# قشر (ق-ش-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B4%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ش - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والشين والراء معهما
ق ش ر، ش ق ر، ر ش ق، ش ر ق، ر ق ش، ق ر ش مستعملات قشر: القَشْرُ: سحفك القِشْرَ عن ذيه أي عن صاحبه.
والأقشَرُ: الذي اشتدت حمرته كأن بشرته متغيرة .
وحية قَشْراءُ، وشجرة قَشْراءُ أيضاً إذا كان بعضها قُشِرَ وبعضها لم يُقْشَرُ.
والقُشْرَة والقُشَرَةُ: مطرة تَقشِرُ الحصى عن وجه الأرض.
ومطرة قاشِرةٌ: ذات قِشْرةٍ.
والقاشُورُ: المشؤوم.
ويقال: قَشَرَهُم أي شأمهم قال:
اصببْ عليهم سنةً قاشُورَهْ
والقُشارةُ: ما يُقْشَر من شجرة أو غيرها من شيء دقيق.
والقَشُورُ: اسم دواء.
والقِشْرةُ اسم للثوب، وكل ملبوس قِشْرٌ وقَشَرَ الرجل لباسه.
ولعنت القاشِرةُ والمقشُورةُ، وهي التي تَقشِر عن وجهِها ليصفوا اللون.
والأقْشَرُ من اللحاء: ما قد انقشَرَتْ عنه سجاءته العليا، قال:
حتى تلوى باللحاء الأَقْشَرِ
تلويةَ الخاتِن زبَّ المُعذرِ
وبنو قُشَيْرِ بن كعب من قيس، وبنو قِشْرٍ من عكلٍ.
شقر: شَقِرَ شَقَراً وشُقْرةً فهو أَشْقَرُ أي أحمر، ودم أشقَرُ أي صار علقاً لم يعله غبار.
ورجل أشقَريٌّ: منسوب إلى الأَشاقِرِ، وهم حي من اليمن.
والشَّقِرَةُ: هو السنجرف أي السخرنج، قال
عليه دماء البدن كالشِّقِراتِ
وبنو شَقِرةَ: قبيلة.
والشُّقّارَى: نبات.
والشَّقِرانُ: "داء يأخذ الزرع، وهو مثل الورس يعلو الأذنة ثم يصعد في الحب والثمر".
والشِّقْرِقانُ: طائر بأرض الحرم في منابت النخل كقدر الهدهد مرقط بحمرة وخضرة وسوادٍ وبياض.
والشِّقِرّاقُ: طائر فيه حمرة مخالطها خضرة.
رشق: الرَّشْقُ والخزق بالرمي، ورَشَقناهُم بالسهام رَشْقاً.
وإذا رمى أهل النضال ما معهم من السهام ثم عادوا، فكل شوط من ذلك رِشْقٌ.
والرَّشْقُ والرِّشْقُ لغتان، وهما صوت القلم إذا كتب به، قال موسى عليه السلام: " كأني برَشْقِ القلم في مسامعي حين جرى على الألواح بكتبه التوراة".
ويقال للغلام والجارية إذا كانا في اعتدال: إنه لرَشيقٌ، وإنها لرشيقةٌ، ومُرْشِقٌ ومُرْشِقَةٌ، ورَشُقَ رَشاقةً.
ورَشَقْتُ القوم ببصري، وأَرْشَقْتُ فنظرت أي طمحت ببصري فنظرت، قال ذو الرمة:
كما أَرْشَقَتْ من تحت أرطى صريمةً
شرق: شَرِقَ فلان بريقه، والشَّرَقُ بالماء كالغص بالطعام، وهو أن يقع في غير مساغه، يقال: أخذته شَرْقةٌ فكاد يموت.
وشَرِقَ شَرَقاً إذا اشتدت حمرته بدمٍ أو بحسن لون أحمر، قال:
وتَشْرَقُ بالقول الذي قد أذعته
وصريع شَرِقٌ بدمه.
والشَّرْقُ خلاف الغرب، والشُّروقُ كالطلوع، وشَرقَ يَشُرُقُ شُروقاً، ويقال لكل شيء طلع من قبل المَشْرِقِ. وأما المستعمل فللشمس والقمر، ويجيء في الأشعار حتى الكواكب.
والشَّرقيُّ: الأحمر من الصبغ.
والشرقيّ من الأرض والشجر ما تطلع عليه الشمس من لدن شروقها إلى نصف النهار، فإذا تجاوز فهو الغربي.
والجانب الشَّرقيّ: الصقع الذي يلي المشرِقَ.
واشتِقاقُ أيام التَّشريقِ من تشريقهم اللحم في الشمس بمنى.
ويقال: أخذ من شُروق الشمس وذلك وقت صلاته.
والمُشرِق: المنير، "وأَشرَقَتِ الأرض بنور ربها" أضاءت بنورٍ يسطع فيها، قال الشاعر:
أَشْرَقَتْ دارنا وطاب فنانـا		واسترحنا من الثقيل الفراش
والفناء ممدود فقصرها هنا.
وأَشرَقَ وجه فلان أي تلألأ حسناً من الفرح والجمال.
وشَرِقَ فلان أي صار لونه كالدم حياء وخجلاً.
والمَشْرَقَةُ: مُتَشَرَّقُ القوم في الشمس.
وفي الحديث: "لا تَشريقَ ولا جمعة إلا في مصرٍ جامع" وأشرَقَ القوم: صاروا في وقت شُروقِ الشمس.
وقوله تعالى: "فأخذتهم الصيحة مُشرِقينَ" أي حيث طلعت عليهم الشمس. والشَّرْقُ طائر بين الصقر والشاهين، يصيد، قال رؤبة:
أجدل أو شَرْقٌ من الشُرُوقِ
وشَرَقُ الموتى إذا ارتفعت الشمس عن الطلوع، وتقول: تلك ساعة شَرَقِ الموتى.
وشاة شَرْقاءُ: مشقوقة الأذنين نصفين.
قرش: القَرْشُ: الجمع من هاهنا وهاهنا، يضم بعضه إلى بعض، وسميت قُرَيشٌ لتجمعها إلى مكة حيث غلب عليها قصي بن كلاب، والنسبة إليهم قُرَشِيٌّ وقُرَيْشِيٌّ، قال:
بكلِّ قُرَيْشِيٍّ عليه مهابة
والمُقَرِّشَةُ: السنة الشديدة لاجتماع الناس وانضمام حواشيهم وقواصهم، ويجمع مُقَرِّشاتٍ، قال:
مُقَرِّشات الزمنِ المَحْذُورِ
وقَرَشْتُ واقتَرَشْتُ مثل كسبت واكتسبت.
والقِرْشُ: سمك بالحجاز يقال له: كلب الماء.
رقش: الأَرْقَشُ: لون فيه كدورة وسواد كلون الأفعى الرَّقْشاء، والجندب الأَرْقَشِ الظهر.
وشِقْشِقةٌ رَقْشَاءُ.
والتَّرقيشُ: الكتابة، ورَقَّشْتُ الكتاب: كتبته، قال مُرَقِّشٌ:
رَقَّشَ، في ظهرِ الأديمِ، قَلَمْ
وبه سمي مرقشاً والتَّرقيشُ: التّسطيرُ أيضاً.
والجلاد يَرقُشُ في ظهر المجلود إذا سطر فيه.
والتَّرقيش: الصخب والمعاتبة، قال رؤبة:
عاذل قد أولعتِ بالترقيشِ
والخباز يُرَقِّشُ الخبز بالمِرْقَشِ، وهو أصول الريش.
ورَقاشِ: حي من ربيعة.

##### Türkçe

**القاف** ve **الشين** ve **الراء** onlarla birlikte

ق ش ر، ش ق ر، ر ش ق، ش ر ق، ر ق ش، ق ر ش kullanımdadır. **قشر**: **القَشْرُ**: “**القِشْرَ**”i onun “ذيه”inden, yani sahibinden sıyırmandır.

Ve **الأقشَرُ**: kızıllığı şiddetlenen, sanki derisi değişmiş olan.

Ve **قَشْراءُ** yılan; ve **قَشْراءُ** ağaç da; eğer onun bir kısmı soyulmuş, bir kısmı soyulmamış ise.

Ve **القُشْرَة** ve **القُشَرَةُ**: yeryüzünün yüzünden çakılı soyan bir yağmur.

Ve **قاشِرةٌ** yağmur: **قِشْرةٍ** sahibi olan.

Ve **القاشُورُ**: uğursuz.

Ve denir: **قَشَرَهُم** yani onları uğursuz kıldı; dedi ki:
Üzerlerine **قاشُورَهْ** bir yıl dök

Ve **القُشارةُ**: ağaçtan veya başkasından soyulan ince bir şey.

Ve **القَشُورُ**: bir ilacın adıdır.

Ve **القِشْرةُ** elbisenin adıdır; ve her giyilen **قِشْرٌ**dür; ve adam elbisesini **قَشَرَ**.

Ve **القاشِرةُ** ve **المقشُورةُ** lanetlendi; o, rengin saflaşması için yüzünden soyan kadındır.

Ve kabuktan **الأقْشَرُ**: üst örtüsü ondan soyulmuş olan; dedi ki:
**الأَقْشَرِ** kabukla bükülür
sünnetçinin, sünnet edilenin “زبَّ”ını bükmesi gibi

Ve Kays’tan Ka‘b oğlu Kuşeyr’in oğulları; ve ‘Akl’dan **قِشْرٍ** oğulları.

**شقر**: **شَقِرَ** **شَقَراً** ve **شُقْرةً**; o halde o **أَشْقَرُ**dur, yani kırmızıdır. Ve **أشقَرُ** kan: yani pıhtı oldu, üzerine toz çıkmadı.

Ve **أشقَريٌّ** adam: **الأَشاقِرِ**e nispetlidir; onlar Yemen’den bir kabiledir.

Ve **الشَّقِرَةُ**: o, zencefre’dir; yani “السخرنج”; dedi ki:
Üzerinde bedenlerin kanları **الشِّقِراتِ** gibi

Ve **شَقِرةَ** oğulları: bir kabile.

Ve **الشُّقّارَى**: bir bitki.

Ve **الشَّقِرانُ**: “ekinleri tutan bir hastalık; o, ‘ورس’ gibidir; önce başakçığın üzerine çıkar, sonra taneye ve meyveye yükselir”.

Ve **الشِّقْرِقانُ**: Harem arazisinde, hurma bitim yerlerinde bir kuş; ibibik kadar; kırmızılık, yeşillik, siyahlık ve beyazlıkla beneklidir.

Ve **الشِّقِرّاقُ**: içinde, ona karışan yeşillikle birlikte bir kızıllık bulunan bir kuş.

**رشق**: **الرَّشْقُ** ve **الخزق** atışla delmedir; ve onları oklarla **رَشْقاً** **رَشَقناهُم**.

Ve atış ehli yanlarındaki okları atıp sonra döndüklerinde, bunun her devresi bir **رِشْقٌ**tur.

Ve **الرَّشْقُ** ve **الرِّشْقُ** iki lehçedir; ve ikisi, onunla yazıldığı zaman kalemin sesidir. Musa عليه السلام dedi: “Sanki levhalar üzerinde Tevrat’ı yazarken kalemin **رَشْقِ**i kulaklarımda (işitiliyor)”.

Ve oğlan ve kız için, ikisi de ölçülülükte olduklarında denir: o elbette **رَشيقٌ**tir; ve o elbette **رشيقةٌ**dir; ve **مُرْشِقٌ** ve **مُرْشِقَةٌ**; ve **رَشُقَ** **رَشاقةً**.

Ve kavme bakışımla **رَشَقْتُ**; ve **أَرْشَقْتُ** da, yani bakışımla yükseldim de baktım; Zû’r-Rumme dedi ki:
Bir “صريمة”e, bir “أرطى”nın altından **أَرْشَقَتْ** gibi

**شرق**: Falan tükürüğüyle **شَرِقَ**; ve **الشَّرَقُ** suyla, yemekle boğulma gibidir; o, onun geçeceği yerin dışında düşmesidir. Denir: onu bir **شَرْقةٌ** aldı da neredeyse öldü.

Ve kanla yahut güzel kırmızı bir renkle kızıllığı şiddetlendiğinde **شَرِقَ** **شَرَقاً**; dedi ki:
Yaydığın sözle **تَشْرَقُ**
Ve kanıyla **شَرِقٌ** bir düşmüş (ölü).

Ve **الشَّرْقُ** batının zıddıdır; ve **الشُّروقُ** doğuş gibidir. Ve **شَرقَ** **يَشُرُقُ** **شُروقاً**. Ve doğudan çıkan her şey için söylenir. Ama kullanılanı güneş ve ay içindir; şiirlerde yıldızlara kadar gelir.

Ve **الشَّرقيُّ**: boyadan kırmızı olan.

Ve yerin ve ağacın **الشرقيّ**si: güneşin doğuşundan öğleye kadar üzerine doğduğu şeydir; onu geçince o **الغربي**dir.

Ve **الجانب الشَّرقيّ**: doğuya bitişik olan yöredir.

Ve **أيام التَّشريقِ**in اشتقاقı, Mina’da eti güneşte “تشريق” etmelerindendir.

Ve denir: güneşin **شُروق**undan aldı; ve bu, onun namaz vaktidir.

Ve **المُشرِق**: aydınlatan. “**وأَشرَقَتِ الأرض بنور ربها**”: içinde parlayan bir nurla aydınlandı. Şair dedi ki:
Evimiz **أَشْرَقَتْ** ve avlumuz hoş oldu,
ve ağır döşekten rahatladık

Ve **الفناء** uzatılmıştır; burada onu kısalttı.

Ve falanın yüzü **أَشرَقَ**: yani sevinç ve güzellikten güzelce parladı.

Ve falan **شَرِقَ**: yani hayâ ve utançtan rengi kan gibi oldu.

Ve **المَشْرَقَةُ**: kavmin güneşte “مُتَشَرَّقُ”u (güneşe yöneldikleri yer).

Ve hadiste: “Bir şehir-cami içinde olmadıkça ne **تَشريقَ** vardır ne de cuma.” Ve kavim **أشرَقَ**: güneşin **شُروق** vaktinde oldular.

Ve Yüce Allah’ın sözü: “**فأخذتهم الصيحة مُشرِقينَ**” yani güneş onlara doğmuşken. Ve **الشَّرْقُ**: doğan ile şahin arasında bir kuştur; avlanır. Ru’be dedi ki:
Bir kartal yahut **شَرْقٌ**, **الشُرُوقِ**tan

Ve **شَرَقُ الموتى**: güneş doğuştan yükseldiğinde; ve dersin: o, ölülerin **شَرَق** saatidir.

Ve **شَرْقاءُ** koyun: kulakları iki yarım olarak yarılmış.

**قرش**: **القَرْشُ**: buradan ve buradan toplamaktır; bir kısmını bir kısmına katıp birleştirir. Ve **قُرَيشٌ** ona, Kusay b. Kilâb’ın Mekke’ye galip olduğu yerde onu (Mekke’ye) topladığı için adlandırıldı. Ve onlara nispet **قُرَشِيٌّ** ve **قُرَيْشِيٌّ**dir. Dedi ki:
Üzerinde heybet bulunan her **قُرَيْشِيٍّ** ile

Ve **المُقَرِّشَةُ**: insanların toplanması ve kenarlarının ve uçlarının birbirine katılması sebebiyle şiddetli yıldır; **مُقَرِّشاتٍ** diye çoğul yapılır. Dedi ki:
Korkulan zamanın **مُقَرِّشات**ı

Ve **قَرَشْتُ** ve **اقتَرَشْتُ**, “kazandım” ve “kazandım” gibidir.

Ve **القِرْشُ**: Hicaz’da bir balık; ona “su köpeği” denir.

**رقش**: **الأَرْقَشُ**: engereğin **الرَّقْشاء** rengi gibi, içinde bulanıklık ve siyahlık bulunan bir renktir; ve sırtı benekli çekirge.

Ve **شِقْشِقةٌ رَقْشَاءُ**.

Ve **التَّرقيشُ**: yazıdır; ve **رَقَّشْتُ** kitabı: onu yazdım. **مُرَقِّشٌ** dedi ki:
Bir kalem, derinin sırtında **رَقَّشَ**

Ve onunla “مرقش” diye adlandırıldı. Ve **التَّرقيشُ**: çizgilemedir de.

Ve cellât, çizgilediğinde dövülenin sırtında **يَرقُشُ**.

Ve **التَّرقيش**: gürültü ve azarlamadır. Ru’be dedi ki:
Kınayan, **بالترقيشِ**e tutulup alışmış

Ve fırıncı, ekmeği **المِرْقَشِ** ile **يُرَقِّشُ**; o, tüylerin kökleridir.

Ve **رَقاشِ**: Rebîa’dan bir kabiledir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

القِشْرُ: واحد القُشورِ. والقِشْرَةُ أخصُّ منه، وقد قَشَرْتُ العودَ وغيره أقْشُرُهُ وأقْشِرُهُ قَشْراً: نزعت عنه قُشْرَهُ، وقَشَّرْتُهُ تَقْشيراً. وفستقٌ مُقَشَّرٌ. وانْقَشَرَ العود وتَقَشَّرَ بمعنًى. والمَطَرَةُ القاشِرَةُ: التي تَقْشِرُ وجه الأرض. والقاشِرَةُ: أوَّل الشِجاجِ، لأنَّها تَقْشِرُ الجلد. ولباس الرجل: قِشْرُهُ. وفي حديث قَيْلَةَ: كنت إذا رأيتُ رجلاً ذا رُواءٍ وذا قِشْرٍ طَمَحَ بصري إليه. وتمرٌ قَشِرٌ، أي كثير القِشْرِ. ورجلٌ أقْشَرُ بيِّن القَشَرِ بالتحريك، أي شديد الحمرة. والقاشورُ: الذي يجيء في الحَلْبة آخرَ الخيل، وهو الفِسْكِلُ والسُكَيْتُ أيضاً. والقاشورُ: المشْؤوم. وسنةٌ قاشورَةٌ، أي مجدبةٌ.

