# قصب — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%A8/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B5%D8%A8/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قصب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%A8.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: قصب

ق ص ب
أرض مقصبة‏:‏ كثيرة القصباء وهي القصب النابت‏.‏
وتقول‏:‏ قصب الخط أنفذ من قصب الخطّ‏.‏
وقصّب الزرع‏:‏ صار له قصب‏.‏
وعن بعض العرب‏:‏ قلت أبياتاً فغنّى بها حكم الوادي فوالله ما حرذك بها قصّابةً إلا خفت النار فتركت قول الشّعر وهي الوتر‏.‏
ونفخ في القصّابة‏:‏ في المزمار ورأيت القصّاب ينفخون في القصّاب أي الزمّارين ينفخون في المزامير جمع‏:‏ قاصبٍ‏.‏
وقال رؤبة‏:‏ في جوفه وحيٌ كوحي القصّاب أراد الزمّار‏.‏
ورأيت القصّاب ينقّي الأقصاب‏:‏ الأمعاء الواحد‏:‏ قصبٌ‏.‏
وفي الحديث ‏"‏ رأيت عمرو بن لحيّ يجرّ قصبه في النار ‏"‏ وقال الراعي‏:‏ تكسو المفارق واللّبّات ذا أرجٍ من قصب معتلف الكافور درّاج ومن المجاز‏:‏ خرج الماء من القصب وهي منابع العين‏.‏
قال‏:‏ فصبحت والماء يجري حببه هزاهز البحر يعجّ قصبه وامرأة تامّة القصب وهي عظام اليدين والرجلين وفي كلّ إصبع ثلاث قصبات وفي الإبهام قصبتان‏.‏
وانسدّت قصب رئته وهي عروقها التي هي مخارج النفس وقصب كبده‏.‏
ومع فلانٍ قصب صنعاء وقصب مصر أي قصب العقيق‏.‏
وقصب الكتان‏.‏
ولا تسكن إلاّ قصب الأمصار‏.‏
وكنت في قصبة البلد والقصر والحصن أي في جوفه‏.‏
قال أبو دؤاد‏:‏ دخلنا على البيض الكواعب كالدّمى لنا قصب الحصن الذي كان يمنع وضربه على قصبة أنفه وهي عظمه‏.‏
وبئرٌ مستقيمة القصبة وهي جرابها أي جوفها من أعلاها إلى أسفلها‏.‏
وأحرز فلان القصبة والقصب‏.‏
وجوادٌ مقصّبٌ‏:‏ سابق‏.‏
قال الحجّاج فيمن وهب له فرساً‏:‏ حمى سبرة بن النّحف يوم لقيته ذمار العتيك بالجواد المقصّب وقصّبت المرأة شعرها‏:‏ فتلت خصلة حتى تصير كالقصب‏.‏
وقيل الشعر المقصّب‏:‏ السّبط الذي يجعّدونه بالقصب والخيوط‏.‏
وما أحسن تقاصيبها‏!‏ الواحدة‏:‏ تقصيبةٌ وهي الخصلة المقصّبة فإن كانت خلقةً قيل‏:‏ القصيبة والقصائب‏.‏
وقال مسكين الدارميّ يصف فراخ القطاة‏:‏ إذا خرّقت قصباءة الرّيش خلتها نصالاً ولكنّ النّصال حديد أي إذا خرّقت قصب الرّيش الجلد وطلعت‏.‏
وقصّبه‏:‏ عابه ومعناه قطعه باللوم‏.‏
وفلان لم يقصب‏:‏ لم يختن من القصب بمعنى القطع‏.‏
وتقول‏:‏ يفعل بلحم أخيه القصّاب ما لا يفعل بلحم شاته القصّاب‏.‏
وسحابٌ قاصب‏:‏ مرتجس‏.‏

