# قشعر — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قشعر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: قشعر

قشعر
قَشْعَرَ - يُقَشْعِرُ - اقْشَعَرَّ - يَقْشَعِرُّ
قَشْعَرَ - يُقَشْعِرُ + الكائن + شيئاً: قبضه وجمعه على نفسه وخضه ورجه أثناء ذلك
اقْشَعَرَّ - يَقْشَعِرُّ: على وزن " افتعلل " من " قَشْعَر - يُقَشْعِرُ ": يقوم بفعل " قَشْعَر - يُقَشْعِرُ " بشكل ذاتي: ينقبض ويتجمع على نفسه مع رعدة ورجفة: وهي الحال التي تصيب المرء كاستجابة جسدية على شعور بالانبهار والرهبة والعجب المفاجئ والعظيم، وقد يحدث في الإصابة بمرض البرد أو الحمى أيضاً: والذي  يظهر على جسد الإنسان بتقبض العضلات الناصبة للأشعار ورجفان في الجسم، وتقبض مفاجئ وانكماش في الرقبة والرأس والكتفين وتكومها على بعضها.
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الضم القبض والتجمع والانكماش والجعد " وهي:
قَبَضَ - يَقْبِضُ، غَمَزَ - يَغْمِزُ، قَرَشَ - يَقْرِشُ (قَرَشَ - يَقْرُشُ)، قَرَدَ - يَقْرِدُ (قَرِدَ - يَقْرَدُ)، ضَمَّ - يَضُمُّ، قَشْعَرَ - يُقَشْعِرُ

اقشعر - تقشعر
 	﴿الله نزل أحسن الحديث كتابا متشابها مثاني تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم ثم تلين جلودهم وقلوبهم إلى ذكر الله ذلك هدى الله يهدي به من يشاء ومن يضلل الله فما له من هاد(23)﴾ الزمر
مختار الصحاح
● [قشعر] ق ش ع ر: اقْشَعَرَّ جلده اقْشعُرارا فهو مُقْشَعِرُّ والجمع قَشَاعِرُ وأخذته قُشَعْريرةُ بضم القاف وفتح الشين
معجم الفرائد القرآنية:
ق ش ع
" تَقْشَعِرُّ "  في قوله تعالى :" مَثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم" (23) الزمر .
الاقشعرار : أن يلحق الجسم قشعريرة، وهي الرعدة النافضة للجسم من تذكر شيء مهيب أو هجومه.
الراغب
قشعر
- قال الله تعالى: }تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم{ [الزمر/23] أي: يعلوها قشعريرة.
ملخص اللسان:
1.     قشعر: القُشْعُر: القِثَّاء، واحدته قُشْعُرة
2.     والقُشَعْرِيرة: الرِّعْدَة واقْشِعْرارُ الجلد
3.     والقُشاعِرُ: الخَشِنُ المَسِّ.
4.     واقْشَعَرَّتْ أَي تَقَبَّضَت وتجمعت.
5. واقْشَعَرَّ  جلدُه إِذا قَفَّ.
لسان العرب
● - قشعر: القُشْعُر: القِثَّاء، واحدته قُشْعُرة، بلغة أَهل الحَوْفِ من  اليَمن.  والقُشَعْرِيرة: الرِّعْدَة واقْشِعْرارُ الجلد؛ وأَخَذَتْه قُشَعْرِيرة  وقد اقْشَعَرَّ جلدُ الرجل اقْشِعْراراً، فهو مُقْشَعِرّ؛ ورجل  مُتَقَشْعِرٌ: مُقْشَعِرّ، والجمع قَشاعِرُ، بحذف الميم لأَنها زائدة.  والقُشاعِرُ: الخَشِنُ المَسِّ. الأَزهري: اقْشَعَرَّتِ الأَرضُ من المَحْلِ. وفي  حديث كعبٍ: إِن الأَرض إِذا لم ينزل عليها المطرُ ارْبَدَّتْ  واقْشَعَرَّتْ أَي تَقَبَّضَت وتجمعت. وفي حديث عمر: قالت له هِنْد لما ضرب أَبا  سيفان بالدِّرَّة: لَرُبَّ يومٍ لو ضَرَبْتَه لاقْشَعَرَّ بطنُ مكة فقال:  أَجَلْ. واقْشَعَرَّ الجلدُ من الجَرَبِ والنباتُ إِذا لم يُصِبْ رِيًّا،  فهو مُقْشَعِرٌّ؛ وقال أَبو زُبَيْدٍ:  أَصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَيانٍ  مُقْشَعِرًّا، والحَيُّ حَيٌّ خُلُوفُ  الفراء في قوله تعالى: كتاباً متشابهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ منه جُلودُ  الذين يَخْشَوْنَ رَبَّهم؛ قال: تَقْشَعِرُّ من آية العذاب ثم تلين عند  نزول آية الرحمة. وقال ابن الأَعرابي في قوله تعالى: وإِذا ذُكِرَ اللهُ  وحده اشْمَأَزَّتْ؛ أَي اقْشَعَرَّت؛ وقال غيره: نَفَرَتْ واقْشَعَرَّ  جلدُه إِذا قَفَّ.
