# قشش (ق-ش-ش) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B4
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B4%D8%B4

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ش - ش
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B4/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب القاف مع الشين
ق ش ، ش ق مستعملان قش: القَشُّ والتَّقشيشُ: تَطَلُّبُ الأَكْلِ من هاهنا وهاهنا، ولَفُّ مَا قُدِرَ عليه.
والقَشِيِشُ وَالقُشاش الاسْمُ.
والنَّعْتُ قَشّاشٌ وقَشُوشٌ.
والقِشَّةُ: الصَّبيَّةُ الصَّغيرةُ الْجُثَّةِ لا تُكاد تَنْبُتُ .
ويقال: القِشَّةُ: دويبة شبه الجعلان والخنافس.
والقَشْقَشَةُ: يحكى بها الصوت قبل الهدير في مخض الشقشقة قبل أن يزغد بالهدير، أي يفصح به، والتزغد: هدير لين.
وَتَقَشْقَشَتِ القروح أي تَقَشَّرَتْ للبُرْءِ.
والقِشَّةُ: الصُوفَةُ التي تلقى بعد ما يهنأ بها البعير، وهي قبل الإلقاء ربذة.
وانْقَشَّ القوم: تفرقوا وذهبوا مسرعين.
شق: الشِّقْشِقَةُ: لهاة البعير، وتجمع شَقَاشِقَ، ولا يكون ذلك إلا للعربي من الإبل.
والشَّقُّ: مصدر قولك: شَقَقْتُ، والشِّقُ الاسْمُ، ويجمع على شُقُوقٍ.
والشَّقُّ: غير بائن ولا نافذ، والصدع ربما يكون من وجه.
والشُّقاقُ: تَشَقُّقُ جِلْدِ اليد والرجل من بردٍ ونحوه.
وتقول: ما بلغت كذا إلا بِشِقِّ النفس أي بِمَشَقَّةٍ.
وجانبا كل شيء شقاه.
والشَّقيقُ من قولك: هذا أخي وشقيقي، وشِقُّ نَفْسِي.
وأخت الرجل شَقيقتُه.
ويقال لمن غضب: احتدم فطارت منه شِقَّةٌ في الأرض وشِقَّةٌ في السماء.
وشُقَّةٌ شَاقّةٌ، و أمر شاقٌّ.
والشُّقَّةُ من الثياب، والشقة: بعد مسير إلى أرض بعيدة.
والشِّقَاقُ: الخلاف.
والخارجي يشُقُّ عصا المسلمين وَيُشاقُّهُم خلافاً، قال:
رضوا بالشِّقاقِ الأكل خَضَمْاً فقد رضُوا		أخيراً بأَكْلِ الخَضْمِ أنْ يَأكُلَ القَضْمـا
وانشَقَّتْ عصا المسلمين بعد التئام، أي تفرق أمرهم.
والاشِتقاقُ: الأخذ في الكلام. والاشتقاق في الخصومات مع ترك القصد.
وفرسٌ أَشَقُّ، وقد اشتَقَّ في عدوه يَميناً وشِمالاً.
والشَّقَقُ: مصدر الأَشَقِّ، قال:
وتَبارَيْتُ كَما يَمشي الأَشَقّ
التَّباري: سعة الخطو.
والشَّقيقةُ: وجع نصف الرأس.
والشَّقيقةُ: فرجة بين الرمال تنبت العشب والشجر.
وشَقائِقُ النُّعْمانِ: نور أحمر، الواحدة شقيقة.
وفرس أَشَقُّ، يقال: واسع المنخرين.

##### Türkçe

باب **القاف** مع **الشين**
**ق ش** ، **ش ق** مستعملan **قش**: **القَشُّ** ve **التَّقشيشُ**: buradan buraya yemeği aramak; ve güç yetirilen şeyi dürmek.
Ve **القَشِيِشُ** ve **القُشاش** isimdir.
Ve niteleme: **قَشّاشٌ** ve **قَشُوشٌ**.
Ve **القِشَّةُ**: cüssece küçük olan, neredeyse bitip büyümeyen küçük kız.
Ve denilir: **القِشَّةُ**: **الجعلان** ve **الخنافس**e benzer bir küçük canlı.
Ve **القَشْقَشَةُ**: onunla, böğürmeden önceki ses taklit edilir; **الشقشقة**’nın çalkalanmasında, böğürme ile **يزغد** etmeden önce; yani onunla açığa vurur; ve **التزغد**: yumuşak böğürmedir.
Ve **تَقَشْقَشَتِ** **القروح**: yani iyileşme için kabuk bağlayıp soyuldu.
Ve **القِشَّةُ**: devenin onunla katranlandığı şeyden sonra atılan yün parçası; atılmadan önce ise kül rengidir.
Ve **انْقَشَّ** **القوم**: ayrıldılar ve acele ederek gittiler.

