# قصب — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%A8/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B5%D8%A8/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قصب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%A8.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: قصب

القَصَبُ: الأباء. والقَصْباء مثله، الواحدة قصبة. قال سيبويه: القصباء واحدٌ وجمع. قال: وكذلك الحلفاء والطَرفاء. والقَصَب: كلُّ عظمٍ مستديرٍ أجوف، وكذلك كلُّ ما اتُّخذَ من فضَّة وغيرها، الواحدة قَصَبة. والقَصَب: مجاري الماء من العيون. قال أبو ذؤيب:
أقامتْ به فابْتَنَتْ خـيمةًعلى قَصَبٍ وفراتٍ نَهَرْ
وقال الأصمعيّ: قَصَبُ البطحاء: مياهٌ تجري إلى عيون الرَكايا. يقول: أقامت بين قَصَبٍ، أي رَكايا، وماءٍ عذبٍ. والقَصَبُ: عُروق الرئة، وهي مخارج النَفَس ومجاريه. والقَصَب: ثيابُ كتَّانٍ رِقاقٌ. والقَصَب: أنابيبُ من جوهرٍ. وفي الحديث: "بَشِّرْ خديجةَ ببيتٍ في الجنَّة من قَصَب". وقَصَبَةُ الأنف: عظمه. وقَصَبَةُ القَريةَ: وسطها. وقَصَبَةُ السَواد: مدينتُها. والقُصْب، بالضم: المِعى. يقال: هو يجرُّ قُصْبَهُ. قال الراعي:
تكسو المفارقَ واللَبَّـاتِ ذا أرَجٍمن قُصْبِ مُعْتَلِفِ الكافورِ درَّاجِ
وأمَّا قوا امرئ القيس:
والقُصْبُ مضْطَمِرٌ والمَتْنُ مَلْحوبُ
فيريد الخَصْرَ، وهو على الاستعارة، والجمع أقصاب. قال الأعشى:
وشاهِدُنا الجُلُّ والياسَمي		نُ والمُسْمِعاتُ بأقصابِها
أي بأوتارها، وهي تُتَّخذ من الأمعاء. ويروى بِقُصَّابِها، وهي المزامير. وشَعَر مقصَّب، أي مجعَّد. وقد قصَّب الزرعُ تقصيباً، وذلك بعد التفريخ. والقصائب: الذوائب المقصَّبة تُلوى لياً حتَّى تترجَّل، ولا تُضفر ضفراً، واحدتها قَصيبة وقُصَّابة، وهي الأنبوبة أيضاً، والمزمار؛ والجمع قُصَّاب. والقَصَّاب بالفتح: الزَمَّار. وكذلك القاصب، والصَنْعَة القِصابة. والقَصْب: القطع. وقَصَب القَصَّاب الشاةَ قَصْباً، إذا قطَّعها عضواً عضواً. وقصَبْت البعيرَ وغيرَه، إذا قطعت عليه شربه قبل أن يَروى. وقَصَب البعير أيضاً شُرْبه، إذا امتنع منه قبل أن يَروى، فهو بعيرٌ قاصب، وناقةٌ قاصب أيضاً، وأقْصَبَ الرجلُ، إذا فعلتْ إبله ذلك. وقَصَبَه، أي عابه. قال الكميت:
على أنِّي أُذَمُّ وأُقْصَبُ

### Türkçe

**القَصَبُ**: **الأباء**. Ve **القَصْباء** onun gibidir; teki **قصبة**. Sîbeveyh dedi: **القصباء** tekil ve çoğuldur. Dedi: ve bunun gibi **الحلفاء** ve **الطَرفاء**. Ve **القَصَب**: her yuvarlak, içi boş kemik; ve bunun gibi gümüşten ve başkasından yapılmış her şey; teki **قَصَبة**. Ve **القَصَب**: pınarlardan su mecraları. Ebû Züeyb dedi:
أقامتْ به فابْتَنَتْ خـيمةًعلى قَصَبٍ وفراتٍ نَهَرْ
Ve el-Asmaʿî dedi: **قَصَبُ البطحاء**: kuyuların gözelerine akan sular. Der ki: **قَصَبٍ** arasında, yani kuyular, ve tatlı su arasında ikamet etti. Ve **القَصَبُ**: akciğerin damarlarıdır; o, nefesin çıkışları ve mecralarıdır. Ve **القَصَب**: ince keten elbiseler. Ve **القَصَب**: cevherden borulardır. Ve hadiste: “Hadicе’yi cennette **قَصَب**’dan bir ev ile müjdele.” Ve **قَصَبَةُ الأنف**: onun kemiği. Ve **قَصَبَةُ القَريةَ**: onun ortası. Ve **قَصَبَةُ السَواد**: onun şehri. Ve **القُصْب** (ötre ile): bağırsak. Denir: o, **قُصْبَهُ**’ni sürükler. er-Râʿî dedi:
تكسو المفارقَ واللَبَّـاتِ ذا أرَجٍمن قُصْبِ مُعْتَلِفِ الكافورِ درَّاجِ
Ama İmru’ul-Kays’ın sözü:
والقُصْبُ مضْطَمِرٌ والمَتْنُ مَلْحوبُ
Bununla beli ister; bu, istiare üzerinedir; çoğulu **أقصاب**. el-Aʿşâ dedi:
وشاهِدُنا الجُلُّ والياسَمي		نُ والمُسْمِعاتُ بأقصابِها
Yani telleriyle; onlar bağırsaklardan yapılır. **بِقُصَّابِها** diye de rivayet edilir; o da kaval(lar)dır. Ve **شَعَر مقصَّب**: yani kıvırcık yapılmış. Ve ekin **قصَّب** eder, **تقصيباً**; bu, filizlenmeden sonradır. Ve **القصائب**: bükülmüş saç örgüleridir; taranıncaya kadar bükülür, örülerek örülmez; teki **قَصيبة** ve **قُصَّابة**; o, boru da ve kaval da; çoğulu **قُصَّاب**. Ve **القَصَّاب** (fetha ile): kavalcı. Ve كذلك **القاصب**; ve sanat **القِصابة**. Ve **القَصْب**: kesmedir. Ve kasap koyunu **قَصَب** etti, **قَصْباً**; onu uzuv uzuv parçaladığı zaman. Ve deveyi ve başkasını **قصَبْت**; kanıncaya kadar içmesinden önce içişini kestiğin zaman. Ve deve, içişini de **قَصَب** eder; kanıncaya kadar ondan kaçındığı zaman; o, **قاصب** bir devedir; ve **قاصب** bir dişi deve de. Ve adam **أقْصَبَ** etti; develeri bunu yaptığı zaman. Ve onu **قَصَبَه**: yani onu ayıpladı. el-Kumeyt dedi:
على أنِّي أُذَمُّ وأُقْصَبُ
