# قصر — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%B1/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B5%D8%B1/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%B1.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: قصر

ق ص ر
قصرته‏:‏ حبسته‏.‏
وهو كالنّازع المقصور‏:‏ الذي قصره قيده‏.‏
وقصرت نفسي على هذا الأمر إذا لم تطمح إلى غيره‏.‏
وقصرت طرفي‏:‏ لم أرفعه إلى ما لا ينبغي وهنّ قاصرات الطرف‏:‏ قصرنه على أزواجهن‏.‏
وقصر السّتر‏:‏ ارخاه‏.‏
قال حاتم‏:‏ وما تشتكيني جارتي غير أنني إذا غاب عنها بعلها لا أزورها سيبلغها خيري ويرجع بعلها إليها ولم تُقصَر عليّ ستورها وجارية مقصورة ومقصورة الخطو وقصيرةٌ وقصورة‏.‏
وفرس قصير‏:‏ مقرّبة‏.‏
قال مالك ابن زغبة‏:‏ تراها عند قبّتنا قصيرا ونبذلها إذا باقت بؤوق وقصرت هذه اللقحة على عيالي وعلى فرسي ولهم إذا جعل درّها لهم‏.‏
وقصر من الصلاة قصراً وأقصر وقصّر‏.‏
وأمر بإقصار الخطب‏.‏
وأقصر عن الأمر‏:‏ كفّ عنه وهو يقدر عليه‏.‏
وقصر عنه قصوراً‏:‏ عجز عنه ولم ينله‏.‏
يقال‏:‏ أقصر عن الصِّبا وأقصر عن الباطل‏.‏
وهو يسكن مقصورة من مقاصير دار زبيدة وهي الحجرة من حجر دار كبيرة محصّنة بالحطيان‏.‏
واقتصر على هذا‏:‏ لا تجاوزه واقتصرته عليه وقصرك وقصارك وقصارك أن تفعل كذا‏.‏
وجئت قصراً ومقصراً‏:‏ وذلك عند دنو العشي قبيل العصر وأقبلت مقاصر العشيّ ومقاصر الظلام وأقصرنا‏.‏
وجاء فلان مقصراً كما تقول‏:‏ موصلاً وقصر العشيّ‏:‏ دنا قصراً ومقصراً‏.‏
وخذ مخاصر الطّرق ومقاصرها وهي ما يختصر منها‏.‏
وثوب مقصور وقد قصر قصراً وقصّر ثوبك‏.‏
والحلق أفضل من التقصير‏.‏
وقصّر في حاجته‏.‏
وقصّر عن منزلته‏.‏
وقصّر به عمله‏.‏
قال عنترة‏:‏ أمّلت خيرك هل تأتي مواعده فاليوم قصّر عن تلقائك الأمل وقصرت بك نفسك إذا طلب القليل والحظّ الخسيس‏.‏
واستقصرت فلاناً من التقصير‏.‏
واستقصرت الثوب من القصر‏.‏
وضرب قصراه وقصيراه‏:‏ واهنته وهي أسفل أضلاعه‏.‏
وهو ابن عمه قصرةً‏:‏ دنيا‏.‏
ورضي بمقصر ومقصر‏:‏ مما كان يحاول بدونه‏.‏
وذلّت قصرته وقصرهم وهي أصل العنق‏.‏
وتقلّدت بالتّقصار‏:‏ بالمخنقة على قدر القصرة‏.‏
قال عديّ بن زيد‏:‏ وأحور العين مربوع له غسن مقلد من نظام الدر تقصارا واقتصرته ثم تعقلته أي قبضت بقصرته ثم ركبته ثانياً رجلي أمام الرّحل‏.‏
وتقصّرت بفلان‏.‏
تعللت به‏.‏
وقصّرت نهاري به‏.‏
وعنده قوصرةٌ من تمر بالتخفيف والتثقيل ومنه‏:‏ تقوصر الرجل إذا تداخل‏.‏
ومن المجاز‏:‏ هو قصير اليد ولهم أيدٍ قصار‏.‏
وأقصر المطر‏:‏ أقلع‏.‏
وقال امرؤ القيس‏:‏ سما لك شوقٌ بعد ما كان أقصرا وقصر الظل وظلٌّ قاصرٌ إذا عقل‏.‏
وقطع قصرة النخلة‏.‏
وقرأ الحسن‏:‏ ‏"‏ بشررٍ كالقصر ‏"‏ أي كأعناق النخل‏.‏

