# قشعر (ق-ش-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

قشعر Kürklük deridir

- Harfler: ق - ش - ع
- Kur'an'da: 1 geçiş · 1 ayet · 1 sîga
- 10 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [تَقْشَعِرُّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%82%D9%92%D8%B4%D9%8E%D8%B9%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%91.md) | تَفْعَلِرُّ | Tüyleri ürperir | 1 | 1 | [39:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/ayet/39:23.md) |

## Mücavir kökler — 16 mücavir (25 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [لين](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · “Line” değişik renkte hurmalıkları olan ağaçlıklardır
2. [جلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%84%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 13 · Culud deri demektir
3. [شبه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%A8%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 13 · Benzeşen
4. [ثني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Sena yaka demektir
5. [حدث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%AB.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Hadis : Kirlenmiş veya kapanmış şeyi parlattıktan sonra…
6. [خشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B4%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Haşy : Ayaktaki kuru ottur
7. [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
8. [ضلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
9. [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
10. [نزل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · “Nezle” konaklama yeri demektir
11. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
12. [هدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%AF%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
13. [كتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
14. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Şey
15. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Ribve, tümsek demektir
16. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | قشعر |
| Yapı | Dörtlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [وجف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%81.md), [رعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B9%D8%AF.md), [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) |
| Zıt Kök | [لين](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%86.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Soğuk, korku, kuraklık veya şiddetli bir tesirle derinin toplanıp büzüşmesi, kılların dikelmesi ve yüzeyin pürüzlü hale gelmesi |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi kelamın azamet, tehdit ve derin hakikati karşısında kulun bedeninde beliren sarsıcı ürperti ve gerilim hali |
| Çekirdek Özet 3 | Şok edici dış tesirin bedensel yüzeyde oluşturduğu savunmacı büzüşme ve bunu takip eden rahmetle yumuşama dengesi |
| Kritik Hata Riski | İfadenin sadece basit bir korku veya tiksinti ürpertisi sayılarak vahyin insan psikofizyolojisinde oluşturduğu derin kavrayış sarsıntısının gözden kaçırılması |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| قش | Bir şeyin üzerindeki dış tabakayı, kabuğu, döküntüyü toplama, sıyırma veya yüzeyin kabalaşması; nitekim [قشش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B4.md), [قشب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%A8.md), [قشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1.md) köklerinde de yüzey, kabuk ve döküntü anlamı esastır | ع | Anlamı derine, dokuya ve organik tepkiye doğru genişleterek yüzeydeki toplanmayı canlı bir refleksle irtibatlandırmıştır |
| قش | Yüzeyin büzülmesi, kuruması veya pürüzlenmesi | ر | Hareketi sürekli kılan bir titreşim ve yüzey sertliği ekleyerek tüylerin dikelmesi ve derinin pürtüklü kalması halini pekiştirmiştir |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Yüzeyin bir merkeze doğru büzülmesi, sınırların daralması ve toplanma baskısı |
| ش | Diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Dış tesirin keskinliği, sert ve batıcı bir uyaranın yüzeye çarpması |
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak | Derin bir algı, içsel farkındalık ve bedensel kaynağın tepki vermesi |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Bedenin en dış yüzeyine, tepeye ve tüylerin uç noktalarına doğru yükselme |
| قشعر | Keskin ve sarsıcı bir iç/dış tesirin sınırlara çarpmasıyla yüzeyin büzüşmesi ve tepeye doğru dikelmesi | Çok katmanlı bir tesirle bedenin veya arazinin yüzeyinde meydana gelen toplanma, pürüzlenme ve dikelme devinimi |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Şiddetli soğuk, dehşet veya hastalık sebebiyle cildin pürtük pürtük kabarması, kılların dikelmesi; toprağın veya bitkinin kuraklıktan çatlayıp büzüşmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şiddetli kuraklık veya korku anında bedenin ve mekanın pürüzlü, ıssız ve soğuk bir büzüşmeye uğraması tasvir edilir |
| Erken Arapça kullanım | Muhadram şair Ebû Zübeyd et-Tâî, terkedilmiş ve hüzün çökmüş bir yurdu tasvir ederken şöyle demiştir: أَصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَيانٍ / مُقْشَعِرّاً والحيُّ حَيُّ خُلوفُ |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

### Sami etimolojik katman

Arapça قشعر kökü, dörtlü (rubâî) bir yapı olup büyük olasılıkla Sami dillerindeki kabuk, soyulma, pürüzlenme bildiren köklerin (Arapça [قشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1.md), İbranice קְלִפָּה / קָשֶׁה ile rabıtalı sertlik ve kabuk kökleri) genişlemesiyle teşekkül etmiştir. Dörtlü kökler Sami dillerinde genellikle ikili çekirdeklerin ikincil bir harfle (özellikle gırtlaksı ع veya akıcı ر) genişletilmesi veya birleşik ses yansımalı tabiat tasvirlerinden doğar. Kökün Yemen lehçesinde pürüzlü kabuğu olan yabani hıyara / acura ad olması (el-kış‘ur), fiziksel matrisin kabuklu, sert ve tırtıklı dokuyla doğrudan ilişkili olduğunu teyit eder. Akatça ve Süryanicede tam örtüşen dörtlü bir eşasıl tespit edilmemekle birlikte, cildin kabalaşması ve soğuk/korku ile sarsılması manası Arapçanın bedevi çöl tecrübesinde kavramlaşmıştır.