##### Türkçe

**القِشْرُ**: **القُشورِ**’un bir teki. **القِشْرَةُ** ise ondan daha özeldir. Ve ben **قَشَرْتُ** (soydum) **العودَ**’u ve başkasını, onu **أقْشُرُهُ** ve **أقْشِرُهُ** (soyarım) **قَشْراً** (soymak suretiyle): ondan **قُشْرَهُ**’nu (kabuğunu) çıkardım; ve onu **قَشَّرْتُهُ** **تَقْشيراً** (soyup kabuğunu giderme olarak). Ve **فستقٌ مُقَشَّرٌ** (soyulmuş fıstık). Ve **انْقَشَرَ** **العود** ve **تَقَشَّرَ** aynı anlamdadır. Ve **المَطَرَةُ القاشِرَةُ**: yerin yüzünü soyan (yağmur). Ve **القاشِرَةُ**: **الشِجاجِ**’ın (yarıkların) ilki; çünkü deriyi soyar. Ve adamın elbisesi: onun **قِشْرُهُ**’dur. Ve **قَيْلَةَ** hadîsinde: “Ben, görünüş sahibi ve **قِشْرٍ** sahibi bir adam gördüğümde, gözüm ona doğru yükselirdi.” Ve **تمرٌ قَشِرٌ**: yani **القِشْرِ**’i çok (olan). Ve **رجلٌ أقْشَرُ**; hareke ile **القَشَرِ**’i açık (belli) olan: yani kızıllığı şiddetli. Ve **القاشورُ**: **الحَلْبة**’de atların sonunda gelen kimse; o, **الفِسْكِلُ** ve **السُكَيْتُ**’tir de. Ve **القاشورُ**: uğursuz olan. Ve **سنةٌ قاشورَةٌ**: yani kıtlık olan.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ش ر
قشر ، قرش ، شرق ، رشق ، شقر ، رقش : مستعملات .
قشر : قال الليث : الْقَشْرُ : سَحْفُكَ الْقِشْرَ عن ذيه ، والأقْشَرُ الذي حُمْرَته كأن بشرته مُتَقشّرَةٌ .
قال : وحَيَّةٌ قَشراءُ ، وهي كأنها قَدْ قُشِرَ بعضُ سَلْخها وبعضٌ لمَّا ، والْقُشْرَةُ والْقَشَرَة لُغة وهي مطرةٌ شديدةٌ تقشِرُ الحصى عن الأرضِ ، ومطرةٌ قاشرةٌ ذاتُ قشرٍ ، قال : والْقِشْرَةُ أيضاً مصدرُ الْقَاشِرِ ، والْقاشُورُ هو المشؤومُ .
يقال : قَشَرَهمْ أي شَأمَهُمْ ، والقُشَارَةُ ما
تَقْشِرهُ عن شجرةٍ من شيءٍ رقيق ، والْقَشور اسمُ دواءٍ والقشرةُ اسمٌ للثوب وكل ملبوسٍ قشرٌ ولُعِنتِ القاشرَةُ والمقشورةُ وهي التي تقشرُ عن وجهها بالدَّواءِ لِيصفو لونها وهو مثل حديث النامصةِ والمتنمِّصة .
أبو عبيد عن الأصمعيّ : القاشورُ الذي يجيءُ في الحلبة آخر الخيلِ وهوَ الْفِسْكِل .
ثعلب عن سلمة عن الفراء قال : عامٌ أقْشفُ أقْشَرُ ، أي : شديدٌ .
وقال غيره : يقال للسنة المجدبةِ قَاشُورَةٌ ، وأنشد :
فابعثْ عليهم سنةً قَاشُورهْ
ورجلٌ مِقْشرٌ : إذا كان كثيرَ السؤالِ مُلِحاً . والأقشرُ : الشديد حمرة اللون من الرجال .
يقال : إنه أحمر أقشر ، وإذا عريَ الرجلُ من ثيابه فهو مُقْتَشرٌ .
وقال أبو النجم يذكر نساءً :
يَقُلنَ للأهتمِ منا المقْتَشِرْ
وفي الحديث : أن معاذ بن عفراء باع حُلة واشترى بثمنها خمسة أَرْؤُس فأعتقهم ثم قال : إن امرأً آثَرَ قِشْرَتَيْنِ يَلبسهمَا عَلَى عِتْقِ هؤلاءِ لغبين الرأيِ .
قال أبو عبيدٍ : أرادَ بِالقشْرَتَيْنِ ثَوْبَيْن ، والحُلة ذات ثوبين ، وقِشرُ الحيَّةِ سَلْخُها .
شقر : قال الليثُ : الشقَرُ والشُّقرةُ مصدر الأشقر ، والفعل شَقِرَ يَشْقَرُ شُقرةً ، وهو الأحمر من الدَّواب .
ويقال : دمٌ أَشْقرُ ، وهو الذي صارَ علقاً ولم يَعْلُه غُبَارٌ ، والأشاقِرُ حَيٌّ من اليمنَ من الأزْدِ ، والنسبةُ إليهم أشْقَرِيّ ، وبنو شَقِرة حَيٌّ آخرون والنسبةُ إليهم شَقَريُّ بالفتح ، كما ينسب إلى النَّمِر بن قاسط نَمَرِيٌّ .
أبو عبيد عن الأصمعي : الشَّقِرُ : شقائقُ النعمان واحدتهُ شقرةٌ .
وقال طَرفة :
وعَلاَ الخيلَ دِماءٌ كالشقْر
قال : وبها سمي الرجلُ شَقِرَةً .
قال أبو منصور : والشَّقَّارَى نبتٌ آخر له نَوْرٌ فيه حُمْرَةٌ ليست بنَاصِعةٍ . ويقال لحَبِّهِ الخِمْخِمُ .
وقال الليث : الشقِرةُ هو السَّنْجُرْفُ وهو السَّخْرُنْجُ وأنشد :
عليه دِماءُ البُدْنِ كالشقِرَاتِ
والمشقّرُ : حِصْنٌ بِالبحرينِ مَعروفٌ .
ثعلب عن ابن الأعرابي : الشُّقَر : الديك .
أبو عبيد عن الأصمعي : من أمثال العرب في إسْرَارِ الرجل إِلى أخيه ما يَسترُهُ عن غيره : أفْضَيتُ إليه بِشقُورِي : أي : أخبرتهُ بأمري وأطلعتهُ على ما أسرهُ من غَيرِه ، وأنشد للعجاج :
وكثرة الحديث عن شُقُوري
وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم أنه قال يروي بيت العَجاجِ : شُقورِي شَقُوري .
قال : والشُّقورُ : الأمور المهمةُ الواحد شَقْرٌ والشُّقُورُ في معنى النَّعْتِ ، وهو بَثُّ الرجلِ وهَمُّه .
فقال أبو زيد : بَثَّ فلانٌ فلاناً شقورَةُ وبُقورَةُ : إذا اشتكى إليه الحاجةَ .
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : الشَّقورُ : الهمُّ المسهرُ .
وقال ابن دُريد : جاءَ فلانٌ بالشِّقرِ والبُقَرِ إذا جاء بالكذبِ .
وقال النَّضْرُ : المشاقِرُ من الرِّمالِ ما انقادَ وتصوَّبَ في الأرضِ وهي أجْلَدُ الرّملِ .
والأشَاقِرُ : جبال بين مكة والمدينة .
رشق : قال الليث : الرَّشْقُ والخَزْق بالرميِ .
يقال : رَشقناهم بالسهام رَشْقاً ، وإذا رمى أهل النِّضالِ ما معهم من السهام كله ثم عادوا فكل شَوْط من ذلك رِشقٌ .
وقال أبو عبيد : الرِّشقُ : الوجْهُ من الرَّميِ إذا رَموا وَجْهاً بجميعِ سِهامهم قالوا : رَمَيْنا رِشْقاً واحداً ، والرَّشْقُ : المصدرُ . ويقال : رَشَقْتُ رَشقاً .
وقال الليث : الرَّشْقُ والرِّشْقُ لُغتانٍ وهما صوتُ القلم إذا كتب به ، وفي حديث موسى عليه السلام ، قال : ( كأني بِرِشْقِ القلم في مَسَامِعي حين جرى على الألواح بكَتْبِهِ التَّوراةَ ) ، ويقال للغلام والجاريةِ إذا كانا في اعْتدالٍ : رَشِيقٌ ورَشِيقَةٌ ، وقد وَشُقَا رَشَاقَة .
أبو عبيد : أرْشَقْتُ : إذا أحْدَدتُ النَّظر وأنشد :
ويَرُوعنِي مُقَلُ الصُّوارِ الْمُرْشِقِ
وقال الليث : رَشَقْتُ القوم بِبصَرِي وأرْشَقْتُ أي : طمَحْتُ بِبَصَرِي فنظرْتُ .
وقال ابن شميل : يقال للرجل الخفيف الظريفِ : رَشِيقٌ ، ونَاقةٌ رَشِيقَةٌ : خَفِيفةٌ سريعةٌ .
شرق : شمر عن ابن شميل قال أبو خَيْرَة : الشَّرِقَةُ : الأرض الشديدةُ الْخُضْرَة الرَّيا تعرف أن نَبتَها يزدادُ ماءً أو ريّاً وإنما شَرَقُهَا من قِبلِ الماء .
أبو العباس عن ابن الأعرابي : الشَّرِيقُ : الْمُشْبَعُ بالزعفران .
وقال الليث : يقال : شَرِقَ فلانٌ برِيقِه وكذلك غَصَّ بَرِيقِهِ .
ويقال للشيء إذا اشتدَّت حُمْرَتُه بدم أو نحوه أو بحسن لَوْنٍ أحمر قد شَرِقَ شَرَقاً ، وقال الأعشى :
وتَشْرَقُ بالقولِ الذي قد أَذَعْتُهُ
كما شَرِقَتْ صدرُ القنَاةِ من الدَّم
وصريعٌ : شَرِقٌ بدمِهِ .
وقال غيره : يقال للنّبْتِ الذي يرفُّ من شدَّةِ الخُضرةِ شَرِقٌ كأنه غاصٌّ بكثرةِ مائِهِ الَّذي يجري فيه ومنه قولُ الأعشى يَصِفُ رَوْضَةً :
يُضَاحِكُ الشَّمْس منها كَوْكَبٌ شَرِقٌ
مُؤَزَّرٌ بعميمِ النّبْتِ مُكْتَهِلُ
ويقال من الشَرَقِ وهو الغَصَصُ أخذتْهُ شَرْقَةٌ فكاد يموت .
أبو العباس عن ابن الأعرابي : الشَرَقُ : الشمسُ مُحَرَّك الرَّاء .
وقال في تفسير قول النبي ( صلى الله عليه وسلم ) حين ذكر الدُّنيَا فقال : ( إنَّ ما بَقِيَ منْها كَشَرَقِ الموْتى ) له معنيان : أحدُهما : أن الشَّمْسَ في ذلك الوقت إنما تَلْبَثُ ساعةً ثم تَغِيبُ فَشبَّه قِلَّةَ ما بقي من الدنْيَا ببقَاء الشَّمْسِ تلك الساعة من اليَوْمِ ، والوجْهُ الآخر في شَرَق الموتى شَرَق الميِّتِ برِيقِهِ عند خروج نفْسِهِ ، فشبَّهُ قِلّة ما بقيَ من الدنيا بما بَقِي من حياةِ الشَّرِقِ بريقِهِ حتى تخرُج نفسُهُ .
وأما حديث ابن مسعود : ( لَعَلّكُمْ سَتُدْرِكُونَ أقواماً يؤخِّرونَ الصلاةَ إلى شَرَقِ الموْتى ) فإن أبا عُبيدٍ فسَّرَهُ فقال : سمعت مروان الفَزاريَّ : يُحدِّث عن الحسن بن محمد بن الْحَنفِيَّة أنه سُئلَ عن هذا الحديث فقال : ألمْ ترَ إلى الشّمْسِ إذا ارتفعتْ عن الحِيطانِ وصَارَتْ بين القبورِ كأنها لُجَّةٌ فذلك شَرَقُ الموْتى .
قال أبو عبيد : يَعني أن طلوعهَا وشَرَقَهَا إنما هو تلك الساعة لِلْموْتَى دون الأحْيَاء .
قال : وقال غيره في تَفْسِيرِ شَرَقِ المَوْتَى هو أن يَغَصَّ الإنسانُ برِيقِهِ عند الموْتِ فأراد أنهم كانوا يُصَلُّونَ الجمعةَ ولمْ يَبْقَ من النَّهَارِ إلا بقدر ما بَقيَ من نفْس هذا الذي قد شَرقَ برِيقِهِ .
وقال ابن السكيت : الشّرَقُ : الشمسُ ، والشَّرْقُ بِتَسْكِين الراء المكان الذي تشرقُ فيه الشمْسُ .
يقال : آتيكَ كلَّ يوم طلعَ شَرَقُهُ .
ويقال طلَعَ الشَّرَقُ والشَّرْقُ ولا يقال غاب الشَّرْقُ ولا الشَّرَقُ قال : والمشَرَّقُ موقعهَا في الشتاء على الأرض بعد طلوعِها ودفْئِهَا إِلى زوَالهَا ، وأما القيظ فلا شَرْقَةَ له .
ويقال : اقْعُدْ في الشَّرَقِ أي : في الشمْس وفي الشَّرْقَةِ المُشْرُقَةِ والمَشْرَقَةِ ، ويقالُ : شَرَقَت الشمس تَشْرُقُ شُرُوقاً إِذا طلَعتْ وأشْرَقَت إشراقاً : إذا أضاءت على وجه الأرض .
ويقالُ : أشرقت الأرض إشراقاً ، إِذا أنارت بإشراق ضح الشمس عليها .
وقال الأصمعي : شَرِق الدَّمُ بجسده فهو يَشْرَق شَرَقاً ، وذلك إذا ما نَشِبَ وكذلك
شَرِقَتْ عينه إذا بَقِيَ فيها دمٌ .
قال : وإذا اخْتَلطتْ كُدورةٌ بالشمس ، ثمّ قلتَ : شَرِقتْ جاز ذلك كما يَشرق الشيءُ بالشيء يَنْشَبُ فيه ويختَلِط .
ويقال : شَرِق الرَّجل يَشْرَق شرقاً : إذا ما دخلَ الماءَ حلْقه فشرِق ، ومعنى شَرِق أي : نَشِبَ .
وفي حديث علي أن النبيَّ ( صلى الله عليه وسلم ) نَهَى أن يُضَحَّى بِشَرْقاءَ أو خَرْقاءَ أو جَدْعَاءَ .
قال أبو عبيد : قال الأصمعيُّ : الشَّرْقاءُ في الغنَم المشقوقةُ الأُذُن باثنين كأَنه زَنَمَةٌ ، والخَرقَاءُ أَن يَكونَ في الأُذُن ثقبٌ مستديرٌ .
ويقال : شَرَق أُذنَها يَشْرِقُها شَرْقاً أي : شقَّها .
وفي حديث علي : ( لا جُمْعَةَ ولا تَشْرِيق إِلاَّ في مِصْرٍ جامعٍ ) .
قال أبو عبيد : قال الأصمعيُّ : التَّشْرِيق صَلاةُ العيد ، وإنما أُخِذ من شُروق الشمس لأنَّ ذلك وَقتُها .
قال : وأخْبَرَني شُعْبَةُ أَنَّ سِمَاكَ بْنَ حَرْبٍ قال له في يومِ عِيدٍ : اذهبْ بنا إلى الْمُشَرَّق يعني : المُصَلَّى .
وفي ذلك يقولُ الأخطَل :
وبِالْهَدَايا إذا احْمَرَّتْ مَدارِعُها
في يومِ ذبْحٍ وتَشْريقٍ وتَنْحَارِ
قال أبو عبيد : وأمَّا قولهم : أيَّام التَّشريقِ فإن فيه قوليْن :
يقال : سُمِّيَتْ بذلك لأنهم كانوا يُشَرِّقُون فيها لُحومَ الأضاحِي .
ويقال : سُمِّيتْ بذلك لأنها كلَّها أيامُ التَّشريقِ لصلاةِ يومِ النَّحْر فصارت هذه الأيامُ تبعاً ليومِ النَّحْر .
قال : وهذا أَعْجَبُ القَولين إلَيَّ .
قال : وكان أبو حنيفةَ يَذهبُ بالتَّشريقِ إلى التَّكبير أَراد أَدْبَارَ الصَّلَوَاتِ وهذا كلام لمْ نَجِد أحداً يُجِيزُ أن يُوضَعَ التَّشريقُ مَوضع التكبيرِ ، وَلمْ يذهَب إليه غيرُه .
وقال الأصمعيُّ : تَشْرِيقُ اللّحم تقطيعُه وتقديده .
وقال غيرُه : مِشْرِيق الباب : الشّقُّ الذي يقع فيه ضوءُ الشمس إذا شَرَقَتْ .
وفي الحديث : ( أنَّ طائراً يقال له القرقفنّة يَقَع على مِشْرِيق باب مَن لا يَغَار على أَهْله ، فلو رأى الرِّجال يدخلون عليها ما غيَّر ) .
وقال الله جلّ وعزّ : ( مِن شَجَرَةٍ مُّبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لاَّ شَرْقِيَّةٍ وَلاَ غَرْبِيَّةٍ ) ( النور : 35 ) .
قال أبو إسحاق : أكْثرُ التفسير أَنّ هذه الشجرةَ ليست ممَّا تَطلُعُ عليها الشمسُ في وقت شُروقها فقط ، أو في وقت غروبها فقط ولكنها شرقيةٌ غربيةٌ ، أي تصيبُها الشمس بالغداةِ والعشيِّ ، فهو أنضرُ لها
وأَجْوَدُ لزَيتونِها وزيتها .
ونحوَ ذلك قال الفرَّاءُ .
وقال الحَسنُ : تأْوِيلُ قوله : ( لاَّ شَرْقِيَّةٍ وَلاَ غَرْبِيَّةٍ ( أنها ليستْ مِن شجر الدُّنيا ، وهي من شَجر الجنّة .
وقوله جلّ وعزّ : ( يَنظُرُونَ وَأَشْرَقَتِ الاَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا وَوُضِعَ الْكِتَابُ وَجِىءَ بِالنَّبِيِّيْنَ وَالشُّهَدَآءِ وَقُضِىَ بَيْنَهُم بِالْحَقِّ وَهُمْ لاَ يُظْلَمُونَ ) ( الزمر : 69 ) ، أي : أَضاءت وأنارتْ .
وأخبرني المنذريُّ أنّ أبا الهيْثم أفادَه في قوْل ابنِ حِلِّزَةَ :
إنّه شَارِقُ الشَّقِيقَةِ إذْ جا
ءتْ مَعَدٌّ لكلِّ قومٍ لِوَاءُ
قال : الشّقيقةُ مكانٌ معلومٌ ، وشارِقُ الشّقِيقةِ ، أي : مِن جانب الشقيقةِ الشرقِيِّ الذي يَلِي المَشرِق ، فقال : شارِقٌ : والشمسُ تَشرُق فيه فهو مفعولٌ جَعَله فاعلاً .
يقال لما يلِي المَشرق من الأكَمَةِ والجَبَلِ هذا شَارِق الجبَل وشَرْقيُّه ، وهذا غاربُ الْجَبَل وغربيُّه .
وقال العجَّاج :
والفَنْنُ الشَّارِقُ والغربيُّ
أراد : الفننَ الذي يلي المشرِق ، وَهو الشرقِيُّ .
قال أبو منصور : وإنما جاز أن يجعلَه شارِقاً لأنّه جعله ذا شَرْقٍ أي : ذا مَشْرِق ، كما يقال : سِرٌّ كاتِم أي : ذُو كِتْمان ، وماءٌ دافقٌ أي ذُو دَفْقٍ .
والشمسُ تسمّى شارِقاً ، يقال : إنِّي لآتيه كلّما ذَرَّ شارِقٌ أي : كلما طَلَعَتِ الشمس .
أبو عبيد عن أبي عمرو : الشَّرِقُ : اللحْم الأحمَرُ الذي لا دَسَمَ فيه .
وقال شمِر : أنشَدَني أعرابيٌّ وكتَبَه ابنُ الأعرابيِّ :
انْتَفجِي يا أَرْنَبَ القِيعَانِ
وأبشِري بالضَّرب والهوان
أو ضَربةٍ مِن شرقِ شاهِبانِ
أو تَوجّي جائعٍ غَرْثانِ
قال : والشرقُ بين الحدَأةِ والشاهين ولونه أسودُ .
أبو العباس عن ابن الأعرابي : أنضحَ النَّخْلُ وأشْرَق وأزهى إذا لَوَّنَ بُسْرُه .
وقال : الشرق : الضَّوءُ ، والشُّرُقُ : الغرقى .
قلت : الغَرَق أن يدخل الماء الأنف حتى تمتلىء منافذه ، والشَّرَق : دخول الماء الحلق حتى يغص به ، وقد غَرِق وشَرِق .
والشَّرْقُ : الشَّمْسُ .
وروى عمرو عن أبيه : الشَّرْق : الشمسُ بفتح الشين ، والشِّرْق : الضَّوءُ الذي يدخلُ من شَق الباب .
ويقال : لذلكَ الموضعِ المِشْرِيق ،
والشُّرْق : الغلمانُ الرُّوقَةُ .
وقول أهل العراق في النداء على البَاقِلِّى : شَرْق الغَدَاةِ طَرِيٌّ . قال ابن الأنباري : معناه : قطع الغَدَاة ، أي : ما قُطِعَ بالغَداة والتُقِط .
يقال : شرقت الثَّمرة : قطعتها .
وقال أبو زيد : تُكرَهُ الصَّلاة بشرَقِ الموتى أي : حين تصفَرُّ الشمسُ وفعلت ذلك بشرقِ الموتى وفعلته شرق الموتى ، أي : في ذلك الوقتِ .
قرش : قال الليث : القرشُ الجمعُ من ها هُنا وها هُنا يُضمُّ بعضُهُ إلى بعضٍ .
قال : وسميتْ قريشٌ قُريشاً لتَقَرُّشِها أي : لتجمعها إلى مَكَّةَ مِنْ حواليها حين غَلبَ عليها قُصيُّ بنُ كلابٍ .
وقال غيره : سميتْ قُريشٌ قُريشاً لأنهم كانوا أهلَ تجارة . ولم يكونوا أصحاب زرع أو ضرع ، والقَرْشُ : الكَسْبُ .
يقال : هو يقْرِشُ لعياله ، ويَقترِشُ ، أي : يكتسب .
وقال اللحياني : إن فلاناً يَتَقَرَّشُ لعيالهِ ويَتَرَقَّحُ أي : يكسبُ ويطلُبُ ويقال : قَرَشَ فلانٌ شيئاً يَقْرِشُهُ قَرْشاً إذا أخذَهُ ، وتقَرَّشَ الشيءَ تَقَرُّشاً إذا أخذه أولاً فأولاً .
ويقال : اقتَرَشَتِ الرماحُ إذا وَقَعَ بعضها على بعضٍ .
ويقال : أقْرَشَ فلانٌ بفلانٍ إذا سعى به وبغاه سوءاً .
ويقال : ما أقْرشتُ بهِ أي : ما وَشيتُ به .
ويقال : قَرَّشتُ بهذا المعنى ، والْمُقَرِّشُ : المحرِّشُ .
ويقال : أقْرَشتِ الشَّجةُ فهي مُقْرِشةٌ إذا صدَعت العظمَ ولم تهشم .
وقال ابن الأعرابي : روي عن ابن عباس أنه قال : قريشٌ دابةٌ تسكنُ البحرَ تأكلُ دواب البحر ، وأنشد هو أو غيره يذكرها :
وقُرَيشٌ هي التي تسكنُ البَحْ
رَ بهَا سُمِيَتْ قريشٌ قريشا
تأكلُ الغَثَّ والسَّمِينَ ولا
تَتْرُكُ فيها لذي الجناحينِ ريشا
والنسبة إلى قريشٍ قرشيٌّ ويجوز للشاعر إذا اضطرّ أن يقول قريشيٌ .
ويقال : قد اقترَشت الرماحُ إذا طعنوا بها فصكّ بعضها بعضاً .
وقال القطاميُّ :
قَوارِشُ بالرِّماحِ كأن فيها
شواطنَ ينتزعْنَ بها انتِزاعا
أبو عبيد : التقريش : التحريش .
وقال ابن حِلِّزةَ :
أيها الناطقُ المقرِّشُ عنَّا
عندَ عمرٍ و وَهَلْ لذاكَ بقاء
عمرٌ و عن أبيه قال : القرواشُ والحضِرُ
والشَّولقِيُّ الواغل الطُّفيليُّ .
رقش : قال الليث : الرَّقْشُ : لونٌ فيه كدرَةٌ وسوادٌ ونحوهما كلَوْنِ الأفعى الرَّقشاءِ وكلون الجندَبِ الأرقشِ الظهرِ ، ونحوُ ذلك كذلك وربما كانت الشِّقْشِقَةُ رَقْشاءَ .
وأنشد أبو عبيد يصفُ شقشقةً :
رَقْشَاء تَنْتَاحُ اللُّغامَ المزبِدا
دَوَّمَ فيها رِزُّهُ وأرعدا
والترقيشُ : الكتابةُ ، ولهذا البيتِ سمي الْمرَقِّشُ مرقشاً بقوله في قصيدة له :
الدارُ قفر والرُّسومُ كما رَ
قَّشَ في ظهرِ الأديم قلم
قال الليث : والتَّرقيشُ أيضاً : التشطير في الضحكِ ، والمعاتبة ، وأنشد :
عاولَ قد أُولعتِ بالترقيشِ
وقال غيره : الترقيشُ : تحسينُ الكلام وتزويقهُ ، وترقَّشتِ المرأةُ إذا تزينت .
وقال الجعدي :
فَلا تحسبي جري الرِّهانِ ترقشاً
ورَيطاً وإعطاءَ الحقينِ مجلَّلا
وحي من ربيعة يقال لهم بنُو رَقاش اسمُ امرأة تكسرُ الشينُ في موضعِ الرفعِ والنصبِ والخفضِ مِثلُ حذام وقطامِ .
ثعلبٌ عن ابن الأعرابي : الرّقشُ : الخطُّ الحسن ورَقاشِ اسمُ امرأة منه .

