/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قشا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%A7.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قشا

المُقَشَّى: هو المُقَشَّر. وقَشا العُودَ يَقْشُوه قَشْواً: قَشَرَه وخرَطه، والفاعل قاشٍ، والمَفعول مَقْشُوٌّ. وقَشَّيْته فهو مُقَشًّى. وقَشَوْتُ وجهَه: قَشَرْته ومَسَحْتُ عنه. وفي حديث قَيلة: ومعه عَسِيبُ نخلة مَقْشُوٌّ غيرُ خُوصَتين من أَعلاه أَي مقشور عنه خُوصه. وقَشَّيْته تَقْشِية فهو مُقَشًى أَي مُقَشَّر. وقَشَّيْتُ الحَبَّة: نَزَعْت عنها لباسها. وفي بعض الحديث: أَنه دخل عليه وهو يأْكل لِياءً مُقَشًّى؛ قال بعض الأغفال:
وعَدَسٍ قُشِّيَ من قُشَيرِ
وتَقَشَّى الشيءُ: تَقَشَّر؛ قال كُثير عَزَّةَ:
دَعِ القَوْمَ ما احْتَلُّوا جُنُوبَ قُراضِمٍ،
بِحَيْثُ تَقَشَّى بَيْضُه المُتَفَلِّقُ
ابن الأَعرابي: اللِّياء بالياء واحدته لِياءه وهو اللُّوبياء واللُّوبِياج، ويقال للصبية المَلِيحة: كأَنها لِياءةٌ مَقْشُوَّةٌ. وروى أَبو تراب عن أَبي سعيد أَنه قال: إِنما اللبأُ الذي يجعل في قِداد الجَدْي وجعله تصحيفاً من المحدّث. قال أَبو سعيد: اللِّبَأُ يُحْلب في قِدادٍ، وهي جُلود صِغار المِعْزَى، ثم يُمَلُّ في المَلَّة حتى يَيْبَس ويَجْمُدَ، ثم يُخْرَج فَيُباع كأَنه الجُبْن، فإِذا أَراد الآكل أَكله قَشا عنه الإِهاب الذي طُبِخ فيه، وهو جلد السخلة الذي جعل فيه؛ قال أَبو تراب: وقال غيره هو اللِّياء بالياء، وهو من نبات اليمن وربما نبت في الحجاز في الخِصْب، وهو في خِلقة البصلة وقدر الحِمَّصة، وعليه قُشُور رِقاق إِلى السواد ما هو، يُقْلى ثم يُدْلَكُ بشيء خَشن كالمِسح ونحوه فيخرج من قشره فيؤْكل بَحْتاً، وربَّما أُكل بالعسل وهو أَبيض، ومنهم من لا يَقْلِيه. وفي حديث أُسَيْد بن أَبي أُسيد: أَنه أَهدى لرسول الله،صلى الله عليه وسلم، بوَدّانَ لِياء مُقَشًّى أَي مَقشوراً، واللِّياء حب كالحِمَّص. والقُشاء: البُزاق.
وقَشَّى الرجلَ عن حاجته: رَدَّه.
والقَشْوانُ: القليل اللحم؛ قال أَبو سَوْداء العِجْلي:
أَلم تَرَ للقَشْوانِ يَشْتِمُ أُسْرَتي،
وإِني به من واحدٍ لخَبِيرُ
والقَشْوانَة: الرَّقيقة الضَّعِيفة من النساء. والقَشْوة: قُفَّة تجعل فيها المرأَة طيبها، وقيل: هي هَنة من خُوص تجعل فيها المرأَة القُطن والقَزَّ والعِطْر؛ قال الشاعر:
لها قَشْوَةٌ فيها مَلابٌ وزَنْبَقٌ،
إِذا عَزَبٌ أَسْرَى إِليها تَطَيَّبَا
والجمع قَشَوات وقِشاء، وقيل: القَشْوَة شيء من خوص تجعل فيها المرأَة عِطْرها وحاجَتها. قال أَبو منصور: القَشْوة شبه العَتِيدة المُغَشَّاة بجلد. والقَشْوة: حُقَّة للنُّفَساء.
والقاشِي في كلام أَهل السواد: الفَلْسُ الرَّديء. الأَصمعي: يقال درهم قَشِيٌّ كأَنه على مثال دَعِيٍّ، قال الأَصمعي: كأَنه إِعرابُ قاشِي.

### Türkçe

**المُقَشَّى**: o, **المُقَشَّر**’dir. Ve **قَشا العُودَ يَقْشُوه قَشْواً**: onu soydu ve yonttu; yapan **قاشٍ**’dir, yapılan **مَقْشُوٌّ**’dur. Ve **قَشَّيْته**: o hâlde o **مُقَشًّى**’dır.

