# قشب (ق-ش-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B4%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ش - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والشين والباء معهما
ق ش ب، ش ق ب، ش ب ق، ب ش ق مستعملات قشب: كل شيء قدرته فقد قَشَبْتَه فهو قَشِبٌ.
والقَشْبُ: خلط السم بالطعام. والقِشْبُ اسم السم، وكذلك كل شيء يخلط به شيء يفسده فقد قَشَبْتَه.
ورجل مُقَشَّبٌ أي ممزوج الحسب. وقَشِبَ الشيء فهو قَشِبٌ أي خولط بالقذر.
والقَشِبُ: كل شيء حسن طري ناعم.
وَالقشِيبُ: الجديد، وقد قَشُبَ قَشابةً.
وسيف قَشيبٌ: حديث الجلاء.
شقب: الشِّقْبُ، والجمع الشِّقَبَةُ: مواضع دون الغيران في لهوب الجبال ولصوب الأودية توكر فيها الطير، قال:
فصبحت والطير في شِقابها		جمة تيارٍ إذا طما بـهـا
والشَّوْقَبُ: الطويل جداً من النعام والرجال والإبل، قال ذو الرمة:
شختُ الجزارةِ مثلُ البيتِ سائرُهُ		مِن المُسُوحِ خِدبٌّ شَوْقبٌ خَشِبُ
شبق: الشَّبَقُ: شدة الغلمة، ورجل شَبِقٌ، وامرأة بالهاء، وقد شَبِقَ شَبَقاً، قال رؤبة:
لا يترك الغيرة من عهد الشَّبَقْ
يصف الحمار.
بشق: ولو اشتُقَّ من فعل" الباشِق" بَشَقَ لجاز، وهي فارسية عربت للأجدل الصغير.

##### Türkçe

**القاف** ve **الشين** ve **الباء** bunlarla birlikte

**ق ش ب**، **ش ق ب**، **ش ب ق**، **ب ش ق** kullanımdadır. **قشب**: Her şey ki onun kudretini yitirdin; onu **قَشَبْتَه**; o da **قَشِبٌ**dur.

Ve **القَشْبُ**: zehri yemeğe karıştırmaktır. Ve **القِشْبُ** zehrin adıdır; yine bunun gibi, her şey ki onunla bir şey karıştırılır da onu bozar; onu **قَشَبْتَه**.

Ve **مُقَشَّبٌ** adam: yani soyu karıştırılmış. Ve şey **قَشِبَ** olur; o da **قَشِبٌ**dur; yani pislikle karıştırılmıştır.

Ve **القَشِبُ**: her şey ki güzel, taze, yumuşak, naziktir.

Ve **القشِيبُ**: yeni; ve **قَشُبَ** **قَشابةً**.

Ve **قَشيبٌ** kılıç: yeni parlatılmış.

**شقب**: **الشِّقْبُ**; çoğulu **الشِّقَبَةُ**: dağların yamaçlarındaki mağaralardan aşağı yerler ve vadilerin yokuşuna doğru; kuşların içinde yuvalandığı yerler; dedi ki:
فصبحت والطير في **شِقابها**		جمة تيارٍ إذا طما بـهـا

Ve **الشَّوْقَبُ**: devekuşundan, erkeklerden ve develerden pek uzun olan; Zû’r-Rumme dedi ki:
شختُ الجزارةِ مثلُ البيتِ سائرُهُ		مِن المُسُوحِ خِدبٌّ **شَوْقبٌ** خَشِبُ

**شبق**: **الشَّبَقُ**: şehvetin şiddeti; ve **شَبِقٌ** adam; ve dişi için **بالهاء**; ve **شَبِقَ** **شَبَقاً**; Ru’be dedi ki:
لا يترك الغيرة من عهد **الشَّبَقْ**
eşeği vasfeder.

**بشق**: Ve eğer **" الباشِق"** fiilinden **بَشَقَ** türetilse caiz olurdu; ve o Farsçadır; küçük **الأجدل** için Arapçalaştırılmıştır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

القَشْبُ: الخلط. وأنشد الأصمعيّ للنابغة:
فَبِتُّ كأنَّ العائداتِ فَرَشْنَـنـي		هَراساً به يُعْلى فِراشي ويُقْشَبُ
ونَسرٌ قَشيبٌ، إذا خلِط له في لحم يأكله سَمٌّ، فإذا أكله قَتَله، فيؤخذ منه ريشه. والقَشيب: الجديد. وسيفٌ قشيب: حديثُ عهدٍ بالجِلاءِ. ورجلٌ قِشْبٌ خِشْبٌ بالكسر، إذا كان لا خير فيه. والقِشْبُ أيضاً: السَمُّ، والجمع أقشاب، عن أبي عمرو. قال: وقَشَبَهُ قِشْباً: سقاه السَمَّ. وقَشَبَ طعامَه، أي سَمَّه؛ وقَشَبَه أيضاً، إذا ذكره بسوء. تقول: قَشَبَهُ بقبيح، أي لَطَخه به. قال الفرّاء: قَشَبَ الرجلُ واقتشب، إذا اكتسب حمداً أو ذمًّا. وقَشَّبَني ريحُه تقشيباً، أي آذاني، كأنَّه قال: سمَّني ريحه. ورجل مقشَّب الحسب، إذا مُزِجَ حَسَبه.

##### Türkçe

**القَشْبُ**: karıştırma. el-Asmaʿî, en-Nâbiğa’dan okudu:
فَبِتُّ كأنَّ العائداتِ فَرَشْنَـنـي		هَراساً به يُعْلى فِراشي ويُقْشَبُ
Ve **نَسرٌ قَشيبٌ**, kendisine yiyeceği etin içine karıştırılmış bir zehir karıştırıldığı zaman; onu yediğinde onu öldürür; böylece ondan tüyü alınır. Ve **القَشيب**: yeni. Ve **سيفٌ قشيب**: cilâ ile yeni tanışmış (yeni cilâlanmış). Ve **رجلٌ قِشْبٌ خِشْبٌ** (kesre ile), içinde hayır bulunmadığı zaman. Ve **القِشْبُ** da: zehir; çoğulu **أقشاب**; Ebû ʿAmr’dan. Dedi ki: Ve **قَشَبَهُ قِشْباً**: ona zehri içirdi. Ve **قَشَبَ طعامَه**; yani onu zehirledi; ve **قَشَبَه** da, onu kötülükle andığı zaman. Dersin ki: **قَشَبَهُ بقبيح**; yani onu onunla lekeledi. el-Ferrâ dedi ki: **قَشَبَ** adam ve **اقتشب**, bir övgü yahut bir yergi kazandığı zaman. Ve **قَشَّبَني** onun rüzgârı **تقشيباً**; yani bana eziyet etti; sanki dedi ki: rüzgârı beni zehirledi. Ve **رجل مقشَّب الحسب**, soyu karıştırıldığı zaman.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ش ب
قشب ، شقب ، شبق ، بشق .
قشب : في الحديث : ( أن رجلاً يمر على جسر جهنَّم فيقول : يا ربِّ قَشَّبنِي رِيحها ) معناه : سَمَّنِي رِيحُها وكلُّ مسْمومٍ قَشِيبٌ ومُقَشَّبُ .
وقال الليث : القَشْبُ : خلطُ السَّمِّ بالطعام ، والقِشْبُ : اسمٌ للسَّمِ ، وكذلك كلُّ شيءٍ يُخلَطُ به شيءٌ يفسده ، وتقول : قَشَّبْتُهُ . وأنشد :
مُرٌّ إذا قَشَّبَهُ مُقَشِّبُهْ
وقال النابغة :
هَرَاساً به يُعْلَى فِرَاشِي ويُقْشَبُ
أبو عبيد عن أبي عمرو : القِشبُ : السمُّ ، والجميع أقشابٌ وقد قشَّبَ له إذا سقاه .
وقال الأموي : رجل قَشِبٌ خَشبٌ لا خير فيهِ .
شمر عن ابن الأعرابي : التَّقشيبُ : خَلْطُ السمِّ ، وإصلاحهُ حتى يَنجعَ في البَدَنِ ويَعْمَلَ .
وقال غيره : يُخلَطُ للنسْرِ في اللحم حتى يَقْتلَهُ .
وروي عن عمر أنه وجدَ من مُعاوية رائحةَ طيب وهو مُحْرِمٌ فقال من قشبنا ، أرادَ أنَّ رِيحَ الطيبَ عَلَى هذه الحالِ قَشْبٌ كما أن رِيحَ النّتْنِ قَشبٌ .
ويقال : مَا أَقْشبَ بيتهم أي ما أقْذرَ ما حوله من الغائِطِ ، والقَشْبُ من الكلام الفِرَى .
ويقال : قَشَّبنَا فلانٌ أي : رَمانَا بأمْرٍ لم يكُن فِينَا ، وأنشد :
قَشَّبْتَنَا بِفعالٍ لست تارِكه
كما يُقشِّبُ ماءَ الجُمَّةِ الغرب
ورجل مُقشَّبٌ أي : مخلوطَ الحَسَبِ مَمزوجٌ باللُّؤم ، وروى الليث عن عمرو أنه قال لبعض بَنيهِ : قَشبكَ المال أي ذهبَ بِعَقلِكَ .
أبو عبيد عن الفراء : أقْشَبَ الرَّجُلُ : إذا اكتَسَبَ حَمْداً أوْ ذَمّاً واقتَشَبَ .
ثعلب عن ابن الأعرابي : القاشِبُ الذِي يعيبُ الناسَ بما فيه ، يقالُ قشَبَه بِعَيْبِ نفسه ، والقاشبُ الذي قِشبُه ضاوِيٌّ أي : نفْسُه والقاشِبُ : الخياطُ الذي يلقُطُ أقشابهُ وهي عُقَدُ الخيوطِ ببُزَاقةِ إذا لفظَ بها .
وأخبرني المنذريُّ عن ثعلبٍ عن ابن الأعرابي قال : القَشِيبُ : الجديدُ ، والقشِيبُ : الخَلَقُ .
وقال الليث : سيفٌ قشِيبٌ حديثُ الجلاءِ وثوبٌ قشيبٌ جديد ، وكلُّ شيء جديدٍ قَشيبٌ .
وأنشد للبيد :
فالماءُ يجلُو مُتُونهنَّ كما
يجلو التلاميذُ لؤلؤاً قَشِبا
شقب : قال الليث : الشِّقْبُ : مواضعُ دونَ الغيرانِ تكونُ في لُهوبِ الجِبالِ تُوكِرُ فيها الطيْرُ .
وأنشد :
فصبَّحَت والطيرُ في شِقابها
جُمَّة تيَّارٍ إذا ظَمَا بها
أبو عبيدٍ عن الأصمعي : الشِّقْبُ كالشَّقِّ يكون في الجبال ، وجَمعُه شِقَبَةٌ ، واللِّهْبُ مهواةُ ما بين كلِّ جبلَين ، واللِّصبُ الشِّعْبُ الصغيرُ في الجبل .
أبو عبيد عن الأصمعي يقال للطويلِ : الشوْقبُ .
وقال الليث : هوَ الطويل جدّاً من النَّعام والرجالِ والإبلِ .
بشق : في ( نوادرِ الأعراب ) : بشَقْتُه بالعَصَا وفَشَخْتُه .
شبق : الشبقُ : الغُلَمةُ وشدةُ الشهوَة يقالُ : رجلٌ شَبِقٌ وامرأةٌ شَبِقةٌ .
وروي عن ابن عباس أنه قال لرجل وطىء امرأته قبل الإفاضة : شبق شديد .

##### Türkçe

ق ش ب
**قشب** , **شقب** , **شبق** , **بشق** .

**قشب** : Hadiste: (Cehennem köprüsü üzerine bir adam geçer de şöyle der: “Ey Rabbim, onun rüzgârı beni **قَشَّبَنِي**!”) mânâsı: Onun rüzgârı beni semirtti. Her zehirlenmiş kimse **قَشِيبٌ** ve **مُقَشَّبُ**’dur.

Leys dedi: **القَشْبُ**: zehri yemekle karıştırmaktır; **القِشْبُ**: zehir için bir addır. Yine bunun gibi, kendisiyle bir şey karıştırılan ve onu bozan her şey; ve dersin ki: “Onu **قَشَّبْتُهُ**.” Ve inşad etti:
مُرٌّ إذا قَشَّبَهُ مُقَشِّبُهْ

Nâbiga dedi:
هَرَاساً به يُعْلَى فِرَاشِي ويُقْشَبُ

Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **القِشبُ**: zehirdir; çoğulu **أقشابٌ**’dır. Ona içirdiği zaman onun için **قشَّبَ** etti denir.