##### Türkçe

ق ش ر
**قشر** ، **قرش** ، **شرق** ، **رشق** ، **شقر** ، **رقش** : kullanımdadırlar.

**قشر** : **الليث** dedi: **الْقَشْرُ**: senin **الْقِشْرَ**’i ondan sıyırmandır; ve **الأقْشَرُ** o kimsedir ki kızıllığı, sanki derisi soyulmuş gibidir.
Dedi: ve **حَيَّةٌ قَشراءُ**; o, sanki onun derisinin bir kısmı soyulmuş, bir kısmı ise henüz (soyulmamış) gibidir. Ve **الْقُشْرَةُ** ile **الْقَشَرَة** bir lugattır; o, çakılı yerden soyan şiddetli bir yağmurdur; ve **مِطْرَةٌ قاشِرَةٌ** kabuk sahibi (yağmur)dur. Dedi: ve **الْقِشْرَةُ** ayrıca **الْقَاشِرِ**’in masdarıdır; ve **الْقاشُورُ** uğursuz olandır.
Denir: **قَشَرَهمْ** yani onları uğursuzladı. Ve **القُشَارَةُ**: bir ağaçtan ince bir şey olarak soyduğun şeydir. Ve **الْقَشور** bir ilacın adıdır; ve **القشرةُ** elbisenin adıdır; ve her giyilen şey **قشرٌ**’dür. Ve **القاشرَةُ** ile **المقشورةُ** lanetlenmiştir; o, rengi saflaşsın diye ilâçla yüzünden soyan kimsedir; ve bu, **حديث النامصةِ والمتنمِّصة** gibidir.

**أبو عبيد**’den, **الأصمعيّ**’den: **القاشورُ** hipodromda atların en sonunda gelen kimsedir; ve o **الْفِسْكِل**’dir.

**ثعلب**’dan, **سلمة**’den, **الفراء**’dan dedi: **عامٌ أقْشفُ أقْشَرُ**; yani: şiddetli (bir yıl).

Başkası dedi: kıtlık yılına **قَاشُورَةٌ** denir. Ve inşad etti:
فابعثْ عليهم سنةً قَاشُورهْ

Ve **رجلٌ مِقْشرٌ**: eğer çok soru soran, ısrarcı ise. Ve **الأقشرُ**: erkeklerden rengi şiddetli kızıl olandır.
Denir: o **أحمر أقشر**’dir. Ve erkek elbiselerinden soyunursa o **مُقْتَشرٌ**’dir.

**أبو النجم** kadınları anarak dedi:
يَقُلنَ للأهتمِ منا المقْتَشِرْ

Hadiste: **معاذ بن عفراء** bir **حُلة** sattı ve bedeliyle beş **أَرْؤُس** satın aldı; onları azat etti; sonra dedi: “Bir kimse, bunların azadına karşılık giyeceği iki **قِشْرَتَيْنِ**’i tercih ederse, görüşte aldanmıştır.”

**أبو عبيدٍ** dedi: **القشْرَتَيْنِ** ile iki elbise kastetti; ve **الحُلة** iki elbiseli olandır. Ve yılanın **قِشرُ**’u onun derisidir.

**شقر** : **الليثُ** dedi: **الشقَرُ** ve **الشُّقرةُ**, **الأشقر**’ın masdarıdır; fiil **شَقِرَ يَشْقَرُ شُقرةً**’dır; ve o, binek hayvanlarından kırmızıdır.
Ve denir: **دمٌ أَشْقرُ**; o, pıhtı olmuş ve üzerine toz çıkmamış olandır. Ve **الأشاقِرُ** Yemen’den **الأزْدِ**’den bir kabiledir; onlara nisbet **أشْقَرِيّ**’dir. Ve **بنو شَقِرة** başka bir kabiledir; onlara nisbet, فتح ile **شَقَريُّ**’dir; tıpkı **النَّمِر بن قاسط**’a **نَمَرِيٌّ** nisbet edildiği gibi.

**أبو عبيد**’den, **الأصمعي**’den: **الشَّقِرُ**: **شقائقُ النعمان**’dır; onun teki **شقرةٌ**’dir.

**طَرفة** dedi:
وعَلاَ الخيلَ دِماءٌ كالشقْر

Dedi: ve onunla adama **شَقِرَةً** adı verildi.

**أبو منصور** dedi: ve **الشَّقَّارَى** başka bir bitkidir; onda parlak olmayan bir kızıllık bulunan bir çiçek vardır. Ve onun tanesine **الخِمْخِمُ** denir.

**الليث** dedi: **الشقِرةُ** **السَّنْجُرْفُ**’tur; ve o **السَّخْرُنْجُ**’dur. Ve inşad etti:
عليه دِماءُ البُدْنِ كالشقِرَاتِ

Ve **المشقّرُ**: Bahreyn’de bilinen bir kaledir.

**ثعلب**’dan, **ابن الأعرابي**’den: **الشُّقَر**: horozdur.

**أبو عبيد**’den, **الأصمعي**’den: Arapların, adamın kardeşine başkasından gizlediğini gizlice söylemesi hakkında darb-ı mesellerinden: **أفْضَيتُ إليه بِشقُورِي**; yani: ona işimi haber verdim ve başkasından gizlediğini ona bildirdim. Ve **العجاج**’dan inşad etti:
وكثرة الحديث عن شُقُوري

**المنذري** bana, **أبو الهيثم**’den haber verdi: o dedi ki, **العَجاجِ**’ın beytini şöyle rivayet eder: **شُقورِي شَقُوري**.
Dedi: ve **الشُّقورُ**: önemli işlerdir; tekili **شَقْرٌ**’dır. Ve **الشُّقُورُ** sıfat manasındadır; ve o, adamın derdi ve kaygısıdır.

**أبو زيد** dedi: **بَثَّ فلانٌ فلاناً شقورَةُ وبُقورَةُ**: eğer ona ihtiyacını şikâyet ettiyse.

**أبو العباس**’ın, **ابن الأعرابي**’den rivayeti: **الشَّقورُ**: uykusuz bırakan gamdır.

**ابن دُريد** dedi: **جاءَ فلانٌ بالشِّقرِ والبُقَرِ**: eğer yalanla geldiyse.

**النَّضْرُ** dedi: kumlardan **المشاقِرُ**, yerde uzayıp aşağı doğru meyleden şeydir; ve o, kumun en sertidir.

Ve **الأشَاقِرُ**: Mekke ile Medine arasında dağlardır.

**رشق** : **الليث** dedi: **الرَّشْقُ** ve **الخَزْق** atışladır.
Denir: **رَشقناهم بالسهام رَشْقاً**. Ve okçuluk ehli yanlarındaki okların hepsini atıp sonra döndüklerinde, bunun her bir turu **رِشقٌ**’tur.

**أبو عبيد** dedi: **الرِّشقُ**: atıştan bir yüzdür; bütün oklarıyla bir yüz (tur) attıklarında: **رَمَيْنا رِشْقاً واحداً** derler. Ve **الرَّشْقُ**: masdardır. Ve denir: **رَشَقْتُ رَشقاً**.

**الليث** dedi: **الرَّشْقُ** ve **الرِّشْقُ** iki lugattır; ve ikisi, onunla yazıldığında kalemin sesidir. Ve Musa عليه السلام hadîsinde dedi: “(Sanki levhalar üzerinde Tevrat’ı yazmasıyla akıp giderken kalemin **بِرِشْقِ**’ini kulaklarımda (işitiyor gibiyim).)” Ve oğlan ve kız için, eğer ölçülülükte iseler: **رَشِيقٌ** ve **رَشِيقَةٌ** denir; ve **رَشَاقَة** olarak **وَشُقَا** olmuşlardır.

**أبو عبيد**: **أرْشَقْتُ**: eğer bakışı keskinleştirdiysem. Ve inşad etti:
ويَرُوعنِي مُقَلُ الصُّوارِ الْمُرْشِقِ

**الليث** dedi: **رَشَقْتُ القوم بِبصَرِي** ve **أرْشَقْتُ**; yani: bakışımla sıçradım da baktım.

**ابن شميل** dedi: hafif, zarif adama **رَشِيقٌ** denir. Ve **نَاقةٌ رَشِيقَةٌ**: hafif, hızlıdır.

**شرق** : **شمر**’in, **ابن شميل**’den rivayeti: **أبو خَيْرَة** dedi: **الشَّرِقَةُ**: şiddetli yeşilliği ve sululuğu olan topraktır; bitkisinin su veya sululukça arttığını bilirsin; onun **شَرَقُهَا** ancak su tarafındandır.

**أبو العباس**’ın, **ابن الأعرابي**’den rivayeti: **الشَّرِيقُ**: safranla doyurulmuş olandır.

**الليث** dedi: denir: **شَرِقَ فلانٌ برِيقِه**; ve aynı şekilde **غَصَّ بَرِيقِهِ**.

Ve bir şeye, kan veya benzeriyle yahut güzel bir renkle kızıllığı şiddetlendiğinde: “kırmızı, **قد شَرِقَ شَرَقاً**” denir. Ve **الأعشى** dedi:
وتَشْرَقُ بالقولِ الذي قد أَذَعْتُهُ
كما شَرِقَتْ صدرُ القنَاةِ من الدَّم

Ve öldürülmüş: **شَرِقٌ بدمِهِ**.

Başkası dedi: şiddetli yeşillikten dalgalanan bitkiye **شَرِقٌ** denir; sanki içinde akan suyunun çokluğundan boğulmuş gibidir. Ve bundan **الأعشى**’nın bir çayırı vasfederken sözü:
يُضَاحِكُ الشَّمْس منها كَوْكَبٌ شَرِقٌ
مُؤَزَّرٌ بعميمِ النّبْتِ مُكْتَهِلُ

Ve **الشَرَقِ**’ten, o boğulma (gırtlak tıkanması)dır: ona bir **شَرْقَةٌ** geldi de neredeyse öldü.

**أبو العباس**’ın, **ابن الأعرابي**’den rivayeti: **الشَرَقُ**: güneştir; **مُحَرَّك الرَّاء**.

Ve Peygamber’in ( صلى الله عليه وسلم ) dünyayı zikrettiğinde söylediği: “(Ondan kalan, ölülerin **كَشَرَقِ**’i gibidir)” sözünün iki manası vardır: birincisi, güneş o vakitte ancak bir saat kalır sonra batar; böylece dünyanın kalan azlığını, günün o saatinde güneşin kalışına benzetti. İkinci veçhe: ölülerin **شَرَق**’ı, ölünün canı çıkarken tükürüğüyle boğulmasıdır; böylece dünyanın kalan azlığını, tükürüğüyle boğulanın canı çıkıncaya dek hayatından kalan şeye benzetti.

İbn Mesud hadisine gelince: “(Belki siz, namazı ölülerin **شَرَقِ**’ine kadar geciktiren kavimlere yetişeceksiniz)”; **أبو عُبيدٍ** onu tefsir etti ve dedi: **مروان الفَزاريَّ**’yi işittim; **الحسن بن محمد بن الْحَنفِيَّة**’den rivayet ederdi: bu hadisten soruldu da dedi: Güneşi görmedin mi; duvarların üzerinden yükseldiğinde ve kabirlerin arasında, sanki bir girdap gibi olduğunda; işte o, ölülerin **شَرَقُ**’ıdır.

**أبو عبيد** dedi: yani onun doğuşu ve **شَرَقُهَا** ancak o saatte, diriler değil ölüler içindir.

Dedi: ve başkası, ölülerin **شَرَقِ**’inin tefsirinde dedi ki: o, insanın ölüm anında tükürüğüyle boğulmasıdır; böylece murad etti ki, onlar cuma namazını kılıyorlardı ve gündüzden, ancak tükürüğüyle boğulmuş bu kimsenin nefesinden kalan kadar kalmıştı.

**ابن السكيت** dedi: **الشّرَقُ**: güneştir. Ve **الشَّرْقُ** (ر’nin sükûnu ile): güneşin doğduğu yerdir.
Denir: “Sana her gün, onun **شَرَقُهُ** doğduğunda gelirim.”
Ve denir: **طلَعَ الشَّرَقُ** ve **الشَّرْقُ**; ve “**غاب الشَّرْقُ**” da “**الشَّرَقُ**” da denmez. Dedi: ve **المشَرَّقُ**: kışın, doğuşundan sonra ve zevaline kadar, yerde onun (güneşin) bulunduğu yer ve ısısıdır; ama yaz sıcağında onun için **شَرْقَةَ** yoktur.

