# قضف (ق-ض-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B6%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ض - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والضاد والفاء معهما
ق ض ف، ض ف ق يستعملان فقط قضف: قَضُفَ قَضافةً فهو قَضيفٌ أي قليل اللحم.
والقَضَفَةُ: أكمة كأنها حجر واحد وتجمع على قَضَفٍ وقِضاف، لا يخرج سيلها من بينها.
ضفق: الضَّفْقُ: الوضع بمرة، وضَفَقَ به: وضعه بمرة.

##### Türkçe

**القاف** ve **الضاد** ve **الفاء** bunlarla birlikte

**ق ض ف**، **ض ف ق** yalnızca kullanılırlar: **قضف**: **قَضُفَ** **قَضافةً**; o hâlde o **قَضيفٌ**dur; yani eti az.

Ve **القَضَفَةُ**: tek bir taşmış gibi bir tümsek; ve **قَضَفٍ** ve **قِضاف** üzere çoğul yapılır; aralarından seli çıkmaz.

**ضفق**: **الضَّفْقُ**: bir defada koyma; ve **وضَفَقَ به**: onu bir defada koydu.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

القَضَفُ: الدِقَّةُ. قال قيس بن الخطيم:
بين شُكولِ النساءِ خِلْقَتُهـاقَصْدٌ فلا جَبْلَةٌ ولا قَضَفُ
وقد قَضُفَ بالضم قَضافَةً، فهو قَضيفٌ، أي نحيف، والجمع قِضافٌ.

##### Türkçe

**القَضَفُ**: incelik. Kays b. el-Hatîm dedi ki:
Kadınların şekilleri arasında onun yaratılışı
orta yolludur; ne kaba bir tabiat ne de **قَضَفُ**.
Ve **قَضُفَ** (ötre ile) **قَضافَةً**; o hâlde o **قَضيفٌ**dür, yani zayıf; çoğulu **قِضافٌ**dur.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ض ف
ضفق ، قضف
استعمل من وجوهه : ضفق قضف .
ضفق : قال الليث : الضَّفْق : الوضع بمرَّةٍ وكذلك الضفع ، ولم أحفظه لغيره .
قضف : قال الليث : القَضافة : قلَّة اللحم ، ورجلٌ قضيفٌ ، وقد قضُفَ يقضُفُ قضافةً .
أبو عبيد عن الأصمعي : قال : القِضْفانُ والقُضفانُ أماكن مرتفعةٌ بين الحجارة والطِّين واحدتها قَضفَةٌ .
وقال ابن شميل عن أبي خيرة : القَضَفُ : آكامٌ صغارٌ يسيل الماء بينها ، وهي في مطمئنٍ من الأرض وعلى جرْفة الوادي ، الواحدة قَضْفَةٌ وأنشد لذي الرمة :
وقد خنَّق الآلُ الشِّعافَ وغَرَّقَتْ
جواريه جُذعانَ القِضاف البراتكِ
قال : الجُذْعان : الصِّغار . والبراتكُ : الصِّغار .
وقال أبو خيرة : القَضَفَةُ : أَكمةٌ صغيرة بيضاء كأَن حجارتها الجِرْجِسُ وهي هناتٌ أصغر من البعوض ، والجرجس يقال له الطِّين الأبيض كأنه الجصُّ بياضاً ، حكى ذلك كله شمر فيما قرأت بخطه .
وقال الليث : القضفةُ : أَكمةٌ كأنها حجر واحد ، قال : والقِضافُ لا يخرج سَيْلُها من بينها .
قال أبو منصور : وجارية قضيفةٌ إذا كانت ممشوقةً ، وجمعها قِضافٌ .

##### Türkçe

ق ض ف
**ضفق** , **قضف**
Onun vecihlerinden kullanıldı: **ضفق قضف** .

**ضفق** : Leys dedi: **الضَّفْق** : bir defada koymadır; aynı şekilde **الضفع** (dır); onu ondan başkası için ezberlemedim.

