# قشر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B4%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قشر

القَشْرُ: سَحْقُك الشيء عن ذيه. الجوهري: القِشْرُ واحد القُشُور، والقِشْرَة أَخص منه.
قَشَرَ الشيءَ يَقْشِرُه ويَقْشُره قَشْراً فانْقَشَر وقَشَّرَهُ تَقْشيراً فَتَقَشَّر: سَحَا لحاءَه أَو جِلْدَه، وفي الصحاح: نَزَعْتُ عنه قِشْرَه، واسم ما سُحي منه القُشارة. وشيء مُقَشَّر وفُسْتُقٌ مُقَشَّر، وقِشْرُ كل شيء غشاؤه خِلْقَةً أَو عَرَضاً. وانْقَشَر العُودُ وتَقَشَّر بمعنًى. والقُشارة: ما تَقْشِرُه عن شجرة من شيء رقيق. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: إِذا أَنا حركته ثارَ لي قُشارٌ أَي قِشْرٌ.
والقُشارة: ما يَنْقَشِرُ عن الشيء الرقيق. والقِشْرةُ: الثوب الذي يُلْبَسُ. ولباسُ الرجل: قِشْره، وكل ملبوس: قَشْرٌ؛ أَنشد ابن الأَعرابي:مُنِعتْ حَنيفةُ واللَّهازِمُ منكمُ
قِشْرَ العِراقِ، وما يَلَذُّ الحَنْجَرُ
قال ابن الأَعرابي: يعني نبات العراق، ورواه ابن دريد: ثمر العراق، والجمع من كل ذلك قُشورٌ. وفي حديث قَيْلَةَ: كنت إِذا رأَيت رجلاً ذا رُواء أَو ذا قِشْرٍ طَمَحَ بَصَرِي إِليه. وفي حديث معاذ ابن عَفْراء: أَن عمر أَرسل إِليه بحُلَّةٍ فباعها فاشترى بها خمسة أَرْؤس من الرقيق فأَعتقهم ثم قال: إِن رجلاً آثر قِشْرَتَيْنِ يَلْبَسُهما على عِتْقِ خمسة أَعْبُدٍ لغَبِينُ الرأْي؛ أَراد بالقشرتين الحُلَّةَ لأَن الحلة ثوبان إِزار ورداء. وإِذا عُرِّيَ الرجلُ عن ثيابه، فهو مُقْتَشِر؛ قال أَبو النجم يصف نساء:
يَقُلْنَ للأَهْتَمِ منا المُقْتَشِرْ:
وَيْحَك وارِ اسْتَكَ منا واسْتَتِرْ
ويقال للشيخ الكبير: مُقْتَشِرٌ لأَنه حين كَبِرَ ثَقُلَتْ عليه ثيابه فأَلقاها عنه. وفي الحديث: إِن المَلَك يقول للصبي المنفوش خرجت إِلى الدنيا وليس عليك قِشْرٌ. وفي حديث ابن مسعود ليلةَ الجنّ: لا أَرى عَوْرةً ولا قِشْراً أَي لا أَرى منهم عورة منكشفة ولا أَرى عليهم ثياباً. وتَمْرٌ قَشِرٌ أَي كثير القِشْر. وقِشْرَةُ الهُبْرَةِ وقُشْرَتُها: جلدها إِذا مص ماؤها وبقيت هي. وتمر قَشِير وقَشِرٌ: كثير القِشْرِ. والأَقْشَرُ: الذي انْقَشَر سِحاؤُه. والأَقْشَرُ: الذي يَنْقَشِرُ أَنفه من