Güven: Güçlü

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | [قشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1.md) kökü ile morfolojik genişleme | Kabuk ve yüzey sertliği anlamındaki temel çekirdeğe ع harfinin dahil olmasıyla oluşan nâdir bir rubâî gövdedir | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramice sertlik/kabuk kökleri | Benzer semantik alanda yer alan yüzey kabarması ve pürüzlenme olguları ile akraba kabul edilir | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında güvenilir bir eşkökenli form tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Gesenius.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| قشعر | Anlamlı | Ürperme ve büzüşme | Derinin veya yerin kuraklık ve korkuyla toplanıp sertleşmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| قشعر | Merkez | Bedensel ürperti ve büzülme | Dış uyarana karşı derinin toplanması ve kılların dikelmesiyle beliren somut fiziksel tepki | Şiddetli tesir altında cildin gerilip sertleşmesi |
| [وجف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%81.md) | Komşu | Kalp çarpıntısı ve sarsıntı | [وجف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D9%81.md) doğrudan kalbin hızlı atmasını ve iç organların çalkalanmasını ifade eder | İçsel sarsıntı ve hızlı nabız |
| [رعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B9%D8%AF.md) | Komşu | Titreme ve sarsılma | [رعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B9%D8%AF.md) genel bir gövdesel titreme ve mekanik sarsılmayı öne çıkarır, deri yüzeyindeki pürüzlenmeyi değil | Bütünsel titreme hareketi |
| [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) | Komşu | Sürekli saygı dolu çekinme | [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) içsel, zihni ve sürekli bir derin saygı/korkudur; derideki anlık fiziksel reaksiyonu içermez | Bilinçli ve derin çekinme hali |
| [لين](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%86.md) | Zıt | Yumuşama ve gevşeme | [لين](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%86.md) gerginliğin, sertliğin ve büzüşmenin çözülerek dokunun esnek ve rahat hale gelmesidir | Katılığın çözülmesi ve yatışma |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | قشعر | Derinin büzüşüp dikelmesi | Korku, soğuk veya heybetten cildin pürtüklenmesi ve ürpermesi | Kesin |
| Latince | Horreo, horripilatio | Dikelme, ürperme, tüylerin kabarması | Korku veya soğuktan kılların dikleşmesini ve cildin pürüzlenmesini karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Shudder, goosebumps, shiver | Ürpermek, tüyleri diken diken olmak | Anlık ürperme hissi ile deride oluşan kaz derisi görünümünü ifade eder | Güçlü |
| Almanca | Schaudern, Gänsehaut | Ürpermek, tüyleri ürpermek | Hem bedensel titremeyi hem de derinin kabarmasını yansıtır | Güçlü |
| Fransızca | Frissonner, chair de poule | Ürperti duymak, tüyleri diken diken olmak | Korku veya soğuk karşısında deride beliren pürüzlü reaksiyonu karşılar | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| تَقْشَعِرُّ | İlahi kelamın azameti karşısında bedenin ürpermesi | Vahyin tehdit, azamet ve hakikat dozu yüksek ayetleri işitildiğinde muttakilerin derilerinde beliren gerilim ve ürperti bağlamı; Zümer [39:23](https://lisan.digital/tr/ayet/39:23.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kur'an'ın icazı ve tesiri | Vahyin insan fıtratı ve bedeni üzerindeki dönüştürücü gücünün delili olarak görülmesi | Kelamın doğrudan bedensel bir şahitlik ve sarsıntı üretmesi |
| Fıkıh | Huşû ve namaz adabı | Kıraat esnasında kalbin ve bedenin etkilenmesi, huşû ve ağlamanın sınırları | İbadette içsel heybetin bedene sirayet etmesi |
| Tefsir | Ahkâm ve vaad-vaîd mukayesesi | Azap ayetlerinde cildin ürpermesi ile rahmet ayetlerinde cildin yumuşaması dengesi | İkili anlatım (mesânî) karşısında duyusal diyalektik |
| Hadis | Havf ve haşyet tasvirleri | Allah korkusundan dolayı kulun cildinin ürpermesi halinde günahların döküleceğine dair rivayetler | Arındırıcı ve sarsıcı bir manevi tecrübe |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahyin algılanması | Havf ve haşyet gerilimi | Bilinci uyanık tutma ve lakaytlığı engelleme | Hakikatin azameti karşısında duyarsızlaşmayı yıkan ilk sarsıcı uyanış | Kesin |
| İlmi | Yüksek hakikat tecrübesi | Bilişsel sarsıntı ve hayret | Zihni paradigma değişimine hazırlama | Alışılmış tasavvurları aşan büyük bir keşif karşısında organizmanın verdiği şok tepkisi | Muhtemel |
| Siyasi | Hukukun ve otoritenin ciddiyeti | Kanunun bağlayıcı yaptırım gücü | Hukuk tanımazlığı caydırma | Devletin veya yargının tavizsiz adaleti karşısında suç eğiliminin hissettiği ürperti | Muhtemel |
| İktisadi | Kriz ve kıtlık baskısı | Piyasa büzüşmesi ve daralma | Tüketim israfını durdurma ve tedbir alma | Şiddetli darlık veya kriz beklentisiyle iktisadi aktörlerin harcamaları kısması | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Faz geçişi veya termodinamik büzülme | Bir sistemin ani sıcaklık veya basınç değişimi karşısında yüzey alanını daraltarak hacmini küçültmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Travmatik veya estetik şok | Bireyin ezici bir estetik yücelik veya ahlaki sorumluluk karşısında benlik savunmasını anlık olarak dondurması | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimenin sadece patolojik bir tiksinti veya sıradan bir soğuk titremesi olarak algılanması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Zihni kavrayışın bedensel sınıra kadar indiği, vahyin dehşetengiz hakikati karşısında cildin bir alıcı gibi büzüşüp ardından rahmetle açıldığı iki kutuplu bir bilinç hali |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an okumanın sadece entelektüel bir anlama eylemi sanılması; ayetlerin insan biyolojisi ve duygulanımı üzerindeki somut, dönüştürücü gücünün yok sayılması |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin insan üzerindeki tesirinin salt soyut bir kabulleniş olmadığını, aksine cildin gözeneklerine kadar inen somut bir psikofizyolojik dönüşüm başlattığını gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kur'an'ın kendi mahiyetini 'mesânî' (ikili, dengeli) olarak nitelediği ve müminlerin vahye verdiği reaksiyonu tanımlayan ayette belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dindarlığı salt duygusuz bir lafız ezberciliğine veya sadece içe kapalı pasif bir teslimiyete indirgeyen yaklaşımları düzeltir; hakiki imanın bedende hissedilen bir gerilim ve yatışma ritmi olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Soğuk, korku veya kuraklığın tesiriyle derinin toplanması, yüzeyin kabalaşıp pürüzlenmesi ve tüylerin dikelmesi hali.
- Soyut anlam: Büyük bir kudret ve azamet karşısında duyulan derin haşyetin benlikte oluşturduğu gerilimli uyanış.
- Sistematik karşılık: Bir sistemin dışarıdan gelen yüksek yoğunluklu girdi karşısında koruyucu bir büzüşme sergileyerek sınırlarını toplaması ve ardından gelen dengeleyici unsurla genişlemesi.
- LaTeX modeli: $$T(u) \xrightarrow{\Delta I > \theta} S_{c} \xrightarrow{R} S_{l}$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $T(u)$, dış etkiye maruz kalan bedensel veya yapısal yüzeyi temsil eder. Sisteme giren uyaranın şiddeti olan $\Delta I$, kritik eşik değeri $\theta$'yı aştığında sistem $S_{c}$ durumuna, yani büzüşmüş ve dikelmiş gerilim haline (tüylerin ürpermesi) geçer. Ardından gelen rahmet ve sekînet faktörü $R$ ile birlikte yüzey $S_{l}$ durumuna, yani esnek ve mutmain bir yumuşama haline dönüşür.