Ümevî dedi: **رجل قَشِبٌ خَشبٌ**: onda hayır yoktur.

Şemmer, İbnü’l-A‘râbî’den: **التَّقشيبُ**: zehri karıştırmak ve onu, bedende tesir edip işleyecek şekilde ıslah etmektir.

Başkası dedi: Akbaba için ette karıştırılır; ta ki onu öldürsün.

Ömer’den rivayet edildi: Muâviye’den, o ihramlı iken, güzel koku kokusu buldu da “Bizi kim **قشبنا** etti?” dedi; muradı: bu hâl üzere güzel kokunun kokusu **قَشْبٌ**’dur; tıpkı pis kokunun kokusunun **قشبٌ** olması gibi.

Ve denir: “Evleri ne kadar **أقْشبَ**!” yani: etrafında dışkıdan ne kadar iğrençlik var. Ve **القَشْبُ** sözden: iftiradır.

Ve denir: “Falan bize **قَشَّبنَا** etti” yani: bizde olmayan bir şeyle bize attı. Ve inşad etti:
قَشَّبْتَنَا بِفعالٍ لست تارِكه
كما يُقشِّبُ ماءَ الجُمَّةِ الغرب

Ve **رجل مُقشَّبٌ**: yani soyu karışık, alçaklıkla karıştırılmış, yoğrulmuş. Leys, Amr’dan rivayet etti: O, oğullarından birine dedi ki: “Mal seni **قَشبكَ** etti” yani: aklını götürdü.

Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan: Adam **أقْشَبَ** eder: hamd veya zem kazanırsa; ve **اقتَشَبَ**.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **القاشِبُ**: insanları, kendisinde olan şeyle ayıplayan kimsedir. “Onu, kendi ayıbıyla **قشَبَه**” denir. Ve **القاشبُ**: **قِشبُه** zayıf olan kimsedir; yani: nefsi. Ve **القاشِبُ**: tükürüğüyle, dışarı attığında, iplik düğümleri olan **أقشاب**’ını toplayan terzidir.

Münzirî bana haber verdi; Sa‘leb’den; İbnü’l-A‘râbî’den, dedi ki: **القَشِيبُ**: yenidir; ve **القشِيبُ**: eskimiştir.

Leys dedi: **سيفٌ قشِيبٌ**: cilası yeni olan; ve **ثوبٌ قشيبٌ**: yeni. Her yeni şey **قَشيبٌ**’dir.

Lebîd’e ait olarak inşad etti:
فالماءُ يجلُو مُتُونهنَّ كما
يجلو التلاميذُ لؤلؤاً قَشِبا

**شقب** : Leys dedi: **الشِّقْبُ**: mağaralardan aşağıda olan yerlerdir; dağların yamaçlarında olur; kuşlar orada yuva yapar.

Ve inşad etti:
فصبَّحَت والطيرُ في شِقابها
جُمَّة تيَّارٍ إذا ظَمَا بها

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **الشِّقْبُ** dağlarda yarık gibi olandır; çoğulu **شِقَبَةٌ**’dır. **اللِّهْبُ**: iki dağ arasındaki her bir yerin uçurumudur. **اللِّصبُ**: dağdaki küçük vadiciktir.

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: Uzuna **الشوْقبُ** denir.

Leys dedi: O, devekuşu, erkekler ve develerden pek uzun olandır.

**بشق** : (Arapların Nâdirleri)’nde: “Onu sopayla **بشَقْتُه** ve onu **فَشَخْتُه**.”

**شبق** : **الشبقُ**: azgınlık ve şehvetin şiddetidir. Denir ki: **رجلٌ شَبِقٌ** ve **امرأةٌ شَبِقةٌ**.

İbn Abbâs’tan rivayet edildi: İfâzadan önce karısıyla cima eden bir adama dedi ki: “Şiddetli **شبق**.”

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%A8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب القاف والشين وما يثلثهما)
(قشع)  القاف والشين والعين أصل صحيحٌ واحِد، أومأ إلى قياسِه أبو بكر فقال: "كلُّ شيءٍ خَفَّ فقد قَشِع وقَشَع يقْشَع قَشَعاً، مثل اللحم يجفف([1])". وهذا الذي قاله صحيح. ومنه انقشَعَ الغَيم وأقشع وتَقَشَّع([2])، والقِشْعة: القطعة من السَّحاب تَبقَى بعد انكشاف الغَيم. وذكر بعضُهم أنَّ الكُناسة قَُِشع([3]).
قال الكِسائيّ، قَشَعت الرِّيح السحابَ وانقشَعَ هو. وأقْشَعَ القومُ عن الماء، إذا أقلعوا. ويقال إنَّ القِشَعَ: ما يُرمى به عن الصَّدر من نُخَاعَة([4]). والقَشْع: ما قُشِع عن وجه الأرض. وكَلأٌ قشِيعٌ: متفرِّق. وشاةٌ قَشِعَةٌ: غَثَّةٌ، كأنَّ السِّمَن قد انقشَعَ عنها. ورجلٌ قَشِعٌ: لا يثبت على أمر. فأمّا القَشْع فيقال: بيتٌ من أَدَم، والجمع قُشُوع. قال:
* إذا القَشْعُ من رِيح الشِّتاء تَقعقَعا([5]) *
وهو القياس، لأنَّهم إذا سارُوا قَشَعوه. ويقال: القَشْع: النِّطْع. وهو ذلك القياس.
(قشف)  القاف والشين والفاء كلمةٌ واحدةٌ، وهي قولهم: قَشِف يَقْشَفُ، إذا لوَّحته الشمس فتغيَّر، ثمَّ قِيل لكلِّ من لا يتصنَّع للتجمُّل قَشِف، وهو يتقشَّف.
(قشب)  القاف والشين والباء أصلانِ يدلُّ أحدُهما على خَلْط شيءٍ بشيء، والآخَر على جِدَّةٍ في الشيء.
فالأوَّل: القَشْب، وهو خَلْط الشَّيء بالطَّعام، ولا يكاد يكون إلاّ مكروها.
من ذلك القِشْب([6])، هو السمُّ القاتل. قال الهُذَليّ([7]):
فَعَمَّا قليلٍ سقاها معاً *** بذِيفان مُذْعِفِ قِشْبٍ ثُمالِ([8])ويقال: قَشَب فلانٌ فلاناً بسُوءٍ، ذكَره به أو نسَبَه إليه. وقَشَبَه بقبيحٍ: لَطَخَه به. ورجل مُقشَّب الحسَب، إذا مُزِج حسبُه. قال ابن دريد([9]): القِشْبَة: الخسيس من النّاس، لغة يمانِيَة.
والأصل الآخَر: القَشِيب: الجديد من الثِّياب وغيرِها. والقَشيب: السَّيف الحديث العهد بالجِلاء.
(قشر)  القاف والشين والراء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على تنحيةِ الشّيء ويكونُ الشيءُ كاللِّباس ونحوه. من ذلك قولك: قشَرت الشَّيء أقشره. والقِشْرة: الجلدة المقشورة. [والقِشْر([10])]: لباس الإنسان، قال الشاعر:
[مُنِعَتْ حنيفةُ واللهازمُ منكمُ *** قِشرَ العراقِ وما يَلَذُّ الحنجرُ([11])]وفي [حديث([12])] قَيْلَةَ: "كنت إذا رأيتُ رجلاً ذا رُواء وذا قِشْرٍ طمَحَ بصري إليه". والمَطْرة القاشرة: التي تَقشِر وجهَ الأرض. وسنةٌ قاشورة: مُجْدبة تَقْشِر أموالَ القوم. قال:
فابعَثْ عليهم سنةً قاشورهْ *** تحتلق المالَ احتلاقَ النُّورهْ([13])ثم سمِّي كلُّ شيءٍ يَفْعَل ذلك قاشوراً، فيقولون للشُّؤم: قاشور. ويقولون في المثل: "أشأَم مِن قاشِر([14])"، وهو فحلٌ له حديث. ولهذا سُمِّي الفِسْكِل([15]) من الخيل الذي يَجيء في الحَلْبة آخِرَها قاشُوراً. وقولهم إنَّ الأقْشَر: الشَّديد الحُمرة، وإنَّما ذلك للشَّديد حُمرةِ الوجه، الذي يُرَى وجهُه كأنَّه يتقشّر. وقُشَيرٌ: [أبو قبيلة([16])] من العرب.
(قشم)  القاف والشين والميم أُصَيلٌ إن صحّ فهو من الأكل وما ضاهاه من المأكول. قالوا: القَشْم: الأكل. والقُشَام: ما يُؤكَل. وقال ابن دريد: "قُشَام المائدة: ما نُفِض منها من باقي خُبز وغيرهِ([17])". ويقال: ما أصابت الإبِلُ مَقْشَماً، أي لم تُصِب ما ترعاه.
ومما شذَّ من هذا الباب إنْ صحَّ قولُهم: قَشَمت الخُوصَ، إذا شقَقتَه، لتَسفَّهُ. وكلُّ ما شُقَّ منه فهو قُشَام.
--------------ـــ
([1]) إشارة إلى لغتي الكسر والفتح. والفتح لم يرد إلا هنا وفي اللسان، قال: "والقشع أن تيبس أطراف الذرة قبل إناها، يقال قشعت الذرة تقشع قشعاً". والذي في المجمل عن الجمهرة: "فقد قشع يقشع قشعاً"، بكسر عين الماضي. على أن الذي في الجمهرة (3: 61): "فقد قشع، مثل اللحم إذا جفف" فلم يرد فيها المضارع ولا المصدر.
([2]) في الأصل: "وقشع"، صوابه في المجمل واللسان.
([3]) بتثليث القاف، كما في القاموس. وفي اللسان: "والقَشع والقُِشع: كناسة الحمام والحجام، والفتح أعلى".
([4]) النخاعة، بالضم: ما تفله الإنسان، كالنخامة. وكذا وردت العبارة في المجمل. وفي اللسان والقاموس: "نخامة".
([5]) لمتمم بن نويرة، يرثي أخاه مالكاً. وصدره كما في المفضليات (2: 65) واللسان (قشع، برم) والأمالي (1: 19) وسمط اللآلئ 87 والعقد (3: 263):
* ولا برما تهدي النساء لعرسه *
([6]) يقال قشب، بالكسر، وقشب بالتحريك.
([7]) هو أمية بن أبي عائذ الهذلي. ديوان الهذليين (2: 186).
([8]) المزعف والمذعف: القاتل. ورواية الديوان: "بمزعف ذيفان".
([9]) الجمهرة (1: 293).
([10]) التكملة من المجمل واللسان.
([11]) التكملة من اللسان (قشر).
([12]) التكملة من اللسان. وفي المجمل: "وفي الحديث". وانظر حديث قيلة في مجمع الزوائد للهيثمي
(6: 9) طبع القدسي 1356، وهو في الإصابة مع تحريف شديد في ترجمة (قيلة بنت مخرمة).
([13]) الرجز للكذاب الحرمازي، كما في البيان والتبيين (3: 276)، وهو بدون نسبة في اللسان (تلب، قشر، حلق).
([14]) في الأصل: "قاشور"، صوابه في المجمل واللسان وأمثال الميداني (1: 346).
([15]) في الأصل: "ألف كل".
([16]) بمثلها يلتئم الكلام.
([17]) بعده في الجمهرة (3: 66): "وأحسبها مولدة".

ـ

##### Türkçe

(قاف ve شين ve onlara üçüncü olanlar babı)

(**قشع**)  **القاف** ve **الشين** ve **العين** tek bir sahih asıldır; kıyasına Ebû Bekir işaret etti de şöyle dedi: “Her şey ki hafifledi, muhakkak **قَشِع** olmuştur; ve **قَشَع** **يَقْشَع** **قَشَعاً** (olur); et gibi, kurutulur.” Bu söylediği doğrudur. Ondandır: bulut **انقشَع** oldu ve **أقشع** ve **تَقَشَّع**; ve **القِشْعة**: bulutun açılmasından sonra kalan buluttan parça. Bazıları, süpürüğün **قَُِشع** olduğunu zikretti.

