# قشط (ق-ش-ط) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B4%D8%B7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ش - ط
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B7/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والشين والطاء معهما
ق ش ط مستعمل فقط قشط: القَشْطُ لغة في الكَشْطِ.

##### Türkçe

**القاف** ve **الشين** ve **الطاء**; bunlarla birlikte

**ق ش ط** yalnızca kullanılmıştır: **قشط**: **القَشْطُ**, **الكَشْطِ**’te bir lugattır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B7/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ش ط
قشط : قال الليث : استُعمل منه القَشْطُ وهو لُغَةٌ في الكَشْط .
وقال الفراء في قول الله : ( نُشِرَتْ وَإِذَا السَّمَآءُ كُشِطَتْ ) ( التكوير : 11 ) ، هي في قراءَةِ عبدِ الله ( قُشِطَت ) بالقاف ، ومعناهما واحد مِثل القُسْطِ والكُسْط ، والقافُور والكافور .
وقال الزَّجّاج : كُشِطتْ وقشطَت واحدٌ ومعناهما قُلِعت كما يُقلع السَّقْف .
يقال : كَشَطْتُ السقْف وقشَطتُه .
وقال غيرُه : كشطَ فلانٌ عن فرَسه الْجلَّ وقشَطه إذا كشَفه .

##### Türkçe

ق ش ط
**قشط**: **الليث** dedi: Ondan **القَشْطُ** kullanılmıştır; o, **الكَشْط**’ta bir lügattir.
Ve **الفراء**, Allah’ın sözü hakkında: ( **نُشِرَتْ وَإِذَا السَّمَآءُ كُشِطَتْ** ) ( **التكوير : 11** ) dedi ki: O, **عبدِ الله**’ın kıraatinde **( قُشِطَت )** **القاف** ile’dir; ikisinin manası birdir; **القُسْط** ve **الكُسْط** gibi, ve **القافُور** ve **الكافور**.
Ve **الزَّجّاج** dedi: **كُشِطتْ** ve **قشطَت** birdir; ikisinin manası, tavanın sökülüp çıkarıldığı gibi sökülüp çıkarıldı’dır.
Denir: **كَشَطْتُ** tavanı ve **قشَطتُه**.
Ve başkası dedi: Falan, atından **الْجلَّ**’yi **كشطَ** ve onu **قشَطه**; onu açığa çıkardığı zaman.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

قَشَطَ الجُلَّ عن الفَرس قَشْطاً: نَزَعَه وكَشَفَه، وكذلك غيره من الأَشياء، قال يعقوب: تميم وأَسَد يقولون قَشَطْتُ، بالقاف، وقيس تقول كَشَطْتُ، وليست القاف في هذا بدلاً من الكاف لأَنهما لغتان لأَقوام مختلفين. وقال في قراءة عبد اللّه ابن مسعود: وإِذا السماء قُشِطَتْ، بالقاف، والمعنى واحد مثل القُسْطِ والكُسْطِ والقافُور والكافُور. قال الزجاج: قُشِطَتْ وكُشِطَتْ واحد معناهما قُلِعَتْ كما يُقْله السَّقْف. يقال: كشَطْتُ السقْفَ وقَشَطْتُه. والقِشاط: لغة في الكشاط. وقال الليث: القَشط لغة في الكشط.

