# قشد (ق-ش-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B4%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ش - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%AF/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

القِشْدَةُ بالكسر: الثَفْلُ الذي يبقى في أسفل الزبْد إذا طُبخ مع السَويق ليتَّخذ سمناً.

##### Türkçe

**القِشْدَةُ** kesre ile: **الثَفْلُ**; **الزبْد**’in alt kısmında kalan şeydir; **السَويق** ile birlikte pişirildiğinde, **سمناً** edinilmek için.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%AF/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ش د
قشد ، شدق ، دقش ، شقد ، دشق .
قشد : قال الليث : يقال لِثُفْلِ السَّمْنِ القِشْدَةُ والقِلْدة .
وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم في قول العرب : إذا طَلَعت البَلْدة أُكِلَتِ القِشدة .
قال : وتسمَّى القشدة الإثرَ والخُلاصة والأُلاَقةَ .
قال : وسُمِّيَتْ أُلاقةً لأنها تَليقُ بالقِدر أي : تَلْزَقُ بأَسْفلِها حين يُصَفَّى السَّمن ويَبقى الإثْرُ مع شعَرٍ وعُود وغيرِ ذلك إن كان ويخرج السَّمن مُهذَّباً صافياً كأَنّه الخل .
أبو عبيد عن الكسائي : يقال لثُفْل السَّمْنِ القِلْدة والقِشدةُ بالدال والكُدادةُ ، وقد قشَدْنا القِشْدَة .
شقد : قال الليث : الشِّقْدَةُ : حشيشةٌ كثيرةُ الإهالة واللّبَنِ .
قال أبو منصور : لمْ أَسْمَع الشِّقْدَة لغير الليث وكأنه أراد القِشدة فقلبه كما يقال جذب وجبذ .
دقش : قال الليث : سألْتُ أَبا الدُّقَيش ؛ فقلت : ما الدَّقَشُ ؟ فقال : لا أَدرِي ، قلت : فما الدُّقَيْشُ ؟ قال : ولا هذا ، قلت : فاكْتَنَيْتَ بما لا تدري ما هُوَ . قال : إنما الكُنَى والأسماءُ علاماتٌ .
وقال ابنُ دُرَيد : قال أبو حاتم : السجزي : الدّقشة دُوَيْبَّةٌ رقْطَاء أصغرُ من العَظَاءَةِ قال : والدَّقْش عنده النقْشُ .
ورَوى أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : أبو الدُّقَيْشِ كنيةٌ واسمه الدَّقَش .
قلت : وهذا قريبٌ من قول أبي حاتم .
شدق : قال الليث : الشِّدْقُ : والشَّدْقُ لُغتان .
قال : والأَشدق العريضُ الشِّدْق الواسعُه والمائلُه أيَّ ذلك كان .
وقال غيره : رجُلٌ أَشدق إذا كان مُفَوَّهاً ذا بَيان ورجالٌ شُدْقٌ .
وقيل لعمرو بن سعيد : الأشدقُ لأنّه كان أحد خطباء العرب ، وجمْع الشدق شُدوق وأشداق ، والشَّدَقُ : سَعَةُ الشدقيْن .
ويقال : هو يتشدَّق في كلامه إذا توسَّع فيه وتَفَيْهَق ، وهو مذمومٌ وشدْقا الوادي ناحِيتاه .
دشق : أبو عبيد وغيره : بيْتٌ دَوْشَقٌ إذا كان ضخماً ، وَجملٌ دَوْشَقٌ إذا كان ضخماً فإذا كان سريعاً فهو دِمَشْقٌ .

##### Türkçe

ق ش د
قشد ، شدق ، دقش ، شقد ، دشق .

**قشد** : **الليث** dedi: **ثُفْلِ السَّمْنِ** için **القِشْدَةُ** ve **القِلْدة** denir.

**المنذري** bana **أبي الهيثم**’den, Arapların şu sözü hakkında haber verdi: “**طَلَعت البَلْدة** olduğu zaman **القِشدة** yenildi.”

Dedi: **القشدة** ayrıca **الإثرَ** ve **الخُلاصة** ve **الأُلاَقةَ** diye adlandırılır.

Dedi: **أُلاقةً** diye adlandırıldı; çünkü **القِدر**’e **تَليقُ** eder; yani, **السَّمن** süzülünce onun altına yapışır; ve **الإثْرُ** bir **شَعَرٍ** ve **عُود** ve bunun dışında şeylerle beraber kalır, eğer varsa; ve **السَّمن** arıtılmış, duru olarak çıkar; sanki o **الخل** gibidir.

**أبو عبيد**’den, **الكسائي**’den: **ثُفْل السَّمْنِ** için **القِلْدة** ve **القِشدةُ** ( **الدال** ile) ve **الكُدادةُ** denir; ve biz **القِشْدَة**’yi **قشَدْنا**.

**شقد** : **الليث** dedi: **الشِّقْدَةُ**: **الإهالة** ve **اللّبَنِ**’i çok olan bir ot.

**أبو منصور** dedi: **الشِّقْدَة**’yi **الليث**’ten başkası için işitmedim; sanki **القِشدة**’yi kastetti de onu ters çevirdi; nitekim **جذب** ve **جبذ** denildiği gibi.