Kisâî dedi: rüzgâr bulutu **قَشَعت**; o da **انقشَع** oldu. Ve kavim sudan **أقْشَعَ** etti; yani ayrıldıkları zaman. Ve denilir ki **القِشَعَ**: göğüsten atılan **نُخَاعَة**dır. Ve **القَشْع**: yer yüzünden **قُشِع** edilen şeydir. Ve **كَلأٌ قشِيعٌ**: dağınık. Ve **شاةٌ قَشِعَةٌ**: zayıf; sanki semizlik ondan **انقشَع** etmiş gibidir. Ve **رجلٌ قَشِعٌ**: bir iş üzerinde sebat etmez. Amma **القَشْع** için denilir: deriden bir ev; çoğulu **قُشُوع**. Dedi:
* **إذا القَشْعُ من رِيح الشِّتاء تَقعقَعا** *
Ve o kıyastır; çünkü yürüdükleri zaman onu **قَشَع** ederler. Ve denilir: **القَشْع**: **النِّطْع**. Ve o, o kıyastır.

(**قشف**)  **القاف** ve **الشين** ve **الفاء** tek bir kelimedir; o da onların sözü: **قَشِف يَقْشَفُ**; güneş onu kavurup da değiştirince. Sonra süslenmek için yapmacıklık etmeyen herkes için **قَشِف** denildi; ve o **يتقشَّف** eder.

(**قشب**)  **القاف** ve **الشين** ve **الباء** iki asıldır: ikisinden biri bir şeyi bir şeye karıştırmaya delâlet eder; diğeri şeyde yeniliğe.

Birincisi: **القَشْب**; o, şeyi yemeğe karıştırmaktır; ve neredeyse ancak mekruh olur.
Bundan: **القِشْب**; o öldürücü zehirdir. Hüzeli dedi:
فَعَمَّا قليلٍ سقاها معاً *** بذِيفان مُذْعِفِ قِشْبٍ ثُمالِ
Ve denilir: falan, falanı kötülükle **قَشَب** etti; onu onunla andı yahut onu ona nisbet etti. Ve onu çirkin bir şeyle **قَشَبَه** etti: onu onunla lekeledi. Ve **رجل مُقشَّب الحسَب**: soyu karıştırılmış olduğu zaman. İbn Düreyd dedi: **القِشْبَة**: insanlardan aşağı olan; Yemenî bir dildir.

Diğer asıl: **القَشِيب**: elbiseden ve başkasından yeni olan. Ve **القَشيب**: cilâ ile yeni tanışık kılıç.

(**قشر**)  **القاف** ve **الشين** ve **الراء** tek bir sahih asıldır; şeyin uzaklaştırılmasına delâlet eder; ve şey elbise ve benzeri gibi olur. Bundan: senin sözün: şeyi **قشَرت**; onu **أقشره**. Ve **القِشْرة**: soyulmuş deri. [Ve **القِشْر**]: insanın elbisesi; şair dedi:
[مُنِعَتْ حنيفةُ واللهازمُ منكمُ *** قِشرَ العراقِ وما يَلَذُّ الحنجرُ]
Ve [**حديث**] **قَيْلَة**’de: “Ben, görünüş sahibi ve **قِشْر** sahibi bir adam gördüğümde, gözüm ona dikilirdi.” Ve **المَطْرة القاشرة**: yerin yüzünü soyan yağmur. Ve **سنةٌ قاشورة**: kavmin mallarını soyan kıtlık yılı. Dedi:
فابعَثْ عليهم سنةً قاشورهْ *** تحتلق المالَ احتلاقَ النُّورهْ
Sonra bunu yapan her şeye **قاشوراً** adı verildi; uğursuzluğa **قاشور** derler. Ve meselde derler: “**قاشِر**’den daha uğursuz”; ve o, kendisi için bir rivayet bulunan bir aygırdır. Bunun için, koşuda en sonunda gelen atlardan **الفِسْكِل**’e **قاشُوراً** adı verildi. Ve onların sözü: **الأقْشَر** şiddetli kızıllıktır; ancak bu, yüzünün kızıllığı şiddetli olan içindir; yüzü sanki soyuluyormuş gibi görülen. Ve **قُشَيرٌ**: [Araplardan bir kabilenin babası].

(**قشم**)  **القاف** ve **الشين** ve **الميم**—eğer sahihse—yemekten ve yenilene benzeyen şeylerdendir. Dediler: **القَشْم**: yemek. Ve **القُشَام**: yenilen şey. İbn Düreyd dedi: “**قُشَام المائدة**: ondan silkelenen, kalan ekmek ve başkası.” Ve denilir: develer bir **مَقْشَماً** elde etmedi; yani otladığı şeyi elde etmedi.

Bu babdan şâz olanlardan—eğer onların sözü sahihse—: **قَشَمت الخُوصَ**; onu yardığın zaman, onu örmek için. Ve ondan yarılan her şey **قُشَام**dır.

--------------ـــ
([1]) Kesre ve fetha lugatlarına işarettir. Ve fetha ancak burada ve Lisân’da geldi; dedi: “**والقشع**: darının uçlarının olgunlaşmasından önce kurumasıdır; denilir: darı **قشعت**; **تقشع**; **قشعاً**.” Ve Mücmel’de Cemhere’den olan: “muhakkak **قشع يقشع قشعاً**,” mâzînin ayn’ını kesre ile. Şu da var ki Cemhere’de (3: 61): “muhakkak **قشع**; et gibi, kurutulduğu zaman” denilmiştir; onda ne muzâri ne masdar gelmiştir.
([2]) Asılda: “**وقشع**”; doğrusu Mücmel ve Lisân’dadır.
([3]) **القاف**’ın teslîsi ile; Kâmûs’ta olduğu gibi. Lisân’da: “**والقَشع والقُِشع**: hamamcının ve hacamatçının süpürüğü; ve fetha daha üstündür.”
([4]) **النخاعة** zamme ile: insanın tükürdüğü şey; **النخامة** gibi. İbare Mücmel’de böyle gelmiştir. Lisân ve Kâmûs’ta: “**نخامة**”.
([5]) Mütemmim b. Nüveyre’nindir; kardeşi Mâlik’e mersiye söyler. Sadrı, Mufaddaliyât (2: 65) ve Lisân (**قشع**، **برم**) ve Emâlî (1: 19) ve Simtu’l-Leâlî 87 ve el-‘İkd (3: 263)’te olduğu üzere:
* ولا برما تهدي النساء لعرسه *
([6]) **قشب** denilir; kesre ile; ve **قشب** hareke ile.
([7]) O, Ümeyye b. Ebî Âiz el-Hüzelî’dir. Dîvânu’l-Hüzeliyyîn (2: 186).
([8]) **المزعف** ve **المذعف**: öldürücü. Dîvân rivayeti: “**بمزعف ذيفان**”.
([9]) Cemhere (1: 293).
([10]) Tekmile, Mücmel ve Lisân’dandır.
([11]) Tekmile, Lisân (**قشر**)’dendir.
([12]) Tekmile, Lisân’dandır. Mücmel’de: “Ve hadiste.” Heysemî’nin Mecma‘u’z-Zevâid’inde **قيلة** hadisine bakınız (6: 9) Kudüsî tab‘ı 1356; ve o, İṣâbe’dedir; (قيلة بنت مخرمة) tercümesinde şiddetli bir tahrifle.
([13]) Recez, yalancı Hirmâzî’nindir; Beyân ve’t-Tebyîn (3: 276)’da olduğu gibi; Lisân’da (**تلب**، **قشر**، **حلق**) nisbesizdir.
([14]) Asılda: “**قاشور**”; doğrusu Mücmel ve Lisân ve Meydânî’nin Emsâl’inde (1: 346)’dır.
([15]) Asılda: “**ألف كل**”.
([16]) Onun gibisiyle söz tamam olur.
([17]) Ondan sonra Cemhere’de (3: 66): “Ve ben onu muvelled sanıyorum.”

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ق ش ب
ثوب قشيب وثياب قشب‏.‏
وسيف قشيب‏:‏ حديث عهدٍ بالجلاء‏.‏
وسمعتهم يقولون‏:‏ هذا طريق قشيب‏.‏
قذر وفيه قشب‏:‏ قذر وقشبه الصبيان‏.‏
وتقول العرب‏:‏ ما رأينا حيّةً إلا مقتولةً ولا نسراً إلا مقشّباً أي مسموماً من القشب وهو السم‏.‏
ومن المجاز‏:‏ رجل مقشّب النسب وقشّبه‏:‏ عابه واغتابه‏.‏
وقشبه بسوء‏:‏ لطخه به‏.‏

