# قضب — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D8%A8/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B6%D8%A8/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قضب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D8%A8.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: قضب

القاف والضاد والباء معهما
ق ض ب، ق ب ض يستعملان فقط قضب: القَضْبُ: الفصفصة الرطبة، قال يصف البستان:
فسيلها سامقُ جـبـارِهـا		واعتمَّ فيها القَضْيُب والسُّنْبُلُ
والقَضْبُ: كل شجرة سبطت أغصانها.
والقُضْبُ: قطعك للقضيب ونحوه.
والتَّقضيبُ: قطع أغصان الكرم أيام الربيع، قال القطامي:
فغدا صبيحة صوبها متوجساً		شئز القيام يُقَضِّبُ الأغصانا
وقَضَبْتُ ساعده بالسيف قَضْباً، وسيف قاضبٌ وقَضّابٌ ومِقضبٌ.
والقَضْبُ اسم ما قَضَبْتَ لسهام أو قسي، قال:
وفارجٍ من قَضْبِ ما تَقَضَّبا
والفارجُ: القوس البائنة الوتر.
والاقتِضابُ: ركوبك دابة صعبة لم ترض.
والاقتِضابُ: أن تقترح من ذات نفسك كلاماً أو شعراً فاضلاً.
والقضيبُ: السيف الدقيق، وجمع القضيب من الغصن قُضِبان بالضم والكسر.
قبض: القَبْضُ بجمع الكف على الشيء.
ومَقْبِضُ القوس أعم وأعرف من مِقْبَضٍ، وهو حيث يُقبَضُ عليه بجمع اليد، ومن السكين أيضاً.
والقَبيضُ: السريع نقل القوائم من الدواب.
وانقَبَضَ القوم أي أسرعوا في السير، قال رؤبة:
وعجِّلي بالقوم وانقباضِي
والقبْضُ: سوق شديد، قال:
في مائة يسير منها القابِضُ
وتقول: إنه ليَقبِضنُي ما قَبَضَكَ ويبسطني ما بَسَطكَ.
وتقول: الخير يبسطهُ والشر يَقبِضهُ. وانقَبَضْتَ عنا فما قَبَضَك عنا.
والتَّقَبُّضُ: التشنج.
والقَبَضُ: ما جمع من الغنائم فألقي في قبضه أي مجتمعه.
والقَبّاضةُ: الحمار السريع الذي يَقبِضُ العانة أي يعجلها، قال:
قَبَاضَةٌ بين العنيف واللبق

### Türkçe

**القاف** ve **الضاد** ve **الباء** bunlarla birlikte

ق ض ب، ق ب ض yalnızca kullanılırlar

**قضب**: **القَضْبُ**: yaş **الفصفصة**; bir bahçeyi vasfederek dedi ki:
فسيلها سامقُ جـبـارِهـا		واعتمَّ فيها **القَضْيُب** ve **السُّنْبُلُ**
ve **القَضْبُ**: dalları düzleşmiş her ağaç.
ve **القُضْبُ**: senin **القضيب** ve benzerini kesmendir.
ve **التَّقضيبُ**: ilkbahar günlerinde asmanın dallarını kesmek; **القطامي** dedi ki:
فغدا صبيحة صوبها متوجساً		شئز القيام يُقَضِّبُ الأغصانا
ve “kılıçla onun önkolunu **قَضْباً** olarak **قَضَبْتُ**”; ve **قاضبٌ** ve **قَضّابٌ** ve **مِقضبٌ** bir kılıçtır.
ve **القَضْبُ**: oklar yahut yaylar için kestiğin şeyin adıdır; dedi ki:
وفارجٍ من **قَضْبِ** ما تَقَضَّبا
ve **الفارجُ**: kirişi ayrık olan yaydır.
ve **الاقتِضابُ**: razı olmamış (uysallaşmamış) zor bir bineğe binmendir.
ve **الاقتِضابُ**: kendi nefsinden üstün bir söz yahut şiir teklif etmendir.
ve **القضيبُ**: ince kılıç; ve daldan olan **القضيب**’in çoğulu, zamme ve kesre ile **قُضِبان**dır.

**قبض**: **القَبْضُ**: avucu bir şey üzerine toplayıp kapamaktır.
ve **مَقْبِضُ** yay’ın, **مِقْبَضٍ**’dan daha genel ve daha bilinir olandır; o, elin toplanmasıyla üzerine tutulandır; bıçaktan da (böyledir).
ve **القَبيضُ**: hayvanlardan ayakları hızlı nakleden (hızlı adım atan).
ve **انقَبَضَ** kavim; yani yürüyüşte hızlandılar; **رؤبة** dedi ki:
وعجِّلي بالقوم وانقباضِي
ve **القبْضُ**: şiddetli sevk; dedi ki:
في مائة يسير منها القابِضُ
ve dersin ki: “Beni, seni **قَبَضَ** eden şey **يَقبِضنُي** eder; ve beni, seni **بَسَطَ** eden şey genişletir.”
ve dersin ki: “Hayır onu genişletir; şer onu **يَقبِضهُ** eder.” Ve bizden **انقَبَضْتَ**; öyleyse seni bizden ne **قَبَضَ** etti?
ve **التَّقَبُّضُ**: kasılma.
ve **القَبَضُ**: ganimetlerden toplanıp onun **قبضه**’ine, yani onun toplanma yerine atılan şeydir.
ve **القَبّاضةُ**: sürüyü, yani onu çabuklaştıran hızlı eşek; dedi ki:
قَبَاضَةٌ بين العنيف واللبق
