# قصل — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D9%84/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B5%D9%84/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D9%84.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: قصل

القاف والصاد واللام معهما
قلص، صقل، لصق، قصل، لقص مستعملات قلص: قَلصَ الشيء يقْلِصُ قُلوصاً أي انضم إلى أصله.
وفرس مُقًلَّصٌ: طويل القوائم منضم البطن.
وقميص مُقلَّصٌ.
وقَلَّصَتِ الإبل تقليصاً: استمرت في مضيها.
وثوب قالِصٌ، وظل قالِصٌ، وقال:
يطلب في الجندل ظلاً قالصاً
وقَلَّصَ الغدير تقليصاً: ذهب ماؤه إلا قليلاً.
والقَلُوصُ: كل أنثى من الإبل من حين تركب إلى أن تبزل، وسميت لطول قوائمها ولم تجسم بعد.
والقلوصُ: الأنثى من النعام، وهي الضخمة من الحباري أيضاً.
صلق: الصَّلقُ: الصدمة، قال لبيد:
فصَلقنا في مراد صَلقة
والصَّلقُ: صوت أنياب البعير إذا صَلَقهَا وضرب بعضها ببعض، وأصْلَقَتْ أنيابها.
والصَّلقةُ: تصادم الأنياب.
وتَصَلَّقت المرأة عند الطلق: ألقت نفسها مرة ومرة كذا، وكذلك كل ذي ألم إذا تَصَلَّقُ على جنبيه.
وقاع صَلَقٌ: مستديرة ملساء، فإن كان بها شجر فقليل، ويجمع أَصالِقَ، والسين لغة، قال أبو داود:
ترى فـاه إذا أقــب		ل مثل الصَلَقِ الجدب
يصف سعة فم الفرس.
والصِّلائقُ: الخبز الرقيق، قال الشاعر:
تكلفـنـي مـعـيشة آل زيدٍ		ومن لي بالصَّلائِقِ والصِّنابِ
لصق: لَصِقَ يلصَقُ لُصُوقاً، لغة تميم، ولَسِقَ أحسن لقيْسٍ، ولزق لربيعة وهي أقبحها إلا في أشياء نصفها في حدودها.
والمُلصَقُ: الدعي.
قصل: القَصْلُ: قطع الشيء من وسطه أو أسفله قطعاً وحياً.
وسمي قَصيلُ الدابة لسرعة اقتِصالهِ من رخاصته.
وسيف قَصّالٌ أي قطاع ومِقصَلٌ أيضاً.
وما يعزل عن البر إذا نقي ثم لين ثانية فهو قُصالةٌ.
صقل: الصُّقلانِ: القرنان من كل دابة، قال:
من خلفها لاحق الصُّقْلَيْنِ همهيم
والصَّقلُ: الجلاء، وبالسين جائز.
والمِصقَلةُ: التي يصقل بها الصَّيْقَل سيفه.
لقص: لقِصَ الرجل يَلْقَصُ لَقَصاً فهو لَقِصٌ: كثير الكلام سريع إلى الشر.

### Türkçe

القاف والصاد واللام معهما
**قلص**، **صقل**، **لصق**، **قصل**، **لقص** kullanımdadır. **قلص**: **قَلصَ** şey **يقْلِصُ** **قُلوصاً**; yani aslına doğru toplandı.
Ve **فرس مُقًلَّصٌ**: bacakları uzun, karnı toplanmış.
Ve **قميص مُقلَّصٌ**.
Ve **قَلَّصَتِ الإبل** **تقليصاً**: gidişlerinde devam ettiler.
Ve **ثوب قالِصٌ** ve **ظل قالِصٌ**; ve dedi ki:
يطلب في الجندل ظلاً قالصاً
Ve **قَلَّصَ الغدير** **تقليصاً**: suyu, az bir miktar hariç, gitti.
Ve **القَلُوصُ**: develerden her dişi; binildiği zamandan **تبزل** edinceye kadar; bacaklarının uzunluğu sebebiyle adlandırıldı ve henüz cüsselenmemişti.
Ve **القلوصُ**: devekuşunun dişisi; ve **الحباري**’den de iri olanıdır.

**صلق**: **الصَّلقُ**: çarpma; Lebîd dedi ki:
فصَلقنا في مراد صَلقة
Ve **الصَّلقُ**: devenin azı dişlerinin sesi; onları **صَلَقهَا** ettiğinde ve bir kısmını bir kısmına vurduğunda; ve **أصْلَقَتْ** azı dişlerini.
Ve **الصَّلقةُ**: azı dişlerinin çarpışması.
Ve kadın doğum sancısı sırasında **تَصَلَّقت**: kendini bir kere bir kere şöyle attı; aynı şekilde her acı sahibi, yanları üzerine **تَصَلَّقُ** ettiğinde.
Ve **قاع صَلَقٌ**: yuvarlak, pürüzsüz; eğer onda ağaç varsa azdır; çoğulu **أَصالِقَ** gelir; ve **السين** bir lehçedir; Ebû Dâvûd dedi ki:
ترى فـاه إذا أقــب		ل مثل الصَلَقِ الجدب
Atın ağzının genişliğini vasfeder.
Ve **الصِّلائقُ**: ince ekmek; şair dedi ki:
تكلفـنـي مـعـيشة آل زيدٍ		ومن لي بالصَّلائِقِ والصِّنابِ

**لصق**: **لَصِقَ** **يلصَقُ** **لُصُوقاً**; Temîm’in lehçesi. **ولَسِقَ** Kays için daha güzeldir; ve **لزق** Rebîa içindir ve bunların en çirkinidir; ancak bazı şeylerde, yarısını sınırlarında zikrederiz.
Ve **المُلصَقُ**: nesebi iddia edilen (dâî).

**قصل**: **القَصْلُ**: bir şeyi ortasından veya altından, bir defada kesmek.
Ve binek hayvanının **قَصيلُ**’i diye adlandırıldı; yumuşaklığından dolayı onun çabuk **اقتِصالهِ** sebebiyle.
Ve **سيف قَصّالٌ**: yani çok kesen; ve **مِقصَلٌ** da.
Ve temizlenip sonra ikinci defa yumuşayan, buğdaydan ayrılan şey: o **قُصالةٌ**’dır.

**صقل**: **الصُّقلانِ**: her hayvandan iki boynuz; dedi ki:
من خلفها لاحق الصُّقْلَيْنِ همهيم
Ve **الصَّقلُ**: parlatma; **بالسين** ile caizdir.
Ve **المِصقَلةُ**: **الصَّيْقَل**’in kılıcını onunla parlattığı şey.

**لقص**: **لقِصَ** adam **يَلْقَصُ** **لَقَصاً**; o halde o **لَقِصٌ**’tir: çok konuşan, şerre çabuk olan.