##### Türkçe

ق ش ب
**ثوب قشيب** ve **ثياب قشب**.
Ve **سيف قشيب**: cilalanmış olmaya yeni (yakın) zamanlı.
Ve onları şöyle derken işittim: Bu **طريق قشيب**.
**قذر** ve onda **قشب** vardır: pis; ve onu çocuklar **قشبه** ettiler.
Araplar derler: Öldürülmüş olandan başka bir yılan görmedik ve **مقشّباً** olandan başka bir akbaba (görmedik); yani **القشب**’den, o da zehir olduğundan, zehirlenmiş.
Mecazdan: nesebi **مقشّب** olan bir adam; ve onu **قشّبه**: onu ayıpladı ve gıybet etti.
Ve onu bir kötülükle **قشبه**: onu onunla lekeledi.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القِشْبُ: اليابس الصُّلْب.
وقِشْبُ الطعام: ما يُلْقَى منه مما لا خير فيه. والقَشْبُ، بالفتح: خَلْطُ السُّمِّ بالطعام. ابن الأَعرابي: القَشْب خَلْطُ السُّمِّ وإِصلاحُه حتى يَنْجَعَ في البَدن ويَعْمَلَ؛ وقال غيره: يُخْلَط للنَّسْر في اللحم حتى يقتله. وقَشَبَ الطعامَ يَقْشِـبُه قَشْباً، وهو قَشِـيبٌ، وقَشَّبَه: خَلَطَه بالسمِّ. والقَشْبُ: الخَلْط، وكلُّ ما خُلِطَ، فقد قُشِبَ؛ وكذلك كل شيء يُخْلَطُ به شيء يُفْسِدُه؛ تقول: قَشَّبْتُه؛ وأَنشد: مُرٌّ إِذا قَشَّبَه مُقَشِّبُه
وأَنشد الأَصمعي للنابغة الذبياني:
فَبِتُّ كأَنَّ العائداتِ فَرَشْنَنِـي *  هَراساً، به يُعْلى فِراشِي ويُقْشَبُ ونَسْرٌ قَشِـيبٌ: قُتِلَ بالغَلْثَى أَو خُلِطَ له، في لحم يأْكُلُه، سُمٌّ، فإِذا أَكلهُ قتَله، فيُؤْخَذ ريشُه؛ قال أَبو خراش الـهُذَليّ: بِه نَدَعُ الكَمِـيَّ، على يَدَيْهِ، *  يَخرُّ، تَخالهُ نَسْراً قَشِـيبا وقوله به: يعني بالسيف، وهو مذكور في بيت قبله؛ وهو:
ولولا نحنُ أَرْهَقَه صُهَيْبٌ، *  حُسامَ الـحَدِّ مُطَّرِداً خَشِـيبا والقِشْبُ والقَشَبُ: السُّمُّ، والجمع أَقْشابٌ.
يقال: قَشَبْتُ للنَّسْر، وهو أَن تَجْعل السُّمَّ على اللحم، فيأْكله فيموت، فيؤخذ ريشه.
وقَشَّبَ له: سَقاه السُّمَّ. وقَشَبَه قَشْباً: سَقاه السُّمَّ. وقَشَّبني ريحُه تَقْشِـيباً أَي آذاني، كأَنه قال: سَمَّني ريحُه. وجاء في الحديث: أَن رجلاً يَمُرُّ على جِسْر جهنم فيقول: يا رب! قَشَّبَنِـي ريحُها؛ معناه: سَمَّني ريحُها؛ وكلُّ مسموم قَشِـيبٌ ومُقَشَّبٌ. وَرُوِيَ عن عمر أَنه وَجَدَ من مُعاوية ريحَ طِـيبٍ، وهو مُحْرِمٌ، فقال: مَنْ قَشَبَنا؟ أَراد أَن ريحَ الطيب على هذه الحال مع الإِحرام ومُخالَفةِ السنة قَشْبٌ، كما أَن ريح النَّتْن قَشْبٌ، وكلُّ قَذَرٍ قَشْبٌ وقَشَبٌ.وقَشِبَ الشيءَ (1) (1 قوله «وقشب الشيء» ضبط بالأصل والمحكم قشب كسمع.
ومقتضى القاموس انه من باب ضرب.) واسْتَقْشَبه: اسْتَقْذَره. ويقال: ما أَقْشَبَ بَيْتَهم أَي ما أَقْذَر ما حولَه من الغَائط ! وقَشُبَ الشيءُ: دَنُسَ. وقَشَّبَ الشيءَ: دَنَّسَه. ورجل قِشْبٌ خِشْبٌ، بالكسر: لا خير فيه. وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه: اغْفِرْ للأَقْشاب، جمع قِشْبٍ، وهو مَنْ لا خير فيه. وقَشَبه بالقبيح، قَشْباً: لَطَّخَه به، وعَيَّرَه، وذكره بسُوء. التهذيب: والقَشْبُ مِن الكلام الفِرَى؛ يقال: قَشَّبَنا فلانٌ أَي رَمانا بأَمر لم يكن فينا؛ وأَنشد: قَشَّبْتَنا بفَعالٍ لَسْتَ تارِكَه، *  كما يُقَشِّبُ ماءَ الجُمَّةِ الغَرَبُ ويروى ماء الـحَمَّة، بالحاء المهملة، وهي الغدير.
ابن الأَعرابي: القاشِبُ الذي يَعِـيبُ الناسَ بما فيه؛ يقال: قَشَبَه بعَيْبِ نَفْسه. والقاشِبُ: الذي قِشْبُه ضَاوِيٌّ أَي نَفْسُه. والقاشِبُ: الخَيَّاط الذي يَلْقُطُ أَقشابه، وهي عُقَدُ الخُيوط، ببُزاقه إِذا لَفظ بها. ورجل مُقَشَّبٌ: مَمْزُوجُ الـحَسَبِ باللُّؤْم، مَخْلوط \<ص:674>
 الـحَسَب. وفي الصحاح: رجل مُقَشَّبُ الـحَسَب إِذا مُزِجَ حَسَبُه. وقَشَبَ الرجلُ يَقْشِبُ قَشْباً وأَقْشَبَ واقْتَشَبَ: اكْتَسَبَ حَمْداً أَو ذَمّاً. وقَشَبَه بشَرٍّ إِذا رماه بعلامة من الشَّرِّ، يُعْرَفُ بها. وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه، قال لبعض بنيه: قَشَبَكَ المالُ أَي أَفْسَدَك وذَهَبَ بعَقْلك. والقَشِبُ والقَشِـيبُ: الجَديدُ والخَلَقُ. وفي الحديث: أَنه مَرَّ وعليه قُشْبَانِـيَّتانِ؛ أَي بُرْدتانِ خَلَقانِ، وقيل: جديدتان. والقَشِـيبُ: من الأَضداد، وكأَنه منسوب إِلى قُشْبانٍ، جمع قَشِـيبٍ، خارجاً عن القياس، لأَنه نسب إِلى الجمع؛ قال الزمخشري: كونه منسوباً إِلى الجمع غير مَرْضِـيٍّ، ولكنه بناء مستطرف للنسب كالأَنْبَجانيّ. ويقال: ثوب قَشِـيبٌ، ورَيْطَةٌ قَشِـيبٌ أَيضاً، والجمع قُشُبٌ؛ قال ذو الرمة: كأَنها حُلَلٌ مَوْشِـيَّةٌ قُشُبُ
وقد قَشُبَ قَشابةً. وقال ثعلب: قَشُبَ الثوبُ: جَدَّ ونَظُفَ. وسيف قَشِـيبٌ: حديث عَهْدٍ بالجِلاءِ. وكلُّ شيءٍ جديدٍ: قَشيبٌ؛ قال لبيد: فالماءُ يَجْلُو مُتُونَهُنَّ، كما  *  يَجْلُو التلاميذُ لُؤْلُؤاً قَشِـبا والقِشْبُ: نبات يُشْبِهُ الـمَقِرَ (1)
(1 قوله «يشبه المقر» كذا بالأصل والمحكم بالقاف والراء وهو الصبر وزناً ومعنى. ووقع في القاموس المغد بالغين المعجمة والدال وهو تحريف لم يتنبه له الشارح يظهر لك ذلك بمراجعة المادّتين.) ، يَسْمُو من وَسَطِه قَضيبٌ، فإِذا طال تَنَكَّسَ مِنْ رُطُوبته، وفي رأْسه ثَمرةٌ يُقْتَلُ بها سِـباعُ الطَّيْرِ. والقِشْبة: الخَسيسُ من الناس، يَمانية. والقِشْبةُ: ولد القِرْدِ؛ قال ابن دريد: ولا أَدري ما صحّتُه، والصحيح القِشَّةُ، وسيأْتي ذكره.

##### Türkçe

**القِشْبُ**: kuru, sert olan.

Ve **قِشْبُ الطعام**: ondan atılan, içinde hayır olmayan şey. Ve **القَشْبُ** (fetha ile): yemeğe zehir karıştırmaktır. İbnü’l-A‘râbî: **القَشْب** zehri karıştırmak ve onu, bedende tesir etsin ve iş görsün diye ıslah etmektir; başkası dedi: akbabaya et içinde karıştırılır, ta ki onu öldürsün. Ve **قَشَبَ الطعامَ يَقْشِـبُه قَشْباً**; o **قَشِـيبٌ**dur; ve **قَشَّبَه**: onu zehirle karıştırdı. Ve **القَشْبُ**: karıştırmadır; karıştırılan her şey, muhakkak **قُشِبَ** olmuştur; yine, kendisiyle bir şey karıştırılan ve onu bozan her şey; dersin: **قَشَّبْتُه**; ve inşad etti:
مُرٌّ إِذا قَشَّبَه مُقَشِّبُه

Ve el-Asma‘î, en-Nâbiğa ez-Zübyânî için inşad etti:
فَبِتُّ كأَنَّ العائداتِ فَرَشْنَنِـي *  هَراساً، به يُعْلى فِراشِي ويُقْشَبُ

Ve **نَسْرٌ قَشِـيبٌ**: **الغَلْثَى** ile öldürülmüş yahut ona, yediği et içinde, zehir karıştırılmıştır; onu yediği zaman onu öldürür; böylece tüyü alınır; Ebû Harâş el-Hüzelî dedi:
بِه نَدَعُ الكَمِـيَّ، على يَدَيْهِ، *  يَخرُّ، تَخالهُ نَسْراً قَشِـيبا

Ve “**به**” sözü: kılıç ile demektir; o, ondan önceki bir beyitte zikredilmiştir; o da:
ولولا نحنُ أَرْهَقَه صُهَيْبٌ، *  حُسامَ الـحَدِّ مُطَّرِداً خَشِـيبا

Ve **القِشْبُ** ve **القَشَبُ**: zehirdir; çoğulu **أَقْشابٌ**dur.

Denir: **قَشَبْتُ للنَّسْر**; o, zehri etin üzerine koymandır; onu yer
de ölür; böylece tüyü alınır.

Ve **قَشَّبَ له**: ona zehir içirdi. Ve **قَشَبَه قَشْباً**: ona zehir içirdi.

Ve **قَشَّبني ريحُه تَقْشِـيباً** yani bana eziyet etti; sanki dedi ki: rüzgârı beni zehirledi. Ve hadiste geldi: bir adam cehennem köprüsü üzerinden geçer de der ki: “Ya Rab! **قَشَّبَنِـي** onun rüzgârı”; manası: onun rüzgârı beni zehirledi; ve zehirlenmiş her kişi **قَشِـيبٌ** ve **مُقَشَّبٌ**dur. Ve Ömer’den rivayet edildi: Muâviye’den, o ihramlı iken, güzel koku rüzgârı buldu da dedi: “Bizi kim **قَشَبَ** etti?” İstedi ki: ihram ile ve sünnete muhalefet hâlinde bu güzel kokunun rüzgârı **قَشْبٌ**dur; nasıl ki pis kokunun rüzgârı **قَشْبٌ**dur; ve her pislik **قَشْبٌ** ve **قَشَبٌ**dur. Ve **قَشِبَ الشيءَ** (1)
(1 “**وقشب الشيء**” sözü: asıl ve el-Muḥkem’de **قشب** ( **سمع** gibi) ضبط edilmiştir. Ve el-Kāmûs’un gereği, onun **ضرب** bâbından olduğudur.) Ve **اسْتَقْشَبه**: onu pis gördü. Ve denir: “**ما أَقْشَبَ بَيْتَهم**” yani dışkıdan, onun çevresi ne kadar da pistir! Ve **قَشُبَ الشيءُ**: kirlendi. Ve **قَشَّبَ الشيءَ**: onu kirletti. Ve bir adam **قِشْبٌ خِشْبٌ** (kesra ile): onda hayır yoktur.

Ve Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “**اغْفِرْ للأَقْشاب**”; **قِشْبٍ**in çoğuludur; o, onda hayır olmayan kimsedir. Ve **قَشَبه بالقبيح، قَشْباً**: onu onunla lekeledi; onu ayıpladı; onu kötü ile andı. **التهذيب**: ve **القَشْبُ** sözden **الفِرَى**dandır; denir: “**قَشَّبَنا** falan” yani bizde olmayan bir şeyle bizi attı; ve inşad etti:
قَشَّبْتَنا بفَعالٍ لَسْتَ تارِكَه، *  كما يُقَشِّبُ ماءَ الجُمَّةِ الغَرَبُ

Ve “**ماء الـحَمَّة**” diye rivayet edilir; **الحاء** (mu‘ceme olmayan) ile; o, gölcüktür.

İbnü’l-A‘râbî: **القاشِبُ** insanları, kendisinde olan şeyle ayıplayan kimsedir; denir: onu, kendi nefsinin ayıbıyla **قَشَبَه**. Ve **القاشِبُ**: onun **قِشْبُه** zayıftır, yani nefsi. Ve **القاشِبُ**: terzi; **أَقشابه**’ini toplar; o da iplik düğümleridir; onları, tükürüğüyle, onları attığı zaman (toplar). Ve bir adam **مُقَشَّبٌ**: soyu alçaklıkla karıştırılmış, karışık soyluluk. **الصحاح**’ta: bir adam **مُقَشَّبُ الـحَسَب**; soyu karıştırıldığı zaman. Ve **قَشَبَ الرجلُ يَقْشِبُ قَشْباً** ve **أَقْشَبَ** ve **اقْتَشَبَ**: övgü yahut yergi kazandı. Ve **قَشَبَه بشَرٍّ**: ona, kendisiyle tanınacağı bir şer alameti attı. Ve Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hadisinde: oğullarından birine dedi: “**قَشَبَكَ المالُ**” yani seni bozdu ve aklını götürdü.

Ve **القَشِبُ** ve **القَشِـيبُ**: yeni ve eski (yıpranmış)tır. Ve hadiste: onun üzerinde iki **قُشْبَانِـيَّتانِ** ile geçti; yani iki yıpranmış bürde; ve denildi: iki yeni. Ve **القَشِـيبُ**: zıtlardandır; sanki **قُشْبانٍ**a nisbet edilmiştir; **قَشِـيبٍ**in çoğuludur; kıyas dışı olarak; çünkü çoğula nisbet etti; ez-Zemahşerî dedi: onun çoğula nisbet edilmiş olması razı olunmuş değildir; fakat o, nisbet için nadir bir binadır; **الأَنْبَجانيّ** gibi. Ve denir: **ثوب قَشِـيبٌ** ve **رَيْطَةٌ قَشِـيبٌ** da; çoğulu **قُشُبٌ**dur; Zû’r-Rumme dedi:
كأَنها حُلَلٌ مَوْشِـيَّةٌ قُشُبُ

Ve **قَشُبَ قَشابةً** olmuştur. Ve Sa‘leb dedi: **قَشُبَ الثوبُ**: yenilendi ve temizlendi. Ve bir kılıç
**قَشِـيبٌ**: cilâ ile yeni ahitli (yeni parlatılmış). Ve yeni olan her şey: **قَشيبٌ**dur; Lebîd dedi:
فالماءُ يَجْلُو مُتُونَهُنَّ، كما  *  يَجْلُو التلاميذُ لُؤْلُؤاً قَشِـبا

Ve **القِشْبُ**: **الـمَقِرَ**e benzeyen bir bitkidir (1)
(1 “**يشبه المقر**” sözü: asıl ve el-Muḥkem’de **المقر** (kāf ve râ ile) böyledir; o, vezin ve mana olarak **الصبر**dır. El-Kāmûs’ta **المغد** (mu‘ceme **الغين** ve **الدال** ile) vâki olmuştur; o, bir tahriftir; şârih ona dikkat etmemiştir; bunu, iki maddeye müracaatla sana görünür.) ; ortasından bir çubuk yükselir; uzadığı zaman, rutubetinden dolayı aşağı sarkar; ve başında, onunla yırtıcı kuşların öldürüldüğü bir meyve vardır.