### Türkçe

ق ص ب
**أرض مقصبة**: **القصباء**sı çok olan; o da biten **القصب**dur.
Ve dersin: **قصب الخط** **قصب الخطّ**tan daha nüfuz edicidir.
Ve **قصّب الزرع**: ona **قصب** oldu.
Ve bazı Araplardan: “Beyitler söyledim de **حكم الوادي** onunla teganni etti; vallahi onunla seni ancak bir **قصّابةً** (korkutucu) olarak ürkütmedi; ancak ateşten korktum da şiir söylemeyi bıraktım; o da **الوتر**dir.”
Ve **نفخ في القصّابة**: **المزمار**da; ve **القصّاب**ın **القصّاب**a üflediklerini gördüm; yani **الزمّارين**in **المزامير**e üflediklerini; çoğulu: **قاصبٍ**.
Ve **رؤبة** dedi: “İçinde, **القصّاب**ın vahyi gibi bir vahiy vardır”; **الزمّار**ı kastetti.
Ve **القصّاب**ın **الأقصاب**ı temizlediğini gördüm: **الأمعاء**; teki: **قصبٌ**.
Ve hadiste: “**عمرو بن لحيّ**’yi **قصبه**ni ateşte sürüklerken gördüm.” Ve **الراعي** dedi: “**المفارق**ı ve **اللّبّات**ı, **أرجٍ** sahibi, **قصب**dan (olan) bir şey giydirir; **الكافور**la otlatılmış **درّاج**.” Ve mecazdan: su **القصب**dan çıktı; o, gözün kaynaklarıdır.
Dedi: “Sabahladım da su akıyor; kabarcıkları, denizin çalkantıları; **قصبه** gürler.” Ve kadın **تامّة القصب**: o, el ve ayak kemikleridir; her parmakta üç **قصبات** vardır; **الإبهام**da iki **قصبتان**.
Ve akciğerinin **قصب**ı tıkandı; o, nefesin çıkışları olan damarlarıdır; ve karaciğerinin **قصب**ı.
Ve falan kimsenin yanında **قصب صنعاء** ve **قصب مصر** vardır; yani **قصب العقيق**.
Ve **قصب الكتان**.
Ve ancak şehirlerin **قصب**ında iskân et.
Ve ben beldenin **قصبة**sindeydim; ve sarayda ve kalede; yani onun iç boşluğunda.
**أبو دؤاد** dedi: “Bize, bebekler gibi, dolgun memeli beyazların yanına girdik; bize, engelleyen kalenin **قصب**ı (iç kısmı) vardır.” Ve onu burnunun **قصبة**sine vurdu; o, onun kemiğidir.
Ve kuyu **مستقيمة القصبة**dir: o, onun tulumudur; yani üstünden altına kadar iç boşluğudur.
Ve falan kimse **القصبة**yı ve **القصب**ı elde etti.
Ve **جوادٌ مقصّبٌ**: önde giden.
**الحجّاج**, kendisine bir at hibe eden kimse hakkında dedi: “Onunla karşılaştığım gün **سبرة بن النّحف** korudu; **ذمار العتيك**i **الجواد المقصّب** ile.” Ve kadın saçını **قصّبت**: bir tutamı büktü; ta ki **القصب** gibi oluncaya kadar.
Ve denildi: **الشعر المقصّب**: **السّبط**tır; onu **القصب** ve iplerle kıvırcıklaştırırlar.
Onun **تقاصيب**leri ne güzeldir! Teki: **تقصيبةٌ**; o da **الخصلة المقصّبة**dir. Eğer yaratılıştan ise denilir: **القصيبة** ve **القصائب**.
**مسكين الدارميّ**, **فراخ القطاة**yı vasfederek dedi: “Eğer tüyün **قصباءة**sı deriyi delip geçseydi, onu ok uçları sanırdın; fakat ok uçları demirdir”; yani tüyün **قصب**ı deriyi delip çıktıysa.
Ve onu **قصّبه**: onu ayıpladı; manası, onu kınamayla kesti.
Ve falan kimse **لم يقصب**: **القصب**dan, kesme manasında, sünnet edilmedi.
Ve dersin: kardeşinin etine **القصّاب**ın yaptığını, koyunun etine **القصّاب** yapmaz.
Ve **سحابٌ قاصب**: titreyen.