القاموس المحيط:
القُشْعُرُ، كقُنْفُدٍ القِثَّاءُ.واقْشَعَرَّ جِلْدُهُ أخَذَتْهُ قُشَعْرِيرَةٌ، أي رِعْدَةٌ، السَّنَةُ أمْحَلَتْ. وكعُلابِطٍ الخَشنُ المَسِّ.
تاج العروس:
ق - ش - ع - ر
القُشْعُرُ كقُنْفُذ : القِثاءُ واحِدَتُها بهاءٍ وهو لُغَةُ أَهْلِ الجَوْفِ من اليَمَن . واقْشَعَرّ جِلْدُهُ اقْشِعْراراً فهو مُقْشَعِرٌّ : أَخَذَتْه قُشَعْرِيرَةٌ بضم ففَتْح فسُكُون أَي رِعْدَة ورَجُلٌ مُقْشَعِرٌّ والجمع قَشَاعِرُ بحَذْف المِيم لأَنّهَا زائدَةٌ . وقوله تعالى : تَقْشَعِرُّ منهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ . قال الفَرّاءُ : أَي مِنْ آيَةِ العَذَابِ ثُمّ تَلِينُ عند نُزُول آيَةِ الرَّحْمَة . وقال ابنُ الأَعْرَابيّ في قوله تعالى : وإِذا ذُكِرَ اللهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ . أَي اقْشَعرَّت وقال غيرُه : نَفَرَتْ . ومن المَجَاز : اقْشَعَرَّتِ السَّنَةُ إِذا أَمْحَلَتْ وذلك إِذا لم يَنْزِل المَطَر . والقُشَاعِرُ كعُلابِطٍ : الخَشِنُ المَسِّ . وممّا يُسْتَدْرك عليه : اقْشَعَرَّتِ الأَرْضُ من المَحْلِ : ارْبَدَّت وتَقَبَّضَتْ وتَجَمَّعت . وفي حَدِيث عُمَرَ : قالَت له هِنْدُ لما ضَرَب أَبا سُفْيَانَ بالدِّرَّة : لَرُبَّ يَوْمٍ لو ضَرَبْتَه لأَقْشَعَرَّ بَطْنُ مَكَّةَ فقال : أَجَلْ . واقْشَعَرّ الجِلْدُ من الجَرَبِ إِذَا قَفَّ . والنَّبَاتُ إِذا لم يُصِبْ رِيّاً فهو مُقْشَعِرٌّ . وقال أَبو زُبَيْدٍ :
أَصْبَحَ البَيْتُ بَيْتُ آلِ بَيَانٍ ... مُقْشَعِرّاً والحَيُّ حَيٌّ خُلُوفُ

### Türkçe