Ve **القِشْبة**: insanlardan aşağı olan; Yemânîcedir. Ve **القِشْبةُ**: maymun yavrusu; İbn Düreyd dedi: onun sıhhatini bilmiyorum; doğru olan **القِشَّةُ**dir; onun zikri gelecektir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القشب: الخلط، وكل ما خلط، فقد قشب وكذلك كل شيء يخلط به شيء يفسده، تقول: قشبته وأنشد الأصمعي للنابغة الذبياني:
  فبت كأن العائدات فرشنـنـي                      هراسا به يعلى فراشي ويقشب يقال القشب: سقى السم، وخلطه بالطعام. والمنقول عن ابن الأعرابي: القشب: خلط السم وإصلاحه حتى ينجع في البدن ويعمل. وقشب الطعام يقشبه قشبا، وهو قشيب. وقشبه، أي مشددا: خلطه بالسم. ونسر قشيب: قتل بالغلثي، أو خلط له في لحم يأكله سم، فإذا أكله قتله فيؤخذ ريشه. قال أبو خراش الهذلي:
  به ندع الكمى على يديه                      يخر تخاله نسرا قشيبا

  عن أبي عمرو: قشبت للنسر: هو أن تجعل السم على اللحم حتى يأكله فيموت، فيؤخذ ريشه، وقشب له: سقاه السم، وقشبه قشبا: سقاه السم. القشب: الإصابة بالمكروه من القول والمستقذر في نسختنا بالجر على أنه عطف عى المكروه، وصوابه بالرفع، والتقدير: والقشب المستقذر، بدليل ما يأتي؛ يقال: قشب الشيء، واستقشبه: استقذره: ويقال: ما أقشب بيتهم، أي: ما أقذر ما حوله من الغائط: وقشب الشيء: دنس، وكل قذر: قشب وقشب. وقشب الشيء: دنسه. القشب: الإفتراء يقال: قشبنا، أي: نهانا عن أمر لم يكن فينا،وأنشد:
  قشبتنا بفعال لست تـاركـه                      كما يقشب ماء الجمة الغرب القشب: اكتساب الحمد، وعليه اقتصر في بعض الأصول، وصوابه كما في نسختنا زيادة أو الذم، ومثله في الصحاح، وهو قول الفراء، وحكى عنه أبو عبيد كالاقتشاب يقال: قشب، واقتشب. القشب أيضا:الإفساد وكل شيء يخلط به شيء يفسده، تقول: قشبته وقد تقدم.
 ومن المجاز، القشب: اللطخ بالشيء، يقال: قشبه بالقبيح، قشبا لطخه. وفي نسخة أخرى هنا زيادة قوله: كالتقشيب، وهو وارد في كلامهم. من المجاز، القشب: التعيير، وذكر الرجل بالسوء. وقد وجد في بعض النسخ: التعبير، بالموحدة، وهو خطأ. في حديث عمر، رضي الله عنه، قال لبعض بنيه:  قشبك المال  من القشب، وهو الإفساد، وإزالة العقل، أي أفسدك، وذهب بعقلك. القشب: صقل السيف، يقال: قشبه: إذا جلاه وصقله، وفعل الكل قشب يقشب، كضرب يضرب.
 والقشب، بالكسر: النفس، وسيأتي.
 والقشب: والد مالك بن بحينة هكذا في نسختنا  بن  من غير ألف، وصوابه  ابن  لكون بحينة أمه. قال شيخنا: والمعروف أن القشب جد لعبد الله، وبحينة زوجة مالك، لا والدته ولا والده، لأنه عبد الله بن مالك بن القشب، وسيأتي في ب ح ن.
 القشب: نبات كالمغد يسمو من وسطه قضيب، فإذا طال، تنكس من رطوبته، وفي رأسه عقدة يقتل بها سباع الطير. القشب: الصدأ على الحديد. في حديث عمر، رضي الله عنه:  اغفر للأقشاب  جمع قشب، وهو من لا خير فيه. ومن ذلك قولهم: رجل قشب، وقد تقدم. القشب: السم، ويحرك، والجمع أقشاب. يقال: قشبت النسر، وهو أن تجعل السم على اللحم حتى يأكله، فيموت فيؤخذ ريشه. وقشب له: سقاه السم، وقشبه قشبا: سقاه السم، وقد تقدم قريبا. وسيف قشيب أي: مجلو، وعبارة الصحاح: حديث عهد بالجلاء؛ ومثله في فصيح ثعلب سيف قشيب: صدئ وعبارة الأساس: قذر، وفيه قشب: أي قذز، ضد. والقشيب: قصر باليمن. القشيب: الجديد، والخلق، كالقشب والقشيبة، ضد. القشيب: الأبيض، والنظيف يقال: ثوب قشيب، وريطة قشيب، أيضا والجمع قشب. قال ذو الرمة:
  كأنها خلل موشية قشب وقد قشب، ككرم، قشابة، وقال ثعلب: قشب الثوب: جد ونظف. وسيف قشيب: حديث عهد بالجلاء. وكل شيء جديد:قشيب، قال لبيد:
  فالماء يجلو متونهن كما                      يجلو التلاميذ لؤلؤا قشبا والقشبة بالكسر: الرجل الخسيس الدنيء الذي لا خير عنده، يمانية.

  القشبة: ولد القرد قال ابن دريد: ولا أدري ما صحته، والصحيح: القشة، وسيأتي ذكره. وقشاب كغراب: ع. في حديث: أنه مر النبي، صلى الله عليه وسلم، وعليه قشبانيتان بالضم، أي: بردتان خلقان، وفي نسخة: خلقتان، وقيل جديدتان، كما في النهاية. القشيب من الأضداد. حاصل كلام الزمخشري في الفائق، وابن الأثير في النهاية: أن قول الزاعم: إن بالكسر القشبان جمع قشيب، وإن القشبانية منسوبة إليه، أي: إلى الجمع، خارج عن القياس، غير مرضى من القول، ولا معول عليه؛ لأن الجمع لا ينسب إليه، ولكنه بناء مستطرف للنسب، كالأنبجاني. والقاشب: الخياط الذي يلقط أقشابه، وهي عقد الخيوط، ببزاقه إذا لفظ بها والقاشب: الذي قشبه ضاو، وهو الضعيف النفس. وقشبني ريحه: آذاني، كقشبني تقشيبا،:كأنه قال: سمني ريحه. وجاء في الحديث:  أن رجلا يمر على جسر جهنم، فيقول:يا رب، قشبني ريحها، وأحرقني ذكاؤها  معناه: سمنى. وكل مسموم: قشيب، ومقشب. كذا في النهاية. وفي التوشيح: قشبه الدخان: ملأ خياشيمة، وأخذ بكظمة. انتهى. وروى عن عمر:  أنه وجد من معاوية، رضي الله عنهما، ريح طيب، وهو محرم، فقال: من قشبنا?  أراد أن ريح الطيب على هذه الحال مع الإحرام ومخالفة السنة قشب، كما أن ريح النتن قشب، وكل قذر: قشب، وقشب. من المجاز: رجل مقشب، كمعظم، أي: ممزوج الحسب باللؤم غير خالص. ومما لم يذكره المصنف: القشب، بالكسر: اليابس الصلب. وقشب الطعام، بالكسر: ما يلقى منه مما لا خير فيه. وعن ابن الأعرابي: القاشب: الذي يعيب الناس بما فيه، يقال: قشبه بعيب نفسه. وقال غيره:و قشبه بشر: إذا رماه بعلامة من الشر يعرف بها. ولم يذكر المصنف  نسر قشيب  وهو في مصنفات الغريب، وقد قدمنا شرحه.

##### Türkçe

**القشب**: karıştırma; ve karıştırılan her şey; artık **قشب** olmuştur; yine bunun gibi, kendisiyle bir şey karıştırılan her şey onu bozar; dersin ki: **قشبته**. Ve el-Asmaʿî, en-Nâbiğa ez-Zubyânî’den inşad etti:
  “Geceledim; sanki dönenler beni sermişler                      bir **هراس** ile; onunla döşeğim yükselir ve **يقشب**.”
Denilir: **القشب**: zehri içirdi; ve onu yiyecekle karıştırdı. İbnü’l-Aʿrâbî’den nakledilen: **القشب**: zehri karıştırmak ve onu, bedende tesir edip işleyecek şekilde düzeltmek. Ve **قشب الطعام يقشبه قشبا**; o, **قشيب**tir. Ve **قشبه**; yani şeddeli: onu zehirle karıştırdı. Ve **نسر قشيب**: **الغلثي** ile öldürülmüş; yahut ona, yiyeceği etin içine zehir karıştırılmıştır; onu yiyince onu öldürür; böylece tüyü alınır. Ebû Harâş el-Huzelî dedi:
  “Onunla yiğidi iki eli üzerine bırakırız                      düşer; onu **نسرا قشيبا** sanırsın.”

Ebû ʿAmr’dan: **قشبت للنسر**: zehri etin üzerine koymandır; ta ki onu yesin de ölsün; böylece tüyü alınır. Ve **قشب له**: ona zehir içirdi. Ve **قشبه قشبا**: ona zehir içirdi. **القشب**: sözden hoşlanılmayanla ve iğrenç olanla isabet etme; nüshamızda cer ile, hoşlanılmayana atıf olmak üzere; doğrusu ref ile; takdir: ve **القشب** olan iğrenç; gelecek olana delil olarak. Denilir: **قشب الشيء** ve **استقشبه**: onu iğrenç gördü. Ve denilir: **ما أقشب بيتهم**; yani: etrafındaki dışkıdan ne kadar da pis! Ve **قشب الشيء**: kirlendi. Ve her pislik: **قشب** ve **قشب**. Ve **قشب الشيء**: onu kirletti. **القشب**: iftira; denilir: **قشبنا**; yani: bizde olmayan bir işten bizi men etti. Ve inşad edildi:
  “Bizi, terk etmeyeceğin fiillerle **قشبتنا**                      nasıl ki batı, havuzun suyunu **يقشب**.”
**القشب**: övgü kazanma; bazı asıllarda bununla yetinildi; doğrusu, nüshamızdaki gibi, “yahut yergi” ziyadesidir; bunun benzeri **الصحاح**’tadır; bu, el-Ferrâ’nın sözüdür. Ebû ʿUbeyd ondan, **كالاقتشاب** olarak nakletti; denilir: **قشب** ve **اقتشب**. **القشب** ayrıca: bozma; ve kendisiyle bir şey karıştırılan her şey onu bozar; dersin ki: **قشبته**; ve geçti.
Ve mecazdan: **القشب**: bir şeyle lekelenme; denilir: **قشبه بالقبيح**; **قشبا**: onu lekeledi. Başka bir nüshada burada, “**كالتقشيب**” sözü ziyade edilmiştir; ve bu, onların sözünde vârid olmuştur. Mecazdan: **القشب**: ayıplama; ve adamı kötülükle anma. Bazı nüshalarda: **التعبير** (muvahhada ile) bulunmuştur; bu hatadır. Ömer’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun, oğullarından birine dedi: **قشبك المال**; **القشب**’tandır; o da bozmadır ve aklı gidermedir; yani: seni bozdu ve aklını götürdü. **القشب**: kılıcı parlatma; denilir: **قشبه**: onu cilalayıp parlattığında. Ve fiil bütünü: **قشب يقشب**; **ضرب يضرب** gibi.
Ve **القشب** (kesre ile): nefis; ileride gelecek.
Ve **القشب**: Mâlik b. Buhayna’nın babası; nüshamızda böyle: **بن** elifsiz; doğrusu **ابن**’dir; çünkü Buhayna onun annesidir. Şeyhimiz dedi: bilinen, **القشب**’ın Abdullah’a dede olduğudur; ve Buhayna, Mâlik’in eşidir; ne annesidir ne de babasıdır; çünkü o, Abdullah b. Mâlik b. **القشب**’tır; ve **ب ح ن**’de gelecek.
**القشب**: **المغد** gibi bir bitki; ortasından bir dal yükselir; uzayınca, rutubetinden dolayı aşağı sarkar; başında bir düğüm vardır; onunla yırtıcı kuşlar öldürülür. **القشب**: demir üzerindeki pas. Ömer’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun: **اغفر للأقشاب**; **قشب**’ın cemidir; o da kendisinde hayır olmayan kimsedir. Bunun cümlesinden onların sözü: **رجل قشب**; ve geçti. **القشب**: zehir; ve harekelenir; cem‘i **أقشاب**. Denilir: **قشبت النسر**; o, zehri etin üzerine koymandır; ta ki onu yesin; sonra ölür; böylece tüyü alınır. Ve **قشب له**: ona zehir içirdi. Ve **قشبه قشبا**: ona zehir içirdi; az önce geçti. Ve **سيف قشيب**; yani: cilalı. **الصحاح**’ın ibaresi: cilalanmaya yeni uğramış; bunun benzeri **فصيح ثعلب**’dadır: **سيف قشيب**: paslı. **الأساس**’ın ibaresi: pis; ve onda: **قشب**; yani: pis oldu; zıddı. Ve **القشيب**: Yemen’de bir kasır. **القشيب**: yeni; ve eski; **القشب** ve **القشيبة** gibi; zıdd. **القشيب**: beyaz ve temiz; denilir: **ثوب قشيب** ve **ريطة قشيب**; ayrıca; cem‘i **قشب**. Zü’r-Rumme dedi:
  “Sanki o, süslü deliklerdir; **قشب**.”
Ve **قشب** ( **كرم** gibi): **قشابة**. Saʿleb dedi: **قشب الثوب**: yeni oldu ve temizlendi. Ve **سيف قشيب**: cilalanmaya yeni uğramış. Ve her yeni şey: **قشيب**. Lebîd dedi:
  “Su, sırtlarını cilalar; nasıl ki                      öğrenciler, **قشبا** inciyi cilalar.”
Ve **القشبة** (kesre ile): kendisinde hayır olmayan aşağılık, değersiz adam; Yemenîdir.