شدة الحر، وقيل: هو الشديد الحمرة كأَنَّ بَشَرته مُتَقَشِّرَة، وبه سمي الأُقَيْشِرُ أَحد شعراء العرب كان يقال له ذلك فيغضب؛ وقد قَشِرَ قَشَراً. ورجل أَقْشَرُ بَيِّنُ القَشرِ، بالتحريك، أَي شديد الحمْرة. ويقال للأَبرص الأَبْقَعُ والأَسْلَعُ والأَقْشَرُ والأَعْرَمُ والمُلَمَّع والأَصْلَخُ والأَذْمَلُ. وشجرة قَشْراءُ: مُنْقَشِرَة، وقيل: هي التي كأَنَّ بعضَها قد قُشِرَ وبعض لم يُقْشَرْ. ورجل أَقْشَرُ إِذا كان كثير السؤال مُلِحًّا. وحية قَشْراء: سالِخٌ، وقيل: كأَنها قد قُشِرَ بعضُ سَلْخِها وبعضٌ لَمَّا.
والقُشْرةُ والقُشَرةُ: مَطْرَةٌ شديدة تَقْشِرُ وجهَ الأَرضِ والحصى عن الأَرض، ومَطَرةٌ قاشِرةٌ منه: ذات قَشْرٍ. وفي. وفي حديث عبد الملك بن عُمَيْر: قُرْصٌ بلَبَنٍ قِشْرِيٍّ، هو منسوب إِلى القِشْرة، وهي التي تكون فوق رأْس اللبن، وقيل: إِلى القُشْرَة والقاشِرةِ، وهي مطرة شديدة تَقْشِرُ وجه الأَرض، يريد لبناً أَدَرَّه المَرْعَى الذي يُنْبِتُه مثلُ هذه المطرة. وعام أَقْشَفُ أَقْشَرُ أَي شديد. وسنة قاشُور وقاشُورة: مُجْدِبة تَقْشِرُ كلَّ شيء، وقيل: تَقْشِرُ الناسَ؛ قال: فابْعَثْ عليهم سَنَةً قاشُورَه،
تَحْتَلِقُ المالَ احْتِلاقَ النُّورَه
والقَشُورُ: دواء يُقْشَرُ به الوجه ليَصْفُوَ لونُه. وفي الحديث: لُعِنَتِ القاشرةُ والمَقْشُورة؛ هي التي تَقْشِرُ بالدواء بشرة وجهها ليصفو لونه وتعالج وجهها أَو وجه غيرها بالغُمْرة. والمَقْشُورة: التي يفعل بها ذلك كأَنها تَقْشِرُ أَعلى الجلد.
والقاشورُ والقُشَرةُ: المَشْؤوم، وقَشَرَهم قَشْراً: شَأَمَهم. وقولُهم: أَشأَم من قاشر؛ هو اسم فحل كان لبني عُوَافةَ بن سعد بن زيد مَناةَ بن تميم، وكانت لقومه إِبل تُذْكِرُ فاستطرقوه رجاء أَن تُؤْنِثَ إِبلُهم فماتت الأُمهات والنسل. والقاشورُ: المَشْؤوم. والقاشورُ: الذي يجيء في الحَلْبة آخر الليل، وهو الفِسْكِلُ والسُّكَيْتُ أَيضاً. والقَشْوَرُ: المرأَة التي لا تحيض. والقُشْرانِ: جناحا الجرادة الرقيقانِ. والقاشِرة: أَول الشِّجاج لأَنها تَقْشِرُ الجلد. وبنو قَيْشَرٍ: من عُكْلٍ. وقُشَيْرٌ: أَبو قبيلة، وهو قُشَيْرُ بن كعب بن ربيعة بن عامر بن صَعْصَعة ابن مُعَاوية بن بكر بن هوزان. غيره: وبنو قُشَير من قيس.