### Türkçe

ق ص ر
**قصرته**: onu hapsettim.
Ve o, **النّازع المقصور** gibidir: onu bağı (prangası) kısaltmış olan.
Ve “Bu iş üzerine nefsimi kısalttım” (yani) eğer başkasına göz dikmezse.
Ve **قصرت طرفي**: onu, uygun olmayan şeye kaldırmadım; ve onlar **قاصرات الطرف**tır: onu kocaları üzerine kısalttılar.
Ve **قصر السّتر**: onu salıverdi.
Hâtim dedi: “Komşum beni, ancak şu sebeple şikâyet eder: onun kocası ondan kaybolduğunda onu ziyaret etmem; hayrım ona ulaşacaktır ve kocası ona dönecektir; ve onun örtüleri bana kısaltılmamıştır.” Ve **جارية مقصورة** ve **مقصورة الخطو** ve **قصيرةٌ** ve **قصورة**.
Ve **فرس قصير**: yaklaştırılmış (yakın yürüyüşlü).
Mâlik b. Zağbe dedi: “Onu kubbemizin yanında **قصيرا** görürsün; ve o böğürtüler böğürdüğünde onu (sütünü) bolca veririz.” Ve “Bu sağmal deveyi, çocuklarım üzerine ve atım üzerine kısalttım”; ve “onlar için”, sütünü onlar için kıldığında.
Ve namazdan **قصراً** kısalttı; ve **أقصر** ve **قصّر**.
Ve hutbeleri kısaltmayı emretti.
Ve **أقصر عن الأمر**: ondan el çekti; hâlbuki ona güç yetiriyordu.
Ve **قصر عنه قصوراً**: ondan âciz kaldı ve ona erişmedi.
Denir ki: “**أقصر عن الصِّبا**” ve “**أقصر عن الباطل**”.
Ve o, Zübeyde’nin evinin bölmelerinden bir **مقصورة**da oturur; o, büyük bir evin odalarından bir odadır; duvarlarla tahkim edilmiştir.
Ve “Bununla yetindi”: onu aşmadı; ve “onu bunun üzerine kısalttım”; ve **قصرك** ve **قصارك** ve **قصارك**: şunu yapmandır.
Ve **قصراً** ve **مقصراً** geldim: bu, ikindinin yaklaşması sırasında, ikindiden önce; ve ikindinin yaklaşmaları ve karanlığın yaklaşmaları geldi; ve biz **أقصرنا**.
Ve falan **مقصراً** geldi; senin “**موصلاً**” dediğin gibi. Ve **قصر العشيّ**: **قصراً** ve **مقصراً** yaklaştı.
Ve yolların **مخاصر**larını ve **مقاصر**larını al; o, onlardan kısaltılan (kestirme yapılan) şeydir.
Ve **ثوب مقصور**; ve o, **قصراً** kısaltıldı; ve “Elbiseni **قصّر**.”
Ve tıraş, kısaltmadan daha faziletlidir.
Ve ihtiyacında **قصّر**.
Ve mertebesinden **قصّر**.
Ve ameli onu **قصّر** etti.
Antere dedi: “Hayrını umdum; vaatleri gelir mi? Bugün, seninle buluşmaktan ümit kısaldı.” Ve “Nefsin seni kısalttı” (yani) azı ve değersiz nasibi istediğinde.
Ve falanı, kısaltmadan dolayı **استقصرت**.
Ve elbiseyi, kısalıktan dolayı **استقصرت**.
Ve onun **قصراه**ını ve **قصيراه**ını vurdu: onu zayıflattı; o, kaburgalarının alt tarafıdır.
Ve o, amcaoğludur; **قصرةً**: yakınlık.
Ve **مقصر** ve **مقصر** ile razı oldu: onun altında olanı elde etmeye çalıştığı şeyden.
Ve onun **قصرته**si ve onların **قصرهم**i zelil oldu; o, boynun köküdür.
Ve **التّقصار** ile kuşandım: **القصرة** ölçüsünce boğazlığa (boğma bağına) (kuşandım).
Adiyy b. Zeyd dedi: “Ve iri gözlü, orta boylu, saç örgüsü olan; inci dizisinden bir nizama **تقصارا** olarak takılmış.” Ve “Onu **اقتصرته** sonra **تعقلته**” yani onun **قصرته**sinden tuttum; sonra onu ikinci defa bindim; iki ayağım eyerin önünde.
Ve falan ile **تقصّرت**.
Onunla oyalanıp avundum.
Ve onunla gündüzümü **قصّرت**.
Ve onun yanında, hafifletme ve ağırlaştırma ile, hurmadan bir **قوصرةٌ** vardır; ve ondan: adam **تقوصر** etti, (yani) iç içe girdi.
Ve mecazdan: o, **قصير اليد**dir; ve onların **أيدٍ قصار**ı vardır.
Ve yağmur **أقصر** etti: kesildi.
Ve İmru’ul-Kays dedi: “Sana bir özlem yükseldi; daha önce **أقصرا** iken.” Ve gölge kısaldı; ve **ظلٌّ قاصرٌ**: (yani) tutulduğunda.
Ve hurma ağacının **قصرة**sini kesti.
Ve Hasan okudu: “**بشررٍ كالقصر**” yani hurma ağaçlarının boyunları gibi.