قشعر
**قَشْعَرَ** - **يُقَشْعِرُ** - **اقْشَعَرَّ** - **يَقْشَعِرُّ**
**قَشْعَرَ** - **يُقَشْعِرُ** + canlı + bir şeyi: onu tutup kendine topladı; ve bu esnada onu sarstı ve silkeledi.
**اقْشَعَرَّ** - **يَقْشَعِرُّ**: “**افتعلل**” vezninde, “**قَشْعَر - يُقَشْعِرُ**”den: “**قَشْعَر - يُقَشْعِرُ**” fiilini özsel biçimde yapar: bir titreme ve ürperme ile kendine büzülür ve kendine toplanır; bu, kişinin hayranlık, haşyet ve ani ve büyük şaşkınlık duygusuna bedensel bir karşılık olarak isabet eden hâldir; soğuk hastalığına veya hummaya yakalanmada da meydana gelebilir: ki insan bedeninde, kılları diken diken eden kasların kasılması ve bedende titreme; ve boyun, baş ve omuzlarda ani kasılma ve büzülme ve onların birbirinin üzerine yığılmasıyla görünür.
Ve lafız, “toplama, tutma, bir araya gelme, büzülme ve kıvırcıklık” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**قَبَضَ - يَقْبِضُ**، **غَمَزَ - يَغْمِزُ**، **قَرَشَ - يَقْرِشُ** (**قَرَشَ - يَقْرُشُ**)، **قَرَدَ - يَقْرِدُ** (**قَرِدَ - يَقْرَدُ**)، **ضَمَّ - يَضُمُّ**، **قَشْعَرَ - يُقَشْعِرُ**

**اقشعر - تقشعر**
	﴿Allah en güzel sözü, birbirine benzer, ikişerli (tekrarlı) bir kitap olarak indirdi; ondan Rablerinden korkanların derileri ürperir; sonra derileri ve kalpleri Allah’ın zikrine yumuşar; işte bu Allah’ın hidayetidir, onunla dilediğini hidayete erdirir; Allah kimi saptırırsa artık onun için bir hidayet edici yoktur (23)﴾ **الزمر**
Muhtâr es-Sıhâh
● [**قشعر**] **ق ش ع ر**: derisi **اقْشَعَرَّ** etti, **اقْشعُرارا** (şeklinde); o hâlde o **مُقْشَعِرُّ**dür; çoğulu **قَشَاعِرُ**dur. Ve onu **قُشَعْريرةُ** aldı; **ق**’ın dammesi ve **ش**’nin fethasıyla.
Kur’ânî Ferâid Mu‘cemi:
**ق ش ع**
“**تَقْشَعِرُّ**” Yüce Allah’ın şu sözü içinde: “**مَثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم**” (23) **الزمر**.
**الاقشعرار**: bedene **قشعريرة**nin ilişmesi; o da, heybetli bir şeyi hatırlamaktan veya onun hücumundan bedenin sarsıcı titremesidir.
er-Râgıb
**قشعر**
- Yüce Allah dedi: ﴿**تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم**﴾ [**الزمر/23**] yani: onun üzerine **قشعريرة** yükselir.
Lisân’ın özeti:
1.     **قشعر**: **القُشْعُر**: hıyar; onun teki **قُشْعُرة**.
2.     Ve **القُشَعْرِيرة**: titreme ve derinin **اقْشِعْرار**ı.
3.     Ve **القُشاعِرُ**: dokunuşu kaba olan.
4.     Ve **اقْشَعَرَّتْ** yani: büzüldü ve toplandı.
5. **اقْشَعَرَّ** onun derisi, **قَفَّ** ettiği zaman.