**القشبة**: maymun yavrusu. İbn Düreyd dedi: onun sıhhatini bilmiyorum; doğru olan: **القشة**’dir; zikri gelecek. Ve **قشاب** ( **غراب** gibi): bir yer adı. Hadîste: Peygamber, sallallahu aleyhi ve sellem, geçti; üzerinde **قشبانيتان** (zamme ile) vardı; yani: iki eski **بردة**. Bir nüshada: iki eskimiş. Ve denildi: iki yeni; **النهاية**’de olduğu gibi. **القشيب** zıtlardandır. Zemahşerî’nin **الفائق**’teki ve İbnü’l-Esîr’in **النهاية**’deki sözünün hâsılı: iddia edenin “kesre ile **القشبان** **قشيب**’in cemidir ve **القشبانية** ona nisbetlidir; yani ceme” sözü, kıyasın dışındadır; sözden razı olunmuş değildir; ve ona dayanılmaz; çünkü ceme nisbet edilmez; fakat bu, nisbet için garip bir binadır; **كالأنبجاني** gibi. Ve **القاشب**: **أقشاب**ını toplayan terzi; onlar, iplik düğümleridir; onları, ağzından attığında tükürüğüyle (toplar). Ve **القاشب**: **قشبه**’si zayıf olan; o da nefsi zayıf olandır. Ve **قشبني ريحه**: bana eziyet etti; **قشبني تقشيبا** gibi; sanki dedi ki: kokusu beni zehirledi. Hadîste geldi: **أن رجلا يمر على جسر جهنم، فيقول:يا رب، قشبني ريحها، وأحرقني ذكاؤها**; manası: beni zehirledi. Ve her zehirlenmiş: **قشيب** ve **مقشب**. **النهاية**’de böyle. **التوشيح**’te: **قشبه الدخان**: burun deliklerini doldurdu ve boğazını sıktı. Bitti. Ömer’den rivayet edildi: Muâviye’den, Allah ikisinden de razı olsun, güzel koku kokusu buldu; o ihramlı idi; dedi: **من قشبنا?**; muradı: ihramla beraber bu hâl üzere güzel koku kokusu ve sünnete muhalefet **قشب**’tır; nasıl ki pis koku **قشب**’tır; ve her pislik: **قشب** ve **قشب**. Mecazdan: **رجل مقشب** ( **معظم** gibi); yani: soyu, alçaklıkla karışmış; hâlis değildir. Musannifin zikretmediği şeylerden: **القشب** (kesre ile): kuru, sert. Ve **قشب الطعام** (kesre ile): ondan atılan, kendisinde hayır olmayan şey. İbnü’l-Aʿrâbî’den: **القاشب**: kendisinde olanla insanları ayıplayan; denilir: **قشبه بعيب نفسه**. Başkası dedi: ve **قشبه بشر**: onu, kendisiyle bilinen bir şer alametiyle attı. Musannif, **نسر قشيب**’i zikretmedi; o, garîb musanneflerinde vardır; ve biz onun şerhini öne aldık.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَشْبٌ
1 قَشْبٌ ذ signifies The act of mixing. (S, Mgh, O, K.) You say, قَشَبَ, aor. قَشِبَ , inf. n. قَشْبٌ, He mixed. (K.) And قُشِبَ, said of anything, It was mixed. (M.) ― -b2- And قَشَبَهُ, aor. and inf. n. as above, He corrupted, or vitiated, it: (K, TA:) or he mixed it (i. e. anything) with a thing that corrupted, or vitiated, it. (TA.) ― -b3- [Hence,] قَشَبَ الطَّعَامَ, (S, M,) aor. and inf. n. as above, (M,) He poisoned the food; (S;) he mixed the food with poison; as also ↓ قشّبهُ: (M, TA:) or قَشَبَ signifies he mixed poison, and so prepared it that it should take effect upon the body. (IAar, TA.) ― -b4- And قَشَبَهُ, (S, O, K,) aor. as above, (K,) and so the inf. n., He gave him poison to drink; (S, O, K;) and (TA) so لَهُ ↓ قشّب. (M, TA.) And قَشَبَ النَّسْرَ He put poison on flesh- meat for the vulture, that he might eat it and die, and he might take his feathers. (AA, TA.) ― -b5- And [hence] قَشَبَنِى رِيحُهُ; (K, TA;) and (TA) ريحه ↓ قَشَّبَنِى, inf. n. تَقْشِيبٌ; (S, TA;) His, or its, odour annoyed me: (S, K, TA:) as though meaning it poisoned me. (S, TA.) قَشَبَهُ and ↓ قشّبهُ both signify He, or it, annoyed him. (Mgh.) And قَشَبَهُ الدُّخَانُ means The smoke annoyed him by its odour; and oppressed, or overpowered, him. (O.) قَشْبٌ [in a case of this kind], (O, K,) as inf. n. of قَشَبَ, aor. قَشِبَ , (K,) means The affecting [a person] with what is displeasing, or hateful, and with what is deemed unclean, or filthy: (O, K: [in the former القَشْبُ is expl. by the words الاصابةُ بما يُكْرَهُ ويُسْتَقْذَرُ; which, as well as what here follows, shows that an assertion in the TK (copied from the TA, and adopted by Freytag) respecting the explanation in the K, is erroneous:]) and hence the saying of 'Omar, when he perceived the odour of perfume from Mo'لwiyeh when the latter was a pilgrim, مَنْ قَشَبَنَا [i. e. Who has affected us with what is displeasing &c.?]; likening the odour of perfume in this case to a stink. (O.) ― -b6- قَشْبٌ also signifies The depriving [one] of reason; (K, TA;) from the same word as signifying the act of “ corrupting, ” or “ vitiating: ” (TA:) and its verb is قَشَبَ, aor. قَشِبَ . (K, TA.) 'Omar said to one of his sons, قَشَبَكَ المَالُ (M, O, TA) i. e. Wealth has deprived thee of thy reason: (M:) or has corrupted, or vitiated, thee, and deprived thee of thy reason. (O, TA.) ― -b7- And قَشَبَهُ, (S, M, O, K,) aor. as above, (K,) and so the inf. n., (M, K,) (assumed tropical:) He spoke evil of him: (S, O:) (tropical:) he aspersed him, or upbraided him, (M, K, TA,) بِشَىْءٍ with a thing; (K, TA;) and so ↓ قشّبهُ, inf. n. تَقْشِيبٌ: (accord. to some copies of the K, and said in the TA to be agreeable with usage:) and (tropical:) he reproached him with disgraceful conduct. (M, K, TA.) You say, قَشَبَهُ بِقَبِيحٍ (tropical:) He charged, or upbraided, him with something bad, evil, abominable, or foul. (S, O, TA.) And قَشَبَهُ بِشَرٍّ (assumed tropical:) He cast upon him an evil imputation that was a mark whereby he should, or would, be known. (M, TA.) And قَشَبَهُ بِعَيْبِ نَفْسِهِ (assumed tropical:) He imputed to him, or charged him with, his own vice, or fault. (IAar, TA.) And قَشَبَنَا (assumed tropical:) He reproached, or upbraided, us with, or accused us of, a thing that was not in us: (O:) [or] he commanded us to forbear from a thing that was not in us. (TA.) And قَشَبَ, aor. and inf. n. as above, (assumed tropical:) He forged, or fabricated, a lie, or falsehood. (K, TA.) -A2- قَشَبَ اِلسَّيْفَ, (O, K,) aor. and inf. n. as above, (K,) He polished the sword; (O, K;) removed its قِشْب [i. e. rust]. (O.) -A3- And قَشَبَ, (S, M, K,) aor. and inf. n. as above; (M, K;) or قَشِبَ, with kesr; (O, as on the authority of Fr;) He (a man, S, M, O) gained, or acquired, praise or blame; (Fr, S, M, O, K;) as also ↓ اقتشب. (S, M, K.) -A4- قَشُبَ, (Th, M, K,) aor. قَشُبَ , inf. n. قَشَاَبةٌ, (K,) It (a garment, Th, M, TA) was new and clean: (Th, M, TA:) or it was white and clean. (K, TA.) ― -b2- And قَشُبَ, (thus written in my copy of the TA,) or قَشِبَ, (thus in a copy of the M,) It (a thing) was, or became, unclean, dirty, or filthy. (M, TA.)

قشّب
2 قشّب ذ : see the preceding paragraph, in five places. ― -b2- Also, He rendered a thing unclean, dirty, or filthy. (M, TA.)

مَا أَقْشَبَ بَيْتَهُمْ
4 مَا أَقْشَبَ بَيْتَهُمْ ذ How unclean, dirty, or filthy, is their tent or house! (O,) or, what surrounds their tent or house, by reason of the human excrement, or ordure! (TA.)

8 اـِقْتَشَبَ see 1, last sentence but two.

استقشبهُ
10 استقشبهُ ذ He deemed it (i. e. a thing) unclean, dirty, or filthy. (M, TA.)

قَشْبٌ
قَشْبٌ ذ inf. n. of قَشَبَ [q. v.] ― -b2- [The explanations of this word by Golius and Freytag, by the former as an epithet applied in two contr. senses to a sword, and by the latter as a subst. (from a misstatement in the TK mentioned above), are erroneous.]

قِشْبٌ
قِشْبٌ ذ Poison; (S, M, Mgh, O, K;) because consisting of things mixed together; (Mgh;) as also ↓ قَشَبٌ: (M, K:) pl. of the former أَقْشَابٌ. (S, M.) ― -b2- And [hence, app.,] A certain plant, (M, O, K,) resembling the مَقِر, (M, [which is generally said to mean the aloe, and by AHn to be a certain plant consisting of leaves without branches, agreeably with what follows, in the O and K resembling the مَفْد,]) from the middle whereof there rises a stalk, which, when it grows tall, bends down its top by reason of its succulence, or suppleness; having upon its head a fruit (ثَمَرَةٌ, M, O, [in the TA عقدة,]) with which birds of prey are killed, (M, O,) being poisoned therewith by its being put into flesh and thrown where they alight: he who prepares it stops up his nose; if he do not, it injures him; and people fear to pasture their cattle near to the places of its growth lest the animals should come in contact with it and should break it or bruise it and it should exhale its odour upon them and kill them: thus says AHn, on the authority of some one or more of the Arabs of the desert, of the Sarلh (السَّرَاة). (O.) ― -b3- And Anything unclean, dirty, or filthy; as also ↓ قَشَبٌ: (M, TA:) or anything that is deemed unclean, dirty, or filthy. (Mgh.) ― -b4- Rust (K, TA) upon iron: (TA:) or dirt upon a sword. (A, TA.) ― -b5- The refuse, that is thrown away, as being of no good, of طَعَام [i. e. wheat, or other food]. (M, TA.) ― -b6- See also [the pl.] أَقْشَابٌ, voce قَاشِبٌ. ― -b7- Also, i. e. قِشْبٌ A man in whom is no good; (K, TA;) and (TA) so قِشْبٌ خِشْبٌ; (S, M, O, TA;) or this means with whom is no good: the latter word is an imitative sequent. (TA in art. خشب.) [See also قِشْبَةٌ.] ― -b8- And Dry, or tough, and hard. (M, TA. [Like قَسْبٌ.]) -A2- And القِشْبُ signifies The نَفْس [here meaning جَسَد, i. e. body, as is shown below, voce قَاشِبٌ]. (O, K.)