Ve denir: **اقْعُدْ في الشَّرَقِ**; yani: güneşte; ve **في الشَّرْقَةِ المُشْرُقَةِ** ve **المَشْرَقَةِ**’de. Ve denir: **شَرَقَت الشمس تَشْرُقُ شُرُوقاً**: eğer doğduysa. Ve **أشْرَقَت إشراقاً**: eğer yer yüzüne aydınlık verdiyse.
Ve denir: **أشرقت الأرض إشراقاً**: eğer güneşin kuşluk aydınlığıyla aydınlandıysa.

**الأصمعي** dedi: **شَرِق الدَّمُ بجسده**; o **يَشْرَق شَرَقاً**; bu, eğer (kan) yapışıp kaldıysa böyledir; ve aynı şekilde **شَرِقَتْ عينه**: eğer onda kan kaldıysa.
Dedi: güneşle bir bulanıklık karıştığında, sonra “**شَرِقتْ**” dersen caiz olur; tıpkı bir şeyin bir şeye **يَنْشَبُ** edip onda karışmasıyla **يَشرق** olması gibi.

Ve denir: **شَرِق الرَّجل يَشْرَق شرقاً**: eğer su onun boğazına girdiyse de boğulduysa; ve **شَرِق**’in manası: **نَشِبَ**’dir.

Ali hadîsinde: Peygamber’in ( صلى الله عليه وسلم ) **بِشَرْقاءَ** veya **خَرْقاءَ** veya **جَدْعَاءَ** ile kurban kesmeyi yasakladığı (vardır).
**أبو عبيد** dedi: **الأصمعيُّ** dedi: koyunda **الشَّرْقاءُ**, kulağı iki yerden yarılmış olandır; sanki o bir **زَنَمَةٌ**’dir. Ve **الخَرقَاءُ**, kulakta yuvarlak bir delik olmasıdır.
Ve denir: **شَرَق أُذنَها يَشْرِقُها شَرْقاً**; yani: onu yardı.

Ali hadîsinde: “(**لا جُمْعَةَ ولا تَشْرِيق إِلاَّ في مِصْرٍ جامعٍ**)”.
**أبو عبيد** dedi: **الأصمعيُّ** dedi: **التَّشْرِيق** bayram namazıdır; ancak güneşin **شُروق**’undan alınmıştır; çünkü o, onun vaktidir.
Dedi: **شُعْبَةُ** bana haber verdi: **سِمَاكَ بْنَ حَرْبٍ** bayram gününde ona dedi ki: “Bizi **الْمُشَرَّق**’a götür”; yani: namazgâhı.

Bunda **الأخطَل** şöyle der:
وبِالْهَدَايا إذا احْمَرَّتْ مَدارِعُها
في يومِ ذبْحٍ وتَشْريقٍ وتَنْحَارِ

**أبو عبيد** dedi: “**أيَّام التَّشريقِ**” sözlerine gelince, onda iki görüş vardır:
Denir: bununla adlandırıldı; çünkü onlar onda kurban etlerini **يُشَرِّقُون** idi.
Ve denir: bununla adlandırıldı; çünkü hepsi, **صلاةِ يومِ النَّحْر**’ın **التَّشْرِيق** günleridir; böylece bu günler, **يومِ النَّحْر**’a tâbi oldu.
Dedi: ve bu, iki görüşün bana daha hoş gelenidir.
Dedi: ve **أبو حنيفةَ**, **التَّشْرِيق** ile tekbire giderdi; namazların arkalarını kastetti. Bu, hiç kimsenin **التَّشْرِيق**’in tekbir yerine konulmasını caiz gördüğünü bulmadığımız bir sözdür; ve ondan başkası buna gitmedi.

**الأصمعيُّ** dedi: etin **تَشْرِيقُ**’i, onu parçalara ayırmak ve kurutmaktır.

Başkası dedi: **مِشْرِيق الباب**: güneş doğduğunda güneş ışığının düştüğü kapı yarığıdır.
Hadiste: “**القرقفنّة** denilen bir kuş, ehline kıskançlık göstermeyen kimsenin kapısının **مِشْرِيق**’ine konar; erkeklerin onun yanına girdiğini görse bile değiştirmez.”

Allah جلّ وعزّ dedi: “(**مِن شَجَرَةٍ مُّبَارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لاَّ شَرْقِيَّةٍ وَلاَ غَرْبِيَّةٍ**)” (النور: 35).
**أبو إسحاق** dedi: tefsirin çoğu şudur: bu ağaç, güneşin yalnız doğuş vaktinde üzerine doğduğu şeyden değildir; yahut yalnız batış vaktinde üzerine battığı şeyden değildir; fakat o, doğulu batılıdır; yani güneş ona sabah ve akşam isabet eder; bu, ona daha taze ve zeytinine ve yağına daha iyi olandır.
Buna benzerini **الفرَّاءُ** dedi.
**الحَسنُ** dedi: “(**لاَّ شَرْقِيَّةٍ وَلاَ غَرْبِيَّةٍ**)” sözünün te’vili: onun dünya ağaçlarından olmadığı, cennet ağaçlarından olduğudur.

Ve O جلّ وعزّ’ün sözü: “(**وَأَشْرَقَتِ الاَرْضُ بِنُورِ رَبِّهَا...**)” (الزمر: 69); yani: aydınlandı ve nurlandı.

**المنذريُّ** bana haber verdi: **أبو الهيْثم** ona, **ابنِ حِلِّزَةَ**’nin sözü hakkında fayda verdi:
إنّه شَارِقُ الشَّقِيقَةِ إذْ جا
ءتْ مَعَدٌّ لكلِّ قومٍ لِوَاءُ
Dedi: **الشّقيقةُ** bilinen bir yerdir. Ve **شارِقُ الشّقِيقةِ**: yani şakîkanın doğu tarafındandır; doğuya bitişik olan doğu yanı. Böylece dedi: **شارِقٌ**; ve güneş onda doğar; o ise mef’ûldür; onu fâil kıldı.
Doğuya bitişik tepe ve dağ tarafına: “bu, dağın **شَارِق**’idir ve onun **شَرْقيُّه**’idir”; ve “bu, dağın **غاربُ**’ıdır ve onun **غربيُّه**’idir” denir.

**العجَّاج** dedi:
والفَنْنُ الشَّارِقُ والغربيُّ
Muradı: doğuya bitişik dal; ve o, **الشرقِيُّ**’dir.

**أبو منصور** dedi: onu **شارِقاً** yapması ancak caiz oldu; çünkü onu “**ذَا شَرْقٍ**”, yani “**ذَا مَشْرِق**” yaptı; tıpkı “**سِرٌّ كاتِم**” denildiği gibi; yani “**ذُو كِتْمان**”; ve “**ماءٌ دافقٌ**”; yani “**ذُو دَفْقٍ**”.

Ve güneşe **شارِقاً** denir. Denir: “Ben ona, her ne zaman bir **شارِقٌ** zerrettiğinde gelirim”; yani: güneş her doğduğunda.

**أبو عبيد**’den, **أبي عمرو**’dan: **الشَّرِقُ**: içinde yağ olmayan kırmızı ettir.

**شمِر** dedi: bir bedevî bana inşad etti; ve onu **ابنُ الأعرابيِّ** yazdı:
انْتَفجِي يا أَرْنَبَ القِيعَانِ
وأبشِري بالضَّرب والهوان
أو ضَربةٍ مِن شرقِ شاهِبانِ
أو تَوجّي جائعٍ غَرْثانِ
Dedi: ve **الشرقُ**, **الحدَأةِ** ile **الشاهين** arasındadır; ve rengi siyahtır.

**أبو العباس**’ın, **ابن الأعرابي**’den rivayeti: hurma olgunlaştı ve **أشْرَق** ve **أزهى**; eğer onun **بُسْرُه** renklendiyse.

Ve dedi: **الشرق**: ışıktır. Ve **الشُّرُقُ**: boğulanlardır.
Dedim: boğulma (**الغَرَق**) suyun buruna girmesi ve deliklerinin dolmasıdır; ve **الشَّرَق** suyun boğaza girmesi ve onunla boğulmasıdır; ve o boğuldu (**غَرِق**) ve boğazı tıkandı (**شَرِق**).

Ve **الشَّرْقُ**: güneştir.
**عمرو**’nun babasından rivayeti: **الشَّرْق**: güneştir; şîn’in fethiyle. Ve **الشِّرْق**: kapı yarığından giren ışıktır.
Ve o yere **المِشْرِيق** denir.
Ve **الشُّرْق**: yüzü parlak oğlanlardır.

Irak ehlinin, **البَاقِلِّى** üzerine nida ederken sözü: **شَرْق الغَدَاةِ طَرِيٌّ**. **ابن الأنباري** dedi: manası: sabah kesimi; yani sabah kesilen ve toplanan şey.
Denir: **شرقت الثَّمرة**: onu kestim.

**أبو زيد** dedi: namaz, ölülerin **بشرَقِ الموتى**’sinde mekruhtur; yani güneş sarardığı vakitte. Ve bunu ölülerin **بشرقِ الموتى**’sinde yaptım; ve onu **شرق الموتى** yaptım; yani o vakitte.

**قرش** : **الليث** dedi: **القرشُ**: şuradan buradan topluluk; onun bir kısmı bir kısmına katılır.
Dedi: ve **قريشٌ**’e, **قُريشاً** adı verildi; **لتَقَرُّشِها**; yani: **قُصيُّ بنُ كلابٍ** ona galip geldiğinde, çevresinden Mekke’ye toplanmaları sebebiyle.

Başkası dedi: **قُريشٌ**’e **قُريشاً** adı verildi; çünkü onlar ticaret ehliydiler; ekin veya sağmal sahipleri değillerdi. Ve **القَرْشُ**: kazançtır.
Denir: o, ailesi için **يقْرِشُ** ve **يَقترِشُ**; yani: kazanır.

**اللحياني** dedi: filan, ailesi için **يَتَقَرَّشُ** ve **يَتَرَقَّحُ**; yani: kazanır ve ister. Ve denir: **قَرَشَ فلانٌ شيئاً يَقْرِشُهُ قَرْشاً**: eğer onu aldıysa. Ve **تقَرَّشَ الشيءَ تَقَرُّشاً**: eğer onu ilkten ilk’e (parça parça) aldıysa.

Ve denir: **اقتَرَشَتِ الرماحُ**: eğer bir kısmı bir kısmının üzerine düştüyse.

Ve denir: **أقْرَشَ فلانٌ بفلانٍ**: eğer onunla koştu ve ona kötülük istedi ise.
Ve denir: **ما أقْرشتُ بهِ**; yani: onunla jurnal etmedim.
Ve denir: **قَرَّشتُ** bu manada. Ve **الْمُقَرِّشُ**: kışkırtandır.

Ve denir: **أقْرَشتِ الشَّجةُ**; o **مُقْرِشةٌ**’dir: eğer kemiği çatlattı da parçalamadıysa.

**ابن الأعرابي** dedi: **ابن عباس**’tan rivayet olundu: o dedi ki: **قريشٌ** denizde yaşayan bir hayvandır; deniz hayvanlarını yer. Ve onu anarak, o veya başkası inşad etti:
وقُرَيشٌ هي التي تسكنُ البَحْ
رَ بهَا سُمِيَتْ قريشٌ قريشا
تأكلُ الغَثَّ والسَّمِينَ ولا
تَتْرُكُ فيها لذي الجناحينِ ريشا

**قريشٍ**’e nisbet **قرشيٌّ**’dir; ve şair, zaruret olursa **قريشيٌ** demesi caizdir.

Ve denir: **قد اقترَشت الرماحُ**: eğer onlarla mızrakladılar da bir kısmı bir kısmına çarptıysa.

**القطاميُّ** dedi:
قَوارِشُ بالرِّماحِ كأن فيها
شواطنَ ينتزعْنَ بها انتِزاعا

**أبو عبيد**: **التقريش**: kışkırtmadır.

**ابن حِلِّزةَ** dedi:
أيها الناطقُ المقرِّشُ عنَّا
عندَ عمرٍ و وَهَلْ لذاكَ بقاء

**عمرٌ** ve babasından dedi: **القرواشُ** ve **الحضِرُ**
ve **الشَّولقِيُّ**: davetsiz giren tufeylîdir.

**رقش** : **الليث** dedi: **الرَّقْشُ**: içinde bulanıklık ve siyahlık ve benzerleri bulunan renktir; **الأفعى الرَّقشاءِ**’ın rengi gibi; ve sırtı benekli **الجندَبِ الأرقشِ**’in rengi gibi; ve bunun benzeri böyledir. Ve bazen **الشِّقْشِقَةُ** **رَقْشاءَ** olabilir.

**أبو عبيد** bir **شقشقةً** vasfederek inşad etti:
رَقْشَاء تَنْتَاحُ اللُّغامَ المزبِدا
دَوَّمَ فيها رِزُّهُ وأرعدا

Ve **الترقيشُ**: yazıdır. Ve bu beyit sebebiyle **الْمرَقِّشُ**’a **مرقشاً** adı verildi; onun bir kasidesindeki sözüyle:
الدارُ قفر والرُّسومُ كما رَ
قَّشَ في ظهرِ الأديم قلم

**الليث** dedi: ve **التَّرقيشُ** ayrıca: gülmede parçalama (bölüp bölüp gülme) ve azarlamadır. Ve inşad etti:
عاولَ قد أُولعتِ بالترقيشِ

Başkası dedi: **الترقيشُ**: sözün güzelleştirilmesi ve süslenmesidir. Ve kadın **ترقَّشتِ**: eğer süslendiyse.

**الجعدي** dedi:
فَلا تحسبي جري الرِّهانِ ترقشاً
ورَيطاً وإعطاءَ الحقينِ مجلَّلا

Ve Rabîa’dan bir kabile; onlara **بنو رَقاش** denir; bir kadının adıdır. Şîn, رفع, نصب ve خفض yerinde kesrelenir; **حذام** ve **قطامِ** gibi.

**ثعلبٌ**’un, **ابن الأعرابي**’den rivayeti: **الرّقشُ**: güzel yazıdır; ve **رَقاشِ** ondan bir kadının adıdır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب القاف والشين وما يثلثهما)
(قشع)  القاف والشين والعين أصل صحيحٌ واحِد، أومأ إلى قياسِه أبو بكر فقال: "كلُّ شيءٍ خَفَّ فقد قَشِع وقَشَع يقْشَع قَشَعاً، مثل اللحم يجفف([1])". وهذا الذي قاله صحيح. ومنه انقشَعَ الغَيم وأقشع وتَقَشَّع([2])، والقِشْعة: القطعة من السَّحاب تَبقَى بعد انكشاف الغَيم. وذكر بعضُهم أنَّ الكُناسة قَُِشع([3]).
قال الكِسائيّ، قَشَعت الرِّيح السحابَ وانقشَعَ هو. وأقْشَعَ القومُ عن الماء، إذا أقلعوا. ويقال إنَّ القِشَعَ: ما يُرمى به عن الصَّدر من نُخَاعَة([4]). والقَشْع: ما قُشِع عن وجه الأرض. وكَلأٌ قشِيعٌ: متفرِّق. وشاةٌ قَشِعَةٌ: غَثَّةٌ، كأنَّ السِّمَن قد انقشَعَ عنها. ورجلٌ قَشِعٌ: لا يثبت على أمر. فأمّا القَشْع فيقال: بيتٌ من أَدَم، والجمع قُشُوع. قال:
* إذا القَشْعُ من رِيح الشِّتاء تَقعقَعا([5]) *
وهو القياس، لأنَّهم إذا سارُوا قَشَعوه. ويقال: القَشْع: النِّطْع. وهو ذلك القياس.
(قشف)  القاف والشين والفاء كلمةٌ واحدةٌ، وهي قولهم: قَشِف يَقْشَفُ، إذا لوَّحته الشمس فتغيَّر، ثمَّ قِيل لكلِّ من لا يتصنَّع للتجمُّل قَشِف، وهو يتقشَّف.
(قشب)  القاف والشين والباء أصلانِ يدلُّ أحدُهما على خَلْط شيءٍ بشيء، والآخَر على جِدَّةٍ في الشيء.
فالأوَّل: القَشْب، وهو خَلْط الشَّيء بالطَّعام، ولا يكاد يكون إلاّ مكروها.
من ذلك القِشْب([6])، هو السمُّ القاتل. قال الهُذَليّ([7]):
فَعَمَّا قليلٍ سقاها معاً *** بذِيفان مُذْعِفِ قِشْبٍ ثُمالِ([8])ويقال: قَشَب فلانٌ فلاناً بسُوءٍ، ذكَره به أو نسَبَه إليه. وقَشَبَه بقبيحٍ: لَطَخَه به. ورجل مُقشَّب الحسَب، إذا مُزِج حسبُه. قال ابن دريد([9]): القِشْبَة: الخسيس من النّاس، لغة يمانِيَة.
والأصل الآخَر: القَشِيب: الجديد من الثِّياب وغيرِها. والقَشيب: السَّيف الحديث العهد بالجِلاء.
(قشر)  القاف والشين والراء أصلٌ صحيح واحد، يدلُّ على تنحيةِ الشّيء ويكونُ الشيءُ كاللِّباس ونحوه. من ذلك قولك: قشَرت الشَّيء أقشره. والقِشْرة: الجلدة المقشورة. [والقِشْر([10])]: لباس الإنسان، قال الشاعر:
[مُنِعَتْ حنيفةُ واللهازمُ منكمُ *** قِشرَ العراقِ وما يَلَذُّ الحنجرُ([11])]وفي [حديث([12])] قَيْلَةَ: "كنت إذا رأيتُ رجلاً ذا رُواء وذا قِشْرٍ طمَحَ بصري إليه". والمَطْرة القاشرة: التي تَقشِر وجهَ الأرض. وسنةٌ قاشورة: مُجْدبة تَقْشِر أموالَ القوم. قال:
فابعَثْ عليهم سنةً قاشورهْ *** تحتلق المالَ احتلاقَ النُّورهْ([13])ثم سمِّي كلُّ شيءٍ يَفْعَل ذلك قاشوراً، فيقولون للشُّؤم: قاشور. ويقولون في المثل: "أشأَم مِن قاشِر([14])"، وهو فحلٌ له حديث. ولهذا سُمِّي الفِسْكِل([15]) من الخيل الذي يَجيء في الحَلْبة آخِرَها قاشُوراً. وقولهم إنَّ الأقْشَر: الشَّديد الحُمرة، وإنَّما ذلك للشَّديد حُمرةِ الوجه، الذي يُرَى وجهُه كأنَّه يتقشّر. وقُشَيرٌ: [أبو قبيلة([16])] من العرب.
(قشم)  القاف والشين والميم أُصَيلٌ إن صحّ فهو من الأكل وما ضاهاه من المأكول. قالوا: القَشْم: الأكل. والقُشَام: ما يُؤكَل. وقال ابن دريد: "قُشَام المائدة: ما نُفِض منها من باقي خُبز وغيرهِ([17])". ويقال: ما أصابت الإبِلُ مَقْشَماً، أي لم تُصِب ما ترعاه.
ومما شذَّ من هذا الباب إنْ صحَّ قولُهم: قَشَمت الخُوصَ، إذا شقَقتَه، لتَسفَّهُ. وكلُّ ما شُقَّ منه فهو قُشَام.
--------------ـــ
([1]) إشارة إلى لغتي الكسر والفتح. والفتح لم يرد إلا هنا وفي اللسان، قال: "والقشع أن تيبس أطراف الذرة قبل إناها، يقال قشعت الذرة تقشع قشعاً". والذي في المجمل عن الجمهرة: "فقد قشع يقشع قشعاً"، بكسر عين الماضي. على أن الذي في الجمهرة (3: 61): "فقد قشع، مثل اللحم إذا جفف" فلم يرد فيها المضارع ولا المصدر.
([2]) في الأصل: "وقشع"، صوابه في المجمل واللسان.
([3]) بتثليث القاف، كما في القاموس. وفي اللسان: "والقَشع والقُِشع: كناسة الحمام والحجام، والفتح أعلى".
([4]) النخاعة، بالضم: ما تفله الإنسان، كالنخامة. وكذا وردت العبارة في المجمل. وفي اللسان والقاموس: "نخامة".
([5]) لمتمم بن نويرة، يرثي أخاه مالكاً. وصدره كما في المفضليات (2: 65) واللسان (قشع، برم) والأمالي (1: 19) وسمط اللآلئ 87 والعقد (3: 263):
* ولا برما تهدي النساء لعرسه *
([6]) يقال قشب، بالكسر، وقشب بالتحريك.
([7]) هو أمية بن أبي عائذ الهذلي. ديوان الهذليين (2: 186).
([8]) المزعف والمذعف: القاتل. ورواية الديوان: "بمزعف ذيفان".
([9]) الجمهرة (1: 293).
([10]) التكملة من المجمل واللسان.
([11]) التكملة من اللسان (قشر).
([12]) التكملة من اللسان. وفي المجمل: "وفي الحديث". وانظر حديث قيلة في مجمع الزوائد للهيثمي
(6: 9) طبع القدسي 1356، وهو في الإصابة مع تحريف شديد في ترجمة (قيلة بنت مخرمة).
([13]) الرجز للكذاب الحرمازي، كما في البيان والتبيين (3: 276)، وهو بدون نسبة في اللسان (تلب، قشر، حلق).
([14]) في الأصل: "قاشور"، صوابه في المجمل واللسان وأمثال الميداني (1: 346).
([15]) في الأصل: "ألف كل".
([16]) بمثلها يلتئم الكلام.
([17]) بعده في الجمهرة (3: 66): "وأحسبها مولدة".

