# قصب — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%A8/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B5%D8%A8/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قصب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%A8.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: قصب

القاف والصاد والباء معهما
ق ص ب، ص ق ب، ق ب ص، ب ص ق مستعملات قصب: القَصَبُ: ثياب من كتان ناعمة رقاق، والواحد قصَبيُّ.
وكل نبت ساقه ذو أنابيب فهو قَصبٌ، وقصب الزرع تقصيباً.
والقَصَبُ: عظام اليدين والرجلين، وقصَبةُ الأنف عظمه، وكل عظيم مستدير أجوف.
وما اتخذ من فضة أو غيرها قصب.
والقَصْباءُ: القَصَبُ الكثير في مَقْصَبَتِه.
وقَصَبُ الرئة عروق غلاظ فيها، وهي مخارج النفس ومجاريه.
والقَصَبةُ: جوف القصر أو جوف الحصن يبنى فيه بناء هو أوسطه.
والقَصبةُ خصلة من الشعر تلتوي فإذا أنت قَصَّبْتَها كانت تَقصيبةً، وتجمع تَقاصيبَ، قال بشار:
وفرعٌ زانَ متنيكِ		وزانته التَّقاصيبُ
وهو أن تضمها لياً إلى أصلها وتشدها فتصبح تَقَاصيبَ.
وفلان يقصِبُ فلاناً: يمزقه ويذكره بالقبيح.
والقَصْبُ: القطع، والقَصّابُ يقصب الشاة ويفصل أعضاءها تقصيباً.
والقَصَبُ من الجوهر: ما كان مستطيلاً أجوف.
ولخديجة بيت في الجنة من قَصَبٍ لا وصب فيه ولا نصب أي لا داء فيه ولا عناء.
والقَصَبَ: الأمعاء كلها، وجمع أقصابٌ.
والقاصِبُ: الزامر.
صقب: الصَّقبُ والسَّقبُ الطويل مع ترارة في كل شيء.
والصِّقَبُ: القرب، وبالسين لغة.
ويقال للفصيل والفصيلة سَقْبٌ وسَقْبَةٌ.
ويقال للغصن الطويل الريان سَقْبٌ، قال ذو الرمة:
سَقْبانِ لم يتقشرْ عنْهما النَّجبُ
قبص: القَبْصُ: التناول بأطراف الأصابع.
ويروى: "فَقَبَصْتُ قَبْصَةً"، أي أخذت من أثر دابة جبرئيل عليه السلام. من التراب بأطراف أصابعي.
وفرس قَبُوصٌ أي إذا جرى لم يصب الأرض إلا أطراف سنابكه من قدم، ويقال: هو الرشيق الخلق، قال:
سليم الرجع طهطاه قَبوصُ
والقَبْصُ، والقِبْصُ أجود، مجمع النمل الكثير.
وتقول: إنهم لفي قِبْصٍ من العدد، وفي قِبْصِ الحصى أي في كثرة لا يستطاع عده.
والقَبَصُ: ارتفاع في الرأس وعظم، وقَبِصَ قَبَصاً فهو رجل أَقَبصُ الرأس. ضخم مدور، قال:
قَبْصاءُ لم تنطح ولم تكتل
بصق: بَصَقَ لغة في بَسَق، وبُصاقُ الجراد لعابه.
والبِصاقُ: هنات من الحرة تبدو منها إلى المستوى، الواحدة بَصْقةٌ كأن الحر بَصَقَها بَصْقاً.

