# قصص — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%B5/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B5%D8%B5/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قصص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%B5.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: قصص

القاف مع الصاد
ق ص مستعمل فقط قص القَصُّ قّصُّ الشاة وهو مشاش صدرها المغروزة فيه شراسيف الأضلاع، وهو القَصَصُ أيضاً.
وقصَصْتُ الشَّعْرَ بِالمِقَصِّ أي بالمقراض قَصّاً.
والقُصَّةُ تتخذها المرأة في مقدم رأسها تَقُصُّ ناصيتها عدا جبينها.
وقِصاصُ الشَّعْرِ نهاية منبته من مقدم الرأس، ويقال: بل ما استدار به كله من خلف وأمام وما حواليه.
والقاصُّ يقُصُّ القِصَصَ قصّاً، والقِصَّة معروفة.
ويقال: في رأسه قِصَّةٌ أي جملة من الكلام ونحوه.
والقِصاصُ: التَّقاصُّ في الجراحات والحقوق، شيء بعد شيء، ومنه الاقتِصاصُ والاستِقْصاصُ والإِقصاصُ لكل معنى، اقتُصَّ منه أي أخذ منه.
واستَقَصَّ منه أي طلب أن يُقَصَّ منه، وأَقَصَّه به.
وأحسن القَصَصِ القرآن.
القَصيصُ: نبات ينبت في أصول الكمأة، وقد يجعل منه غسلاً للرأس كالخطمي، قال:
جنيتُه مِن مُجْتَنـى عَـويصِ		من منَبْتِ ِالإِذْخِرِ والقَصِيصِ
وأَقَصَّتِ الشاة أي استبان ولدها فهي مقص.
والقصقْاصُ: نعت من صوت الأسد في لغة، والقَصْقاصُ نعت للحية الخبيثة، ولم يجئ في بناء المضاعف على وزن فعلال غيره، وإنما حد أبنية المضاعف على زنة فعلل أو فعلول أو فعلل أو فعليل مع كل ممدود ومقصور مثله.
وجاءت كلمات شواذ منها: ضُلَضِلة، وزُلزِل، وقَصْقاص، وأبو القْلَنقَل، والزِّلزال وهو أعمها لأن مصدر الرباعي يحتمل أن يبنى كله على فعلال، وليس بمطرد.
وكل نعت رباعي فان الشعراء يبنونه على فعالل مثل قُصاقِصٍ كقول الشاعر:
فيه الـغُـواُة مُـصـوّرُو		نَ فحاجِلٌ منهم وراقِـصْ
والفـيلُ يُرتَـكَـبُ الـرِّدا		فُ عَليه والأسدُ القُصاقِصْ
يصف بيتا مصوراً بأنواع التصاوير.
ورجل قَصْقَصَةٌ وقَصْقاصٌ أي غليظ قصير.
وزاملة قَصيصةٌ أي ضعيفة.
والقَصُّ لغة في الجص.
وقُصاقِصةٌ: موضع.
ويقال: جمعت قَصيصتَه مع بني فلان أي بعيراً يقص أثر الركاب، ويجمع قَصائِصَ.
ويقال: ضربه فأَقَصَّه أي أدناه من الموت.

### Türkçe

**القاف** ile **الصاد**

**ق ص** yalnızca kullanılmıştır: **قص**; **القَصُّ**: koyunun **قّصُّ**’u; o, kaburgaların kıkırdaklarının içine saplandığı göğsünün kemik uçlarıdır; o, aynı zamanda **القَصَصُ**’tur.

Ve **قصَصْتُ الشَّعْرَ بِالمِقَصِّ** yani **بالمقراض** ile, **قَصّاً** (kestirdim).

Ve **القُصَّةُ**: kadının başının ön kısmında edindiği (yaptığı şey); alnı hariç perçemini keser, **تَقُصُّ ناصيتها**.

Ve **قِصاصُ الشَّعْرِ**: başın ön kısmından saçın bittiği yerin sonudur; ve denilir: bilakis, onunla bütünüyle arkadan ve önden ve onun çevresinde yuvarlaklaşan şeydir.

Ve **القاصُّ** **القِصَصَ**’ı **قصّاً** keser; ve **القِصَّة** bilinen (şey)dir.

Ve denilir: **في رأسه قِصَّةٌ**; yani söz ve benzeri şeyden bir cümle.

Ve **القِصاصُ**: yaralarda ve haklarda **التَّقاصُّ**; şey (şey) ardından şey; ondan **الاقتِصاصُ** ve **الاستِقْصاصُ** ve **الإِقصاصُ** her bir anlam içindir; **اقتُصَّ منه** yani ondan alındı.

Ve **استَقَصَّ منه** yani ondan kendisinden kesilmesinin istenmesini talep etti; ve **أَقَصَّه به**.

Ve **القَصَصِ**’in en güzeli Kur’an’dır.

**القَصيصُ**: **الكمأة**’nin köklerinde biten bir bitki; ve ondan, **الخطمي** gibi, baş için bir yıkama (maddesi) yapılabilir; dedi ki:
جنيتُه مِن مُجْتَنـى عَـويصِ		من منَبْتِ ِالإِذْخِرِ والقَصِيصِ

Ve **أَقَصَّتِ الشاة** yani yavrusu belirgin oldu; o hâlde o **مقص**’tur.

Ve **القصقْاصُ**: bir dilde aslanın sesinden bir niteleme; ve **القَصْقاصُ**: kötü (habis) yılan için bir niteleme; onun dışında, ikizlenmiş (mudaaf) yapıda **فعلال** vezni üzere (başka bir şey) gelmemiştir; ancak ikizlenmişin bina(lar)ının sınırı **فعلل** yahut **فعلول** yahut **فعلل** yahut **فعليل** vezni üzerinedir; her bir uzatılmış ve kısaltılmış (şekil) ile onun benzeri.

Ve onlardan şâz kelimeler geldi: **ضُلَضِلة** ve **زُلزِل** ve **قَصْقاص** ve **أبو القْلَنقَل** ve **الزِّلزال**; ve o, onların en geneli (kapsamlısı)dır; çünkü dörtlünün masdarı, bütünüyle **فعلال** üzerine bina edilmesi ihtimalini taşır; ve bu, düzenli (muttarid) değildir.

Ve her dörtlü niteleme; şairler onu **فعالل** üzerine bina ederler; **قُصاقِصٍ** gibi; şairin sözü gibi:
فيه الـغُـواُة مُـصـوّرُو		نَ فحاجِلٌ منهم وراقِـصْ
والفـيلُ يُرتَـكَـبُ الـرِّدا		فُ عَليه والأسدُ القُصاقِصْ

Çeşit çeşit tasvirlerle tasvir edilmiş bir evi vasfeder.

Ve bir adam **قَصْقَصَةٌ** ve **قَصْقاصٌ**; yani kalın, kısa.

Ve bir dişi deve **قَصيصةٌ**; yani zayıf.

Ve **القَصُّ**: alçı (jips) hakkında bir lugattır.

Ve **قُصاقِصةٌ**: bir yer.

Ve denilir: **جمعت قَصيصتَه مع بني فلان**; yani bineklerin izini kesen bir deve(yi); ve **قَصائِصَ** diye çoğul yapılır.

Ve denilir: ona vurdu da **فأَقَصَّه**; yani onu ölümden yaklaştırdı.