قَشَبٌ
قَشَبٌ ذ : see قِشْبٌ, in two places.

قَشِبٌ
قَشِبٌ ذ : see قَشِيبٌ.

قِشْبَةٌ
قِشْبَةٌ ذ A low, vile, ignoble, or mean, man, (IDrd, M, O, K, TA,) possessing no good: (TA:) of the dial. of El-Yemen. (IDrd, M, O, TA.) [See also قِشْبٌ, last quarter.] ― -b2- And The young one of the ape, or of the monkey: (M, O, K:) so, IDrd says, some assert; (O;) but he doubted its correctness; (M, O, TA;) and the right word is قِشَّةٌ. (M, TA.)

قَشِيبٌ
قَشِيبٌ ذ Food mixed with poison: (M, TA:) and anything poisoned; as also ↓ مُقَشَّبٌ. (Nh, TA.) [Hence,] نَسْرٌ قَشِيبٌ A vulture for which poison is mixed in flesh-meat, which he eats, and which kills him; and then his feathers are taken: (S, O:) a vulture killed by means of غَلْثَى [q. v.]. (M, TA.) -A2- And White, (O, K,) and clean. (K.) ― -b2- And, (S, M, O, K,) as also ↓ قَشِبٌ, (M,) New: (S, M, O, K:) ― -b3- and Old, and worn-out: (M, O, K:) thus having two contr. meanings: (O, K:) the former used alike as masc. and fem.; applied to a garment; and its pl. is قُشُبٌ [and by contraction قُشْبٌ, mentioned by Golius on the authority of Meyd]. (M.) ― -b4- And the former, applied to a sword, (S, O, K,) Polished: (K:) or recently polished: (S, O:] ― -b5- and, (O, K,) so applied, (A, O, K,) Rusty: (O, K:) or dirty: (A:) thus, again, having two contr. meanings. (O, K)

قُشْبَانِيَّتَانِ
قُشْبَانِيَّتَانِ ذ (occurring in a trad., O) Two old and worn-out [garments of the kind called] burdehs (بُرْدَتَانِ): (O, K, TA:) or, as some say, new: (Nh, TA:) the assertion that قُشْبَانٌ is a pl. of قَشِيبٌ, and that قُشْبَانِيَّةٌ is a rel. n. from this pl., is one upon which no reliance is to be placed, (O, K,) for a rel. n. is not formed from a pl. [unless from a pl. of the class of أَنْصَارٌ]: it is an innovated form of rel. n. (O.)

قَاشِبٌ
قَاشِبٌ ذ [act. part. n. of قَشَبَ; Mixing: &c.]. ― -b2- One who imputes to others, or charges them with, vices, or faults, that are in himself. (IAar, TA.) ― -b3- And A tailor (O, K) who ejects his ↓ أَقْشَاب, i. e. the knots of the threads, [meaning who spits them out,] when he ejects them. (O.) -A2- And [A man] weak in respect of the body (ضَعِيفُ النَّفْسِ); (K, TA;) i. e. (TA) one whose قِشْب [meaning body] is weak, or emaciated; (O, TA;) by his فِشْب being meant his نَفْس [as syn. with جَسَد]. (O.)

مُقَشَّبٌ
مُقَشَّبٌ ذ Poison with which medicaments [or drugs] are mixed to render it potent. (Ham p. 331.) See also قَشِيبٌ, first sentence. ― -b2- And, (M, K,) or مُقَشَّبُ الحَسَبِ, (S,) (tropical:) A man whose grounds of pretension to respect are mixed (S, M, K, * TA) with ignobleness. (M, TA.)

##### Türkçe

**قَشْبٌ**
1 **قَشْبٌ** ذ karıştırma fiilini ifade eder. (S, Mgh, O, K.) Şöyle dersin: **قَشَبَ**, muzârîsi **قَشِبَ**, mastarı **قَشْبٌ**, o karıştırdı. (K.) Ve **قُشِبَ**, herhangi bir şey hakkında söylenir; o karıştırıldı. (M.) ― -b2- Ve **قَشَبَهُ**, muzârîsi ve mastarı yukarıdaki gibi, onu bozdu, yahut ifsat etti: (K, TA:) yahut onu (yani herhangi bir şeyi) onu bozan yahut ifsat eden bir şeyle karıştırdı. (TA.) ― -b3- [Bundan dolayı,] **قَشَبَ الطَّعَامَ**, (S, M,) muzârîsi ve mastarı yukarıdaki gibi, (M,) yemeği zehirledi; (S;) yemeği zehirle karıştırdı; bunun gibi ↓ **قشّبهُ** da: (M, TA:) yahut **قَشَبَ** şu manaya gelir: zehri karıştırdı ve onu beden üzerinde tesir edecek şekilde hazırladı. (IAar, TA.) ― -b4- Ve **قَشَبَهُ**, (S, O, K,) muzârîsi yukarıdaki gibi, (K,) ve mastarı da öyle, ona zehir içirdi; (S, O, K;) ve (TA) bunun gibi لَهُ ↓ **قشّب**. (M, TA.) Ve **قَشَبَ النَّسْرَ**: akbaba için ete zehir koydu; onu yesin ve ölsün ve onun tüylerini alsın diye. (AA, TA.) ― -b5- Ve [bundan dolayı] **قَشَبَنِى رِيحُهُ**; (K, TA;) ve (TA) ريحه ↓ **قَشَّبَنِى**, mastarı **تَقْشِيبٌ**; (S, TA;) onun, yahut onun, kokusu beni rahatsız etti: (S, K, TA:) sanki “beni zehirledi” manasındaymış gibi. (S, TA.) **قَشَبَهُ** ve ↓ **قشّبهُ** ikisi de “o, yahut o (şey), onu rahatsız etti” manasına gelir. (Mgh.) Ve **قَشَبَهُ الدُّخَانُ** demektir ki: duman onu kokusuyla rahatsız etti; ve onu sıktı, yahut bastırdı. (O.) **قَشْبٌ** [bu tür bir durumda], (O, K,) **قَشَبَ**’ın, muzârîsi **قَشِبَ** olan, mastarı olarak, (K,) şu manaya gelir: [bir kimseyi] hoş olmayan yahut nefret edilen şeyle ve necis yahut pis sayılan şeyle etkilemek: (O, K:) ve bundan dolayı, ‘Ömer’in, Mu‘âviye’den (o hacı iken) güzel koku kokusunu duyduğunda söylediği söz: **مَنْ قَشَبَنَا** [yani: bizi hoş olmayan vb. şeyle kim etkiledi?]; bu durumda güzel koku kokusunu bir kokuşmuşluğa benzeterek. (O.) ― -b6- **قَشْبٌ** ayrıca aklı gidermeyi ifade eder; (K, TA;) “bozma” yahut “ifsat etme” fiilini ifade eden aynı kelimeden: (TA:) ve onun fiili **قَشَبَ**, muzârîsi **قَشِبَ**’dır. (K, TA.) ‘Ömer oğullarından birine dedi ki: **قَشَبَكَ المَالُ** (M, O, TA) yani: mal senin aklını giderdi: (M:) yahut seni bozdu yahut ifsat etti ve aklını giderdi. (O, TA.) ― -b7- Ve **قَشَبَهُ**, (S, M, O, K,) muzârîsi yukarıdaki gibi, (K,) ve mastarı da öyle, (M, K,) (mecaz kabul edilerek:) onun hakkında kötü konuştu: (S, O:) (mecaz:) onu ayıpladı yahut yüzüne vurdu, (M, K, TA,) بِشَىْءٍ bir şey ile; (K, TA;) ve bunun gibi ↓ **قشّبهُ**, mastarı **تَقْشِيبٌ**: (K’nın bazı nüshalarına göre ve TA’da kullanıma uygun olduğu söylenerek:) ve (mecaz:) onu yüz kızartıcı davranışla kınadı. (M, K, TA.) Şöyle dersin: **قَشَبَهُ بِقَبِيحٍ** (mecaz:) onu kötü, şer, çirkin, iğrenç yahut pis bir şeyle itham etti, yahut yüzüne vurdu. (S, O, TA.) Ve **قَشَبَهُ بِشَرٍّ** (mecaz kabul edilerek:) ona, kendisiyle tanınacağı bir alâmet olan kötü bir isnadı attı. (M, TA.) Ve **قَشَبَهُ بِعَيْبِ نَفْسِهِ** (mecaz kabul edilerek:) ona kendi ayıbını yahut kusurunu isnat etti, yahut onunla itham etti. (IAar, TA.) Ve **قَشَبَنَا** (mecaz kabul edilerek:) bizde olmayan bir şeyle bizi kınadı yahut ayıpladı, yahut bizi onunla suçladı: (O:) [yahut] bizde olmayan bir şeyden sakınmamızı emretti. (TA.) Ve **قَشَبَ**, muzârîsi ve mastarı yukarıdaki gibi, (mecaz kabul edilerek:) bir yalanı uydurdu yahut düzmece yaptı. (K, TA.) -A2- **قَشَبَ اِلسَّيْفَ**, (O, K,) muzârîsi ve mastarı yukarıdaki gibi, (K,) kılıcı parlattı; (O, K;) onun **قِشْب**’ini [yani pasını] giderdi. (O.) -A3- Ve **قَشَبَ**, (S, M, K,) muzârîsi ve mastarı yukarıdaki gibi; (M, K;) yahut **قَشِبَ**, kesre ile; (O, Fr’den rivayetle;) o (bir adam, S, M, O) övgü yahut yergi kazandı, yahut edindi; (Fr, S, M, O, K;) bunun gibi ↓ **اقتشب** da. (S, M, K.) -A4- **قَشُبَ**, (Th, M, K,) muzârîsi **قَشُبَ**, mastarı **قَشَاَبةٌ**, (K,) o (bir elbise, Th, M, TA) yeni ve temiz oldu: (Th, M, TA:) yahut beyaz ve temiz oldu. (K, TA.) ― -b2- Ve **قَشُبَ**, (TA nüshamda böyle yazılı,) yahut **قَشِبَ**, (M’nin bir nüshasında böyle,) o (bir şey) necis, kirli yahut pis oldu, yahut oldu. (M, TA.)

**قشّب**
2 **قشّب** ذ : önceki paragrafın beş yerinde bak. ― -b2- Ayrıca, bir şeyi necis, kirli yahut pis kıldı. (M, TA.)

**مَا أَقْشَبَ بَيْتَهُمْ**
4 **مَا أَقْشَبَ بَيْتَهُمْ** ذ Ne kadar necis, kirli yahut pistir onların çadırı yahut evi! (O,) yahut, insan dışkısı yahut pisliği sebebiyle onların çadırını yahut evini kuşatan şey! (TA.)

8 **اـِقْتَشَبَ** 1’e bak, sondan iki önceki cümle.

**استقشبهُ**
10 **استقشبهُ** ذ Onu (yani bir şeyi) necis, kirli yahut pis saydı. (M, TA.)

**قَشْبٌ**
**قَشْبٌ** ذ **قَشَبَ**’ın mastarıdır [ona bak]. ― -b2- [Bu kelimenin Golius ve Freytag tarafından açıklamaları—birincisi tarafından kılıca iki zıt manada uygulanan bir sıfat olarak, ikincisi tarafından ise (yukarıda zikredilen TK’daki bir yanlış beyan sebebiyle) bir isim olarak—hatalıdır.]