### Türkçe

**القاف** ve **الصاد** ve **الباء** onlarla birlikte

**ق ص ب**، **ص ق ب**، **ق ب ص**، **ب ص ق** kullanımdadır. **قصب**: **القَصَبُ**: ince, yumuşak ketenden elbiseler; tekili **قصَبيُّ**’dir.
Ve her bitki ki sapı borucuklar sahibi ise o **قَصبٌ**’dır; ekinin **قصب**’u **تقصيباً** (taksîb ederek) (yapılır).
Ve **القَصَبُ**: ellerin ve ayakların kemikleridir; burnun **قصَبةُ**’si onun kemiğidir; ve her yuvarlak, içi boş büyük kemik.
Ve gümüşten veya başkasından yapılmış olan şey **قصب**’dur.
Ve **القَصْباءُ**: **مَقْصَبَتِه**’sinde çok olan **القَصَبُ**’dur.
Ve akciğerin **قَصَبُ**’u, onda kalın damarlar(dır); ve onlar nefesin çıkışları ve onun yollarıdır.
Ve **القَصَبةُ**: sarayın iç boşluğu veya kalenin iç boşluğu; onun içinde bir yapı inşa edilir ki o onun ortasıdır.
Ve **القَصبةُ**: saçtan bir tutamdır; bükülür; sen onu **قَصَّبْتَ**ığın zaman o bir **تَقصيبةً** olur; ve **تَقاصيبَ** olarak toplanır. **بشار** dedi:
وفرعٌ زانَ متنيكِ		وزانته التَّقاصيبُ
Ve o, onu bükerek köküne doğru toplaman ve onu sıkıca bağlamandır; böylece **تَقَاصيبَ** olur.
Ve falan, falanı **يقصِبُ**: onu parçalar ve onu çirkin olanla anar.
Ve **القَصْبُ**: kesmedir; ve **القَصّابُ** koyunu **يقصب** eder ve onun uzuvlarını **تقصيباً** ayırır.
Ve cevherden **القَصَبُ**: uzunlamasına, içi boş olan şeydir.
Ve **خديجة** için cennette **قَصَبٍ**’den bir ev vardır; onda ne **وصب** vardır ne de **نصب**; yani onda ne hastalık vardır ne de yorgunluk.
Ve **القَصَبَ**: bağırsakların hepsidir; çoğulu **أقصابٌ**’dur.
Ve **القاصِبُ**: zurnacıdır.

**صقب**: **الصَّقبُ** ve **السَّقبُ**: her şeyde, her birinde bir **ترارة** ile birlikte uzun olan(dır).
Ve **الصِّقَبُ**: yakınlıktır; **السين** ile (de) bir dildir (lehçedir).
Ve sütten kesilmemiş yavruya ve dişisine **سَقْبٌ** ve **سَقْبَةٌ** denir.
Ve uzun, suya doymuş dala **سَقْبٌ** denir. **ذو الرمة** dedi:
سَقْبانِ لم يتقشرْ عنْهما النَّجبُ

**قبص**: **القَبْصُ**: parmak uçlarıyla almaktır.
Ve rivayet olunur: "فَقَبَصْتُ قَبْصَةً"، yani **جبرئيل** عليه السلام’in binitinin izinden, toprağı parmaklarımın uçlarıyla aldım.
Ve **قَبُوصٌ** bir at: yani koştuğu zaman, ayağından, toynağının uçları dışında yere değmez; ve denir ki: o yaratılışça çeviktir. Dedi:
سليم الرجع طهطاه قَبوصُ
Ve **القَبْصُ** ve **القِبْصُ** daha iyidir: çok karıncanın toplandığı yer.
Ve dersin: muhakkak onlar sayı bakımından bir **قِبْصٍ** içindedir; ve çakılın **قِبْصِ**’inde, yani sayılması mümkün olmayan bir çokluk içindedir.
Ve **القَبَصُ**: başta bir yükselme ve kemik(tir); ve **قَبِصَ** **قَبَصاً**; o hâlde o, başı **أَقَبصُ** bir adamdır: iri, yuvarlak. Dedi:
قَبْصاءُ لم تنطح ولم تكتل

**بصق**: **بَصَقَ** **بَسَق**’ta bir dildir (lehçedir); ve çekirgenin **بُصاقُ**’u onun salyasıdır.
Ve **البِصاقُ**: lavdan (taşlıktan) düzlüğe doğru ondan görünen küçük çıkıntılardır; tekili **بَصْقةٌ**’dır; sanki sıcaklık onu **بَصَقَها** **بَصْقاً** (tükürerek) (yapmıştır).