## Geçtiği ayetler (1 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/occurrences?meal=IK

### [Zümer 39:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/ayet/39:23.md) — تَقْشَعِرُّ

اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُتَشَابِهًا مَثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ

Meal (IK): Allah, sözün en güzelini; ahenkli, ikişerli bir kitab halinde indirmiştir. Rabblarından korkanların ondan derileri ürperir. Sonra hem derileri hem de kalbleri Allah’ın zikrine karşı yumuşar. Bu, Allah’ın hidayet rehberidir, onunla istediğini hidayete eriştirir. Allah kimi de saptırırsa; ona bir daha yol gösteren bulunmaz.

## Sözlükler (10)

### ★ Akevler Sözlüğü

قشعر Kürklük deridir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

قشعر:
القُشْعُر: القِثّاء بلغةِ أهل الجَوْفِ من اليَمَن. الواحدة بالهاء. ويقال: القُشَعْريرة، العَيْنُ ساكنةٌ: اقشِعْرار الجِلْد من فَزَعٍ ونحوه. وكُلُّ شيءٍ تَغَيَّر فهو مُقْشَعِرٌ.
واقشَعَرَّتِ السَّنَةُ من شِدَّة المَحْل. واقشَعَرَّتِ الأرضُ من المحل، والجِلْدُ من الجَرَبِ.
واقشَعَرَّ النَّباتُ إذا لم يجدْ رِيّاً. والقُشَعريرة مثلُ الإقشعرار، قال:
أصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَـيانٍ		مُقْشَعِرّاً والحيُّ حَيُّ خَلوفُ

##### Türkçe

قشعر:
**القُشْعُر**: Yemen’in Cevf ehlinin dilinde **القِثّاء**. Tekili هاء iledir. Ve denir ki: **القُشَعْريرة**; **العَيْنُ** sâkindir: bir korku ve benzerinden dolayı derinin **اقشِعْرار**ı. Ve her şey ki değişti, o **مُقْشَعِرٌ**dur.

Ve şiddetli kıtlıktan dolayı **اقشَعَرَّتِ السَّنَةُ**. Ve kıtlıktan dolayı **اقشَعَرَّتِ الأرضُ**; ve uyuzdan dolayı **الجِلْدُ**.

Ve sulama bulmadığı zaman **اقشَعَرَّ النَّباتُ**. Ve **القُشَعريرة**, **الإقشعرار** gibidir; dedi ki:
أصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَـيانٍ		مُقْشَعِرّاً والحيُّ حَيُّ خَلوفُ

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

اقْشَعَرَّ جلد الإنسان اقْشِعْراراً، فهو مُقْشَعِرٌّ، والجمع قشاعِرُ، فتحذف الميم لأنَّها زائدة. يقال: أخذته قَشَعْريرَةٌ.

##### Türkçe

İnsanın derisi **اقْشَعَرَّ** etti, **اقْشِعْراراً**; o hâlde o **مُقْشَعِرٌّ**dür; çoğulu **قشاعِرُ**dur; mîm düşürülür, çünkü o ziyadedir. Denilir: Onu bir **قَشَعْريرَةٌ** aldı.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- قال الله تعالى: ﴿تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم﴾ [الزمر/23] أي: يعلوها قشعريرة.