**شق**: **الشِّقْشِقَةُ**: devenin küçük dili (gırtlak sarkıntısı); **شَقَاشِقَ** olarak çoğul yapılır; bu da ancak Arap develeri için olur.
Ve **الشَّقُّ**: “**شَقَقْتُ**” sözünün mastarıdır; **الشِّقُ** ise isimdir; **شُقُوقٍ** üzere çoğul yapılır.
Ve **الشَّقُّ**: ayrılıp belirgin olmayan ve delip geçmeyen (yarık); **الصدع** ise bazen bir taraftan olur.
Ve **الشُّقاقُ**: soğuk ve benzeri şeyden el ve ayak derisinin çatlaması.
Ve dersin: “Şuna ancak **بِشِقِّ** **النفس** ulaştım”; yani bir meşakkat ile.
Ve her şeyin iki yanı: onun iki **شق**’ıdır.
Ve **الشَّقيقُ**: “bu benim kardeşim ve **شقيقي**” sözündendir; ve “**شِقُّ** **نَفْسِي**”.
Ve erkeğin kız kardeşi: onun **شَقيقتُه**’dir.
Ve denilir, öfkelenen kimse için: “kızıştı; ondan yerde bir **شِقَّةٌ** ve gökte bir **شِقَّةٌ** uçtu.”
Ve **شُقَّةٌ** **شَاقّةٌ**; ve **أمر** **شاقٌّ**.
Ve **الشُّقَّةُ** elbiselerden bir parçadır; ve **الشقة**: uzak bir yere yürüyüş mesafesinin uzaklığıdır.
Ve **الشِّقَاقُ**: ihtilaf.
Ve haricî, Müslümanların asasını **يشُقُّ** eder ve onlara muhalefet olarak **يُشاقُّهُم**; dedi ki:
رضوا ب**الشِّقاقِ** الأكل خَضَمْاً فقد رضُوا		أخيراً ب**أَكْلِ** الخَضْمِ أنْ يَأكُلَ القَضْمـا
Ve Müslümanların asası birleşmeden sonra **انشَقَّتْ**; yani işleri ayrılıp dağıldı.
Ve **الاشِتقاقُ**: sözde alma (türetme).
Ve **الاشتقاق**: kasdı terk etmekle birlikte çekişmelerde (ağız dalaşında) çekişip durma.
Ve **فرسٌ** **أَشَقُّ**; ve koşusunda sağa ve sola **اشتَقَّ** etti.
Ve **الشَّقَقُ**: **الأَشَقِّ**’in mastarıdır; dedi ki:
وتَبارَيْتُ كَما يَمشي **الأَشَقّ**
**التَّباري**: adımın genişliğidir.
Ve **الشَّقيقةُ**: başın yarısının ağrısı.
Ve **الشَّقيقةُ**: kumlar arasında, ot ve ağaç bitiren bir aralık.
Ve **شَقائِقُ** **النُّعْمانِ**: kırmızı bir çiçek; teki **شقيقة**’dir.
Ve **فرس** **أَشَقُّ**; denilir: burun delikleri geniş olan.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B4/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

قَشَّ القومُ يَقِشُّونَ، أي أحْيَوْ بعد هُزالٍ. وأَقَشَّ القومُ: انطلقوا وجفلوا، فهم مُقِشُّونَ. والقِشَّةُ بالكسر: القِرْدَةُ. والقِشَّةُ: الصبيَّة الصغيرةُ الجثَّة.

##### Türkçe

**قَشَّ** kavim **يَقِشُّونَ**, yani zayıflıktan sonra dirildiler. Ve **أَقَشَّ** kavim: yola çıktılar ve ürktüler; artık onlar **مُقِشُّونَ**dur. Ve **القِشَّةُ** (kesre ile): **القِرْدَةُ**dur. Ve **القِشَّةُ**: cüssesi küçük olan küçük kız çocuğudur.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B4/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ق ش ش
فلان يقشّ الأموال يجمعها‏.‏
وأخذ قماش البيت وقشاشه وما أكل عندنا إلا قش ما وجد واقتشّه وتقشّشه وهو قشاش وقشوش‏:‏ يلف ما قدر عليه‏.‏
ورأيته يقش الأحاديث ويقال للصّبيّة الصغيرة الجثة التي لا تكاد تنبت‏:‏ إنما هي قشّة‏.‏
ويقال‏:‏ ‏"‏ أكيس من قشّة ‏"‏ وهي القريدة‏.‏
وقرأ المقشقشين‏:‏ سورتي الكافرين والإخلاص‏:‏ من تقشقش البعير إذا بريء من الجرب وقشقشه إني أنا القطران أشفى ذا الجرب عندي طلاء وهناء للنقب مقشقش يبريء منهم من جرب وأكشف الغمّى إذا الرّيق عصب وقشّ القوم‏:‏ أحبوا بعد الهزال‏.‏

##### Türkçe

ق ش ش
Falanca malları **يقشّ**: onları toplar.‏
Evin **قماش**ını ve **قشاش**ını aldı; ve bizde, bulduğunu **قش**tan başka bir şey yemedi; onu **اقتشّه** ve **تقشّشه**; ve o, **قشاش** ve **قشوش**tur: gücünün yettiği şeyi sarıp toplar.‏
Onu, hadisleri **يقش** ederken gördüm; ve bedence küçük, neredeyse bitip gelişmeyen küçük kıza şöyle denir: o ancak bir **قشّة**dir.‏
Ve denir: "Bir **قشّة**den daha akıllı"; ve o, **القريدة**dir.‏
Ve **المقشقشين**i okudu: **سورتي الكافرين والإخلاص**; **تقشقش** deveden (gelir), o, uyuzdan iyileştiği zaman; ve **قشقشه**: Ben, katranım; bende, şu uyuzluya şifa veririm; yanımda, bir sürme ve bir merhem vardır; **مقشقش**: onlardan uyuzlu olanı iyileştirir; ve tükürük bağlandığı zaman **الغمّى**yı gideririm.‏
Ve kavim **قشّ** etti: zayıflıktan sonra sevdiler.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B4/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