##### Türkçe

**قَشَطَ** **الجُلَّ**’ü attan **قَشْطاً**: onu çıkardı ve onu açığa çıkardı; bunun gibi, eşyadan başkası için de (böyledir). Ya‘kūb dedi: Temîm ve Esed **قَشَطْتُ** derler, **بالقاف**; Kays ise **كَشَطْتُ** der; ve bu hususta **القاف** **الكاف**’tan بدل değildir; çünkü ikisi, farklı kavimler için iki lugattır. Ve Abdullah b. Mes‘ûd’un kıraatinde dedi: **وَإِذَا السَّمَاءُ قُشِطَتْ**, **بالقاف**; ve mânâ birdir; **القُسْطِ** ve **الكُسْطِ** ve **القافُور** ve **الكافُور** gibi. Zeccâc dedi: **قُشِطَتْ** ve **كُشِطَتْ** birdir; ikisinin mânâsı **قُلِعَتْ**’tır; tavanın sökülmesi gibi. Denilir: **كشَطْتُ السقْفَ** ve **قَشَطْتُه**. Ve **القِشاط**: **الكشاط**’ta bir lugattır. Leys dedi: **القَشط** **الكشط**’ta bir lugattır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B7/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القشط أهمله الجوهري، وقال يعقوب: هو والكشط بمعنى واحد، كالقحط والكحط، والقافور والكافور. قال: وتميم وأسد يقولون: قشطت بالقاف، وقيس تقول: كشطت، وليست القاف بدلا من الكاف، لأنهما لغتان لأقوام مختلفين. قال: وفي قراءة عبد الله بن مسعود:  وإذا السماء قشطت  بالقاف، والمعنى واحد. وقال الزجاج: قشطت، وكشطت واحد، معناهما، قلعت كما يقلع السقف، يقال: كشطت السقف وقشطته قلت: وبالقاف أيضا قراءة عامر بن شراحيل الشعبي وإبراهيم بن يزيد النخعي. وقال يعقوب أيضا: القشط الكشف، يقال: قشط الجل عن الفرس قشطا، أي نزعه وكشفه، وكذلك غيره من الأشياء. وقال ابن عباد: القشط: الضرب بالعصا. وانقشطت السماء وتقشطت، أي أصحت من الغيوم، وهو مجاز. وقيشاطة، وفي تواريخ المغرب: قيجاطة، بالجيم: د، بالمغرب بالأندلس من أعمال جيان، منه الإمام أبو عبد الله محمد بن الوليد القيشاطي، الأديب، هكذا نقله الصاغاني. قلت: ومنه أيضا الخطيب أبو عبد الله محمد بن أبي الحسن علي القيجاطي المحدث، حدث عنه بالشفاء أبو عبد الله محمد ابن محمد بن محمد الأنصاري المعروف بابن القماح، محدث تونس، كذا في الضوء للسخاوي ومحمد بن محمد بن علي بن عمر الكناني القيجاطي، حدث عنه أبو عبد الله محمد بن مرزوق التلمساني الشهير بالحفيد. والقشاط، ككتاب، لغة في الكشاط بمعنى الانكشاف، كما سيأتي.
 ومما يستدرك عليه: القشطة، بالكسر، لغة في القشدة. وقشط الدابة: كشطها، لغة فيه، وكذلك التقشيط، فهي مقشوط عليها، ومقشطة. والقشاط، ككتان: السلاب، وقد قشط الرجل فهو مقشط.
 والقشط، بالضم، لغة في القسط.