##### Türkçe

- Allah Teâlâ dedi ki: ﴿**تقشعر** منه جلود الذين يخشون ربهم﴾ [الزمر/23] yani: onların üzerine bir **قشعريرة** yükselir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القُشْعُر: القِثَّاء، واحدته قُشْعُرة، بلغة أَهل الحَوْفِ من اليَمن. والقُشَعْرِيرة: الرِّعْدَة واقْشِعْرارُ الجلد؛ وأَخَذَتْه قُشَعْرِيرة وقد اقْشَعَرَّ جلدُ الرجل اقْشِعْراراً، فهو مُقْشَعِرّ؛ ورجل مُتَقَشْعِرٌ: مُقْشَعِرّ، والجمع قَشاعِرُ، بحذف الميم لأَنها زائدة. والقُشاعِرُ: الخَشِنُ المَسِّ. الأَزهري: اقْشَعَرَّتِ الأَرضُ من المَحْلِ. وفي حديث كعبٍ: إِن الأَرض إِذا لم ينزل عليها المطرُ ارْبَدَّتْ واقْشَعَرَّتْ أَي تَقَبَّضَت وتجمعت. وفي حديث عمر: قالت له هِنْد لما ضرب أَبا سيفان بالدِّرَّة: لَرُبَّ يومٍ لو ضَرَبْتَه لاقْشَعَرَّ بطنُ مكة فقال: أَجَلْ. واقْشَعَرَّ الجلدُ من الجَرَبِ والنباتُ إِذا لم يُصِبْ رِيًّا، فهو مُقْشَعِرٌّ؛ وقال أَبو زُبَيْدٍ:
أَصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَيانٍ
مُقْشَعِرًّا، والحَيُّ حَيٌّ خُلُوفُ
الفراء في قوله تعالى: كتاباً متشابهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ منه جُلودُ الذين يَخْشَوْنَ رَبَّهم؛ قال: تَقْشَعِرُّ من آية العذاب ثم تلين عند نزول آية الرحمة. وقال ابن الأَعرابي في قوله تعالى: وإِذا ذُكِرَ اللهُ وحده اشْمَأَزَّتْ؛ أَي اقْشَعَرَّت؛ وقال غيره: نَفَرَتْ واقْشَعَرَّ جلدُه إِذا قَفَّ.

##### Türkçe

**القُشْعُر**: **القِثَّاء**; onun teki **قُشْعُرة**’dir; Yemen’in **الحَوْفِ** ehlinin dilinde.

Ve **القُشَعْرِيرة**: **الرِّعْدَة** ve derinin **اقْشِعْرارُ**’ı; ve onu **قُشَعْرِيرة** aldı.

Ve erkeğin derisi **اقْشَعَرَّ** eder, **اقْشِعْراراً**; o hâlde o **مُقْشَعِرّ**’dir; ve **مُتَقَشْعِرٌ** adam: **مُقْشَعِرّ**; cem‘i **قَشاعِرُ**’dur; **الميم**’in hazfiyle, çünkü o ziyadedir.

Ve **القُشاعِرُ**: dokunuşu kaba olan. el-Ezherî: kuraklıktan yer **اقْشَعَرَّتِ**. Ve Ka‘b hadîsinde: yere yağmur inmediği zaman **ارْبَدَّتْ** ve **اقْشَعَرَّتْ**, yani büzüldü ve toplandı. Ve Ömer hadîsinde: Hind ona, **الدِّرَّة** ile Ebû Sîfân’ı vurduğu vakit dedi ki: “Nice gün vardır ki, eğer onu vursaydın Mekke’nin karnı **لاقْشَعَرَّ** ederdi.” O da dedi ki: “Evet.” Ve deri uyuzdan **اقْشَعَرَّ** eder; ve bitki, eğer bir sulanmaya erişmezse; o hâlde o **مُقْشَعِرٌّ**’dir. Ebû Zübeyd dedi ki:

أَصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَيانٍ
مُقْشَعِرًّا، والحَيُّ حَيٌّ خُلُوفُ

el-Ferrâ, Yüce Allah’ın sözü hakkında: “**كتاباً متشابهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ منه جُلودُ الذين يَخْشَوْنَ رَبَّهم**”; dedi ki: azap âyetinden **تَقْشَعِرُّ** eder, sonra rahmet âyetinin inişi yanında yumuşar. Ve İbnü’l-A‘râbî, Yüce Allah’ın sözü hakkında: “**وإِذا ذُكِرَ اللهُ وحده اشْمَأَزَّتْ**”; yani **اقْشَعَرَّت**; dedi. Ve başkası dedi ki: ürktü; ve derisi, eğer **قَفَّ** ederse, **اقْشَعَرَّ** eder.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ق ش ع ر * * اقْشَعَرَّ * جلده * اقْشعُرارا * فهو * مُقْشَعِرُّ * والجمع * قَشَاعِرُ * وأخذته * قُشَعْريرةُ * بضم القاف وفتح الشين

##### Türkçe

* **ق ش ع ر** * * **اقْشَعَرَّ** * derisi * **اقْشعُرارا** * (oldu); o ise * **مُقْشَعِرُّ** *dur; çoğulu * **قَشَاعِرُ** *dur. Ve onu * **قُشَعْريرةُ** * aldı; **القاف**’ın dammesi ve **الشين**’in fethası ile.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القشعر، كقنفذ: القثاء، واحدتها بهاء، وهو لغة أهل الجوف من اليمن. واقشعر جلده اقشعرارا، فهو مقشعر: أخذته قشعريرة، بضم ففتح فسكون، أي رعدة، ورجل مقشعر، والجمع قشاعر، بحذف الميم لأنها زائدة. وقوله تعالى: تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم. قال الفراء: أي من آية العذاب ثم تلين عند نزول آية الرحمة. وقال ابن الأعرابي في قوله تعالى: وإذا ذكر الله وحده اشمأزت. أي اقشعرت وقال غيره: نفرت. ومن المجاز: اقشعرت السنة، إذا أمحلت، وذلك إذا لم ينزل المطر. والقشاعر كعلابط: الخشن المس. ومما يستدرك عليه: اقشعرت الأرض من المحل: اربدت وتقبضت وتجمعت. وفي حديث عمر: قالت له هند لما ضرب أبا سفيان بالدرة: لرب يوم لو ضربته لأقشعر بطن مكة فقال: أجل. واقشعر الجلد من الجرب، إذا قف. والنبات، إذا لم يصب ريا، فهو مقشعر. وقال أبو زبيد:
  أصبح البيت بيت آل بـيان                      مقشعرا والحي حي خلوف

