# قشم — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D9%85/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B4%D9%85/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قشم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B4%D9%85.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: قشم

القاف والشين والميم معهما
ق ش م، ق م ش، م ش ق، ش م ق مستعملات قشم: القَشْمُ: شدة الأكل وخلطه، وهو يَقشِمُ قَشْماً.
والقِشَمُ: اللحم إذا نضج واحمر فسال ودكه، الواحدة قَشْمةٌ بلغة تغلب.
والقِشْمُ: مسيل الماء في الروض، والجميع قُشُومٌ.
وما أصابت الإبل مَقْشَماً أي ما ترعاه.
والقُشامُ: اسم ما يؤكل.
قمش: القُمُشُ: جمع القماش، وهو ما كان على وجه الأرض من فتات الأشياء. ويقال لرذالة الناس: قِماشٌ.
ورأيته يَتَقَمَّشُ أي يأكل ما وجد وإن كان دوناً.
وما أعطاني إلا قماشاً أي أوتح ما قدر عليه وأردؤه.
والقَميشةُ: طعام للعرب من اللبن وحب الحنظل.
مشق: ثوب مُمَشَّقٌ: مصبوغ بالمِشْقِ، وهو طين أحمر.
والمَشْقُ: الضرب بالسوط، ومَشَقْتُه أمشُقُهُ مَشْقاً، قال:
والعيس يحذرن السياط المُشَّقا
وقال:
تنجو وأشقاهن تلقى مَشْقا
والمَشْقُ: شدة الأكل تأخذ النحضة فَتَمْشَقُها بفيك مَشْقاً أي جذباً ومَشَقْتَ الطعام مَشْقاً أي أبقيت أكثر مما تأكل.
والإبل تَمشُقُ الكلا مَشْقاً إذا تناولت وهي تسير بأحمالها، ويقال: امشُقُوها أي دعوها تصيب من الكلا.
والمَشْقُ: جذب الشيء ليمتد ويطول.
والوتر يُمْشَقُ حتى يلين ويجود كما يمشق الخياط خيطه بحزقه وفرس مَشيقٌ ومَمْشُوقٌ ومُمَشَّقٌ أي طويل.
والمَشْق: جذب الكتان في مِمْشَقةٍ حتى يخلص خالصه وتبقى مُشاقَتُه، قال:
أتبدل خزاً خالصاً بمُشاقَةٍ
وكتاب مَشْقٍ، مضاف مجرور، أي فرج وحد حروفه.
وامْشُقِ الألف أي مدها، واكتب مَشْقاً أي غير مقرمط.
وجارية مَمشُوقَةٌ أي حسنة القوام قليلة اللحم.
?شمق: الشَّمَقُ: شبه مرح الجنون، وقد شَمُقَ شَماقةً، قال رؤبة:
كأنه إذا راح مسلوس الشَّمَقْ

### Türkçe

**القاف** ve **الشين** ve **الميم** bunlarla birlikte

**ق ش م**، **ق م ش**، **م ش ق**، **ش م ق** kullanımdadır. **قشم**: **القَشْمُ**: yemenin şiddeti ve onu karıştırmasıdır; ve o, **قَشْماً** olarak **يَقشِمُ**.
Ve **القِشَمُ**: et, pişip kızardığı zaman; böylece (suyu) akıp onun yağı erir; tekili **قَشْمةٌ**’dir, **تغلب** lehçesinde.
Ve **القِشْمُ**: çayırlıkta suyun aktığı yer; hepsi **قُشُومٌ**dur.
Ve develere **مَقْشَماً** isabet etmedi; yani onun otladığı (şey) isabet etmedi.
Ve **القُشامُ**: yenilen şeyin adıdır.

**قمش**: **القُمُشُ**: **القماش**’ın çoğuludur; o da yer yüzünde bulunan şeylerin kırıntılarındandır. Ve insanların aşağılıklarına: **قِماشٌ** denir.
Ve onu **يَتَقَمَّشُ** gör(d)üm; yani bulduğunu yer, aşağı (değersiz) olsa bile.
Ve bana ancak **قماشاً** verdi; yani gücünün yettiğini ve onun en kötüsünü verdi.
Ve **القَميشةُ**: Araplar için sütten ve **حب الحنظل**’dan bir yiyecektir.

**مشق**: **مُمَشَّقٌ** elbise: **المِشْقِ** ile boyanmış; o, kırmızı bir çamurdur.
Ve **المَشْقُ**: kamçı ile vurmaktır; ve onu **مَشْقاً** olarak **أمشُقُهُ**; **مَشَقْتُه**. Dedi ki:
والعيس يحذرن السياط المُشَّقا
Ve dedi ki:
تنجو وأشقاهن تلقى مَشْقا
Ve **المَشْقُ**: yemenin şiddetidir; lokmayı alır da onu ağzınla **مَشْقاً** olarak, yani çekiş olarak, **فَتَمْشَقُها**. Ve yemeği **مَشْقاً** olarak **مَشَقْتَ**; yani yediğinden daha çoğunu bıraktın.
Ve develer, yükleriyle yürürken otlağı alıp (yiyip) **مَشْقاً** olarak **تَمشُقُ** eder; ve “**امشُقُوها**” denir; yani onları otlaktan nasiplenmeye bırakın.
Ve **المَشْقُ**: bir şeyi uzayıp uzun olsun diye çekmektir.
Ve kiriş, yumuşayıp iyi olsun diye **يُمْشَقُ** edilir; tıpkı terzinin ipini, çevikliğiyle, çekip uzatması gibi. Ve **مَشيقٌ** ve **مَمْشُوقٌ** ve **مُمَشَّقٌ** at; yani uzun.
Ve **المَشْق**: keteni bir **مِمْشَقةٍ** içinde çekmektir; ta ki onun safı saflaşsın ve **مُشاقَتُه** kalsın. Dedi ki:
أتبدل خزاً خالصاً بمُشاقَةٍ
Ve **مَشْقٍ** kitap; izafetli mecrur; yani harflerini genişletti ve ayırdı.
Ve **امْشُقِ الألف**; yani onu uzat. Ve **مَشْقاً** yaz; yani sıkıştırılmış (bitişik) değil.
Ve **مَمشُوقَةٌ** cariye; yani güzel endamlı, eti az.

**شمق**: **الشَّمَقُ**: deliliğin sevinci gibi (bir hâl)dir; ve **شَماقةً** olarak **شَمُقَ**. **رؤبة** dedi ki:
كأنه إذا راح مسلوس الشَّمَقْ