##### Türkçe

**القشط**: el-Cevherî onu ihmal etti. Ya‘kūb dedi: O ve **الكشط** tek bir mânâdadır; **القحط** ve **الكحط** gibi, **القافور** ve **الكافور** gibi. Dedi: Temîm ve Esed **قشطت**’i **القاف** ile söyler; Kays ise **كشطت** der; **القاف**, **الكاف**’ın bedeli değildir; çünkü ikisi farklı kavimler için iki dildir. Dedi: Abdullah b. Mes‘ûd’un kıraatinde: “**وإذا السماء قشطت**” **القاف** ile; mânâ birdir. ez-Zeccâc dedi: **قشطت** ve **كشطت** birdir; ikisinin mânâsı: sökülüp çıkarıldı; tavanın sökülüp çıkarıldığı gibi; “**كشطت السقف**” ve “**قشطته**” denir. Dedim: **القاف** ile ayrıca Âmir b. Şerâhîl eş-Şa‘bî ve İbrâhîm b. Yezîd en-Neha‘î’nin kıraati de vardır. Ya‘kūb ayrıca dedi: **القشط** açığa çıkarma/örtüyü kaldırmadır; “**قشط الجل عن الفرس قشطا**” denir; yani onu çıkardı ve açığa çıkardı; eşyadan başkası da böyledir. İbn ‘Abbâd dedi: **القشط**: değnekle vurmadır. “**انقشطت السماء**” ve “**تقشطت**” (denir); yani bulutlardan arındı; bu mecazdır. Ve **قيشاطة**; Mağrib tarihlerinde: **قيجاطة**, **الجيم** ile: Mağrib’de, Endülüs’te, Ceyyân amellerinden bir yerdir; ondan imam Ebû ‘Abdillâh Muhammed b. el-Velîd el-**قيشاطي**, edip; es-Sağânî onu böyle nakletti. Dedim: Ondan ayrıca hatîb Ebû ‘Abdillâh Muhammed b. Ebî’l-Hasen ‘Alî el-**قيجاطي** el-muhaddis; ondan eş-Şifâ’da Ebû ‘Abdillâh Muhammed b. Muhammed b. Muhammed el-Ensârî, İbnü’l-Kammâh diye bilinen, Tûnus muhaddisi rivayet etti; es-Sehâvî’nin ed-Dav’ında böyle; ve Muhammed b. Muhammed b. ‘Alî b. ‘Umer el-Kenânî el-**قيجاطي**; ondan Ebû ‘Abdillâh Muhammed b. Merzûk et-Tilimsânî, “el-Hafîd” diye meşhur, rivayet etti. Ve **القشاط**, **كتاب** vezninde: **الكشاط**’ta, açığa çıkma mânâsında bir dildir; geleceği üzere.

Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **القشطة**, kesre ile, **القشدة**’de bir dildir. Ve “**قشط الدابة**”: **كشطها** (demektir); onda bir dildir; **التقشيط** da böyledir; o, üzerine **مقشوط** olunmuştur ve **مقشطة**’dır. Ve **القشاط**, **كتان** gibi: **السلاب**’dır; adam **قشط** etti; o hâlde o **مقشط**’tır.

Ve **القشط**, damme ile, **القسط**’ta bir dildir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B7/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَشَطَ
1 قَشَطَ ذ , (M, Msb, TA,) aor, قَشِطَ , (Msb,) inf. n. قَشْطٌ, (M, Msb, K,) i. q. كَشَطَ, (M, K, *) said (M, Msb,) by Yaakoob, (M,) to be a dial. var. of the latter; (M, Msb;) of the dial. of Temeem and Asad; the latter being of the dial. of Keys; the ق not being a substitute for the ك; (M;) He removed, put off, took off, or stripped off, (M, Msb, * K,) a thing; (M, Msb;) as, for instance, the housing, or covering, from (عَنْ) a horse; (M;) and a roof [from a chamber or the like]. (TA.) And قِشَاطٌ, [inf. n. of the pass. form قُشِطَ, It was, or became, removed, &c.,] is syn. with, (K,) being a dial. var. of, (M,) كِشَاطٌ, (M, K,) in the sense of اـِنْكِشَافٌ. (TA.) It is said in the Kur, [lxxxi. 11,] accord. to the reading of 'AbdAllah Ibn-Mes'ood, وَاـِذَا السَّمَآءُ قُشِطَتْ, with ق, (M,) meaning the same as كُشِطَتْ, i. e. And when the heaven shall be removed from its place, like as a roof is removed from its place. (Zj.) You say also, قَشَطَ الدَّابَّةَ [He removed the housing, or covering, from the beast of carriage]; the verb thus used, also, being a dial. var. of كَشَطَ; and ↓ قشّطها, inf. n. تَقْشِطٌ, signifies the same. (TA.) And الرَّجُلُ ↓ قُشِّطَ The man was spoiled, despoiled, or plundered. (TA.) ― -b2- قَشْطٌ also signifies The act of beating, [app. so as to excoriate,] with a staff, or stick. (Yaakoob, K.)

2 قَشَّطَ see 1, in two places.

5 تَقَشَّطَ see 7.

انقشطت السَّمَآءُ
7 انقشطت السَّمَآءُ ذ , and ↓ تقشّطت, (tropical:) The sky became clear; became free from clouds or mists. (K, * TA.)