قَشَّ القومُ يَقُشُّون ويَقِشُّون قُشُوشاً، والضم أَعْلى: أَحْيَوْا بعد هُزال. وأَقَشُّوا إِقْشاشاً وانْقَشُّوا: انطلقوا وجَفَلوا، فجعلوا الفاء لغةً
(* يريد بقوله: جعلوا الفاء لغة أَي انهم قالوا أَفشوا،
بالفاء، بمعنى أَقشوا، بالقاف.)، فهم مُقِشُّون. قال: ولا يقال ذلك إلا للجميع فقط. والقَشُّ: ما يُكْنَسُ من المنازل أشو غيرها. والقَشُّ والتقْشَِيشُ والاقْتِشاشُ والتقَشّشُ: تطَلّبُ الأَكل من هنا وهنا ولَفُّ ما يُقْدر عليه. والقَشِيشُ والقُشَاشُ: ما اقْتَشَشْته، ورجل قَشَّان وقَشَّاش وقَشُوش ومِقَشّ. وقَشَّ الشيء يَقُشُّه قَشّاً: جمعه. وقَشَّ الماءُ قَشِيشاً: صَوَّتَ. وقَشَّشَهم بكلامه: سَبَعَهم وآذاهم.والقِشَّةُ: دُوَيْبّة شِبْه الخُنْفساء أَو الجُعَل. والقِشَّةُ، بالكسر: الأُنثى من ولد القُرود، وقيل: هي كل أُنثى منها؛ يمانية، والذكر رُبّاحٌ. وفي حديث جعفر الصادق، رضي اللَّه عنه: كونوا قِشَشاً؛ هي جمع قِشَّة وهي القرد، وقيل جِرْوُه، وقيل دُوَيْبّة تُشْبِه الجُعَلَ. والقِشَّةُ: الصَّبِيّةُ الصغيرةُ الجُثّةِ القصيرةُ الجُبَّةِ التي لا تكاد تَنْبُت ولا تَنْمي، يقال: إِنما هي قِشَّةٌ.
والقَشُّ: رَدِيءُ التمر نحو الدَّقَل، عُمانِيّة؛ قال:
يا مُقْرِضاً قَشّاً ويُقْضَى بَلْعَقا
والبَلْعَقُ مذكور في موضعه، وجمعه قُشُوشٌ. وقَشَّ الرجل من مَرَضِه يَقشُّ قُشُوشاً وتقَشْقَشَ: بَرأَ. قال ابن السكيت: يقال للقَرْح والجُدَرِيّ إِذا يَبِس وتَقَرَّفَ وللجَرَب في الإِبل إِذا قَفَل: قد تَوَسَّفَ جلدُه وتقَشَّر جلْدُه وتقَشْقَشَ جلدُه. والقَشْقَشَةُ: تَهيُّؤُُ البُرْء وقد تقَشْقَشَ. وتَقَشْقَشَ الجُرْحُ: تَقَرَّفَ قَرْحُه للبُرْء.والمُقَشْقِشَتان: قل هو اللَّه أَحد، وقل أَعوذ برب الناس، لأَنهما كانا يُبْرَأُ بهما من النفاق؛ قال أَبو عبيد: كما يُقَشْقِشُ الهِنَاءُ الجرَبَ فيُبْرِئُه، وقيل: هما: قل يا أَيها الكافرون، وقل هو اللَّه أَحد؛ وفي الحديث كان يقال لسورتي: قل هو اللَّه أَحد، وقل يا أَيها الكافرون، المُقَشْقِشَتان، سُمِّيتا مُقَشْقِشَتَين لأَنهما تُبرِئان من الشرك والنفاق إِبراءَ المريضِ من علَّته. قال أَبو عبيدة: إِذا بَرَأَ الرجل من عِلّته قيل: قد تَقَشْقَشَ، والعرب تقول للراتع الذي يلقُطُ الشيء الحقيرَ من الطعام فيأْكله: القَشّاشُ والرمّامُ، وقد قَشَّ يَقُشُّ قَشّاً. والقَشُّ: أَكْلُ كِسَرِ السؤال. والقَشُّ: أَكلُ ما على المزابِل مما يُلْقِيه الناسُ. وصُوفةُ الهِناءِ إِذا عَلِقَ بها الهِناءُ ودُلِك بها البعيرُ وأُلقِيَت، فهي قِشَّةٌ.
والقَشْقَشةُ: حكايةُ الصوت قبل الهَدير في مَخْض الشَقْشِقةِ قبل أَن يَزْغَدَ البَكْرُ بالهدير. قال الأَزهري: الذي قاله الليث في القَشْقَشةِ أَنه الصوت قبل الهدير فهو الكشْكَشةُ، بالكاف، وهو الكَشِيشُ، فإِذا ارتفع قليلاً فهو الكَتِيتُ. والقَشْقَشةُ: نَشِيشُ اللحم في النار. والقِشْقِشةُ: ثمرةُ أُمّ غَيْلان، والجمع قِشْقِش.