##### Türkçe

**القشعر**, **قنفذ** gibi: **القثاء**; onun bir tanesi **هاء** iledir; ve o, Yemen’den **أهل الجوف** dilidir. Ve “**اقشعر** onun derisi” **اقشعرارا** ile; artık o **مقشعر**’dır: onu **قشعريرة** aldı; **ضم** ile sonra **فتح** sonra **سكون** ile; yani bir titreme. Ve bir adam **مقشعر**; ve çoğulu **قشاعر**’dır; **الميم**’in hazfiyle, çünkü o ziyadedir. Ve O’nun sözü (yüce): **تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم**. **الفراء** dedi: yani azap âyetinden; sonra rahmet âyetinin inişi عندında yumuşar. Ve **ابن الأعرابي**, O’nun sözü (yüce) hakkında dedi: **وإذا ذكر الله وحده اشمأزت**: yani **اقشعرت**; ve başkası dedi: ürktü. Ve mecazdan: “**اقشعرت** yıl”, kuraklaştığı zaman; ve bu, yağmur inmediği zamandır. Ve **القشاعر**, **علابط** gibi: dokunuşu kaba olan. Ve ona istidrâk olunanlardandır: “**اقشعرت** yer, **المحل**’den”: karardı, büzüldü ve toplandı. Ve **عمر** hadîsinde: **هند** ona dedi, **أبا سفيان**’ı **الدرة** ile vurduğu zaman: “Nice gün vardır ki, eğer onu vursaydım, **بطن مكة** ürperirdi” dedi; o dedi: evet. Ve “**اقشعر** deri, **الجرب**’den”, kabuk bağladığı zaman. Ve bitki; eğer bir sulamaya isabet etmezse, artık o **مقشعر**’dır. Ve **أبو زبيد** dedi:
  أصبح البيت بيت آل بـيان                      مقشعرا والحي حي خلوف

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

اـِقْشَعَرَّ
Q. 4 اـِقْشَعَرَّ ذ , said of the skin, (S, K,) It quaked; shuddered; was, or became, affected by a tremor, quaking, or quivering. (K.) [And in like manner said of a man, (see the part. n., below,) i. e. He quaked, or shuddered.] ― -b2- It (the skin) dried up (قَفَّ) by reason of mange, or scab. (TA.) ― -b3- اـِقْشَعَرَّتِ الأَرْضُ The earth became of a colour inclining to that of dust, or ashes, (اـِرْبَدَّت,) and contracted, by reason of drought. (TA.) ― -b4- اقشعرّت السَّنَةُ (tropical:) The year became one of drought. (K, * TA:)

أَخَذَتْهُ قُشَعْرِيرَةٌ
أَخَذَتْهُ قُشَعْرِيرَةٌ ذ (S, K) A tremor, quaking, or quivering, of the skin seized him. (K.)

قُشَاعِرٌ
قُشَاعِرٌ ذ Rough to the touch; خَشِنُ المَسِّ: (K, accord. to the TA:) or rough, and advanced in years; خَشِنٌ مُسِنٌّ, with the art. الخَشِنُ المُسِنُّ. (CK, and a MS. copy of the K.)

مُقْشَعِرٌّ
مُقْشَعِرٌّ ذ , applied to a man, [Having a quaking or shuddering of the skin,] has for its pl. قَشَاعِرُ, without the م because it is augmentative. (S.)

##### Türkçe

اـِقْشَعَرَّ
Q. 4 **اـِقْشَعَرَّ** ذ, deriye dair söylenir, (S, K,) Titredi; ürperdi; bir sarsıntı, titreme yahut ürperme ile etkilenmiş oldu veya oldu. (K.) [Ve aynı şekilde bir adam hakkında da söylenir, (aşağıdaki ism-i fâile bakınız,) yani: Titredi yahut ürperdi.] ― -b2- O (deri), uyuz yahut kabuk (scab) sebebiyle kurudu (**قَفَّ**). (TA.) ― -b3- **اـِقْشَعَرَّتِ الأَرْضُ** Yer, tozun yahut külün rengine meyleden bir renk oldu, (**اـِرْبَدَّت,**) ve kuraklık sebebiyle büzüldü. (TA.) ― -b4- **اقشعرّت السَّنَةُ** (mecaz:) Sene kuraklık senesi oldu. (K, * TA:)

أَخَذَتْهُ قُشَعْرِيرَةٌ
**أَخَذَتْهُ قُشَعْرِيرَةٌ** ذ (S, K) Derinin bir titremesi, sarsılması yahut ürpermesi onu yakaladı. (K.)

قُشَاعِرٌ
**قُشَاعِرٌ** ذ Dokunuşa karşı kaba; **خَشِنُ المَسِّ**: (TA’ya göre K’da:) yahut kaba ve yaşça ilerlemiş; **خَشِنٌ مُسِنٌّ**, tarif edatıyla **الخَشِنُ المُسِنُّ**. (CK, ve K’nın bir yazma nüshası.)

مُقْشَعِرٌّ
**مُقْشَعِرٌّ** ذ, bir adama uygulanır, [derisinin titremesi yahut ürpermesi olan,] bunun çoğulu, artırma (ziyâde) olduğu için **م** olmaksızın **قَشَاعِرُ**’dur. (S.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَشْعَرَ
قَشْعَرَ -  اِقْشَعَرَّ [ اِقْشَعَرَّ IV ] ,
a.  Shuddered, quaked; quivered, twitched, crept ( skin ).

b.  Became dry.

قُشَاعِر
قُشَاعِر
a.  Rough.

مُقْشَعِّر
مُقْشَعِّر ( pl. قَشَاْعِرُ 47 ),
a.  Shivering, shuddering.

قُشَعْرِيْرَة
قُشَعْرِيْرَة
a.  Tremor; quiver; shiver; shudder; horripilation.

قَشْعَم
قَشْعَم ( pl. قَشَاْعِرُ 47 ),
a.  Old, aged.