**دقش** : **الليث** dedi: **أَبا الدُّقَيش**’e sordum; dedim ki: **الدَّقَشُ** nedir? Dedi: bilmiyorum. Dedim: peki **الدُّقَيْشُ** nedir? Dedi: bunu da (bilmiyorum). Dedim: bilmediğin şeyle künyelendin. Dedi: künyeler ve isimler ancak alâmetlerdir.

**ابنُ دُرَيد** dedi: **أبو حاتم** dedi: **السجزي**: **الدّقشة** benekli bir küçük hayvancıktır; **العَظَاءَةِ**’den daha küçüktür. Dedi: ve **الدَّقْش** onun yanında **النقْشُ**’tur.

**أبو العباس** **ابن الأعرابي**’den rivayet etti; dedi: **أبو الدُّقَيْشِ** bir künyedir; onun adı **الدَّقَش**’tır.

Dedim: bu, **أبو حاتم**’in sözüne yakındır.

**شدق** : **الليث** dedi: **الشِّدْقُ** ve **الشَّدْقُ** iki lugattır.

Dedi: **الأَشدق**; **الشِّدْق**’i geniş olan, **الواسعُه** ve **المائلُه** olan (kimsedir); bunlardan hangisi olursa olsun.

Başkası dedi: **رَجُلٌ أَشدق**; eğer **مُفَوَّهاً** olup **بَيان** sahibi ise; ve (çoğulu) **رجالٌ شُدْقٌ**.

Ve **عمرو بن سعيد**’e **الأشدقُ** denildi; çünkü o Arapların hatiplerinden biriydi. **الشدق**’ın çoğulu **شُدوق** ve **أشداق**’tır. **الشَّدَقُ**: iki **شدق**’ın genişliğidir.

Ve denir ki: o, sözünde **يتشدَّق** eder; yani onda genişler ve **تَفَيْهَق** eder; ve o yerilmiştir. Ve vadinin iki **شدْقا**’sı, onun iki yanıdır.

**دشق** : **أبو عبيد** ve başkaları: **بيْتٌ دَوْشَقٌ**; eğer iri ise; ve **جملٌ دَوْشَقٌ**; eğer iri ise; fakat eğer hızlı ise o **دِمَشْقٌ**’tur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القِشْدَة، بالكسر: حشيشة كثيرة اللبَن والإِهالَة. والقِشْدة: الزُّبْدَة الرقيقة؛ وقيل: هي ثُفْل السمْن، وقيل: هو الثفل الذي يبقى أَسفل الزبد إِذا طُبِخَ مع السويق ليتخذ سمناً. واقتشد السمن: جمعه. وقال أَبو الهيثم: إِذا طلعت البَلْدَةُ أُكِلَتِ القِشْدة. قال: وتسمى القشدةُ الإِثْرَ والخُلاصةَ والأُلاقَةَ، قال: وسميت أُلاقَةً لأَنها تَلِيقُ بالقِدْر تَلْزَقُ بأَسفلها يصفَّى السمن ويبقى الإِثر مع شعر وعود وغير ذلك إِن كان، ويخرج السمن صافياً مهذباً كأَنه الحَلُّ. الكسائي: يقال لثفل السمن: القِلْدَةُ والقِشْدَةُ والكُدادَةُ.

##### Türkçe

**القِشْدَة**, kesre ile: süt ve içyağı çok olan bir ot. Ve **القِشْدة**: ince kaymak; ve denildi ki: o, sade yağın tortusudur; ve denildi ki: o, **الزبد**’in altında kalan tortudur; **الزبد** **السويق** ile birlikte pişirilince sade yağ yapılmak için. Ve **اقتشد السمن**: onu topladı. Ve Ebû’l-Heysem dedi: **البَلْدَةُ** çıktığı zaman **القِشْدة** yenir. Dedi ki: ve **القشدةُ** **الإِثْرَ** ve **الخُلاصةَ** ve **الأُلاقَةَ** diye adlandırılır; dedi ki: ve **أُلاقَةً** diye adlandırıldı; çünkü o **القِدْر**e yapışır, onun altına yapışır; sade yağ süzülür ve **الإِثر** kıl ve çöp ve bunun dışındaki şeylerle birlikte kalır, eğer varsa; ve sade yağ berrak, arıtılmış olarak çıkar; sanki o **الحَلُّ** gibidir. el-Kisâî: sade yağın tortusuna denir: **القِلْدَةُ** ve **القِشْدَةُ** ve **الكُدادَةُ**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القشدة، بالكسر، الثفل يبقى أسفل الزبد إذا طبخ مع السويق والتمر. وفي المحكم، مع السويق ليتخذ سمنا، كالقشادة، بالضم، وقيل: هي ثفل السمن، القشدة: عشبة كثيرة اللبن والإهالة. القشدة: الزبدة الرقيقة، هكذا بالراء، وفي بعض الأمهات الدقيقة، بالدال. قلت وهذا الذي ذكره هو المعروف عند العامة الآن، والطاء لغة فيه. وقال أبو الهيثم: إذا طلعت البلدة أكلت القشدة. قال: وتسمى القشدة الإثر والخلاصة والألاقة، وعن الكسائي: يقال لثفل السمن: القلدة والقشدة والكدادة. وقشده لغة في قشطه. ومما يستدرك عليه: اقتشد السمن: جمعه.