##### Türkçe

**قَشَّ** kavim **يَقُشُّون** ve **يَقِشُّون** **قُشُوشاً**; ve zamme (ötre) daha üstündür:
Zayıflıktan sonra dirildiler. Ve **أَقَشُّوا** **إِقْشاشاً** ve **انْقَشُّوا**: çıktılar ve ürküp kaçtılar,
böylece **الفاء**’yı bir lehçe kıldılar
(*şu sözüyle kasteder: **الفاء**’yı bir lehçe kıldılar; yani onlar **أَفشوا** dediler, **الفاء** ile, **أَقشوا** manasında, **القاف** ile.)؛ böylece onlar **مُقِشُّون**’dur. Dedi: Bu ancak yalnızca topluluk için söylenir. Ve **القَشُّ**: evlerden süpürülen şeydir; başka şeyler de (buna) dahildir.
Ve **القَشُّ** ve **التقْشَِيشُ** ve **الاقْتِشاشُ** ve **التقَشّشُ**: buradan buraya yiyecek aramak ve gücü yettiği şeyi toplamak. Ve **القَشِيشُ** ve **القُشَاشُ**: senin **اقْتَشَشْته** (topladığın) şeydir; ve **رجل قَشَّان** ve **قَشَّاش** ve **قَشُوش** ve **مِقَشّ**. Ve **قَشَّ** şeyi **يَقُشُّه** **قَشّاً**: onu topladı. Ve **قَشَّ** su **قَشِيشاً**: ses çıkardı. Ve **قَشَّشَهم** sözüyle: onları azarladı ve onlara eziyet etti. Ve **القِشَّةُ**: böceğe yahut **الجُعَل**’a benzer bir küçük canlıdır. Ve **القِشَّةُ** (kesre ile): maymun yavrularının dişisi; ve denildi ki: onların her dişisi; Yemenîdir; erkeği ise **رُبّاحٌ**. Ve Ca‘fer es-Sâdık’ın, Allah ondan razı olsun, hadisinde: **كونوا قِشَشاً**; o, **قِشَّة**’nin çoğuludur ve o maymundur; ve denildi ki: onun yavrusudur; ve denildi ki: **الجُعَل**’a benzeyen bir küçük canlıdır.
Ve **القِشَّةُ**: gövdesi küçük, boyu kısa, cübbesi kısa olan, neredeyse bitmeyen ve büyümeyen küçük kız; denir ki: O ancak bir **قِشَّةٌ**’dir.
Ve **القَشُّ**: **الدَّقَل** gibi kötü hurmadır; Umânîdir; dedi ki:
يا مُقْرِضاً قَشّاً ويُقْضَى بَلْعَقا
Ve **البَلْعَقُ** kendi yerinde zikredilmiştir; çoğulu **قُشُوشٌ**’tur. Ve adam hastalığından **قَشَّ** **يَقشُّ** **قُشُوشاً** ve **تقَشْقَشَ**: iyileşti. İbn es-Sikkît dedi: Yara ve çiçek hastalığı kuruyup kabuk bağladığında ve develerdeki uyuz kapanıp (kabuk tutup) döndüğünde denir: derisi **تَوَسَّفَ** oldu ve derisi soyuldu ve derisi **تقَشْقَشَ** oldu. Ve **القَشْقَشَةُ**: iyileşmeye hazırlanmadır; ve (kişi) **قد تقَشْقَشَ** olmuştur. Ve **تَقَشْقَشَ** yara: iyileşmek için yarası kabuk bağladı. Ve **المُقَشْقِشَتان**: **قل هو اللَّه أَحد** ve **قل أَعوذ برب الناس**; çünkü onlarla nifaktan iyileşilirdi; Ebû Ubeyd dedi: tıpkı **الهِنَاءُ**’nın uyuzu **يُقَشْقِشُ** edip onu iyileştirmesi gibi; ve denildi ki: onlar **قل يا أَيها الكافرون** ve **قل هو اللَّه أَحد**’dir; ve hadiste, iki sûreye: **قل هو اللَّه أَحد** ve **قل يا أَيها الكافرون**’a **المُقَشْقِشَتان** denirdi; şirkten ve nifaktan, hastanın illetinden iyileşmesi gibi iyileştirdikleri için **مُقَشْقِشَتَين** diye adlandırıldılar. Ebû Ubeyde dedi: Adam illetinden iyileştiğinde denir: **قد تَقَشْقَشَ**; ve Araplar, otlayıp yiyecekten değersiz şeyi toplayıp yiyene: **القَشّاشُ** ve **الرمّامُ** derler; ve o **قد قَشَّ يَقُشُّ قَشّاً** (yapmıştır).
Ve **القَشُّ**: dilenciliğin kırıntılarını yemektir. Ve **القَشُّ**: insanların attığı şeylerden çöplüklerin üzerindekini yemektir. Ve **صُوفةُ الهِناءِ**; **الهِناءُ** ona yapıştığında ve onunla deve ovulup sonra atıldığında, o bir **قِشَّةٌ**’dir.
Ve **القَشْقَشةُ**: **الشَقْشِقةِ**’nin sağılmasında, deve yavrusu gürültülü böğürmeyle **يَزْغَدَ** etmeden önce, gürlemeden önceki sesin taklididir. El-Ezherî dedi: Leys’in **القَشْقَشةِ** hakkında söylediği, onun gürlemeden önceki ses olduğudur; o ise **الكشْكَشةُ**’dir, **الكاف** ile; ve o **الكَشِيشُ**’tir; biraz yükselince o **الكَتِيتُ**’tir. Ve **القَشْقَشةُ**: etin ateşte cızırdamasıdır. Ve **القِشْقِشةُ**: **أُمّ غَيْلان**’ın meyvesidir; çoğulu **قِشْقِش**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B4/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

