# قصل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B5%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قصل

القَصْل: القَطْع، وقيل: القَصْل قطع الشيء من وسطه أَو أَسفل من ذلك قَطْعاً وَحِيّاً. قَصَل الشيء يَقْصِله قَصْلاً واقْتَصَله: قطعة. وسيف قاصِلٌ ومِقْصَل وقَصَّال: قَطَّاع؛ وأَنشد:
مع اقْتِصالِ القَصَرِ العَرادِمِ
ومنه سمي القَصِيل. ولسان مِقْصَل: ماضٍ. وجمل مِقْصَل: يَحْطِم كل شيء بأَنيابه. والقَصِيلُ: ما اقتُصِل من الزرع أَخْضَرَ، والجمع قُصلان، والقَصْلة: الطائفة المُقْتَصَلة منه، وقَصَل الدابةَ يَقْصِلُها قَصْلاً وقَصَل عليها: علفها القَصِيل. والقُصالة من البُرِّ: ما عُزِل منه إِذا نُقِّي، وقَصَلَها: داسَها. وقال اللحياني: قُصالة الطعام ما يخرج منه فيرمى به ثم يُداس الثانية، وذلك إِذا كان أَجَلَّ من التراب والدِّقاق قليلاً. والقَصَل: ما يخرج من الطعام فيرمى به، والقَصْل لغة؛ عن اللحياني. غيره: والقَصَل في الطعام مثل الزُّؤانِ؛ وقال:
يَحْمِلْنَ حَمْراءَ رَسوباً بالنَّقَلْ،
قد غُرْبِلَتْ وكُرْبِلَتْ من القَصَلْ
وقال الفراء: في الطعام قَصَل وزُؤان وغَفًى، منقوص، وكل هذا مما يخرج منه فيرمى به.
والقَصْلة والقِصْلة: الجماعة من الإِبل نحو الصِّرْمة، وقيل هي من العشرة إِلى الأَربعين، فإِذا بلغت السنين فهي الكدحة
(* قوله «فهي الكدحة»
هكذا في الأصل، وعبارته في مادة صدع: فاذا بلغت ستين فهي الصدعة أي بالكسر).
والقِصْل، بالكسر: الفَسْل الضعيف الأَحمق، وقيل: هو الذي لا يَتَمالك حُمْقاً، والأُنثى قِصْلة؛ وأَنشد لمالك بن مرداس:
ليس بِقِصْلٍ حَلِسٍ حِلْسَمِّ،
عند البيوت، راشِنٍ مِقَمِّ
وإِنما سمي القَصِيل الذي تعلف به الدواب قَصِيلاً لسرعة اقْتِصاله من رَخَاصَتِه. قال أَبو الطيب: القِصْل في الناس، والقَصَل في الطعام. وقَصَل عنُقَه: ضرَبها؛ عن اللحياني. وقَصَل: اسم رجل. وفي حديث الشعبي: أُغْمِي على رجل من جهينة فلما أَفاق قال ما فعل القُصَل؛ هو بضم القاف وفتح الصاد اسم رجل.

### Türkçe

**القَصْل**: kesme; ve denildi: **القَصْل** bir şeyi ortasından yahut ondan daha aşağıdan, birdenbire bir kesişle kesmektir. **قَصَل** şeyi **يَقْصِله** **قَصْلاً** ve **اقْتَصَله**: onu parça yaptı. Ve **سيف قاصِلٌ** ve **مِقْصَل** ve **قَصَّال**: kesici; ve inşad etti:

**مع اقْتِصالِ القَصَرِ العَرادِمِ**

Ve ondan **القَصِيل** adlandırıldı. Ve **لسان مِقْصَل**: keskin. Ve **جمل مِقْصَل**: dişleriyle her şeyi kırıp parçalayan. Ve **القَصِيلُ**: ekinden yeşil olarak **اقتُصِل** edilen şey; çoğulu **قُصلان**. Ve **القَصْلة**: ondan koparılıp kesilmiş taife; ve **قَصَل الدابةَ يَقْصِلُها قَصْلاً** ve **قَصَل عليها**: ona **القَصِيل** yedirdi. Ve **القُصالة** buğdaydan: temizlendiğinde ondan ayrılan şey; ve **قَصَلَها**: onu çiğnedi. Ve el-Lihyânî dedi: **قُصالة الطعام** ondan çıkan, sonra atılan, sonra ikinci defa çiğnenen şeydir; bu, toprağa ve ince kırıntılara göre biraz daha iri olduğu zaman olur. Ve **القَصَل**: yemekten çıkan, sonra atılan şey; ve **القَصْل** bir lehçedir; el-Lihyânî’den. Başkası: ve **القَصَل** yemekte **الزُّؤانِ** gibidir; ve dedi:

**يَحْمِلْنَ حَمْراءَ رَسوباً بالنَّقَلْ،
قد غُرْبِلَتْ وكُرْبِلَتْ من القَصَلْ**

Ve el-Ferrâ dedi: yemekte **قَصَل** ve **زُؤان** ve **غَفًى** vardır; eksiltilmiş (lafız); ve bütün bunlar ondan çıkan, sonra atılan şeylerdendir.

Ve **القَصْلة** ve **القِصْلة**: develerden bir topluluk, **الصِّرْمة** gibi; ve denildi: o, ondan (yani sayı olarak) ondan kırka kadardır; altmışa ulaştığında ise o **الكدحة**’dır
(* “فهي الكدحة” sözü: asılda böyle; ve onun ibaresi **صدع** maddesinde: “فاذا بلغت ستين فهي الصدعة” yani kesre ile).

Ve **القِصْل** (kesre ile): zayıf, ahmak fidan; ve denildi: o, ahmaklıktan kendini tutamayan kimsedir; dişisi **قِصْلة**; ve Mâlik b. Mirdâs’tan inşad etti:

**ليس بِقِصْلٍ حَلِسٍ حِلْسَمِّ،
عند البيوت، راشِنٍ مِقَمِّ**

Ve ancak, binek hayvanlarına yedirilen **القَصِيل**’e, yumuşaklığından dolayı ondan **اقْتِصال** edilmesinin süratinden ötürü **قَصِيلاً** denilmiştir. Ebû’t-Tayyib dedi: **القِصْل** insanlarda, **القَصَل** yemektedir. Ve **قَصَل عنُقَه**: onu vurdu; el-Lihyânî’den. Ve **قَصَل**: bir adam adıdır. Ve eş-Şa‘bî’nin hadisinde: Cüheyne’den bir adam bayıldı; ayılınca dedi ki: **القُصَل** ne yaptı; o, kâfın dammesi ve sâdın fethasıyla, bir adam adıdır.