Ve **قَشَوْتُ وجهَه**: onu soydum ve ondan sildim. Ve **حديث قَيلة**’de: “Onunla birlikte, üstünden iki yaprakçık hariç, soyulmuş bir hurma dalı vardı” yani ondan yaprakları soyulmuş.

Ve **قَشَّيْته تَقْشِية**: o hâlde o **مُقَشًى**’dır; yani **مُقَشَّر**. Ve **قَشَّيْتُ الحَبَّة**: ondan örtüsünü çıkardım. Ve bazı hadiste: “Onun yanına girdi; o, soyulmuş bir **لِياء** yiyordu”; bazı gafiller dedi ki:
“Ve mercimek ki, kabuğundan soyuldu.”

Ve **تَقَشَّى الشيءُ**: soyuldu; **كُثير عَزَّةَ** dedi ki:
“Topluluğu bırak; **قُراضِمٍ**’in güneylerine yerleştiler,
öyle bir yerde ki, onun çatlamış beyazı soyulur.”

**ابن الأَعرابي**: **اللِّياء** ( **الياء** ile) tekili **لِياءه**’dir; o, **اللُّوبياء** ve **اللُّوبِياج**’dır. Ve güzel kız çocuğuna denir: “Sanki o, soyulmuş bir **لِياءةٌ**’dır.” Ve **أَبو تراب** **أَبي سعيد**’den rivayet etti: o dedi ki: “Ancak **اللبأُ** odur ki oğlağın **قِداد**’ına konur”; ve onu muhaddisten bir tashif kıldı. **أَبو سعيد** dedi ki: **اللِّبَأُ** **قِداد** içinde sağılır; o, küçük keçi derileridir; sonra **المَلَّة** içinde kuruyup katılaşıncaya kadar bırakılır; sonra çıkarılır, sanki peynir gibi satılır. Yiyen onu yemek istediğinde, içinde pişirildiği **الإِهاب**’ı ondan soyar; o, içine konduğu oğlak derisidir. **أَبو تراب** dedi ki: Başkası dedi: O, **اللِّياء** ( **الياء** ile)dır; Yemen bitkilerindendir; bazen bollukta Hicaz’da biter. Yaratılışça soğan gibidir ve nohut kadardır; üzerinde siyaha yakın ince kabuklar vardır; kızartılır, sonra kaba bir şeyle, **المِسح** ve benzeriyle ovulur; kabuğundan çıkar, saf olarak yenir; bazen balla yenir; o beyazdır. Onlardan kimi onu kızartmaz. Ve **حديث أُسَيْد بن أَبي أُسيد**’de: “Resûlullah’a (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) **وَدّانَ**’da soyulmuş bir **لِياء** hediye etti”; yani soyulmuş; ve **اللِّياء** nohut gibi bir tanedir.

Ve **القُشاء**: tükürük.

Ve **قَشَّى الرجلَ عن حاجته**: onu ihtiyacından geri çevirdi.

Ve **القَشْوانُ**: eti az olan; **أَبو سَوْداء العِجْلي** dedi ki:
“Görmedin mi, **القَشْوانِ** benim aileme sövüyor,
hâlbuki ben onun hakkında birinden elbette haberdarım.”

Ve **القَشْوانَة**: kadınlardan ince, zayıf olan. Ve **القَشْوة**: kadının güzel kokusunu içine koyduğu bir sepet; ve denildi ki: kadının pamuğu, ipeği ve kokuyu içine koyduğu hurma yaprağından bir şeydir; şair dedi ki:
“Onun bir **قَشْوَة**’si vardır; içinde **مَلابٌ** ve zambak vardır;
bir yabancı gece yürüyüp ona geldiğinde güzel kokulanır.”

Ve çoğulu **قَشَوات** ve **قِشاء**’dır. Ve denildi ki: **القَشْوَة** hurma yaprağından bir şeydir; kadın onun içine kokusunu ve ihtiyacını koyar. **أَبو منصور** dedi ki: **القَشْوة** deriyle kaplanmış **العَتِيدة** benzeri bir şeydir. Ve **القَشْوة**: lohusa için bir kutucuktur.

Ve **القاشِي** Irak’ın kırsal halkının sözünde: kötü **فَلْس**. **الأَصمعي**: “**درهم قَشِيٌّ**” denir; sanki **دَعِيٍّ** vezni üzerinedir. **الأَصمعي** dedi ki: sanki **قاشِي**’nin i‘rabıdır.