قش القوم يقشون ويقشون قشوشا، والضم أعلى: صلحوا، وفي الصحاح: حيوا، وفي بعض نسخه: أحيوا بعد الهزال، وفي بعضها: حيوا في أنفسهم، وأحيوا في مواشيهم. والفاء لغة فيه. وقش الرجل: أكل من ها هنا وها هنا، كقشش تقشيشا، واقتش، وتقشش، قال ابن فارس: وهذا إن صح فلعله من باب الإبدال، والسين لغة فيه. وقش أيضا، إذا لف ما قدر عليه مما على الخوان، واستوعبه، كقشش، وتقشقش، واقتش، والاسم من ذلك كله: القشيش والقشاش، كأمير وغراب، والنعت قشاش وقشوش، كذا في العين. وقش الشيء يقشه: جمعه، عن ابن دريد، وهو يقش الأموال، أي يجمعها. وقش الناقة: أسرع حلبها، ويقال: هو بالفاء، وقد تقدم. وقش الشيء قشا، إذا حكه بيده حتى يتحات، نقله ابن القطاع وابن عباد. وقش الرجل، إذا مشى مشى المهزول. وقش: أكل مما يلقيه الناس على المزابل، أو قش: أكل كسر السؤال من الصدقة. وقش النبات: يبس. وقش القوم: انطلقوا فجفلوا، وفي بعض نسخ الصحاح: وجفلوا كانقشوا، وزاد الجوهري: وأقشوا، فهم مقشون، لا يقال ذلك إلا للجميع فقط، قال ابن سيده: الفاء لغة فيه، وقد تقدم، وقيل: انقشوا: تفرقوا. والقش، بالفتح: رديء التمر، كالدقل ونحوه، قاله ابن دريد، وهي عمانية، والجمع قشوش، وقال ابن الأعرابي: هو الدمال من التمر. والذنوب القش: الدلو الضخم، كذا في الأصول، والصواب: الضخمة، كما في التكملة وغيرها. والقشة، بالكسر: القردة، قاله الجوهري، وزاد الصاغاني: التي لا تكاد تثبت، أو ولدها الأنثى، عن ابن دريد، وقيل: هي كل أنثى منها، يمانية، والذكر رباح، والجمع قشش، وفي حديث جعفر الصادق، رضي الله تعالى عنه كونوا قششا. وفي الصحاح: القشة: الصبية الصغيرة الجثة، وزاد غيره: التي لا تكاد تثبت ولا تنمي. والقشة: دويبة كالخنفساء، أو كالجعل، وبه فسر حديث جعفر الصادق. والقشة: صوفه كالهناء، هكذا في النسخ، والصواب صوفة الهناء المستعملة الملقاة، وعبارة العين: ويقال لصوفة الهناء إذا علق بها الهناء ودلك بها البعير وألقيت: هي قشة، بالكسر. والقشيش، كأمير: اللقاطة، كالقشاش، بالضم، وهو ما أقتششته، قال الليث: هما اسمان من قش وقشش وتقشقش. والقشيش: صوت جلد الحية تحك بعضها ببعض، نقله الصاغاني عن ابن عباد، والفاء لغة فيه. وقشيش: جد والد أبي الحسن علي بن محمد بن أبي علي الحسن بن قشيش، الحربي المالكي، مات سنة 435، وثقل الشين الأولى ابن ناصر، قال ابن نقطة: الصواب التخفيف. وأقش الرجل من الجدري، إذا برأ منه، كتقشقش، قال ابن السكيت: يقال للقرح والجدري إذا يبس وتقرف وللجرب في الإبل إذا قفل: قد توسف جلده، وتقشر جلده، وتقشقش جلده، نقله الجوهري. وأقشت البلاد، إذا كثر يبسها، هكذا في النسخ والصواب يبيسها. والمقشقشتان: قل يا أيها الكافرون، والإخلاص، أي المبرئتان من النفاق والشرك: قاله الأصمعي، أي كإبراء المريض من علته، أو تبرئان كما يقشقش الهناء الجرب