ـ

##### Türkçe

(قاف ve شين ve bunların üçüncüsü olan harflerin bâbı)

(**قشع**)  **القاف** ve **الشين** ve **العين** tek bir sahih asıldır; Ebû Bekir kıyasına işaret etti de şöyle dedi: “Her şey hafifledi mi, **قَشِع** olur; **قَشَع** olur; **يَقْشَع**; **قَشَعاً** (olur); tıpkı et kurutulduğu gibi.” Bu söylediği sahihtir. Ondandır: bulut **انقشَع** etti ve **أقشع** etti ve **تَقَشَّع** etti; ve **القِشْعة**: bulutun açılmasından sonra kalan buluttan bir parçadır. Bazıları, süpürüğün **قَُِشع** olduğunu zikretti.

El-Kisâî dedi: rüzgâr bulutu **قَشَعت** etti, o da **انقشَع** etti. Ve kavim sudan **أقْشَعَ** etti; yani ayrıldıkları zaman. Ve denilir ki **القِشَعَ**: göğüsten atılan **نُخَاعَة**’dan (balgamdan) atılan şeydir. Ve **القَشْع**: yer yüzünden **قُشِع** edilen şeydir. Ve **كَلأٌ قشِيعٌ**: dağınık. Ve **شاةٌ قَشِعَةٌ**: zayıf; sanki semizlik ondan **انقشَع** etmiş gibidir. Ve **رجلٌ قَشِعٌ**: bir iş üzerinde sebat etmez. Amma **القَشْع** için denilir: deriden bir ev; çoğulu **قُشُوع**. Dedi ki:
* إذا **القَشْعُ** من رِيح الشِّتاء تَقعقَعا *
Ve bu kıyastır; çünkü yürüdükleri zaman onu **قَشَع** ederler. Ve denilir: **القَشْع**: **النِّطْع**. Ve o, şu kıyastır.

(**قشف**)  **القاف** ve **الشين** ve **الفاء** tek bir kelimedir; o da onların sözü: **قَشِف يَقْشَفُ**; güneş onu kavurup da değiştiği zaman. Sonra süslenmek için yapmacıklık etmeyen herkes için **قَشِف** denildi; o da **يتقشَّف** eder.

(**قشب**)  **القاف** ve **الشين** ve **الباء** iki asıldır: ikisinden biri bir şeyi bir şeye karıştırmaya delalet eder; diğeri şeyde yeniliğe delalet eder.

Birincisi: **القَشْب**; o, şeyi yemeğe karıştırmaktır; neredeyse ancak mekruh olur.
Bundan: **القِشْب**; o öldürücü zehirdir. El-Huzelî dedi:
فَعَمَّا قليلٍ سقاها معاً *** بذِيفان مُذْعِفِ **قِشْبٍ** ثُمالِ
Ve denilir: falan, falanı kötülükle **قَشَب** etti; onu onunla andı yahut onu ona nispet etti. Ve onu çirkin bir şeyle **قَشَب** etti: onu onunla lekeledi. Ve **رجل مُقشَّب الحسَب**: soyu karıştırıldığı zaman. İbn Düreyd dedi: **القِشْبَة**: insanların aşağısı; Yemenî bir dildir.

Diğer asıl: **القَشِيب**: elbiseden ve başkasından yeni olan. Ve **القَشيب**: cilâ ile yeni tanışmış kılıçtır.

(**قشر**)  **القاف** ve **الشين** ve **الراء** tek bir sahih asıldır; şeyin uzaklaştırılmasına delalet eder; ve şey elbise ve benzeri gibi olur. Bundan senin sözün: şeyi **قشَرت** ettim; onu **أقشره** ederim. Ve **القِشْرة**: soyulmuş deridir. Ve **القِشْر**: insanın elbisesidir; şair dedi:
[مُنِعَتْ حنيفةُ واللهازمُ منكمُ *** **قِشرَ** العراقِ وما يَلَذُّ الحنجرُ]
Ve **حديث**’te, **قَيْلَةَ**’nin (rivayetinde): “Ben, görünüş sahibi ve **قِشْر** sahibi bir adam gördüğümde, gözüm ona doğru yükselirdi.” Ve **المَطْرة القاشرة**: yerin yüzünü soyan yağmurdur. Ve **سنةٌ قاشورة**: kıtlık yılıdır; kavmin mallarını soyar. Dedi ki:
فابعَثْ عليهم سنةً قاشورهْ *** تحتلق المالَ احتلاقَ النُّورهْ
Sonra bunu yapan her şeye **قاشوراً** adı verildi; uğursuzluğa **قاشور** derler. Ve meselde derler: “**قاشِر**’den daha uğursuz”; o, kendisi hakkında bir rivayeti olan bir damızlık erkektir. Bunun için, atlardan koşuda en sonunda gelen **الفِسْكِل**’e **قاشُوراً** adı verildi. Ve onların sözü: **الأقْشَر** şiddetli kızıllıktır; bu ancak yüz kızıllığı şiddetli olan içindir; yüzü sanki soyuluyormuş gibi görülen kimse. Ve **قُشَيرٌ**: Araplardan bir kabilenin **أبو قبيلة**’sidir.

(**قشم**)  **القاف** ve **الشين** ve **الميم**—sahih ise—yemekten ve yenilenden ona benzeyen şeydendir. Dediler: **القَشْم**: yemek. Ve **القُشَام**: yenilen şey. İbn Düreyd dedi: “**قُشَام المائدة**: ondan silkelenen, kalan ekmek ve başkasındandır.” Ve denilir: develer **مَقْشَماً** elde etmedi; yani otladığı şeyi elde etmedi.

Bu bâbdan şâz olanlardandır—sahih ise—onların sözü: hurma yaprağını **قَشَمت** ettim; yani onu yardım ki onu sepet yapasın. Ve ondan yarılan her şey **قُشَام**’dır.

--------------ـــ
([1]) Kesre ve fetha lugatlarına işarettir. Fetha ancak burada ve Lisân’da geldi; dedi ki: “**والقشع**: darının uçlarının olgunlaşmasından önce kurumasıdır; denilir: darı **قشعت** eder; **تقشع** eder; **قشعاً**.” Ve el-Mücmel’de el-Cemhere’den olan: “**فقد قشع يقشع قشعاً**”, mâzînin ayn’ının kesresiyle. Şu da var ki Cemhere’de (3: 61): “**فقد قشع، مثل اللحم إذا جفف**” geldi; onda ne muzâri ne de masdar geldi.

([2]) Asılda: “**وقشع**”; doğrusu el-Mücmel ve Lisân’dadır.

([3]) **القاف**’ın teslîsiyle; Kāmûs’ta olduğu gibi. Lisân’da: “**والقَشع والقُِشع**: hamamcının ve hacamatçının süprüntüsüdür; fetha daha üstündür.”

([4]) **النخاعة** zamme ile: insanın tükürdüğü şeydir; **النخامة** gibi. İbare el-Mücmel’de böyle geldi. Lisân ve Kāmûs’ta: “**نخامة**”.

([5]) Mutemmim b. Nuveyre’nindir; kardeşi Mâlik’e mersiye söyler. Sadrı, el-Mufaddaliyât (2: 65) ve Lisân (**قشع**، **برم**) ve el-Emâlî (1: 19) ve Simtu’l-Leâlî 87 ve el-‘İkd (3: 263)’te olduğu üzere:
* ولا برما تهدي النساء لعرسه *

([6]) Denilir: **قشب** kesre ile; ve **قشب** hareke ile.

([7]) O, Umeyye b. Ebî ‘Âiz el-Huzelî’dir. Dîvânu’l-Huzeliyyîn (2: 186).

([8]) **المزعف** ve **المذعف**: öldürücü. Dîvân rivayeti: “**بمزعف ذيفان**”.

([9]) el-Cemhere (1: 293).

([10]) Tekmile, el-Mücmel ve Lisân’dandır.

([11]) Tekmile, Lisân (**قشر**)’dandır.

([12]) Tekmile, Lisân’dandır. El-Mücmel’de: “Ve hadiste.” Heysemî’nin Mecma‘u’z-Zevâid’inde **حديث قيلة**’ye bak: (6: 9) Kudüsî baskısı 1356; o, el-İsâbe’dedir; (قيلة بنت مخرمة) tercümesinde şiddetli bir tahrifle.

([13]) Recez, el-kezzâb el-Harmâzî’nindir; el-Beyân ve’t-Tebyîn (3: 276)’da olduğu gibi; Lisân’da (**تلب**، **قشر**، **حلق**) nisbesizdir.

([14]) Asılda: “**قاشور**”; doğrusu el-Mücmel ve Lisân ve Emsâlu’l-Meydânî (1: 346)’dadır.

([15]) Asılda: “**ألف كل**”.

([16]) Onun gibisiyle söz tamam olur.

([17]) Ondan sonra Cemhere’de (3: 66): “Ve ben onu müvelled sayıyorum.”

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ق ش ر
لوز مقشور ومقشّر وهذه قشارته‏.‏
وثوب رقيق كقشر الحية‏:‏ كسلخها‏.‏
وحيةٌ قشراء‏.‏
وشجرة قشراء‏.‏
وفلان يتفكّه بالمقشّر أي بالفستق المقشور‏:‏ اسم غالب عليه‏.‏
ومن المجاز‏:‏ خرج في قشرتين نظيفتين‏:‏ في ثوبين‏.‏
وعليه قشر حسن‏.‏
ورجل ذو رواء وقشرٍ‏.‏
وجارية بضّة القشر والقشرة وهو البشرة ورجل متقشّر‏:‏ عريان‏.‏
وجاء بالجواب المقشّر‏.‏
وهو أشقر أقشر‏:‏ شديد الحمرة كأنما قشر جلده‏.‏
ومطرةٌ قاشرةٌ‏:‏ شديدة الوقع تقشر وجه الأرض وسنةٌ قاشرة وقاشورة‏.‏
قال‏:‏ فابعث عليهم سنةً قاشوره تحتلق المال احتلاق النوره ورجل قاشور‏:‏ مشئوم وقد قشر الناس‏:‏ شأمهم‏.‏

##### Türkçe

ق ش ر
**لوز** soyulmuş ve soyulmuştur; bu da onun **قشارة**sıdır.‏
Ve ince bir elbise, yılanın **قشر**u gibi: yani onun soyulması gibi.‏
Ve **حيةٌ قشراء**.‏
Ve **شجرة قشراء**.‏
Ve falan kimse **المقشّر** ile eğlenir; yani soyulmuş **فستق** ile: ona galip (yaygın) bir addır.‏
Ve mecazdan: iki temiz **قشرة** içinde çıktı: iki elbise içinde.‏
Ve onun üzerinde güzel bir **قشر** vardır.‏
Ve **رواء** ve **قشر** sahibi bir adam.‏
Ve bir cariye, **القشر** ve **القشرة**si dolgun; o da deridir; ve **رجل متقشّر**: çıplak.‏
Ve **الجواب المقشّر** ile geldi.‏
Ve o, sarışın **أقشر**dır: şiddetli kızıllık; sanki derisi soyulmuş gibi.‏
Ve **مطرةٌ قاشرةٌ**: etkisi şiddetli; yerin yüzünü soyar; ve **سنةٌ قاشرة** ve **قاشورة**.‏
Dedi ki: “Öyleyse onların üzerine bir **سنةً قاشوره** gönder; malı, **النوره**nin yakıp tüketmesi gibi yakıp tüketir.” Ve **رجل قاشور**: uğursuz; ve “insanları **قشر** etti”: onlara uğursuzluk verdi.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَشْرُ: سَحْقُك الشيء عن ذيه. الجوهري: القِشْرُ واحد القُشُور، والقِشْرَة أَخص منه.
قَشَرَ الشيءَ يَقْشِرُه ويَقْشُره قَشْراً فانْقَشَر وقَشَّرَهُ تَقْشيراً فَتَقَشَّر: سَحَا لحاءَه أَو جِلْدَه، وفي الصحاح: نَزَعْتُ عنه قِشْرَه، واسم ما سُحي منه القُشارة. وشيء مُقَشَّر وفُسْتُقٌ مُقَشَّر، وقِشْرُ كل شيء غشاؤه خِلْقَةً أَو عَرَضاً. وانْقَشَر العُودُ وتَقَشَّر بمعنًى. والقُشارة: ما تَقْشِرُه عن شجرة من شيء رقيق. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: إِذا أَنا حركته ثارَ لي قُشارٌ أَي قِشْرٌ.
والقُشارة: ما يَنْقَشِرُ عن الشيء الرقيق. والقِشْرةُ: الثوب الذي يُلْبَسُ. ولباسُ الرجل: قِشْره، وكل ملبوس: قَشْرٌ؛ أَنشد ابن الأَعرابي:مُنِعتْ حَنيفةُ واللَّهازِمُ منكمُ
قِشْرَ العِراقِ، وما يَلَذُّ الحَنْجَرُ
قال ابن الأَعرابي: يعني نبات العراق، ورواه ابن دريد: ثمر العراق، والجمع من كل ذلك قُشورٌ. وفي حديث قَيْلَةَ: كنت إِذا رأَيت رجلاً ذا رُواء أَو ذا قِشْرٍ طَمَحَ بَصَرِي إِليه. وفي حديث معاذ ابن عَفْراء: أَن عمر أَرسل إِليه بحُلَّةٍ فباعها فاشترى بها خمسة أَرْؤس من الرقيق فأَعتقهم ثم قال: إِن رجلاً آثر قِشْرَتَيْنِ يَلْبَسُهما على عِتْقِ خمسة أَعْبُدٍ لغَبِينُ الرأْي؛ أَراد بالقشرتين الحُلَّةَ لأَن الحلة ثوبان إِزار ورداء. وإِذا عُرِّيَ الرجلُ عن ثيابه، فهو مُقْتَشِر؛ قال أَبو النجم يصف نساء:
يَقُلْنَ للأَهْتَمِ منا المُقْتَشِرْ:
وَيْحَك وارِ اسْتَكَ منا واسْتَتِرْ
ويقال للشيخ الكبير: مُقْتَشِرٌ لأَنه حين كَبِرَ ثَقُلَتْ عليه ثيابه فأَلقاها عنه. وفي الحديث: إِن المَلَك يقول للصبي المنفوش خرجت إِلى الدنيا وليس عليك قِشْرٌ. وفي حديث ابن مسعود ليلةَ الجنّ: لا أَرى عَوْرةً ولا قِشْراً أَي لا أَرى منهم عورة منكشفة ولا أَرى عليهم ثياباً. وتَمْرٌ قَشِرٌ أَي كثير القِشْر. وقِشْرَةُ الهُبْرَةِ وقُشْرَتُها: جلدها إِذا مص ماؤها وبقيت هي. وتمر قَشِير وقَشِرٌ: كثير القِشْرِ. والأَقْشَرُ: الذي انْقَشَر سِحاؤُه. والأَقْشَرُ: الذي يَنْقَشِرُ أَنفه من شدة الحر، وقيل: هو الشديد الحمرة كأَنَّ بَشَرته مُتَقَشِّرَة، وبه سمي الأُقَيْشِرُ أَحد شعراء العرب كان يقال له ذلك فيغضب؛ وقد قَشِرَ قَشَراً. ورجل أَقْشَرُ بَيِّنُ القَشرِ، بالتحريك، أَي شديد الحمْرة. ويقال للأَبرص الأَبْقَعُ والأَسْلَعُ والأَقْشَرُ والأَعْرَمُ والمُلَمَّع والأَصْلَخُ والأَذْمَلُ. وشجرة قَشْراءُ: مُنْقَشِرَة، وقيل: هي التي كأَنَّ بعضَها قد قُشِرَ وبعض لم يُقْشَرْ. ورجل أَقْشَرُ إِذا كان كثير السؤال مُلِحًّا. وحية قَشْراء: سالِخٌ، وقيل: كأَنها قد قُشِرَ بعضُ سَلْخِها وبعضٌ لَمَّا.
والقُشْرةُ والقُشَرةُ: مَطْرَةٌ شديدة تَقْشِرُ وجهَ الأَرضِ والحصى عن الأَرض، ومَطَرةٌ قاشِرةٌ منه: ذات قَشْرٍ. وفي. وفي حديث عبد الملك بن عُمَيْر: قُرْصٌ بلَبَنٍ قِشْرِيٍّ، هو منسوب إِلى القِشْرة، وهي التي تكون فوق رأْس اللبن، وقيل: إِلى القُشْرَة والقاشِرةِ، وهي مطرة شديدة تَقْشِرُ وجه الأَرض، يريد لبناً أَدَرَّه المَرْعَى الذي يُنْبِتُه مثلُ هذه المطرة. وعام أَقْشَفُ أَقْشَرُ أَي شديد. وسنة قاشُور وقاشُورة: مُجْدِبة تَقْشِرُ كلَّ شيء، وقيل: تَقْشِرُ الناسَ؛ قال: فابْعَثْ عليهم سَنَةً قاشُورَه،
تَحْتَلِقُ المالَ احْتِلاقَ النُّورَه
والقَشُورُ: دواء يُقْشَرُ به الوجه ليَصْفُوَ لونُه. وفي الحديث: لُعِنَتِ القاشرةُ والمَقْشُورة؛ هي التي تَقْشِرُ بالدواء بشرة وجهها ليصفو لونه وتعالج وجهها أَو وجه غيرها بالغُمْرة. والمَقْشُورة: التي يفعل بها ذلك كأَنها تَقْشِرُ أَعلى الجلد.
والقاشورُ والقُشَرةُ: المَشْؤوم، وقَشَرَهم قَشْراً: شَأَمَهم. وقولُهم: أَشأَم من قاشر؛ هو اسم فحل كان لبني عُوَافةَ بن سعد بن زيد مَناةَ بن تميم، وكانت لقومه إِبل تُذْكِرُ فاستطرقوه رجاء أَن تُؤْنِثَ إِبلُهم فماتت الأُمهات والنسل. والقاشورُ: المَشْؤوم. والقاشورُ: الذي يجيء في الحَلْبة آخر الليل، وهو الفِسْكِلُ والسُّكَيْتُ أَيضاً. والقَشْوَرُ: المرأَة التي لا تحيض. والقُشْرانِ: جناحا الجرادة الرقيقانِ. والقاشِرة: أَول الشِّجاج لأَنها تَقْشِرُ الجلد. وبنو قَيْشَرٍ: من عُكْلٍ. وقُشَيْرٌ: أَبو قبيلة، وهو قُشَيْرُ بن كعب بن ربيعة بن عامر بن صَعْصَعة ابن مُعَاوية بن بكر بن هوزان. غيره: وبنو قُشَير من قيس.