### Türkçe

**القَشْرُ**: senin bir şeyi onun kabuğundan (dışından) sıyırmandır. el-Cevherî: **القِشْرُ** **القُشُور**’un tekilidir; **القِشْرَة** ise ondan daha özeldir.

**قَشَرَ** bir şeyi **يَقْشِرُه** ve **يَقْشُره** **قَشْراً**; böylece **انْقَشَر**; ve onu **قَشَّرَهُ** **تَقْشيراً**; böylece **فَتَقَشَّر**: onun kabuğunu yahut derisini sıyırdı. Ve **الصحاح**’ta: “Ondan **قِشْرَه**’ini çıkardım”; ondan sıyrılan şeyin adı **القُشارة**’dır. Ve **مُقَشَّر** bir şey ve **فُسْتُقٌ مُقَشَّر**. Ve her şeyin **قِشْرُ**’u, yaratılışça yahut arızî olarak onun örtüsüdür. Ve **انْقَشَر العُودُ** ve **تَقَشَّر** aynı anlamdadır. Ve **القُشارة**: bir ağaçtan ince bir şey olarak senin soyduğun şeydir. Ömer’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Onu hareket ettirdiğimde bana **قُشارٌ** kabardı”; yani **قِشْرٌ**.

Ve **القُشارة**: ince şeyden ayrılıp soyulan şeydir. Ve **القِشْرةُ**: giyilen elbisedir. Erkeğin giysisi: onun **قِشْره**’idir; ve her giyilen: **قَشْرٌ**’dur. İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
مُنِعتْ حَنيفةُ واللَّهازِمُ منكمُ
قِشْرَ العِراقِ، وما يَلَذُّ الحَنْجَرُ
İbnü’l-A‘râbî dedi: yani Irak’ın bitkisi; İbn Düreyd onu şöyle rivayet etti: Irak’ın meyvesi. Ve bütün bunların çoğulu **قُشورٌ**’dur. Kayle hadîsinde: “Ben, görünüş sahibi yahut **قِشْرٍ** sahibi bir adam gördüğümde gözüm ona dikilirdi.” Muâz b. Afrâ hadîsinde: Ömer ona bir **حُلَّةٍ** gönderdi; o da onu sattı, onunla köleden beş baş satın aldı ve onları âzat etti; sonra dedi ki: “Bir adamın, giydiği iki **قِشْرَتَيْنِ**’i beş **أَعْبُدٍ**’ün âzat edilmesine tercih etmesi, görüşçe gerçekten aldanmıştır.” İki **قِشْرَتَيْنِ** ile **الحُلَّةَ**’yi kastetti; çünkü **الحلة** iki elbisedir: **إِزار** ve **رداء**. Ve erkek elbiselerinden soyundurulursa, o **مُقْتَشِر**’dir. Ebû’n-Necm kadınları vasfederek dedi:
يَقُلْنَ للأَهْتَمِ منا المُقْتَشِرْ:
وَيْحَك وارِ اسْتَكَ منا واسْتَتِرْ
Ve büyük ihtiyara **مُقْتَشِرٌ** denir; çünkü yaşlanınca elbiseleri ona ağır geldi de onları üzerinden attı. Hadîste: Melek, saçı kabarmış çocuğa der ki: “Dünyaya çıktın ve üzerinde **قِشْرٌ** yok.” İbn Mes‘ûd’un cin gecesi hadîsinde: “Ne bir **عَوْرةً** görüyorum ne de bir **قِشْراً**”; yani onlardan açılmış bir avret görmüyorum ve üzerlerinde elbise görmüyorum. Ve **تَمْرٌ قَشِرٌ**: yani kabuğu çok. Ve **قِشْرَةُ الهُبْرَةِ** ve onun **قُشْرَتُها**: suyu emilip kendisi kaldığında onun derisi. Ve **تمر قَشِير** ve **قَشِرٌ**: kabuğu çok. Ve **الأَقْشَرُ**: sıyrığı soyulmuş olan. Ve **الأَقْشَرُ**: şiddetli sıcaktan burnu soyulan; denildi ki: sanki derisi **مُتَقَشِّرَة** imiş gibi şiddetli kızarıklığı olan; ve bununla **الأُقَيْشِرُ** adlandırıldı: Arap şairlerinden biri; ona böyle denirdi de öfkelenirdi; gerçekten **قَشِرَ قَشَراً**. Ve **رجل أَقْشَرُ** açıkça **القَشرِ** (harekeli): yani şiddetli kızarıklığı olan. Ve alacalıya **الأَبْقَعُ** ve **الأَسْلَعُ** ve **الأَقْشَرُ** ve **الأَعْرَمُ** ve **المُلَمَّع** ve **الأَصْلَخُ** ve **الأَذْمَلُ** denir. Ve **شجرة قَشْراءُ**: soyulmuş; denildi ki: sanki onun bir kısmı soyulmuş, bir kısmı soyulmamış olandır. Ve **رجل أَقْشَرُ**: çok soru soran, ısrarcı olduğunda. Ve **حية قَشْراء**: deri değiştiren; denildi ki: sanki onun soyuluşunun bir kısmı soyulmuş, bir kısmı henüz (soyulmamış).