أمُّ قَشْعَم
أمُّ قَشْعَم
a.  War.

b.  Calamities, disasters.

##### Türkçe

قَشْعَرَ
**قَشْعَرَ** - **اِقْشَعَرَّ** [ **اِقْشَعَرَّ IV** ] ,
a. Titredi, sarsıldı; ürperdi, seğirdi, süründü (deri).

b. Kurudu.

قُشَاعِر
**قُشَاعِر**
a. Pürüzlü.

مُقْشَعِّر
**مُقْشَعِّر** (çoğ. **قَشَاْعِرُ** 47 ),
a. Titreyen, ürperen.

قُشَعْرِيْرَة
**قُشَعْرِيْرَة**
a. Titreme; ürperme; sarsılma; ürperti; tüylerin ürpermesi.

قَشْعَم
**قَشْعَم** (çoğ. **قَشَاْعِرُ** 47 ),
a. Yaşlı, ihtiyar.

أمُّ قَشْعَم
**أمُّ قَشْعَم**
a. Savaş.

b. Felaketler, musibetler.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

قشعر
قَشْعَرَ - يُقَشْعِرُ - اقْشَعَرَّ - يَقْشَعِرُّ
قَشْعَرَ - يُقَشْعِرُ + الكائن + شيئاً: قبضه وجمعه على نفسه وخضه ورجه أثناء ذلك
اقْشَعَرَّ - يَقْشَعِرُّ: على وزن " افتعلل " من " قَشْعَر - يُقَشْعِرُ ": يقوم بفعل " قَشْعَر - يُقَشْعِرُ " بشكل ذاتي: ينقبض ويتجمع على نفسه مع رعدة ورجفة: وهي الحال التي تصيب المرء كاستجابة جسدية على شعور بالانبهار والرهبة والعجب المفاجئ والعظيم، وقد يحدث في الإصابة بمرض البرد أو الحمى أيضاً: والذي  يظهر على جسد الإنسان بتقبض العضلات الناصبة للأشعار ورجفان في الجسم، وتقبض مفاجئ وانكماش في الرقبة والرأس والكتفين وتكومها على بعضها.
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الضم القبض والتجمع والانكماش والجعد " وهي:
قَبَضَ - يَقْبِضُ، غَمَزَ - يَغْمِزُ، قَرَشَ - يَقْرِشُ (قَرَشَ - يَقْرُشُ)، قَرَدَ - يَقْرِدُ (قَرِدَ - يَقْرَدُ)، ضَمَّ - يَضُمُّ، قَشْعَرَ - يُقَشْعِرُ

اقشعر - تقشعر
 	﴿الله نزل أحسن الحديث كتابا متشابها مثاني تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم ثم تلين جلودهم وقلوبهم إلى ذكر الله ذلك هدى الله يهدي به من يشاء ومن يضلل الله فما له من هاد(23)﴾ الزمر
مختار الصحاح
● [قشعر] ق ش ع ر: اقْشَعَرَّ جلده اقْشعُرارا فهو مُقْشَعِرُّ والجمع قَشَاعِرُ وأخذته قُشَعْريرةُ بضم القاف وفتح الشين
معجم الفرائد القرآنية:
ق ش ع
" تَقْشَعِرُّ "  في قوله تعالى :" مَثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم" (23) الزمر .
الاقشعرار : أن يلحق الجسم قشعريرة، وهي الرعدة النافضة للجسم من تذكر شيء مهيب أو هجومه.
الراغب
قشعر
- قال الله تعالى: }تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم{ [الزمر/23] أي: يعلوها قشعريرة.
ملخص اللسان:
1.     قشعر: القُشْعُر: القِثَّاء، واحدته قُشْعُرة
2.     والقُشَعْرِيرة: الرِّعْدَة واقْشِعْرارُ الجلد
3.     والقُشاعِرُ: الخَشِنُ المَسِّ.
4.     واقْشَعَرَّتْ أَي تَقَبَّضَت وتجمعت.
5. واقْشَعَرَّ  جلدُه إِذا قَفَّ.
لسان العرب
● - قشعر: القُشْعُر: القِثَّاء، واحدته قُشْعُرة، بلغة أَهل الحَوْفِ من  اليَمن.  والقُشَعْرِيرة: الرِّعْدَة واقْشِعْرارُ الجلد؛ وأَخَذَتْه قُشَعْرِيرة  وقد اقْشَعَرَّ جلدُ الرجل اقْشِعْراراً، فهو مُقْشَعِرّ؛ ورجل  مُتَقَشْعِرٌ: مُقْشَعِرّ، والجمع قَشاعِرُ، بحذف الميم لأَنها زائدة.  والقُشاعِرُ: الخَشِنُ المَسِّ. الأَزهري: اقْشَعَرَّتِ الأَرضُ من المَحْلِ. وفي  حديث كعبٍ: إِن الأَرض إِذا لم ينزل عليها المطرُ ارْبَدَّتْ  واقْشَعَرَّتْ أَي تَقَبَّضَت وتجمعت. وفي حديث عمر: قالت له هِنْد لما ضرب أَبا  سيفان بالدِّرَّة: لَرُبَّ يومٍ لو ضَرَبْتَه لاقْشَعَرَّ بطنُ مكة فقال:  أَجَلْ. واقْشَعَرَّ الجلدُ من الجَرَبِ والنباتُ إِذا لم يُصِبْ رِيًّا،  فهو مُقْشَعِرٌّ؛ وقال أَبو زُبَيْدٍ:  أَصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَيانٍ  مُقْشَعِرًّا، والحَيُّ حَيٌّ خُلُوفُ  الفراء في قوله تعالى: كتاباً متشابهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ منه جُلودُ  الذين يَخْشَوْنَ رَبَّهم؛ قال: تَقْشَعِرُّ من آية العذاب ثم تلين عند  نزول آية الرحمة. وقال ابن الأَعرابي في قوله تعالى: وإِذا ذُكِرَ اللهُ  وحده اشْمَأَزَّتْ؛ أَي اقْشَعَرَّت؛ وقال غيره: نَفَرَتْ واقْشَعَرَّ  جلدُه إِذا قَفَّ.
القاموس المحيط:
القُشْعُرُ، كقُنْفُدٍ القِثَّاءُ.واقْشَعَرَّ جِلْدُهُ أخَذَتْهُ قُشَعْرِيرَةٌ، أي رِعْدَةٌ، السَّنَةُ أمْحَلَتْ. وكعُلابِطٍ الخَشنُ المَسِّ.
تاج العروس:
ق - ش - ع - ر
القُشْعُرُ كقُنْفُذ : القِثاءُ واحِدَتُها بهاءٍ وهو لُغَةُ أَهْلِ الجَوْفِ من اليَمَن . واقْشَعَرّ جِلْدُهُ اقْشِعْراراً فهو مُقْشَعِرٌّ : أَخَذَتْه قُشَعْرِيرَةٌ بضم ففَتْح فسُكُون أَي رِعْدَة ورَجُلٌ مُقْشَعِرٌّ والجمع قَشَاعِرُ بحَذْف المِيم لأَنّهَا زائدَةٌ . وقوله تعالى : تَقْشَعِرُّ منهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ . قال الفَرّاءُ : أَي مِنْ آيَةِ العَذَابِ ثُمّ تَلِينُ عند نُزُول آيَةِ الرَّحْمَة . وقال ابنُ الأَعْرَابيّ في قوله تعالى : وإِذا ذُكِرَ اللهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ . أَي اقْشَعرَّت وقال غيرُه : نَفَرَتْ . ومن المَجَاز : اقْشَعَرَّتِ السَّنَةُ إِذا أَمْحَلَتْ وذلك إِذا لم يَنْزِل المَطَر . والقُشَاعِرُ كعُلابِطٍ : الخَشِنُ المَسِّ . وممّا يُسْتَدْرك عليه : اقْشَعَرَّتِ الأَرْضُ من المَحْلِ : ارْبَدَّت وتَقَبَّضَتْ وتَجَمَّعت . وفي حَدِيث عُمَرَ : قالَت له هِنْدُ لما ضَرَب أَبا سُفْيَانَ بالدِّرَّة : لَرُبَّ يَوْمٍ لو ضَرَبْتَه لأَقْشَعَرَّ بَطْنُ مَكَّةَ فقال : أَجَلْ . واقْشَعَرّ الجِلْدُ من الجَرَبِ إِذَا قَفَّ . والنَّبَاتُ إِذا لم يُصِبْ رِيّاً فهو مُقْشَعِرٌّ . وقال أَبو زُبَيْدٍ :
أَصْبَحَ البَيْتُ بَيْتُ آلِ بَيَانٍ ... مُقْشَعِرّاً والحَيُّ حَيٌّ خُلُوفُ