قُشْطٌ
قُشْطٌ ذ a dial. var. of قُسْطٌ, q. v. (TA.)

قِشْطَةٌ
قِشْطَةٌ ذ a dial. var. of قَنْدَةٌ [app. meaning Sugarcandy]. (TA.) ― -b2- [In the present day, applied to Cream.]

قَشَّاطٌ
قَشَّاطٌ ذ A great spoiler, despoiler, or plunderer; one who spoils, despoils, or plunders, much, or frequently; syn. سَلَّابٌ. (TA.)

مُقَشَّطٌ
مُقَشَّطٌ ذ : see مَقْشُوطٌ, in two places.

دَابَّةٌ مَقْشُوطٌ عَنْهَا
دَابَّةٌ مَقْشُوطٌ عَنْهَا ذ [for مَقْشُوط عَنْهَا الجُلُّ] and ↓ مُقَشَّطٌ [A beast of carriage having its housing, or covering, removed from it]. (TA.) You say also, ↓ رَجُلٌ مُقَشَّطٌ, meaning A man spoiled, despoiled, or plundered. (TA.)

##### Türkçe

**قَشَطَ**
1 **قَشَطَ** **ذ** , (M, Msb, TA,) muzâri‘i **قَشِطَ** , (Msb,) mastar ismi **قَشْطٌ**, (M, Msb, K,) **كَشَطَ** ile aynı (i. q.); (M, K, *) (M, Msb,) Yaakoob tarafından söylenmiştir ki (M,) bunun (yani **كَشَطَ**’ın) bir lehçe varyantıdır; (M, Msb;) Temeem ve Asad lehçesindendir; bunun (yani **كَشَطَ**’ın) ise Keys lehçesinden olmasıyla birlikte; **ق**’nun **ك**’nin yerine geçen bir harf olmamasıyla; (M;) O, bir şeyi çıkardı, kaldırdı, söktü, soydu; (M, Msb, * K,) (M, Msb;) meselâ bir atın üzerinden (عَنْ) eyer örtüsünü yahut örtüyü; (M;) ve bir odadan yahut benzerinden bir tavanı [çıkardı]. (TA.) Ve **قِشَاطٌ**, [meçhul siganın mastar ismi; **قُشِطَ**: “çıkarıldı yahut çıkarılmış oldu, vb.”] (K,) **كِشَاطٌ** ile eşanlamlıdır; (M,) (M, K,) **اـِنْكِشَافٌ** manasında; (TA.) (M,) bunun (yani **كِشَاطٌ**’ın) bir lehçe varyantı olarak. Kur’ân’da [lxxxi. 11], ‘AbdAllah Ibn-Mes‘ood’un kıraatine göre, **وَاـِذَا السَّمَآءُ قُشِطَتْ**, **ق** ile; (M,) **كُشِطَتْ** ile aynı manada; yani: “Ve gök, yerinden çıkarılacağı zaman”; tıpkı bir tavanın yerinden çıkarılması gibi. (Zj.) Sen ayrıca şöyle dersin: **قَشَطَ الدَّابَّةَ** [O, binek hayvanından eyer örtüsünü yahut örtüyü çıkardı]; fiilin bu kullanımı da **كَشَطَ**’ın bir lehçe varyantıdır; ve ↓ **قشّطها**, mastar ismi **تَقْشِطٌ**, aynı manaya gelir. (TA.) Ve **الرَّجُلُ** ↓ **قُشِّطَ**: Adam soyuldu, yağmalandı yahut talan edildi. (TA.) ― -b2- **قَشْطٌ** ayrıca, bir değnek yahut sopayla dövme fiilini de ifade eder; [görünüşe göre deriyi sıyıracak şekilde]. (Yaakoob, K.)

2 **قَشَّطَ**: 1’e bak, iki yerde.

5 **تَقَشَّطَ**: 7’ye bak.

**انقشطت السَّمَآءُ**
7 **انقشطت السَّمَآءُ** **ذ** , ve ↓ **تقشّطت**, (mecaz:) Gökyüzü açıldı; bulutlardan yahut sislerden arındı. (K, * TA.)