Ve **القُشْرةُ** ve **القُشَرةُ**: yerin yüzünü ve çakılı yerden soyan şiddetli bir yağmur; ondan **مَطَرةٌ قاشِرةٌ**: **قَشْرٍ** sahibi (soyucu) bir yağmur. Ve. Ve Abdülmelik b. Umeyr hadîsinde: “Sütlü bir çörek, **قِشْرِيٍّ** sütle”; o, **القِشْرة**’ye nisbetlidir; o da sütün başının üstünde bulunan şeydir. Denildi ki: **القُشْرَة** ve **القاشِرة**’ye (nisbetle); o, yerin yüzünü soyan şiddetli bir yağmurdur; böyle bir yağmurun benzerinin bitirdiği otla mer‘ânın bolca akıttığı bir süt istiyor. Ve **عام أَقْشَفُ أَقْشَرُ**: yani şiddetli. Ve **سنة قاشُور** ve **قاشُورة**: her şeyi soyan kıtlık yılı; denildi ki: insanları soyar; dedi ki:
فابْعَثْ عليهم سَنَةً قاشُورَه،
تَحْتَلِقُ المالَ احْتِلاقَ النُّورَه
Ve **القَشُورُ**: yüz onun rengi berraklaşsın diye onunla yüzün soyulduğu bir ilaçtır. Hadîste: “**القاشرةُ** ve **المَقْشُورة** lânetlendi”; o, rengi berraklaşsın diye ilaçla yüzünün derisini soyan ve yüzünü yahut başkasının yüzünü **الغُمْرة** ile tedavi eden kimsedir. Ve **المَقْشُورة**: kendisine bu yapılan; sanki derinin üstünü soyuyor.

Ve **القاشورُ** ve **القُشَرةُ**: uğursuz; ve onları **قَشَرَهم قَشْراً**: onları uğursuzladı. Ve onların sözü: “**أَشأَم من قاشر**”; o, Temîm’den Zeyd Menât b. Sa‘d b. ‘Uvâfe oğullarının bir damızlık erkeğinin adıdır; kavminin erkek deve doğuran develeri vardı; develeri dişi doğursun diye onu damızlık yaptılar; derken analar ve nesil öldü. Ve **القاشورُ**: uğursuz. Ve **القاشورُ**: gecenin sonunda **الحَلْبة**’ye gelen kimsedir; o, **الفِسْكِلُ** ve **السُّكَيْتُ** de (aynı)dır.

Ve **القَشْوَرُ**: hayız görmeyen kadın. Ve **القُشْرانِ**: çekirgenin iki ince kanadı. Ve **القاشِرة**: yaraların ilkidir; çünkü deriyi soyar.

Ve **بنو قَيْشَرٍ**: ‘Ukl’dendir. Ve **قُشَيْرٌ**: bir kabilenin babasıdır; o, **قُشَيْرُ بن كعب بن ربيعة بن عامر بن صَعْصَعة ابن مُعَاوية بن بكر بن هوزان**’dır. Başkası: ve **بنو قُشَير** Kays’tandır.