##### Türkçe

**القَشْرُ**: senin bir şeyi onun kabuğundan (dışından) sıyırmandır. el-Cevherî: **القِشْرُ** **القُشُور**’un tekilidir; **القِشْرَة** ise ondan daha özeldir.

**قَشَرَ** bir şeyi **يَقْشِرُه** ve **يَقْشُره** **قَشْراً**; böylece **انْقَشَر**; ve onu **قَشَّرَهُ** **تَقْشيراً**; böylece **فَتَقَشَّر**: onun kabuğunu yahut derisini sıyırdı. Ve **الصحاح**’ta: “Ondan **قِشْرَه**’ini çıkardım”; ondan sıyrılan şeyin adı **القُشارة**’dır. Ve **مُقَشَّر** bir şey ve **فُسْتُقٌ مُقَشَّر**. Ve her şeyin **قِشْرُ**’u, yaratılışça yahut arızî olarak onun örtüsüdür. Ve **انْقَشَر العُودُ** ve **تَقَشَّر** aynı anlamdadır. Ve **القُشارة**: bir ağaçtan ince bir şey olarak senin soyduğun şeydir. Ömer’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Onu hareket ettirdiğimde bana **قُشارٌ** kabardı”; yani **قِشْرٌ**.

Ve **القُشارة**: ince şeyden ayrılıp soyulan şeydir. Ve **القِشْرةُ**: giyilen elbisedir. Erkeğin giysisi: onun **قِشْره**’idir; ve her giyilen: **قَشْرٌ**’dur. İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
مُنِعتْ حَنيفةُ واللَّهازِمُ منكمُ
قِشْرَ العِراقِ، وما يَلَذُّ الحَنْجَرُ
İbnü’l-A‘râbî dedi: yani Irak’ın bitkisi; İbn Düreyd onu şöyle rivayet etti: Irak’ın meyvesi. Ve bütün bunların çoğulu **قُشورٌ**’dur. Kayle hadîsinde: “Ben, görünüş sahibi yahut **قِشْرٍ** sahibi bir adam gördüğümde gözüm ona dikilirdi.” Muâz b. Afrâ hadîsinde: Ömer ona bir **حُلَّةٍ** gönderdi; o da onu sattı, onunla köleden beş baş satın aldı ve onları âzat etti; sonra dedi ki: “Bir adamın, giydiği iki **قِشْرَتَيْنِ**’i beş **أَعْبُدٍ**’ün âzat edilmesine tercih etmesi, görüşçe gerçekten aldanmıştır.” İki **قِشْرَتَيْنِ** ile **الحُلَّةَ**’yi kastetti; çünkü **الحلة** iki elbisedir: **إِزار** ve **رداء**. Ve erkek elbiselerinden soyundurulursa, o **مُقْتَشِر**’dir. Ebû’n-Necm kadınları vasfederek dedi:
يَقُلْنَ للأَهْتَمِ منا المُقْتَشِرْ:
وَيْحَك وارِ اسْتَكَ منا واسْتَتِرْ
Ve büyük ihtiyara **مُقْتَشِرٌ** denir; çünkü yaşlanınca elbiseleri ona ağır geldi de onları üzerinden attı. Hadîste: Melek, saçı kabarmış çocuğa der ki: “Dünyaya çıktın ve üzerinde **قِشْرٌ** yok.” İbn Mes‘ûd’un cin gecesi hadîsinde: “Ne bir **عَوْرةً** görüyorum ne de bir **قِشْراً**”; yani onlardan açılmış bir avret görmüyorum ve üzerlerinde elbise görmüyorum. Ve **تَمْرٌ قَشِرٌ**: yani kabuğu çok. Ve **قِشْرَةُ الهُبْرَةِ** ve onun **قُشْرَتُها**: suyu emilip kendisi kaldığında onun derisi. Ve **تمر قَشِير** ve **قَشِرٌ**: kabuğu çok. Ve **الأَقْشَرُ**: sıyrığı soyulmuş olan. Ve **الأَقْشَرُ**: şiddetli sıcaktan burnu soyulan; denildi ki: sanki derisi **مُتَقَشِّرَة** imiş gibi şiddetli kızarıklığı olan; ve bununla **الأُقَيْشِرُ** adlandırıldı: Arap şairlerinden biri; ona böyle denirdi de öfkelenirdi; gerçekten **قَشِرَ قَشَراً**. Ve **رجل أَقْشَرُ** açıkça **القَشرِ** (harekeli): yani şiddetli kızarıklığı olan. Ve alacalıya **الأَبْقَعُ** ve **الأَسْلَعُ** ve **الأَقْشَرُ** ve **الأَعْرَمُ** ve **المُلَمَّع** ve **الأَصْلَخُ** ve **الأَذْمَلُ** denir. Ve **شجرة قَشْراءُ**: soyulmuş; denildi ki: sanki onun bir kısmı soyulmuş, bir kısmı soyulmamış olandır. Ve **رجل أَقْشَرُ**: çok soru soran, ısrarcı olduğunda. Ve **حية قَشْراء**: deri değiştiren; denildi ki: sanki onun soyuluşunun bir kısmı soyulmuş, bir kısmı henüz (soyulmamış).

Ve **القُشْرةُ** ve **القُشَرةُ**: yerin yüzünü ve çakılı yerden soyan şiddetli bir yağmur; ondan **مَطَرةٌ قاشِرةٌ**: **قَشْرٍ** sahibi (soyucu) bir yağmur. Ve. Ve Abdülmelik b. Umeyr hadîsinde: “Sütlü bir çörek, **قِشْرِيٍّ** sütle”; o, **القِشْرة**’ye nisbetlidir; o da sütün başının üstünde bulunan şeydir. Denildi ki: **القُشْرَة** ve **القاشِرة**’ye (nisbetle); o, yerin yüzünü soyan şiddetli bir yağmurdur; böyle bir yağmurun benzerinin bitirdiği otla mer‘ânın bolca akıttığı bir süt istiyor. Ve **عام أَقْشَفُ أَقْشَرُ**: yani şiddetli. Ve **سنة قاشُور** ve **قاشُورة**: her şeyi soyan kıtlık yılı; denildi ki: insanları soyar; dedi ki:
فابْعَثْ عليهم سَنَةً قاشُورَه،
تَحْتَلِقُ المالَ احْتِلاقَ النُّورَه
Ve **القَشُورُ**: yüz onun rengi berraklaşsın diye onunla yüzün soyulduğu bir ilaçtır. Hadîste: “**القاشرةُ** ve **المَقْشُورة** lânetlendi”; o, rengi berraklaşsın diye ilaçla yüzünün derisini soyan ve yüzünü yahut başkasının yüzünü **الغُمْرة** ile tedavi eden kimsedir. Ve **المَقْشُورة**: kendisine bu yapılan; sanki derinin üstünü soyuyor.

Ve **القاشورُ** ve **القُشَرةُ**: uğursuz; ve onları **قَشَرَهم قَشْراً**: onları uğursuzladı. Ve onların sözü: “**أَشأَم من قاشر**”; o, Temîm’den Zeyd Menât b. Sa‘d b. ‘Uvâfe oğullarının bir damızlık erkeğinin adıdır; kavminin erkek deve doğuran develeri vardı; develeri dişi doğursun diye onu damızlık yaptılar; derken analar ve nesil öldü. Ve **القاشورُ**: uğursuz. Ve **القاشورُ**: gecenin sonunda **الحَلْبة**’ye gelen kimsedir; o, **الفِسْكِلُ** ve **السُّكَيْتُ** de (aynı)dır.

Ve **القَشْوَرُ**: hayız görmeyen kadın. Ve **القُشْرانِ**: çekirgenin iki ince kanadı. Ve **القاشِرة**: yaraların ilkidir; çünkü deriyi soyar.

Ve **بنو قَيْشَرٍ**: ‘Ukl’dendir. Ve **قُشَيْرٌ**: bir kabilenin babasıdır; o, **قُشَيْرُ بن كعب بن ربيعة بن عامر بن صَعْصَعة ابن مُعَاوية بن بكر بن هوزان**’dır. Başkası: ve **بنو قُشَير** Kays’tandır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ق ش ر * * القِشْرُ * واحد * القُشُورِ * و * القِشْرةُ * أخص منه و قَشَرَ * العود وغيره من باب ضرب ونصر أي نزع عنه قشرة و * قَشَّرَهُ تَقْشِيرا * و * انْقَشَرَ * العود و * تَقَشَّرَ * بمعنى و * القاشِرَةُ * أول الشجاج لأنها تقشر الجلد ولباس الرجل * قِشْرُهُ * وهو في حديث قيلة وتمر * قَشِرٌ * بكسر الشين أي كثير القِشْر

##### Türkçe

* ق ش ر * **القِشْرُ**: **القُشُورِ**’un tekilidir; **القِشْرةُ** ise ondan daha özeldir. Ve **قَشَرَ**: (fiil) **ضرب** ve **نصر** bâbından; yani ondan bir kabuk soyup çıkardı. Ve **قَشَّرَهُ تَقْشِيرا**. Ve **انْقَشَرَ**: dal. Ve **تَقَشَّرَ**: aynı anlamdadır. Ve **القاشِرَةُ**: yaraların ilkidir; çünkü deriyi soyar. Ve adamın elbisesi: **قِشْرُهُ**’dur; bu, Kayle hadîsindedir. Ve **قَشِرٌ**: şîn’in kesresiyle; yani kabuğu çok olan.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

قشره يقشره، بالكسر، ويقشره، بالضم، قشرا، فانقشر، وقشره تقشيرا فتقشر: سحا لحاه أو جلده. وفي الصحاح: نزعت عنه قشره. واسم ما سحى منه: القشارة بالضم. وشيء مقشر. وفستق مقشر. والقشر، بالكسر: غشاء الشيء خلقة أو عرضا، والقشر: الثوب الذي يلبس. ولباس الرجل: قشره، وكل ملبوس: قشر، ج قشور. ويقال: خرج في قشرتين نظيفتين: في ثوبين. وعليه قشر حسن، وهو مجاز. وأنشد ابن الأعرابي:
  منعت حنيفة واللهازم منكـم                      قشر العراق وما يلذ الحنجر

  قال ابن الأعرابي: يعني نبات العراق، ورواه ابن دريد ثمر العراق. وفي حديث قيلة: كنت إذا رأيت رجلا ذا رواء أو ذا قشر طمح بصري إليه. وتمر قشر، ككتف، وقشير، كأمير: كثيره، أي القشر. وقشرة الهبرة وقشرتها: جلدها إذا مص ماؤها وبقيت هي. والأقشر: ما انقشر لحاؤه، وفي بعض النسخ: سحاؤه وفي الأقشر: من ينقشر أنفه من شدة الحر، وقيل: هو الشديد الحمرة كأن بشرته متقشرة. ويقال: رجل أشقر أقشر. وبه سمي الأقيشر أحد شعراء العرب- كما يأتي ذكره قريبا- كان يقال له ذلك فيغضب. وقد قشر قشرا. ورجل أقشر بين القشر، وهو مجاز. وشجرة قشراء: متقشرة، وقيل هي التي كأن بعضها قد قشر وبعض لم يقشر. وحية قشراء: سالخ، وقيل: كأنها قد قشر بعض سلخها وبعض لا. ومن المجاز: القشرة، بالضم، والقشرة، كتؤدة: مطر يقشر وجه الأرض والحصى عن الأرض، وهو مطر شديد الوقع. ومطرة قاشرة، منه: ذات قشر ومن المجاز: القاشور من الأعوام: المجدب الذي يقشر كل شئ، وقيل: يقشر الناس، كالقاشورة والقاشرة، يقال: سنة قاشرة، وقاشورة: تحتلق المال احتلاق النورة. قال:
  فابعث عليهم سنة قاشـوره                      تحتلق المال احتلاق النوره ومن المجاز: القاشور: المشؤوم، كالقشرة، كهمزة، كأنه لشؤمه يقشرهم. وقد قشرهم، أي شأمهم، كذا في الأساس. والقاشور: الجاري في آخر الحلبة من الخيل، كالقاشر، وهو الفسكل والسكيت أيضا. والقشور، كصبور: دواء يقشر به الوجه ليصفو لونه. والقشور، كجرول: المرأة التي لا تحيض، قاله ابن دريد. والقشران، بالضم: جناحا الجرادة الرقيقان. وقشير بن كعب بن ربيعة بن عامر بن صعصعة بن معاوية بن بكر بن هوازن، كزبير: أبو قبيلة من هوازن، منهم الإمام أبو القاسم القشيري صاحب الرسالة وغيره، وقشير وأخوه جعدة أمهما ريطة بنت قنفذ، من بني سليم. والأقيشر: مصغر أقشر، لقب المغيرة بن عبد الله بن الأسود بن وهب الشاعر الأسدي، وكان يقال ذلك له فيغضب، كما تقدم. وأقيشر: جد والد أسامة بن عمير بن عامر بن أقيشر الهذلي الكوفي. والأقيشر اسمه عمير الصحابي، والد أبي المليح. والقاشرة: أول الشجاج، سميت لأنها تقشر الجلد. والقاشرة: المرأة تقشر بالدواء بشرة وجهها ليصفو لونها، وتعالج وجهها أو وجه غيرها بالغمرة، كالمقشورة وهي التي يفعل بها ذلك وقد لعنتا في الحديث، ونصه: لعنت القاشرة والمقشورة. وقشورة بالعصا: ضربه بها؛ نقله الصاغاني. والقشر، بالضم والكسر: سمكة قدر شبر، نقله الصاغاني. وقشر، بالفتح: جبل، وقال الصاغاني: اسم لأجبل. والقشرة، بالكسر، من المعزى: الصغيرة كأنها كرة، نقله الصاغاني، وهو على التشبيه. ومن المجاز: المقتشر: العريان، قال أبو النجم يصف نساء:
  يقلن للأهتم منا المقتـشـر                      ويحك وار استك عنا واستتر

  والمقشر كمنبر: الملح في السؤال، كالأقشر. وقشار كهمام: ع في شعر خداش. ومما يستدرك عليه: ثار قشاره، بالضم: القشر. ويقال للشيخ الكبير: مقتشر، لأنه حين كبر ثقلت عليه ثيابه فألقاها عنه. وتمر قشير: كثير القشر. وقد قشر، كفرح: غلظ قشره. والقشار، كغراب: جلد الحية. وقشر القوم قشرا: أضر بهم. ورجل أقشر: كثير السؤال. والأقشر من الأرض: الأبقع والأسلع. وفي حديث عبد الملك بن عمير: قرص بلبن قشري، بالكسر: منسوب إلى القشرة، وهي التي تكون على رأس اللبن. وعام أقشف أقشر: شديد. وفلان يتفكه بالمقشر، أي بفستق مقشور، اسم غالب عليه؛ قاله الزمخشري. وقولهم: أشأم من قاشر: هو اسم فحل كان لبني عوافة بن سعد ابن زيد مناة بن تميم، وكانت لقومه إبل تذكر، فاستطرقوه رجاء أن يؤنث إبلهم، فماتت الأمهات والنسل. وبنو أقيشر: من عكل. وبنو قشير: قبيلة من سعد العشيرة باليمن، ويعرفون بأولاد باقشير، وهم بنواحي حضرموت. منهم الإمام العلامة عبد الله بن محمد بن حكم بن عبد الله بن الإمام محمد بن حكم باقشير الشافعي الحضرمي، من بيت العلم والرياسة باليمن، توفي بالعجم ببلد قسم. ومنهم العلامة عبد الله بن سعيد بن عبد الله بن أبي بكر باقشير الشافعي الحضرمي المكي، ولد بمكة سنة 1003، وكان من عجائب الدهر، أخذ الحديث عن البرهان اللقاني لما حج، وغيره، وممن أخذ عنه من شيوخ مشايخنا أبو العباس أحمد النخلي، وتوفي سنة 1076. وولده سعيد فاضل. ومن هذا البيت العلامة عوض بن محمد بن سعيد باقشير وغيرهم، بارك الله فيهم.