**قُشْطٌ**
**قُشْطٌ** **ذ** **قُسْطٌ**’un bir lehçe varyantıdır; ona bak (q. v.). (TA.)

**قِشْطَةٌ**
**قِشْطَةٌ** **ذ** **قَنْدَةٌ**’nin bir lehçe varyantıdır [görünüşe göre “şekerleme şekeri” manasında]. (TA.) ― -b2- [Günümüzde, kaymak için kullanılır.]

**قَشَّاطٌ**
**قَشَّاطٌ** **ذ** Çokça yahut sıkça soyan, yağmalayan yahut talan eden; büyük bir soyguncu/yağmacı; eşanlamlısı **سَلَّابٌ**. (TA.)

**مُقَشَّطٌ**
**مُقَشَّطٌ** **ذ** : **مَقْشُوطٌ**’a bak, iki yerde.

**دَابَّةٌ مَقْشُوطٌ عَنْهَا**
**دَابَّةٌ مَقْشُوطٌ عَنْهَا** **ذ** [**مَقْشُوط عَنْهَا الجُلُّ** yerine] ve ↓ **مُقَشَّطٌ** [üzerinden eyer örtüsü yahut örtüsü çıkarılmış binek hayvanı]. (TA.) Sen ayrıca ↓ **رَجُلٌ مُقَشَّطٌ** dersin; manası: Soyulmuş, yağmalanmış yahut talan edilmiş bir adam. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B7/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَشَطَ
قَشَطَ I ,  U ( n. ac. قَشْط 1 )
a.  [ acc. &  'An ], Removed from; stripped, took, put off from.

b.  [ coll. ], Slipped ( saddle ).

قَشَّطَ
قَشَّطَ II
a.  [ coll. ], Stripped; despoiled, plundered.

b.  [ coll. ], Snatched, took away.

تَقَشَّطَ
تَقَشَّطَ V ,
a.  Was clear, serene ( sky ).

b.  [ coll. ], Was despoiled, plundered, robbed.

اِنْقَشَطَ
اِنْقَشَطَ VII ,
a.  see V .

قِشْطَة
قِشْطَة 2t
a.  [ coll. ], Cream.

مِقْشَط
مِقْشَط 20 , ( pl. مَقَاْشِطُ 44 ),
a.  Penknife.

قِشَاْط
قِشَاْط 23
a.  [ coll. ], Strap.

قَشَّاْط
قَشَّاْط 28 ,
a.  Spoiler, plunderer, robber.

قَشَّطَ
N. Ac. قَشَّطَ II
a.  [ coll. ], Stitching.

##### Türkçe

**قَشَطَ**
**قَشَطَ** I , U ( mastar ismi **قَشْط** 1 )
a.  [ mef‘ûl ile ve **'An** ile ], -den giderdi; -den soydu, çıkardı, üzerinden aldı.

b.  [ toplu ], (eyer) kaydı.

**قَشَّطَ**
**قَشَّطَ** II
a.  [ toplu ], Soydu; soyup aldı, yağmaladı.

b.  [ toplu ], Kapıp aldı, alıp götürdü.

**تَقَشَّطَ**
**تَقَشَّطَ** V ,
a.  Açık oldu, duru oldu (gök).

b.  [ toplu ], Soyuldu, yağmalandı, talan edildi.

**اِنْقَشَطَ**
**اِنْقَشَطَ** VII ,
a.  V’ye bak.

**قِشْطَة**
**قِشْطَة** 2t
a.  [ toplu ], Kaymak.

**مِقْشَط**
**مِقْشَط** 20 , (çoğulu **مَقَاْشِطُ** 44 ),
a.  Çakı.

**قِشَاْط**
**قِشَاْط** 23
a.  [ toplu ], Kayış.

**قَشَّاْط**
**قَشَّاْط** 28 ,
a.  Soyucu, yağmacı, soyguncu.

**قَشَّطَ**
Mastar ismi: **قَشَّطَ** II
a.  [ toplu ], Dikiş.