**قِشْبٌ**
**قِشْبٌ** ذ Zehir; (S, M, Mgh, O, K;) çünkü birbirine karıştırılmış şeylerden oluşur; (Mgh;) bunun gibi ↓ **قَشَبٌ** da: (M, K:) birincinin çoğulu **أَقْشَابٌ**. (S, M.) ― -b2- Ve [bundan dolayı, görünüşe göre,] belirli bir bitki, (M, O, K,) **مَقِر**’e benzeyen, (M, [ki genellikle aloe manasına geldiği söylenir; ve AHn tarafından, aşağıda gelenle uyumlu olarak, O ve K’da **مَفْد**’e benzeyen, dalları olmaksızın yapraklardan oluşan belirli bir bitki olduğu söylenir,]) ortasından bir sap yükselir; o uzayınca, sulu oluşu yahut yumuşaklığı sebebiyle tepesini aşağı eğer; başında bir meyve (**ثَمَرَةٌ**, M, O, [TA’da **عقدة**,]) vardır; onunla yırtıcı kuşlar öldürülür, (M, O,) onunla zehirlenerek; etin içine konulup onların konduğu yere atılmasıyla: onu hazırlayan kimse burnunu tıkar; eğer tıkamazsa ona zarar verir; ve insanlar, hayvanların ona temas edip onu kırması yahut ezmesi ve onun kokusunu üzerlerine salıp onları öldürmesi korkusuyla, onun bittiği yerlere yakın hayvanlarını otlatmaktan çekinirler: AHn böyle söyler; Sarâh’ın (**السَّرَاة**) çöl Araplarından bir veya daha fazlasının rivayetiyle. (O.) ― -b3- Ve necis, kirli yahut pis olan herhangi bir şey; bunun gibi ↓ **قَشَبٌ** da: (M, TA:) yahut necis, kirli yahut pis sayılan herhangi bir şey. (Mgh.) ― -b4- Demir üzerindeki pas (K, TA): (TA:) yahut kılıç üzerindeki kir. (A, TA.) ― -b5- **طَعَام**’dan [yani buğdaydan yahut başka yiyecekten] faydasız diye atılan artık, döküntü. (M, TA.) ― -b6- Ayrıca [çoğul] **أَقْشَابٌ**’a bak, **قَاشِبٌ** maddesinde. ― -b7- Ayrıca, yani **قِشْبٌ**: içinde hayır olmayan bir adam; (K, TA;) ve (TA) bunun gibi **قِشْبٌ خِشْبٌ**; (S, M, O, TA;) yahut bu, kendisinde hayır olmayan (kimse) demektir: ikinci kelime taklitî bir ardıl kelimedir. (TA, خشب maddesinde.) [Ayrıca **قِشْبَةٌ**’ye bak.] ― -b8- Ve kuru, yahut sert ve katı. (M, TA. [**قَسْبٌ** gibi.]) -A2- Ve **القِشْبُ** **نَفْس**’i ifade eder [burada aşağıda, **قَاشِبٌ** maddesinde gösterildiği üzere **جَسَد**, yani beden manasında]. (O, K.)

**قَشَبٌ**
**قَشَبٌ** ذ : **قِشْبٌ**’e bak, iki yerde.

**قَشِبٌ**
**قَشِبٌ** ذ : **قَشِيبٌ**’e bak.

**قِشْبَةٌ**
**قِشْبَةٌ** ذ Alçak, rezil, soysuz yahut bayağı bir adam, (IDrd, M, O, K, TA,) hayır sahibi olmayan: (TA:) Yemen lehçesindendir. (IDrd, M, O, TA.) [Ayrıca **قِشْبٌ**’e bak, son çeyrek.] ― -b2- Ve maymunun yavrusu: (M, O, K:) IDrd der ki, bazıları böyle iddia eder; (O;) fakat o bunun doğruluğundan şüphe etti; (M, O, TA;) ve doğru kelime **قِشَّةٌ**’dir. (M, TA.)

**قَشِيبٌ**
**قَشِيبٌ** ذ Zehirle karıştırılmış yiyecek: (M, TA:) ve zehirlenmiş her şey; bunun gibi ↓ **مُقَشَّبٌ** da. (Nh, TA.) [Bundan dolayı,] **نَسْرٌ قَشِيبٌ**: etin içinde zehir karıştırılan, onu yiyen ve onunla ölen akbaba; sonra tüyleri alınır: (S, O:) **غَلْثَى** vasıtasıyla öldürülmüş bir akbaba. (M, TA.) -A2- Ve beyaz, (O, K,) ve temiz. (K.) ― -b2- Ve, (S, M, O, K,) bunun gibi ↓ **قَشِبٌ** de, (M,) yeni: (S, M, O, K:) ― -b3- ve eski, ve yıpranmış: (M, O, K:) böylece iki zıt manaya sahip: (O, K:) birincisi, bir elbiseye uygulanarak, erkek ve dişi için aynı şekilde kullanılır; ve onun çoğulu **قُشُبٌ**’dur [ve kısaltma ile **قُشْبٌ**, Golius’un Meyd’den rivayetle zikrettiği]. (M.) ― -b4- Ve birincisi, kılıca uygulanınca, (S, O, K,) parlatılmış: (K:) yahut yeni parlatılmış: (S, O:] ― -b5- ve, (O, K,) ona uygulanınca, (A, O, K,) paslı: (O, K:) yahut kirli: (A:) böylece yine iki zıt manaya sahip. (O, K)

**قُشْبَانِيَّتَانِ**
**قُشْبَانِيَّتَانِ** ذ (bir rivayette geçer, O) iki eski ve yıpranmış [**بُرْدَتَانِ** denilen türden] bürde: (O, K, TA:) yahut bazılarına göre yeni: (Nh, TA:) **قُشْبَانٌ**’ın **قَشِيبٌ**’in bir çoğulu olduğu ve **قُشْبَانِيَّةٌ**’nin bu çoğuldan yapılmış bir nisbe ismi olduğu iddiası, (O, K,) kendisine güvenilecek bir şey değildir; zira nisbe ismi bir çoğuldan yapılmaz [ancak **أَنْصَارٌ** sınıfından bir çoğuldan olursa başka]: bu, uydurulmuş bir nisbe ismi kalıbıdır. (O.)

**قَاشِبٌ**
**قَاشِبٌ** ذ [**قَشَبَ**’ın ism-i fâili; karıştıran: vb.]. ― -b2- Kendi nefsinde bulunan ayıpları yahut kusurları başkalarına isnat eden, yahut onları onunla itham eden kimse. (IAar, TA.) ― -b3- Ve bir terzi (O, K) ki ↓ **أَقْشَاب**’ını çıkarır; yani ipliklerin düğümlerini, [yani onları tükürüp atar,] onları çıkardığında. (O.) -A2- Ve [bir adam] beden bakımından zayıf (**ضَعِيفُ النَّفْسِ**); (K, TA;) yani (TA) **قِشْب**’i [beden manasında] zayıf yahut cılız olan; (O, TA;) onun **فِشْب**’i ile **نَفْس**’inin [**جَسَد** ile eş anlamlı olarak] kastedilmesi sebebiyle. (O.)

**مُقَشَّبٌ**
**مُقَشَّبٌ** ذ ilaçlara [yahut droglar’a] karıştırılıp onu etkili kılmak için kullanılan zehir. (Ham s. 331.) Ayrıca **قَشِيبٌ**’e bak, ilk cümle. ― -b2- Ve, (M, K,) yahut **مُقَشَّبُ الحَسَبِ**, (S,) (mecaz:) saygınlık iddiasının dayanakları (S, M, K, * TA) soysuzlukla karıştırılmış bir adam. (M, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَشَبَ
قَشَبَ I ( n. ac. قَشْب 1 )
a.  [ acc. &  Bi ], Mixed with.

b.  Poisoned.

c.  Corrupted, vitiated, demoralized.

d.  Injured, harmed; annoyed; displeased.

e.  [ acc. &  Bi ], Defiled, polluted with; aspersed, upbraided, reproached, charged with.

f.  Forged, fabricated a lie.

g.  Polished ( sword ).

h.  Acquired, merited ( praise, blame ). -

i.  Deprived of reason.

قَشُبَ
قَشُبَ U ( n. ac. قَشَاْبَة 22t ),
a.  Was bright ( sword ); was new, clean ( garment ).

قَشَّبَ
قَشَّبَ II ,
a.  see I (d) , ( e ).

c.  Poisoned, mixed with poison ( food ).

d.  [ La ], Poisoned ( person ).

e.  [ coll. ], Was cracked, chapped ( skin ).

تَقَشَّبَ
تَقَشَّبَ V ,
a.  Was rusty; rusted ( sword ).

b.  [ coll. ],  see II (e) .

اِقْتَشَبَ
اِقْتَشَبَ VIII ,
a.  see I (h) .

اِسْتَقْشَبَ
اِسْتَقْشَبَ X ,
a.  Deemed unclean.

قِشْب
قِشْب 2 , ( pl. أَقْشَاْب 38 ),
a.  Poison.

b.  A certain leafless plant.

c.  Rust.

d.  Dirt; refuse, rubbish.

e.  Worthless man.

f.  Dry, tough, hard.

g.  [ art. ], The body.

قِشْبَة
قِشْبَة 2t ,
a.  see 2 (e) .

قَشَب
قَشَب 4 ,
a.  see 2 (a) , ( d ).

c.  [ coll. ], Crack, chap.

قَشِب
قَشِب 5 ,
a.  see 25 (b) .

قَاْشِب
قَاْشِب 21 ,
a.  Mixer.

b.  Tailor.

c.  Weak.

قَشِيْب
قَشِيْب 25 ,
a.  Poisoned; mixed with poison.

b.  ( pl. قُشْب 3 ,  قُشُب 10 ), New; white.

c.  Bright, polished, shining ( sword ).

d.  Worn, old; rusty, dirty.

قُشْبَاْنِيَّة
قُشْبَاْنِيَّة 35yit ,
a.  Old, shabby clothing.

قَشَّبَ
N. P. قَشَّبَ II ,
a.  see 25 (a) .

مُقَشَّبُ الْحَسَب
مُقَشَّبُ الْحَسَب
a.  A man of mixed descent.

##### Türkçe

**قَشَبَ**
**قَشَبَ** I ( n. ac. **قَشْب** 1 )
a.  [ acc. &  Bi ], ile karıştırdı.

b.  Zehirledi.

c.  Bozdu, ifsat etti, ahlâken bozdu.

d.  Yaraladı, zarar verdi; rahatsız etti; hoşnutsuz etti.

e.  [ acc. &  Bi ], ile kirletti, bulaştırdı; ayıpladı, azarladı, kınadı, ile itham etti.

f.  Bir yalan uydurdu, düzmece yaptı.

g.  (kılıcı) parlattı.

h.  (övgü, yergi) kazandı, hak etti. -

i.  Akıldan mahrum etti.

**قَشُبَ**
**قَشُبَ** U ( n. ac. **قَشَاْبَة** 22t ),
a.  (kılıç) parlak oldu; (elbise) yeni, temiz oldu.

**قَشَّبَ**
**قَشَّبَ** II ,
a.  I (d) , ( e )’ye bak.

c.  Zehirledi, (yiyeceği) zehir ile karıştırdı.

d.  [ La ], (kişiyi) zehirledi.

e.  [ coll. ], (deri) çatladı, yarıldı.

**تَقَشَّبَ**
**تَقَشَّبَ** V ,
a.  Paslandı; (kılıç) paslandı.

b.  [ coll. ],  II (e)’ye bak.

**اِقْتَشَبَ**
**اِقْتَشَبَ** VIII ,
a.  I (h)’ye bak.

**اِسْتَقْشَبَ**
**اِسْتَقْشَبَ** X ,
a.  Pis saydı.

**قِشْب**
**قِشْب** 2 , ( pl. **أَقْشَاْب** 38 ),
a.  Zehir.

b.  Yaprak­sız belirli bir bitki.

c.  Pas.

d.  Kir; süprüntü, çöp.

e.  Değersiz adam.

f.  Kuru, sert, katı.

g.  [ art. ], Beden.

**قِشْبَة**
**قِشْبَة** 2t ,
a.  2 (e)’ye bak.

**قَشَب**
**قَشَب** 4 ,
a.  2 (a) , ( d )’ye bak.

c.  [ coll. ], Çatlak, yarık.

**قَشِب**
**قَشِب** 5 ,
a.  25 (b)’ye bak.

**قَاْشِب**
**قَاْشِب** 21 ,
a.  Karıştıran.

b.  Terzi.

c.  Zayıf.

**قَشِيْب**
**قَشِيْب** 25 ,
a.  Zehirlenmiş; zehir ile karıştırılmış.

b.  ( pl. **قُشْب** 3 ,  **قُشُب** 10 ), Yeni; beyaz.

c.  Parlak, parlatılmış, ışıldayan (kılıç).

d.  Eskimiş, eski; paslı, kirli.

**قُشْبَاْنِيَّة**
**قُشْبَاْنِيَّة** 35yit ,
a.  Eski, püskü giysi.

**قَشَّبَ**
N. P. **قَشَّبَ** II ,
a.  25 (a)’ya bak.

**مُقَشَّبُ الْحَسَب**
**مُقَشَّبُ الْحَسَب**
a.  Soyu karışık bir adam.