##### Türkçe

**قشره** **يقشره**; kesre ile; ve **يقشره**; damme ile; **قشرا**; böylece **فانقشر**; ve **قشره** **تقشيرا** böylece **فتقشر**: sakalını yahut derisini kazıdı. Ve Sıhâh’ta: ondan **قشره**’sini çıkardım. Ondan kazınanın adı: damme ile **القشارة**. Ve **شيء مقشر**. Ve **فستق مقشر**. Ve kesre ile **القشر**: bir şeyin yaratılıştan yahut sonradan olan zarı; ve **القشر**: giyilen elbise. Ve erkeğin giysisi: onun **قشره**’si; ve her giyilen: **قشر**; çoğulu **قشور**. Ve denilir: iki temiz **قشرة** içinde çıktı: iki elbise içinde. Ve onun üzerinde güzel bir **قشر** vardır; bu mecazdır. İbnü’l-A‘râbî şu beyti okudu:
  Sizden Hanîfe ve Lahâzim menetti                      Irak’ın **قشر**’unu ve boğazın lezzet verdiğini

  İbnü’l-A‘râbî dedi: yani Irak’ın bitkisi; İbn Düreyd ise onu “Irak’ın meyvesi” diye rivayet etti. Kîle hadîsinde: Ben, görünüş sahibi yahut **قشر** sahibi bir adam gördüğümde gözüm ona dikilirdi. Ve **تمر قشر** (ketif gibi) ve **قشير** (emîr gibi): çoğu; yani **القشر**. Ve **قشرة الهبرة** ve **قشرتها**: suyu emilip kendisi kaldığında onun derisi. Ve **الأقشر**: kabuğu soyulmuş olan; bazı nüshalarda: onun kazınanı. Ve **الأقشر** hakkında: şiddetli sıcaktan burnu soyulan kimse; ve denildi ki: sanki derisi soyulmuş gibi, şiddetli kızıllık sahibi olandır. Ve denilir: **رجل أشقر أقشر**. Ve bununla **الأقيشر** diye adlandırıldı—yakında zikri gelecek olan—Arap şairlerinden biri; ona böyle denilirdi de öfkelenirdi. Ve gerçekten **قشر** **قشرا**. Ve **رجل أقشر بين القشر**; bu mecazdır. Ve **شجرة قشراء**: soyulmuş; ve denildi ki: sanki bir kısmı soyulmuş, bir kısmı soyulmamış olandır. Ve **حية قشراء**: deri değiştiren; ve denildi ki: sanki onun deri değiştirmesinin bir kısmı soyulmuş, bir kısmı değil. Ve mecazdan: damme ile **القشرة**, ve **القشرة** (teüde gibi): yerin yüzünü ve çakılı yerden soyan yağmur; bu, etkisi şiddetli bir yağmurdur. Ve **مطرة قاشرة**; ondan: kabuk sahibi. Ve mecazdan: yıllardan **القاشور**: her şeyi soyan kıtlık yılı; ve denildi ki: insanları soyar; **القاشورة** ve **القاشرة** gibi; denilir: **سنة قاشرة** ve **قاشورة**: malı, kirecin yakması gibi yakıp tüketir. Dedi ki:
  Onların üzerine **سنة قاشوره** gönder                      malı kirecin yakması gibi yakıp tüketir

Ve mecazdan: **القاشور**: uğursuz; **القشرة** (hemze gibi) gibi; sanki uğursuzluğundan onları soyar. Ve gerçekten **قشرهم**; yani onları uğursuzladı; Esâs’ta böyledir. Ve **القاشور**: atların koşusunda son turda koşan; **القاشر** gibi; o, **الفسكل** ve **السكيت** de denir. Ve **القشور** (sabûr gibi): yüzün onunla soyulduğu ilaç; böylece rengi berraklaşır. Ve **القشور** (cerûl gibi): hayız görmeyen kadın; bunu İbn Düreyd söyledi. Ve damme ile **القشران**: çekirgenin iki ince kanadı. Ve **قشير بن كعب بن ربيعة بن عامر بن صعصعة بن معاوية بن بكر بن هوازن** (Zübeyr gibi): Hevâzin’den bir kabilenin babası; onlardandır risâlenin sahibi imam Ebü’l-Kâsım el-**القشيري** ve başkaları; ve **قشير** ile kardeşi **جعدة**’nin anneleri, Benî Süleym’den **ريطة بنت قنفذ**’dir. Ve **الأقيشر**: **أقشر**’in küçültmesi; Esedî şair **المغيرة بن عبد الله بن الأسود بن وهب**’in lakabı; ona bu denilirdi de öfkelenirdi; daha önce geçtiği gibi. Ve **أقيشر**: Kûfeli Hüzeli **أسامة بن عمير بن عامر بن أقيشر**’in babasının dedesi. Ve **الأقيشر**’in adı, sahâbî **عمير**’dir; Ebü’l-Melîh’in babası. Ve **القاشرة**: yaraların ilk türü; deriyi soymasından dolayı böyle adlandırıldı. Ve **القاشرة**: yüzünün derisini rengi berraklaşsın diye ilaçla soyan kadın; ve yüzünü yahut başkasının yüzünü **الغمرة** ile tedavi eder; **المقشورة** gibi; o da kendisine bu yapılan kadındır; ikisi hadiste lânetlenmiştir; metni: **لعنت القاشرة والمقشورة**. Ve **قشورة بالعصا**: onu onunla dövdü; bunu Sâgânî nakletti. Ve damme ve kesre ile **القشر**: bir karış kadar bir balık; bunu Sâgânî nakletti. Ve fetih ile **قشر**: bir dağ; Sâgânî dedi: dağlar için bir isimdir. Ve kesre ile **القشرة**, keçiden: küçük olan; sanki bir top gibi; bunu Sâgânî nakletti; bu, benzetme üzerinedir. Ve mecazdan: **المقتشر**: çıplak; Ebü’n-Necm kadınları vasfederek dedi ki:
  Bizden **المقتشر** olan **الأهتم**’e derler                      yazık sana, kıçını bizden ört ve gizlen

  Ve **المقشر** (minber gibi): soruda ısrarcı; **الأقشر** gibi. Ve **قشار** (hemmâm gibi): Hudâş’ın şiirinde bir yer adıdır. Ve ona ek olarak istidrâk edilenlerdendir: damme ile **ثار قشاره**: **القشر**. Ve büyük ihtiyara **مقتشر** denilir; çünkü yaşlanınca elbiseleri ona ağır geldi de onları üzerinden attı. Ve **تمر قشير**: kabuğu çok. Ve gerçekten **قشر** (feriha gibi): kabuğu kalınlaştı. Ve **القشار** (gurâb gibi): yılan derisi. Ve **قشر القوم قشرا**: onlara zarar verdi. Ve **رجل أقشر**: çok soru soran. Ve yerden **الأقشر**: alaca ve kel. Ve Abdülmelik b. Umeyr hadîsinde: kesre ile **قرص بلبن قشري**: **القشرة**’ye nispetlidir; o da sütün üstünde olan tabakadır. Ve **عام أقشف أقشر**: şiddetli. Ve falan kimse **بالمقشر** ile eğlenir; yani soyulmuş fıstıkla; ona galip bir isim olmuştur; bunu Zemahşerî söyledi. Ve onların sözü: **أشأم من قاشر**: o, Benî Avâfe b. Sa‘d b. Zeyd Menât b. Temîm’in bir damızlık erkek devesinin adıdır; kavminin erkek develeri vardı; develerini dişileştirsin diye ümit ederek onu damızlık yaptılar; böylece anneler ve nesil öldü. Ve **بنو أقيشر**: **عكل**’dendir. Ve **بنو قشير**: Yemen’de Sa‘dü’l-‘Aşîre’den bir kabiledir; **أولاد باقشير** diye bilinirler; Hadramut’un yörelerindedirler. Onlardandır: Yemen’de ilim ve reislik ehlinden, Şâfiî Hadramî, imam allâme **عبد الله بن محمد بن حكم بن عبد الله بن الإمام محمد بن حكم باقشير**; Acem’de **قسم** beldesinde vefat etti. Ve onlardandır: Şâfiî Hadramî Mekkî allâme **عبد الله بن سعيد بن عبد الله بن أبي بكر باقشير**; Mekke’de 1003 yılında doğdu; zamanın acayiplerindendi; haccedince Burhân el-Lakkânî’den ve başkasından hadis aldı; kendisinden alan, şeyhlerimizin şeyhlerinden Ebü’l-Abbâs Ahmed en-Nahlî’dir; 1076 yılında vefat etti. Ve oğlu **سعيد** faziletlidir. Ve bu evdendir allâme **عوض بن محمد بن سعيد باقشير** ve başkaları; Allah onlarda bereket kılsın.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَشَرَهُ
1 قَشَرَهُ ذ , aor. قَشِرَ and قَشُرَ , inf. n. قَشْرٌ; and ↓ قشّرهُ, (S, M, Msb, K,) inf. n. تَقْشِيرٌ; (S;) He divested or stripped it of, or stripped off or removed from it, namely a branch, (S, Msb,) or other thing, (S,) its قِشْر [i. e. peel, rind, bark, coat, covering, husk, shale or shell, crust, scab, skin, or outer integument, or superficial part; he, or it, pared, peeled, rinded, barked, decorticated, husked, shelled, scaled, flayed, skinned, or excoriated, it; he, or it, stripped off, scraped off, rubbed off, abraded, or otherwise removed, its outer covering or integument, or superficial part]; (S, Msb;) but the ↓ latter verb has an intensive signification; (Msb;) [or denotes frequency, or repetition, of the action, or its application to many objects, as well as muchness;] he pared off, or removed, its peel, rind, bark, or the like, (لِحَآءَهُ,) or its skin: (M, K:) [and he pared, peeled, stripped, scraped, or rubbed, it off; namely, anything superficial, and generally a thing adhering to the surface of another thing, as, for instance, peel and the like, and a scab, and skin, and mud. One says of a fruit, or the like, يُقْشَرُ عَنْ حَبَّةٍ, Its covering, being removed, shells off from a grain or the like.] ― -b2- قَشَرَهُ بِالسَّوْطِ [He excoriated him with the whip]. (TA, art. حمر.) ― -b3- قَشَرَهُ بِاللِّسَانِ (assumed tropical:) [He galled him, as though he flayed him, with the tongue; i. e., with reproof, &c.] (TA, ibid.) -A2- قَشِرَ, aor. قَشَرَ , It (a date) had a thick skin. (TA.) -A3- قَشِرَ, (TA,) [aor. قَشَرَ ,] inf. n. قَشَرٌ, (S, TA,) He had his nose excoriated by intense heat: or (tropical:) he was intensely red, as though he were flayed, (M,) or as though his scarf-skin were peeled off. (TA.)

2 قَشَّرَ see 1.

5 تَقَشَّرَ see 7.

انقشر
7 انقشر ذ and ↓ تقشّر quasi-passives of قَشَرَهُ and قَشَّرَهُ, respectively; [It became divested, or stripped, of its peel, rind, bark, coat, covering, husk, shale or shell, crust, scab, skin, or superficial part; it became pared, peeled, rinded, barked, decorticated, husked, shelled, scaled, flayed, skinned, or excoriated; its superficial part became stripped off, scraped off, rubbed off, abraded, or otherwise removed: and it peeled off; it scaled off, or exfoliated:] (S, M, K:) both signify the same: (S:) [or the latter, as quasipass. of قشّره, has an intensive signification; or denotes frequency, or repetition, of the action, or its application to many subjects, as well as muchness: and the same also signifies it became divested, or stripped, of its peel, &c. part after part: and it peeled off, or scaled off, part after part.]

قُشْرٌ
قُشْرٌ ذ . ― -b2- القُشْرَانِ [dual], with damm, (K,) or ↓ القِشْرَانِ, (so written in a copy of the M,) The two wings, (K,) or the two thin wings, (M,) of the locust. (M, K.)

قِشْرٌ
قِشْرٌ ذ The covering of a thing, whether natural or accidental; (M, K;) i. e., of anything; (M;) [the exterior part, peel, rind, bark, coat, crust, integument, skin, or covering, of a branch, plant, fruit, or the like; a coat such as one of those of an onion or other bulbous root, as is shown in the K, voce مُصَّاخٌ; a case, husk, shale, shard, or shell, such as covers a seed or seeds or an egg; a crust, a scab, a substance consisting of scales or laminو and any similar thing, that peels off from the skin &c.; the skin of fruits &c.;] of a branch [and the like], the part which is like the skin of a human being; and hence the قِشْر of a melon and the like: (Msb:) pl. قُشُورٌ. (S, M, Msb, K.) ↓ قِشْرَةٌ is a more particular term [signifying A piece, or particle, of peel, rind, bark, &c.]: (S:) and likewise signifies the skin of a هَبْرَة [or piece of flesh-meat] which remains when its liquor has been sucked; as also ↓ قُشْرَةٌ. (M.) ↓ قُشَارٌ also signifies the same as قِشْرٌ: and likewise the skin [or slough] of a serpent. (TA.) ― -b2- [Hence,] قِتْرٌ also signifies (tropical:) The dress, or apparel, of a man; (S;) any dress, or apparel: (M, K:) and a garment; (TA;) as also ↓ قِشْرَةٌ: (M, TA:) and the pl. is قُشُورٌ. (M, K.) You say, عَلَيْهِ قِشْرٌ حَسَنٌ (tropical:) [Upon him is goodly apparel]. And خَرَجَ بَيْنَ قِشْرَتَيْنِ نَظِيفَتَيْنِ (tropical:) He went forth in two clean garments. (TA.) And in a trad. of Keyleh it is said, كُنْتُ اـِذَا رَأَيْتُ رَجُلًا ذَا رُوَآءٍ وَذَا قِشْرٍ طَمَحَ بَصَرِى اـِلَيْهِ (tropical:) [I used, when I saw a man of goodly aspect, and of apparel, to raise my eyes towards him]. (S.) ― -b3- [Hence, also,] ↓ قُشَارٌ signifies (assumed tropical:) The refuse, or lowest or basest or meanest sort, of mankind, or of people. (IAar, in TA, arts. بشر and خشر.) See also قُشَارَهٌ. ― -b4- And see قُشْرٌ.

تَمْرٌ قَشِرٌ
تَمْرٌ قَشِرٌ ذ Dates, or dried dates, having much قِشْر [or skin]; (S, M, K;) as also ↓ قَشِيرٌ. (TA.) See قَشِرَ.

قُشْرَةٌ
قُشْرَةٌ ذ : see قِشْرٌ: ― -b2- and see قَاشِرَةٌ.

قِشْرَةٌ
قِشْرَةٌ ذ : see قِشْرٌ, in two places.

قُشَرَةٌ
قُشَرَةٌ ذ : see قَاشِرَةٌ.

قُشَارٌ
قُشَارٌ ذ : see قِشْرٌ, in two places.

قَشُورٌ
قَشُورٌ ذ A medicine with which the face is peeled, in order that it may become clear (M, K) in complexion. (M.) See قَاشِرَةٌ.

قَشِيرٌ
قَشِيرٌ ذ : see قَشِرٌ.

قُشَارَةٌ
قُشَارَةٌ ذ Peel, rind, bark, or the like, (لِحَآء,) or skin, pared off, or removed, from a thing; (M, K;) [parings, or bits, or particles, of a thing, that fall off, or are pared off.]

قَاشِرَةٌ
قَاشِرَةٌ ذ [A شَجَّة (or wound upon the head) which merely peels off the external skin; also termed حَارِصَةٌ; (see شَجَّةٌ;)] the first شَجَّة, (S, K,) because it peels off the skin, (S,) or which peels off the skin. (K.) ― -b2- A woman who peels her face, (K,) i. e., the external skin of her face, with medicine [called قَشُورٌ], in order that her complexion may become clear; (K, TA;) and who rubs her face, or the face of another, with [the kind of liniment called] غُمْرَة; (TA;) as also ↓ مَقْشُورَةٌ: (K:) which latter [also] signifies a woman to whom this is done. (TA.) The قَاشِرَة and the مَقْشُورَةٌ are cursed in a trad. (M, K.) ― -b3- مَطْرَةٌ قَاشِرَةٌ, (S,) and ↓ قُشْرَةٌ, and ↓ قُشَرَةٌ, (M, K, TA,) A rain that pares, or strips, the surface of the earth, (S, M, K, TA, [in the K, مَطَرٌ يَقْشِرُ is put in the place of مَطْرَةٌ تَقْشِرُ, in the M]) and removes the pebbles from the ground, being a rain that falls with vehemence. (TA.) ― -b4- سَنَةٌ قَاشِرَةٌ, (TA,) and ↓ قَاشُورَةٌ, (S, M, K,) and ↓ قَاشُورٌ, (M, K,) (tropical:) A year that strips, or strips off, everything: (M, K:) or that strips, or strips off, men; and camels or the like: (M:) a year of sterility, drought, or dearth. (S.) See also أَقْشَرُ.

قَاشُورٌ
قَاشُورٌ ذ and قَاشُورَةٌ: see قَاشِرَةٌ.

أَقْشَرُ
أَقْشَرُ ذ A thing having its peel, rind, bark, or the like, pared off. (M, K.) ― -b2- One whose nose is excoriated by intense heat: (M, K: *) or (so accord. to the M; but in the K, and) (tropical:) one intensely red, (S, M, K,) as though he were flayed, (M,) or as though his scarf-skin were peeled off. (TA.) ― -b3- Ground partly bare of herbage and partly producing herbage: and ground bare of herbage. (TA.) ― -b4- شَجَرَةٌ قَشْرَآءُ A tree peeled, or barked: (M:) or as though part of it were peeled, or barked, (M, K,) and part not. (M.) ― -b5- حَيَّةٌ قَشْرآءُ A serpent casting off its slough, or having its slough cast off; syn. سَالِخٌ: (M, K:) or as though having part of its slough cast off, and part not. (TA.) ― -b6- عَامٌ أَقْشَرُ A severe year. (TA.) See also قَاشِرَةٌ.

مُقَشَّرٌ
مُقَشَّرٌ ذ A thing having its peel, rind, bark, or the like, pared off, or removed; peeled, rinded, barked, &c. (TA.) See 1. ― -b2- فُسْتُقٌ مُقَثَّرٌ Shelled pistachio-nuts; (S, TA;) and so مُقَسَّرٌ alone, by predominant usage. (Z, TA.)

مَقْشُورَةٌ
مَقْشُورَةٌ ذ : see قَاشِرَةٌ.

مُقْتَشِرٌ
مُقْتَشِرٌ ذ (tropical:) Naked. (K, TA.) ― -b2- (tropical:) An aged man: because he finds his garments heavy to him, and throws them from him. (TA.)

##### Türkçe

**قَشَرَهُ**
1 **قَشَرَهُ** ذ, muzârîsi **قَشِرَ** ve **قَشُرَ**, mastarı **قَشْرٌ**; ve ↓ **قشّرهُ**, (S, M, Msb, K,) mastarı **تَقْشِيرٌ**; (S;) O, onun **قِشْر**’ını [yani kabuğunu, dış kabuğunu, örtüsünü, kılıfını, kabukçuk/husk’ını, taş kabuğunu ya da kabuğunu, crust’unu, kabuğunu (scab), derisini yahut dış örtüsünü veya yüzeysel kısmını] ondan soydu yahut ondan sıyırdı veya ondan çıkardı; yani bir dalın (S, Msb,) yahut başka bir şeyin (S,) **قِشْر**’ını; (S, Msb;) ancak ↓ sonraki fiil şiddet (yoğunluk) anlamına sahiptir; (Msb;) [yahut fiilin çokça yapılmasını veya tekrarlanmasını, yahut çok sayıda nesneye uygulanmasını, bununla birlikte çokluğu da ifade eder;] onun kabuğunu, dış kabuğunu, ağacın kabuğunu veya benzerini (**لِحَآءَهُ**) yahut derisini soydu yahut çıkardı: (M, K:) [ve onu soydu, kabuğunu çıkardı, sıyırdı, kazıdı yahut ovaladı; yani yüzeysel olan herhangi bir şeyi ve genellikle başka bir şeyin yüzeyine yapışık olan bir şeyi; meselâ kabuk ve benzeri, ve kabuk (scab), ve deri, ve çamur. Bir meyve ve benzeri hakkında şöyle denir: **يُقْشَرُ عَنْ حَبَّةٍ**, Onun örtüsü kaldırılınca bir taneden yahut benzerinden sıyrılıp çıkar.] ― -b2- **قَشَرَهُ بِالسَّوْطِ** [Onu kamçı ile derisini yüzdü / derisini sıyırdı]. (TA, art. حمر.) ― -b3- **قَشَرَهُ بِاللِّسَانِ** (mecaz olduğu varsayılarak:) [Onu dil ile, sanki derisini yüzüyormuş gibi, yaraladı; yani azarlama vb. ile.] (TA, ibid.) -A2- **قَشِرَ**, muzârîsi **قَشَرَ**, O (hurma) kalın derili oldu. (TA.) -A3- **قَشِرَ**, (TA,) [muzârîsi **قَشَرَ**,] mastarı **قَشَرٌ**, (S, TA,) Şiddetli sıcaklık sebebiyle burnunun derisi sıyrıldı: yahut (mecaz:) sanki derisi yüzülmüş gibi pek kızardı, (M,) yahut sanki ince derisi soyulmuş gibi. (TA.)