##### Türkçe

قشعر
**قَشْعَرَ** - **يُقَشْعِرُ** - **اقْشَعَرَّ** - **يَقْشَعِرُّ**
**قَشْعَرَ** - **يُقَشْعِرُ** + canlı + bir şeyi: onu tutup kendine topladı; ve bu esnada onu sarstı ve silkeledi.
**اقْشَعَرَّ** - **يَقْشَعِرُّ**: “**افتعلل**” vezninde, “**قَشْعَر - يُقَشْعِرُ**”den: “**قَشْعَر - يُقَشْعِرُ**” fiilini özsel biçimde yapar: bir titreme ve ürperme ile kendine büzülür ve kendine toplanır; bu, kişinin hayranlık, haşyet ve ani ve büyük şaşkınlık duygusuna bedensel bir karşılık olarak isabet eden hâldir; soğuk hastalığına veya hummaya yakalanmada da meydana gelebilir: ki insan bedeninde, kılları diken diken eden kasların kasılması ve bedende titreme; ve boyun, baş ve omuzlarda ani kasılma ve büzülme ve onların birbirinin üzerine yığılmasıyla görünür.
Ve lafız, “toplama, tutma, bir araya gelme, büzülme ve kıvırcıklık” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**قَبَضَ - يَقْبِضُ**، **غَمَزَ - يَغْمِزُ**، **قَرَشَ - يَقْرِشُ** (**قَرَشَ - يَقْرُشُ**)، **قَرَدَ - يَقْرِدُ** (**قَرِدَ - يَقْرَدُ**)، **ضَمَّ - يَضُمُّ**، **قَشْعَرَ - يُقَشْعِرُ**