  فيبرئه، قاله أبو عبيدة، وفي بعض الروايات: هما قل هو الله أحد وقل أعوذ برب الناس لأنهما كانا يبرأ بهما من النفاق. ومما يستدرك عليه: القش: ما يكنس من المنازل أو غيرها. والمقشة: المكنسة. ورجل قشان وقشاش وقشوش ومقش. وقش الماء قشيشا: صوت. وقششهم بكلامه: سبعهم وآذاهم. والقشقشة: تهيؤ للبرء. والقشقشة: الكشكشة، ونشيش اللحم في النار. والقشقشة، بالكسر: ثمرة أم غيلان، والجمع قشقش. ويقال: أكيس من قشة، أي قريدة صغيرة. وانقش القوم: تفرقوا. وقال ابن عباد: جاء يقشه أي يطرده مرهقا له. وقال غيره: القشوش، كصبور: اللقاط. والشيخ أبو الغيث القشاش، كشداد، العثماني التونسي، وأخوه أبو الحسن علي، من أكابر الصوفية والمحدثين بتونس، أدركهما بعض شيوخ مشايخنا. والقطب الصفي أحمد بن محمد ابن عبد النبي الدجاني القدسي الأصل، المدني الدار والوفاة، الشهير بالقشاشي بالضم، يروي بالإجازة العامة عن الشمس الرملي، وقد حدث عن شيوخ مشايخنا، كالبرهان إبراهيم بن حسن الكوراني، وبه تخرج، وأبو البقاء حسن ابن علي بن يحيى المكي وغيرهما، وتوفي بالمدينة سنة.ئه، قاله أبو عبيدة، وفي بعض الروايات: هما قل هو الله أحد وقل أعوذ برب الناس لأنهما كانا يبرأ بهما من النفاق. ومما يستدرك عليه: القش: ما يكنس من المنازل أو غيرها. والمقشة: المكنسة. ورجل قشان وقشاش وقشوش ومقش. وقش الماء قشيشا: صوت. وقششهم بكلامه: سبعهم وآذاهم. والقشقشة: تهيؤ للبرء. والقشقشة: الكشكشة، ونشيش اللحم في النار. والقشقشة، بالكسر: ثمرة أم غيلان، والجمع قشقش. ويقال: أكيس من قشة، أي قريدة صغيرة. وانقش القوم: تفرقوا. وقال ابن عباد: جاء يقشه أي يطرده مرهقا له. وقال غيره: القشوش، كصبور: اللقاط. والشيخ أبو الغيث القشاش، كشداد، العثماني التونسي، وأخوه أبو الحسن علي، من أكابر الصوفية والمحدثين بتونس، أدركهما بعض شيوخ مشايخنا. والقطب الصفي أحمد بن محمد ابن عبد النبي الدجاني القدسي الأصل، المدني الدار والوفاة، الشهير بالقشاشي بالضم، يروي بالإجازة العامة عن الشمس الرملي، وقد حدث عن شيوخ مشايخنا، كالبرهان إبراهيم بن حسن الكوراني، وبه تخرج، وأبو البقاء حسن ابن علي بن يحيى المكي وغيرهما، وتوفي بالمدينة سنة.

##### Türkçe

**قش** قوم (topluluk) **يقشون** ve **يقشون** **قشوشا**; ve zamme (ötre) ile olanı daha üstündür: düzeldiler; ve Sıhâh’ta: dirildiler; ve onun bazı nüshalarında: zayıflıktan sonra dirildiler; ve bazısında: kendi nefislerinde dirildiler ve davarlarında dirildiler. Ve **الفاء** onda bir dildir. Ve **قش** adam: şuradan buradan yedi; **قشش** **تقشيشا** gibi; ve **اقتش** ve **تقشش**; İbn Fâris dedi: Bu sahih olursa, belki de ibdâl babındandır; ve **السين** onda bir dildir. Ve **قش** ayrıca: sofra üzerindekinden gücünün yettiğini dürüp (toplayıp) sararsa ve onu bütünüyle alırsa; **قشش** gibi; ve **تقشقش**; ve **اقتش**; ve bunun hepsinden isim: **القشيش** ve **القشاش**; **أمير** ve **غراب** gibi; ve sıfat **قشاش** ve **قشوش**; Ayn’da böyle. Ve **قش** şey’i **يقشه**: onu topladı; İbn Düreyd’den; ve o malları **يقش** eder, yani onları toplar. Ve **قش** dişi deve: sağımını hızlandırdı; ve denilir: o **الفاء** iledir; ve geçti. Ve **قش** şey’i **قشا**: onu eliyle ovdu, ta ki dökülüp ufalanıncaya kadar; İbnü’l-Kattâ‘ ve İbn ‘Abbâd nakletti. Ve **قش** adam: zayıfın yürüyüşü gibi yürürse. Ve **قش**: insanların çöplüklere attıklarından yedi; yahut **قش**: sadakadan dilencinin kırıntılarını yedi. Ve **قش** bitki: kurudu. Ve **قش** قوم: fırlayıp çıktılar da ürküp dağıldılar; ve Sıhâh’ın bazı nüshalarında: ve ürküp dağıldılar, **كانقشوا** gibi; ve Cevherî artırdı: ve **أقشوا**; artık onlar **مقشون**’dur; bu ancak yalnızca topluluk için söylenir; İbn Sîde dedi: **الفاء** onda bir dildir; ve geçti; ve denildi: **انقشوا**: dağıldılar. Ve **القش** fetha ile: kötü hurma; **الدقل** ve benzeri gibi; İbn Düreyd söyledi; ve o Umânîdir; çoğulu **قشوش**; ve İbnü’l-A‘râbî dedi: o hurmanın **الدمال**’ıdır. Ve **الذنوب القش**: iri kova; asıllarda böyle; doğrusu: iri (dişil), Tekmile ve başkalarında olduğu gibi. Ve **القشة** kesra ile: maymun; Cevherî söyledi; ve Sâğânî artırdı: neredeyse tutunamayan; yahut onun dişi yavrusu; İbn Düreyd’den; ve denildi: onlardan her dişi odur; Yemenîdir; erkeği **رباح**; çoğulu **قشش**; ve Ca‘fer es-Sâdık hadîsinde, Allah Teâlâ ondan razı olsun: **كونوا قششا**. Ve Sıhâh’ta: **القشة**: küçük cüsseli küçük kız; başkası artırdı: neredeyse tutunamayan ve büyümeyen. Ve **القشة**: böcekçik; **كالخنفساء** gibi, yahut **كالجعل** gibi; ve bununla Ca‘fer es-Sâdık hadîsi tefsir edildi. Ve **القشة**: **كالهناء** gibi yünü; nüshalarda böyle; doğrusu: kullanılmış, atılmış **الهناء** yünü; Ayn’ın ibaresi: ve denilir: **الهناء** yününe, eğer ona **الهناء** yapışmışsa ve onunla deve ovulmuş ve atılmışsa: o **قشة**’dir, kesra ile. Ve **القشيش**, **أمير** gibi: yerden toplanan şey; zamme ile **القشاش** gibi; ve o, benim **أقتششته**’imdir; Leys dedi: ikisi de **قش** ve **قشش** ve **تقشقش**’tan iki isimdir. Ve **القشيش**: yılan derisinin birbirini birbirine sürtmesinin sesi; Sâğânî, İbn ‘Abbâd’dan nakletti; ve **الفاء** onda bir dildir. Ve **قشيش**: Ebü’l-Hasen Ali b. Muhammed b. Ebî Ali el-Hasen b. **قشيش**’in babasının dedesi; el-Harbî el-Mâlikî; 435 yılında öldü; ve ilk şîn’i İbn Nâsır şeddeli kıldı; İbn Nukta dedi: doğrusu hafifletmektir. Ve **أقش** adam çiçek hastalığından: ondan iyileşirse; **كتقشقش** gibi; İbnü’s-Sikkît dedi: yara ve çiçek hastalığı kuruyup kabuk bağladığında ve develerde uyuz, kapanıp (kabuk tutup) kapanınca denilir: derisi **توسف** etti; derisi **تقشر** etti; derisi **تقشقش** etti; Cevherî nakletti. Ve **أقشت** beldeler: kuruluğu çok olursa; nüshalarda böyle; doğrusu: kuruluğu. Ve **المقشقشتان**: **قل يا أيها الكافرون** ve **الإخلاص**; yani nifaktan ve şirkten beri kılan iki sûre: Asma‘î söyledi; yani hastayı illetinden beri kılmak gibi; yahut ikisi beri kılar; tıpkı **الهناء**’ın uyuzu **يقشقش** etmesi gibi