##### Türkçe

**القشدة**, kesre ile: **السويق** ve **التمر** ile birlikte pişirildiği zaman **الزبد**’in altında kalan **الثفل**.

Ve **المحكم**’de: **السويق** ile birlikte, **سمنا** yapılmak için; **القشادة** gibi, damme ile. Ve denildi ki: o, **ثفل السمن**’dir.

**القشدة**: sütü ve **الإهالة**’si çok olan bir ot.

**القشدة**: ince **الزبدة**; işte böyle **بالراء** ile; bazı **الأمهات**’ta ise **الدقيقة** (şeklinde), **بالدال** ile.

Dedim: onun zikrettiği bu, şimdi avam yanında bilinen şeydir; ve **الطاء** onda bir dildir.

Ebû’l-Heysem dedi: **البلدة** çıktığı zaman **القشدة**’yi yedi.

Dedi: **القشدة**’ye **الإثر** ve **الخلاصة** ve **الألاقة** da denir.

Ve **الكسائي**’den: **ثفل السمن**’e **القلدة** ve **القشدة** ve **الكدادة** denir.

Ve **قشده**, **قشطه**’da bir dildir.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **اقتشد السمن**: onu topladı.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَشَدَهُ
1 قَشَدَهُ ذ i. q. كَشَطَهُ. (K.)

اقتشد
8 اقتشد ذ He collected clarified butter. (L.)

قِشْدَةٌ
قِشْدَةٌ ذ The dregs, or sediment, remaining at the bottom of fresh butter when it is cooked with meal of parched barley or wheat (سَوِيق) to be made into clarified butter: (S, M, L:) or the dregs, or sediment, remaining at the bottom of fresh butter when it is cooked with meal of parched barley or wheat (سويق) and with dates; as also ↓ قُشَادَةٌ: (K:) or the dregs, or sediment, of clarified butter: (Ks, L:) or (in the K, and) thin fresh butter: (L, K:) it is also called قِلْدَةٌ, and كُدَادَةٌ, (Ks, L,) and اـِثْرٌ, and أُلَاقَةٌ, and خُلَاصَةٌ; and remains at the bottom of the cooking-pot, after the butter has been clarified, mixed with hairs and pieces of wood &c. (AHeyth, L.) ― -b2- Also, A certain herb, abounding with milk (L, K) and grease. (L.)

قُشَادَةٌ
قُشَادَةٌ ذ : see قِشْدَةٌ.

##### Türkçe

قَشَدَهُ
1 **قَشَدَهُ** ذ i. q. **كَشَطَهُ**. (K.)

اقتشد
8 **اقتشد** ذ Arıtılmış tereyağını topladı. (L.)

قِشْدَةٌ
**قِشْدَةٌ** ذ Kavrulmuş arpa veya buğday unuyla (**سَوِيق**) arıtılmış tereyağı yapılmak üzere pişirildiğinde taze tereyağının dibinde kalan tortu yahut çökelti: (S, M, L:) yahut kavrulmuş arpa veya buğday unuyla (**سويق**) ve hurmayla pişirildiğinde taze tereyağının dibinde kalan tortu yahut çökelti; bunun gibi aşağıdaki **قُشَادَةٌ**: (K:) yahut arıtılmış tereyağının tortusu yahut çökeltisi: (Ks, L:) yahut (K’da ve) ince taze tereyağı: (L, K:) ona ayrıca **قِلْدَةٌ** ve **كُدَادَةٌ** (Ks, L,) ve **اـِثْرٌ** ve **أُلَاقَةٌ** ve **خُلَاصَةٌ** denir; ve tereyağı arıtıldıktan sonra, kıllar ve odun parçaları vb. ile karışmış olarak pişirme kabının dibinde kalır. (AHeyth, L.) ― -b2- Ayrıca, sütçe (L, K) ve yağca bol olan belirli bir ot. (L.)

قُشَادَةٌ
**قُشَادَةٌ** ذ : **قِشْدَةٌ**’ye bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%AF/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَشَدَ
قَشَدَ U ( n. ac. قَشْد 1 ),
a.  Uncovered, stripped.

قِشْدَة
قِشْدَة 2t ,
a.  Cream.

b.  A certain milky plant.

قُشَاْدَة
قُشَاْدَة 24t ,
a.  see 2t (a) .

##### Türkçe

قَشَدَ
قَشَدَ U (n. ac. **قَشْد** 1),
a. Açığa çıkardı, soydu.

قِشْدَة
قِشْدَة 2t,
a. Kaymak.

b. Belli bir sütlü bitki.

قُشَاْدَة
قُشَاْدَة 24t,
a. 2t (a)’ya bak.