**اقشعر - تقشعر**
	﴿Allah en güzel sözü, birbirine benzer, ikişerli (tekrarlı) bir kitap olarak indirdi; ondan Rablerinden korkanların derileri ürperir; sonra derileri ve kalpleri Allah’ın zikrine yumuşar; işte bu Allah’ın hidayetidir, onunla dilediğini hidayete erdirir; Allah kimi saptırırsa artık onun için bir hidayet edici yoktur (23)﴾ **الزمر**
Muhtâr es-Sıhâh
● [**قشعر**] **ق ش ع ر**: derisi **اقْشَعَرَّ** etti, **اقْشعُرارا** (şeklinde); o hâlde o **مُقْشَعِرُّ**dür; çoğulu **قَشَاعِرُ**dur. Ve onu **قُشَعْريرةُ** aldı; **ق**’ın dammesi ve **ش**’nin fethasıyla.
Kur’ânî Ferâid Mu‘cemi:
**ق ش ع**
“**تَقْشَعِرُّ**” Yüce Allah’ın şu sözü içinde: “**مَثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم**” (23) **الزمر**.
**الاقشعرار**: bedene **قشعريرة**nin ilişmesi; o da, heybetli bir şeyi hatırlamaktan veya onun hücumundan bedenin sarsıcı titremesidir.
er-Râgıb
**قشعر**
- Yüce Allah dedi: ﴿**تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم**﴾ [**الزمر/23**] yani: onun üzerine **قشعريرة** yükselir.
Lisân’ın özeti:
1.     **قشعر**: **القُشْعُر**: hıyar; onun teki **قُشْعُرة**.
2.     Ve **القُشَعْرِيرة**: titreme ve derinin **اقْشِعْرار**ı.
3.     Ve **القُشاعِرُ**: dokunuşu kaba olan.
4.     Ve **اقْشَعَرَّتْ** yani: büzüldü ve toplandı.
5. **اقْشَعَرَّ** onun derisi, **قَفَّ** ettiği zaman.
Lisânü’l-‘Arab
● - **قشعر**: **القُشْعُر**: hıyar; onun teki **قُشْعُرة**; Yemen’in **الحَوْف** ehlinin dilinde. Ve **القُشَعْرِيرة**: titreme ve derinin **اقْشِعْرار**ı; ve onu **قُشَعْرِيرة** aldı; ve erkeğin derisi **اقْشَعَرَّ** etti, **اقْشِعْراراً**; o hâlde o **مُقْشَعِرّ**dir. Ve **مُتَقَشْعِرٌ** adam: **مُقْشَعِرّ**; çoğulu **قَشاعِرُ**dur; **م**’in hazfiyle, çünkü o ziyadedir. Ve **القُشاعِرُ**: dokunuşu kaba olan. el-Ezherî: **اقْشَعَرَّتِ الأَرضُ** kıtlıktan. Ve Ka‘b hadîsinde: “Şüphesiz yer, üzerine yağmur inmediği zaman **ارْبَدَّتْ** ve **اقْشَعَرَّتْ**”; yani: büzüldü ve toplandı. Ve Ömer hadîsinde: Hind ona, Ebû Süfyân’ı değnekle vurduğunda dedi ki: “Nice gün vardır ki, eğer onu vursaydın, Mekke’nin karnı **لاقْشَعَرَّ** ederdi”; o da dedi ki: “Evet.” Ve deri uyuzdan **اقْشَعَرَّ** eder, ve bitki, sulanma isabet etmediği zaman; o hâlde o **مُقْشَعِرٌّ**dür. Ebû Zübeyd dedi ki:
أَصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَيانٍ
مُقْشَعِرًّا، والحَيُّ حَيٌّ خُلُوفُ
el-Ferrâ’, Yüce Allah’ın şu sözü hakkında: “**كتاباً متشابهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ منه جُلودُ الذين يَخْشَوْنَ رَبَّهم**”; dedi ki: azap âyetinden **تَقْشَعِرُّ**, sonra rahmet âyetinin inişi عندında yumuşar. Ve İbnü’l-A‘râbî, Yüce Allah’ın şu sözü hakkında: “Ve Allah tek başına anıldığı zaman **اشْمَأَزَّتْ**”; yani: **اقْشَعَرَّت**. Ve başkası dedi ki: ürktü. Ve derisi **اقْشَعَرَّ** eder, **قَفَّ** ettiği zaman.
el-Kâmûsü’l-Muhît:
**القُشْعُرُ**، **قُنْفُد** gibi: hıyar. Ve derisi **واقْشَعَرَّ**: onu **قُشَعْرِيرَةٌ** aldı; yani bir titreme. Sene kuraklaştı (**أمْحَلَتْ**). Ve **عُلابِط** gibi: dokunuşu kaba olan.
Tâcü’l-‘Arûs:
**ق - ش - ع - ر**
**القُشْعُرُ** **قُنْفُذ** gibi: hıyar; onun teki **هاء** iledir; ve o, Yemen’in **الجَوْف** ehlinin lugatıdır. Ve derisi **واقْشَعَرّ** etti, **اقْشِعْراراً**; o hâlde o **مُقْشَعِرٌّ**dür: onu **قُشَعْرِيرَةٌ** aldı; **ق**’ın dammesi, sonra fetha, sonra sükûn ile; yani bir titreme. Ve **مُقْشَعِرٌّ** adam; çoğulu **قَشَاعِرُ**dur; **م**’in hazfiyle, çünkü o ziyadedir. Ve Yüce Allah’ın sözü: **تَقْشَعِرُّ منهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ**. el-Ferrâ’ dedi: yani azap âyetinden; sonra rahmet âyetinin inişi عندında yumuşar. Ve İbnü’l-A‘râbî, Yüce Allah’ın şu sözü hakkında: “Ve Allah tek başına anıldığı zaman **اشْمَأَزَّتْ**”: yani **اقْشَعرَّت**; ve başkası dedi: ürktü. Mecazdan: sene **اقْشَعَرَّتِ** ettiği zaman, yani kuraklaştığı zaman; bu, yağmur inmediği zamandır. Ve **القُشَاعِرُ** **عُلابِط** gibi: dokunuşu kaba olan. Ve kendisine istidrâk edilenlerdendir: yer, kıtlıktan **اقْشَعَرَّتِ**: **ارْبَدَّت** ve büzüldü ve toplandı. Ve Ömer hadîsinde: Hind ona, Ebû Süfyân’ı değnekle vurduğunda dedi ki: “Nice gün vardır ki, eğer onu vursaydın, Mekke’nin karnı **لأَقْشَعَرَّ** ederdi”; o da dedi ki: “Evet.” Ve deri uyuzdan **واقْشَعَرّ** eder, **قَفَّ** ettiği zaman. Ve bitki, sulanma isabet etmediği zaman; o hâlde o **مُقْشَعِرٌّ**dür. Ebû Zübeyd dedi ki:
أَصْبَحَ البَيْتُ بَيْتُ آلِ بَيَانٍ ... مُقْشَعِرّاً والحَيُّ حَيٌّ خُلُوفُ