  böylece onu iyileştirir; Ebû ‘Ubeyde söyledi; ve bazı rivayetlerde: ikisi **قل هو الله أحد** ve **قل أعوذ برب الناس**’tır; çünkü ikisiyle nifaktan beri olunurdu. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **القش**: evlerden veya başkalarından süpürülen şey. Ve **المقشة**: süpürge. Ve adam: **قشان** ve **قشاش** ve **قشوش** ve **مقش**. Ve **قش** su **قشيشا**: ses çıkardı. Ve **قششهم** sözüyle: onlara sövdü ve onlara eziyet etti. Ve **القشقشة**: iyileşmeye hazırlanma. Ve **القشقشة**: **الكشكشة** ve etin ateşte cızırdaması. Ve **القشقشة** kesra ile: **أم غيلان**’ın meyvesi; çoğulu **قشقش**. Ve denilir: **أكيس من قشة**; yani küçük bir maymuncuktan daha kurnaz. Ve **انقش** قوم: dağıldılar. Ve İbn ‘Abbâd dedi: **جاء يقشه**; yani onu kovar, ona zorluk yükleyerek. Ve başkası dedi: **القشوش**, **كصبور** gibi: yerden toplayan. Ve şeyh Ebü’l-Gays **القشاش**, **كشداد** gibi; Osmanlı Tunuslu; ve kardeşi Ebü’l-Hasen Ali; Tunus’ta sûfîlerin ve muhaddislerin büyüklerindendir; şeyhlerimizin şeyhlerinden bazıları ikisine yetişti. Ve kutup es-Safî Ahmed b. Muhammed b. Abdünnebî ed-Decânî; aslen Kudüslü, ikamet ve vefatça Medineli; zamme ile **القشاشي** diye meşhur; Şems er-Remlî’den genel icazetle rivayet eder; ve şeyhlerimizin şeyhlerinden, Burhân İbrâhîm b. Hasan el-Kûrânî gibi kimselerden rivayette bulunmuştur; ve onunla yetişmiştir; ve Ebü’l-Bekâ Hasan b. Ali b. Yahyâ el-Mekkî ve başkaları; ve Medine’de senesinde vefat etti.ئه، قاله أبو عبيدة، وفي بعض الروايات: هما قل هو الله أحد وقل أعوذ برب الناس لأنهما كانا يبرأ بهما من النفاق. ومما يستدرك عليه: القش: ما يكنس من المنازل أو غيرها. والمقشة: المكنسة. ورجل قشان وقشاش وقشوش ومقش. وقش الماء قشيشا: صوت. وقششهم بكلامه: سبعهم وآذاهم. والقشقشة: تهيؤ للبرء. والقشقشة: الكشكشة، ونشيش اللحم في النار. والقشقشة، بالكسر: ثمرة أم غيلان، والجمع قشقش. ويقال: أكيس من قشة، أي قريدة صغيرة. وانقش القوم: تفرقوا. وقال ابن عباد: جاء يقشه أي يطرده مرهقا له. وقال غيره: القشوش، كصبور: اللقاط. والشيخ أبو الغيث القشاش، كشداد، العثماني التونسي، وأخوه أبو الحسن علي، من أكابر الصوفية والمحدثين بتونس، أدركهما بعض شيوخ مشايخنا. والقطب الصفي أحمد بن محمد ابن عبد النبي الدجاني القدسي الأصل، المدني الدار والوفاة، الشهير بالقشاشي بالضم، يروي بالإجازة العامة عن الشمس الرملي، وقد حدث عن شيوخ مشايخنا، كالبرهان إبراهيم بن حسن الكوراني، وبه تخرج، وأبو البقاء حسن ابن علي بن يحيى المكي وغيرهما، وتوفي بالمدينة سنة.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B4/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَشَّ
قَشَّ U ( n. ac. قُشُوْش 27 ),
a.  Recovered, regained flesh.