Lisânü’l-‘Arab
● - **قشعر**: **القُشْعُر**: hıyar; onun teki **قُشْعُرة**; Yemen’in **الحَوْف** ehlinin dilinde. Ve **القُشَعْرِيرة**: titreme ve derinin **اقْشِعْرار**ı; ve onu **قُشَعْرِيرة** aldı; ve erkeğin derisi **اقْشَعَرَّ** etti, **اقْشِعْراراً**; o hâlde o **مُقْشَعِرّ**dir. Ve **مُتَقَشْعِرٌ** adam: **مُقْشَعِرّ**; çoğulu **قَشاعِرُ**dur; **م**’in hazfiyle, çünkü o ziyadedir. Ve **القُشاعِرُ**: dokunuşu kaba olan. el-Ezherî: **اقْشَعَرَّتِ الأَرضُ** kıtlıktan. Ve Ka‘b hadîsinde: “Şüphesiz yer, üzerine yağmur inmediği zaman **ارْبَدَّتْ** ve **اقْشَعَرَّتْ**”; yani: büzüldü ve toplandı. Ve Ömer hadîsinde: Hind ona, Ebû Süfyân’ı değnekle vurduğunda dedi ki: “Nice gün vardır ki, eğer onu vursaydın, Mekke’nin karnı **لاقْشَعَرَّ** ederdi”; o da dedi ki: “Evet.” Ve deri uyuzdan **اقْشَعَرَّ** eder, ve bitki, sulanma isabet etmediği zaman; o hâlde o **مُقْشَعِرٌّ**dür. Ebû Zübeyd dedi ki:
أَصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَيانٍ
مُقْشَعِرًّا، والحَيُّ حَيٌّ خُلُوفُ
el-Ferrâ’, Yüce Allah’ın şu sözü hakkında: “**كتاباً متشابهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ منه جُلودُ الذين يَخْشَوْنَ رَبَّهم**”; dedi ki: azap âyetinden **تَقْشَعِرُّ**, sonra rahmet âyetinin inişi عندında yumuşar. Ve İbnü’l-A‘râbî, Yüce Allah’ın şu sözü hakkında: “Ve Allah tek başına anıldığı zaman **اشْمَأَزَّتْ**”; yani: **اقْشَعَرَّت**. Ve başkası dedi ki: ürktü. Ve derisi **اقْشَعَرَّ** eder, **قَفَّ** ettiği zaman.
el-Kâmûsü’l-Muhît:
**القُشْعُرُ**، **قُنْفُد** gibi: hıyar. Ve derisi **واقْشَعَرَّ**: onu **قُشَعْرِيرَةٌ** aldı; yani bir titreme. Sene kuraklaştı (**أمْحَلَتْ**). Ve **عُلابِط** gibi: dokunuşu kaba olan.
Tâcü’l-‘Arûs:
**ق - ش - ع - ر**
**القُشْعُرُ** **قُنْفُذ** gibi: hıyar; onun teki **هاء** iledir; ve o, Yemen’in **الجَوْف** ehlinin lugatıdır. Ve derisi **واقْشَعَرّ** etti, **اقْشِعْراراً**; o hâlde o **مُقْشَعِرٌّ**dür: onu **قُشَعْرِيرَةٌ** aldı; **ق**’ın dammesi, sonra fetha, sonra sükûn ile; yani bir titreme. Ve **مُقْشَعِرٌّ** adam; çoğulu **قَشَاعِرُ**dur; **م**’in hazfiyle, çünkü o ziyadedir. Ve Yüce Allah’ın sözü: **تَقْشَعِرُّ منهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ**. el-Ferrâ’ dedi: yani azap âyetinden; sonra rahmet âyetinin inişi عندında yumuşar. Ve İbnü’l-A‘râbî, Yüce Allah’ın şu sözü hakkında: “Ve Allah tek başına anıldığı zaman **اشْمَأَزَّتْ**”: yani **اقْشَعرَّت**; ve başkası dedi: ürktü. Mecazdan: sene **اقْشَعَرَّتِ** ettiği zaman, yani kuraklaştığı zaman; bu, yağmur inmediği zamandır. Ve **القُشَاعِرُ** **عُلابِط** gibi: dokunuşu kaba olan. Ve kendisine istidrâk edilenlerdendir: yer, kıtlıktan **اقْشَعَرَّتِ**: **ارْبَدَّت** ve büzüldü ve toplandı. Ve Ömer hadîsinde: Hind ona, Ebû Süfyân’ı değnekle vurduğunda dedi ki: “Nice gün vardır ki, eğer onu vursaydın, Mekke’nin karnı **لأَقْشَعَرَّ** ederdi”; o da dedi ki: “Evet.” Ve deri uyuzdan **واقْشَعَرّ** eder, **قَفَّ** ettiği zaman. Ve bitki, sulanma isabet etmediği zaman; o hâlde o **مُقْشَعِرٌّ**dür. Ebû Zübeyd dedi ki:
أَصْبَحَ البَيْتُ بَيْتُ آلِ بَيَانٍ ... مُقْشَعِرّاً والحَيُّ حَيٌّ خُلُوفُ