2 **قَشَّرَ** bk. 1.

5 **تَقَشَّرَ** bk. 7.

**انقشر**
7 **انقشر** ذ ve ↓ **تقشّر**, sırasıyla **قَشَرَهُ** ve **قَشَّرَهُ**’nun yarı-edilgenleridir; [Onun kabuğundan, dış kabuğundan, ağacın kabuğundan, örtüsünden, kılıfından, kabukçuk/husk’ından, taş kabuğundan ya da kabuğundan, crust’undan, kabuğundan (scab), derisinden yahut yüzeysel kısmından soyunmuş/çıkarılmış oldu; soyulmuş, kabuğu çıkarılmış, ağaç kabuğu soyulmuş, kabuğu alınmış, husk’ı çıkarılmış, kabuğu (shell) çıkarılmış, pulları dökülmüş, derisi yüzülmüş, derisi sıyrılmış oldu; yüzeysel kısmı sıyrılıp çıkarılmış, kazınıp çıkarılmış, ovulup çıkarılmış, aşındırılıp çıkarılmış yahut başka suretle giderilmiş oldu: ve soyuldu; pulları döküldü yahut tabaka tabaka döküldü:] (S, M, K:) ikisi de aynı anlama gelir: (S:) [yahut ↓ sonraki, **قشّره**’nin yarı-edilgeni olarak, şiddet (yoğunluk) anlamına sahiptir; yahut fiilin çokça yapılmasını veya tekrarlanmasını, yahut çok sayıda özneye uygulanmasını, bununla birlikte çokluğu da ifade eder: ve aynı şekilde, onun kabuğundan vb. kısmından parça parça soyunmuş/çıkarılmış olmasını da ifade eder: ve parça parça soyuldu yahut parça parça pulları döküldü.]

**قُشْرٌ**
**قُشْرٌ** ذ . ― -b2- **القُشْرَانِ** [tesniye], damme ile, (K,) yahut ↓ **القِشْرَانِ**, (M’nin bir nüshasında böyle yazılıdır,) Çekirgenin iki kanadı, (K,) yahut iki ince kanadı, (M,) (M, K.)

**قِشْرٌ**
**قِشْرٌ** ذ Bir şeyin örtüsü; ister tabiî ister arızî olsun; (M, K;) yani herhangi bir şeyin; (M;) [bir dalın, bitkinin, meyvenin ve benzerinin dış kısmı, kabuğu, dış kabuğu, ağaç kabuğu, kılıfı, crust’u, dış örtüsü, derisi yahut örtüsü; soğanın yahut başka bir soğanlı kökün katlarından biri gibi bir kılıf; bunun K’da **مُصَّاخٌ** maddesinde gösterildiği üzere; bir tohumun yahut tohumların veya bir yumurtanın üzerini örten bir kılıf, husk, taş kabuğu, parça (shard) yahut kabuk (shell); bir crust, bir kabuk (scab), pullardan yahut tabakalardan oluşan bir madde ve deriden vb. soyulup çıkan her benzeri şey; meyvelerin vb. derisi;] bir dalın [ve benzerinin] insanın derisine benzeyen kısmı; buradan kavunun ve benzerinin **قِشْر**’ı: (Msb:) çoğulu **قُشُورٌ**. (S, M, Msb, K.) ↓ **قِشْرَةٌ** daha hususî bir terimdir [yani: kabuk, dış kabuk, ağaç kabuğu vb.den bir parça yahut zerre]: (S:) ve yine, suyu emilip çekildikten sonra kalan bir **هَبْرَة**’nin [yahut bir et parçasının] derisi anlamına gelir; bunun gibi ↓ **قُشْرَةٌ** da. (M.) ↓ **قُشَارٌ** da **قِشْرٌ** ile aynı anlama gelir: ve yine bir yılanın derisi [yahut gömleği] anlamına gelir. (TA.) ― -b2- [Buradan,] **قِتْرٌ** da (mecaz:) Bir adamın elbisesi, giysisi anlamına gelir; (S;) herhangi bir elbise, giysi: (M, K:) ve bir giysi; (TA;) bunun gibi ↓ **قِشْرَةٌ** da: (M, TA:) ve çoğulu **قُشُورٌ**’dur. (M, K.) Şöyle dersin: **عَلَيْهِ قِشْرٌ حَسَنٌ** (mecaz:) [Onun üzerinde güzel giysi vardır]. Ve **خَرَجَ بَيْنَ قِشْرَتَيْنِ نَظِيفَتَيْنِ** (mecaz:) İki temiz elbise içinde dışarı çıktı. (TA.) Ve Keyleh hadîsinde şöyle denmiştir: **كُنْتُ اـِذَا رَأَيْتُ رَجُلًا ذَا رُوَآءٍ وَذَا قِشْرٍ طَمَحَ بَصَرِى اـِلَيْهِ** (mecaz:) [Ben, güzel görünüşlü ve giysili bir adam gördüğümde, gözümü ona doğru kaldırırdım]. (S.) ― -b3- [Yine buradan,] ↓ **قُشَارٌ** (mecaz olduğu varsayılarak:) İnsanların yahut halkın döküntüsü, en aşağısı yahut en bayağısı, en değersizi anlamına gelir. (IAar, TA’da, بشر ve خشر maddeleri.) **قُشَارَهٌ**’ye de bak. ― -b4- Ve **قُشْرٌ**’e de bak.

**تَمْرٌ قَشِرٌ**
**تَمْرٌ قَشِرٌ** ذ Çok **قِشْر**’ı [yahut derisi] olan hurmalar yahut kuru hurmalar; (S, M, K;) bunun gibi ↓ **قَشِيرٌ** de. (TA.) **قَشِرَ**’e bak.

**قُشْرَةٌ**
**قُشْرَةٌ** ذ : **قِشْرٌ**’e bak: ― -b2- ve **قَاشِرَةٌ**’ye de bak.

**قِشْرَةٌ**
**قِشْرَةٌ** ذ : iki yerde **قِشْرٌ**’e bak.

**قُشَرَةٌ**
**قُشَرَةٌ** ذ : **قَاشِرَةٌ**’ye bak.

**قُشَارٌ**
**قُشَارٌ** ذ : iki yerde **قِشْرٌ**’e bak.

**قَشُورٌ**
**قَشُورٌ** ذ Yüzün, rengi/ten rengi berrak olsun diye (M, K) onunla soyulduğu bir ilaç. (M.) **قَاشِرَةٌ**’ye bak.

**قَشِيرٌ**
**قَشِيرٌ** ذ : **قَشِرٌ**’e bak.

**قُشَارَةٌ**
**قُشَارَةٌ** ذ Bir şeyden soyulup çıkarılmış yahut giderilmiş kabuk, dış kabuk, ağaç kabuğu veya benzeri (**لِحَآء,**) yahut deri; (M, K;) [bir şeyden düşen yahut soyulup çıkarılan parçalar yahut zerreler.]

**قَاشِرَةٌ**
**قَاشِرَةٌ** ذ [Sadece dış deriyi soyan bir **شَجَّة** (yahut baştaki bir yara); **حَارِصَةٌ** da denir; (**شَجَّةٌ**’ye bak);] ilk **شَجَّة**’dir, (S, K,) çünkü deriyi soyar, (S,) yahut deriyi soyan (yaradır). (K.) ― -b2- Yüzünü soyan bir kadın, (K,) yani yüzünün dış derisini, ten rengi berrak olsun diye, [**قَشُورٌ** denilen] ilaçla; (K, TA;) ve yüzünü yahut başkasının yüzünü [**غُمْرَة** denilen merhem türü] ile ovalayan; (TA;) bunun gibi ↓ **مَقْشُورَةٌ** da: (K:) ki bu sonuncu [ayrıca] kendisine bunun yapıldığı kadın anlamına gelir. (TA.) Bir hadîste **قَاشِرَة** ve **مَقْشُورَةٌ** lânetlenmiştir. (M, K.) ― -b3- **مَطْرَةٌ قَاشِرَةٌ**, (S,) ve ↓ **قُشْرَةٌ**, ve ↓ **قُشَرَةٌ**, (M, K, TA,) Yeryüzünün yüzeyini soyan yahut sıyıran bir yağmur, (S, M, K, TA, [K’da **مَطَرٌ يَقْشِرُ**, M’deki **مَطْرَةٌ تَقْشِرُ**’ün yerine konmuştur]) ve şiddetle yağan bir yağmur olmakla, yerden çakılları gideren (yağmur). (TA.) ― -b4- **سَنَةٌ قَاشِرَةٌ**, (TA,) ve ↓ **قَاشُورَةٌ**, (S, M, K,) ve ↓ **قَاشُورٌ**, (M, K,) (mecaz:) Her şeyi soyan yahut sıyırıp alan bir yıl: (M, K:) yahut insanları; ve develeri yahut benzerini soyan yahut sıyırıp alan: (M:) kısırlık, kuraklık yahut kıtlık yılı. (S.) **أَقْشَرُ**’e de bak.

**قَاشُورٌ**
**قَاشُورٌ** ذ ve **قَاشُورَةٌ**: **قَاشِرَةٌ**’ye bak.

**أَقْشَرُ**
**أَقْشَرُ** ذ Kabuğu, dış kabuğu, ağaç kabuğu veya benzeri soyulmuş bir şey. (M, K.) ― -b2- Şiddetli sıcaklık sebebiyle burnunun derisi sıyrılmış kimse: (M, K: *) yahut (M’ye göre böyle; fakat K’da, ve) (mecaz:) sanki derisi yüzülmüş gibi pek kızarmış kimse, (S, M, K,) (M,) yahut sanki ince derisi soyulmuş gibi. (TA.) ― -b3- Bir kısmı ottan çıplak ve bir kısmı ot bitiren yer: ve ottan çıplak yer. (TA.) ― -b4- **شَجَرَةٌ قَشْرَآءُ** Soyulmuş yahut kabuğu çıkarılmış bir ağaç: (M:) yahut sanki bir kısmı soyulmuş yahut kabuğu çıkarılmış, (M, K,) bir kısmı da değil. (M.) ― -b5- **حَيَّةٌ قَشْرآءُ** Derisini (gömleğini) atan yahut derisi (gömleği) atılmış yılan; eş anlamlısı **سَالِخٌ**: (M, K:) yahut sanki derisinin bir kısmı atılmış, bir kısmı da değil. (TA.) ― -b6- **عَامٌ أَقْشَرُ** Şiddetli bir yıl. (TA.) **قَاشِرَةٌ**’ye de bak.

**مُقَشَّرٌ**
**مُقَشَّرٌ** ذ Kabuğu, dış kabuğu, ağaç kabuğu veya benzeri soyulmuş yahut çıkarılmış bir şey; soyulmuş, dış kabuğu çıkarılmış, kabuğu çıkarılmış, vb. (TA.) 1’e bak. ― -b2- **فُسْتُقٌ مُقَثَّرٌ** Kabuğu çıkarılmış fıstıklar; (S, TA;) ve baskın kullanım sebebiyle yalnız **مُقَسَّرٌ** da (denir). (Z, TA.)

**مَقْشُورَةٌ**
**مَقْشُورَةٌ** ذ : **قَاشِرَةٌ**’ye bak.

**مُقْتَشِرٌ**
**مُقْتَشِرٌ** ذ (mecaz:) Çıplak. (K, TA.) ― -b2- (mecaz:) Yaşlı bir adam: çünkü elbiselerini kendisine ağır bulur ve onları üzerinden atar. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَشَرَ
قَشَرَ I ,  U ( n. ac. قَشْر 1 ),
a.  Peeled, pared; rinded, shelled; barked; decorticated; scaled; flayed, skinned, excoriated; stripped; scraped.

قَشِرَ
قَشِرَ A ( n. ac. قَشَر 4 ),
a.  Was thick-skinned ( date ).

b.  Was intensely red, sun-burnt

قَشَّرَ
قَشَّرَ II ,
a.  see I .

تَقَشَّرَ
تَقَشَّرَ V ,
a.  see VII .

اِنْقَشَرَ
اِنْقَشَرَ VII ,
a.  Was peeled, pared &c.; peeled off, exfoliated.

قِشْر
قِشْر 2 , ( pl. قُشُوْر 27 ),
a.  Covering, coat: peel, rind; husk, shell, shale, pod; bark ( tree ); skin, integument; crust, scab ( wound ).

b.  Epidermis.

c.  Dress, apparel, raiment; garment.

قِشْرَة
قِشْرَة 2t ,
a.  see 2 ( a ), ( c ).

قُشْرَة
قُشْرَة 3t ,
a.  see 21t (b) .

قَشِر
قَشِر 5 ,
a.  Thickskinned ( date ).

قُشَرَة
قُشَرَة 9t ,
a.  see 21t (b) .

أَقْشَرُ
أَقْشَرُ 14 , ( pl. قُشْر 3 ),
a.  Pared, peeled; shelled; barked; bare.

b.  Skinned, flayed, excoriated;   raw, red.

c.  Severe, hard ( year ).

مِقْشَر
مِقْشَر 20 ,
a.  Importunate suppliant.

قَاْشِر
قَاْشِر 21 ,
a.  Peeling &c.; grazing the skin ( blow ).

b.  Last in the race ( horse ).

قَاْشِرَة
قَاْشِرَة 21t ,
a.  fem. of قَاْشِر 21 .

b.  Sweeping, driving, pelting, beating ( rain ).

c.  see 40 .

قُشَاْرَة
قُشَاْرَة 24t ,
a.  Parings; peelings; pieces, fragments, particies, bits, scraps.

قَشِيْر
قَشِيْر 25 ,
a.  see 5 .

قَاْشُوْر
قَاْشُوْر 40 ,  قَاْشُوْرَة 40t ,
a.  Barren, sterile; disastrous, calamitous ( year ).

قَشْرَآءُ
قَشْرَآءُ 42 ,
a.  fem. of أَقْشَرُ 14 .

b.  Casting off its slough ( serpent ).

قَشَّرَ
N. P. قَشَّرَ II ,
a.  see 14 (a) .

اِقْتَشَرَ
N. Ag. اِقْتَشَرَ VIII ,
a.  Naked.

b.  Old man.

الْقَشَرَانِ
الْقَشَرَانِ
a.  The wings of the locust.

##### Türkçe

**قَشَرَ**
**قَشَرَ** I , U ( mastar adı: **قَشْر** 1 ),
a. Soydu, kabuğunu soydu; kabukladı, kınından çıkardı; kabuğunu çıkardı; kabuğunu ayırdı; pullarını kazıdı; yüzdü, derisini soydu, derisini sıyırdı; sıyırdı; kazıdı.

**قَشِرَ**
**قَشِرَ** A ( mastar adı: **قَشَر** 4 ),
a. Kalın kabuklu oldu (hurma).

b. Şiddetle kızıl oldu, güneş yanığı oldu.

**قَشَّرَ**
**قَشَّرَ** II ,
a. I’e bak.

**تَقَشَّرَ**
**تَقَشَّرَ** V ,
a. VII’ye bak.

**اِنْقَشَرَ**
**اِنْقَشَرَ** VII ,
a. Soyuldu, kabuğu çıkarıldı vb.; soyulup çıktı, tabaka tabaka döküldü.

**قِشْر**
**قِشْر** 2 , (çoğulu **قُشُوْر** 27 ),
a. Örtü, kaplama: kabuk, rind; kavuz, kabuk, shale, pod; kabuk (ağaç); deri, integument; kabuk bağlamış tabaka, kabuk (yara).

b. Epidermis.

c. Elbise, giyim, raiment; giysi.

**قِشْرَة**
**قِشْرَة** 2t ,
a. 2 (a), (c)’ye bak.

**قُشْرَة**
**قُشْرَة** 3t ,
a. 21t (b)’ye bak.

**قَشِر**
**قَشِر** 5 ,
a. Kalın kabuklu (hurma).

**قُشَرَة**
**قُشَرَة** 9t ,
a. 21t (b)’ye bak.

**أَقْشَرُ**
**أَقْشَرُ** 14 , (çoğulu **قُشْر** 3 ),
a. Soyulmuş, kabuğu çıkarılmış; kabuğu çıkarılmış; kabuğu soyulmuş; çıplak.

b. Derisi soyulmuş, yüzülmüş, derisi sıyrılmış; çiğ, kızıl.

c. Şiddetli, sert (yıl).

**مِقْشَر**
**مِقْشَر** 20 ,
a. Israrcı yalvarıcı.

**قَاْشِر**
**قَاْشِر** 21 ,
a. Soyan vb.; deriyi sıyıran (darbe).

b. Yarışta son (at).

**قَاْشِرَة**
**قَاْشِرَة** 21t ,
a. **قَاْشِر** 21’in müennesi.

b. Süpüren, sevk eden, savuran, döven (yağmur).

c. 40’a bak.

**قُشَاْرَة**
**قُشَاْرَة** 24t ,
a. Soyuntular; kabuk soyuntuları; parçalar, kırıntılar, partiküller, bitler, kırpıntılar.

**قَشِيْر**
**قَشِيْر** 25 ,
a. 5’e bak.

**قَاْشُوْر**
**قَاْشُوْر** 40 , **قَاْشُوْرَة** 40t ,
a. Kısır, verimsiz; felâketli, musibetli (yıl).

**قَشْرَآءُ**
**قَشْرَآءُ** 42 ,
a. **أَقْشَرُ** 14’ün müennesi.

b. Derisini atar (yılan).

**قَشَّرَ**
Özel ad: **قَشَّرَ** II ,
a. 14 (a)’ya bak.

**اِقْتَشَرَ**
Etken isim: **اِقْتَشَرَ** VIII ,
a. Çıplak.

b. Yaşlı adam.

**الْقَشَرَانِ**
**الْقَشَرَانِ**
a. Çekirgenin kanatları.