b.  ( n. ac. قَشّ 1 ), Collected, gathered.

c.  Picked up scraps, ate broken food.

d.  Was dry, shrivelled.

e.  [ coll. ], Swept, cleaned out ( house ); took off ( scum ).

f.  [ coll. ], Took everything, made a clean sweep.

g.  [ coll. ], Weeded ( field ).

h.  see VII .

قَشَّشَ
قَشَّشَ II ,
a.  see I (c) , ( g ).

أَقْشَشَ
أَقْشَشَ IV ,
a.  Was dry ( ground ).

اِنْقَشَشَ
اِنْقَشَشَ VII ,
a.  Slipped, slunk away, escaped.

قَشّ
قَشّ 1 ,
a.  Bad palm-tree.

b.  [ coll. ], Bits, scraps; stubble; thatch; straw.

قَشَّة
قَشَّة 1t
a.  [ coll. ], Bit, scrap; straw.

قِشَّة
قِشَّة 2t ,
a.  She-devil.

b.  Carcase.

قُشّ
قُشّ 3 , ( pl. قُشُوْش 27 )
a.  [ coll. ], Nest; crib; hovel.

مِقْشَشَة
مِقْشَشَة 20t
a.  [ coll. ], Broom, birch-broom.

قُشَاْشَى
قُشَاْشَى 24ya ,
a.  Scraps, bits; odds & ends; refuse, rubbish.

قَشِيْش
قَشِيْش 25 ,
a.  see 24ya .

b.  Rustling ( of a serpent ).

قَشَّاْش
قَشَّاْش 28 ,
a.  Mendicant,   beggar.

قَاْشُوْش
قَاْشُوْش 40
a.  [ coll. ], Sweeping off everything.

مُقَشَّشَة
مُقَشَّشَة
a.  [ coll. ], Case-bottle, demi-john.

##### Türkçe

قَشَّ
قَشَّ U ( n. ac. **قُشُوْش** 27 ),
a. Etini geri kazandı, yeniden etlendi.

b. ( n. ac. **قَشّ** 1 ), Topladı, bir araya getirdi.

c. Kırıntıları topladı, kırık yiyecek yedi.

d. Kuru oldu, buruştu.

e. [ toplu ], Süpürdü, (evi) temizledi; (köpüğü) aldı.

f. [ toplu ], Her şeyi aldı, tam bir süpürme yaptı.

g. [ toplu ], (tarlayı) ayıkladı.

h. VII’ye bak.

قَشَّشَ
قَشَّشَ II ,
a. I (c), (g)’ye bak.

أَقْشَشَ
أَقْشَشَ IV ,
a. (yer) kuru oldu.

اِنْقَشَشَ
اِنْقَشَشَ VII ,
a. Kaydı, sıvıştı, kaçtı.

قَشّ
قَشّ 1 ,
a. Kötü hurma ağacı.

b. [ toplu ], Parçalar, kırıntılar; anız; dam örtüsü; saman.

قَشَّة
قَشَّة 1t
a. [ toplu ], Parça, kırıntı; saman.

قِشَّة
قِشَّة 2t ,
a. Dişi şeytan.

b. Leş.

قُشّ
قُشّ 3 , ( pl. **قُشُوْش** 27 )
a. [ toplu ], Yuva; yemlik; kulübe.

مِقْشَشَة
مِقْشَشَة 20t
a. [ toplu ], Süpürge, huş süpürgesi.

قُشَاْشَى
قُشَاْشَى 24ya ,
a. Kırıntılar, parçalar; artakalanlar ve ufak tefek şeyler; atık, çöp.

قَشِيْش
قَشِيْش 25 ,
a. 24ya’ya bak.

b. (yılanın) hışırtısı.

قَشَّاْش
قَشَّاْش 28 ,
a. Dilenci, beggar.

قَاْشُوْش
قَاْشُوْش 40
a. [ toplu ], Her şeyi süpürüp atma.

مُقَشَّشَة
مُقَشَّشَة
a. [ toplu ], Kılıflı şişe, damacana.