**قضف** : Leys dedi: **القَضافة** : etin azlığıdır; ve **رجلٌ قضيفٌ**; ve **قضُفَ** **يقضُفُ** **قضافةً**.

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: dedi: **القِضْفانُ** ve **القُضفانُ** taşlar ve çamur arasında yüksek yerlerdir; onun bir tanesi **قَضفَةٌ** (dir).

İbn Şümeyl, Ebû Hayra’dan: **القَضَفُ** : aralarında su akan küçük tümseklerdir; ve onlar yerin alçağında ve vadinin yarında(dır); bir tanesi **قَضْفَةٌ** (dir). Ve Zü’r-Rumme’ye ait olarak inşad etti:
وقد خنَّق الآلُ الشِّعافَ وغَرَّقَتْ
جواريه جُذعانَ القِضاف البراتكِ

Dedi: **الجُذْعان** : küçükler(dir). Ve **البراتكُ** : küçükler(dir).

Ebû Hayra dedi: **القَضَفَةُ** : sanki taşları **الجِرْجِسُ** olan küçük beyaz bir tümsektir; ve o, sivrisinekten daha küçük şeylerdir; ve **الجرجس**’e, beyazlıkça alçı gibi olan beyaz çamur denir; bunu bütünüyle Şemmer, hattıyla okuduğumda hikâye etti.

Leys dedi: **القضفةُ** : sanki tek bir taş olan bir tümsektir; dedi: ve **القِضافُ**’ın seli aralarından çıkmaz.

Ebû Mansûr dedi: **وجارية قضيفةٌ** eğer ince yapılı ise; ve onun cemi **قِضافٌ** (dır).

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%81/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب القاف والضاد وما يثلثهما)
(قضع)  القاف والضاد والعين أصلٌ صحيح، وقياسه القهر والغلَبة. قالوا: القَضْع: القَهْر. قال الخليل: وبذلك سمِّيت قُضاعة. وذكر ناسٌ أنّ قَضاعة سمِّي بذلك لأنَّه انقضع عن قومِه، أي انقطع. فإن كان هذا صحيحاً فهو من باب الإبدال، تكون الضّاد مبدلةً من طاء. وقال ابن دريد: "تقضَّع القومُ: تفرّقوا([1])". وهذا من الإبدال أيضاً.
(قضف)  القاف والضاد والفاء أُصَيلٌ يدلُّ على دِقَّة ولطافة. فالقَضَف: الدِّقَّة؛ يقال عُودٌ قَضِف وقَضِيفٌ. وجمع قضيف قِضاف. ومنه القَضَفة، والجمع قُِضْفان: قطعةٌ من رمل تنْقضِفُ([2]) من معظمه، أي تنكسر.
(قضم)  القاف والضاد والميم كلمتانِ متباينتان لا مناسبةَ بينهما: إحداهما القَضْم: قَضْم الدَّابَّة شعيرَها؛ يقال قَضِمَتْ تَقْضَم. ويقولون: ما ذُقتُ قَضَاما. ويقال: القَضْم: الأكل بأطراف الأسنان، والخَضْم بالفم كلِّه.
والكلمة الأخرى: القضيم، يقال إنَّه الجِلدُ الأبيض، أو الصَّحيفة البيضاء. قال النابغة:
كأنَّ مَجرَّ الرامساتِ ذُيولَها *** عليه قَضِيمٌ نمَّقتهُ الصَّوانعُ([3])(قضي)  القاف والضاد والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على إحكام أمرٍ وإتقانهِ وإنفاذه لجهته، قال الله تعالى: ﴿فقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَوَاتٍ في يَوْمَيْنِ﴾ [فصلت 12] أي أحكَمَ خَلْقَهنّ. ثم قال أبو ذؤيب:
وعَليهما مَسرودتانِ قَضاهما *** داودُ أو صَنَعُ السَّوابِغِ تُبَّعُ([4])والقضاء: الحُكم. قال الله سبحانه في ذكر من قال: {فَاقْضِ مَا أَنْتَ
قَاضٍ} [طه 72] أي اصنَعْ واحكُمْ. ولذلك سمِّي القاضي قاضياً، لأنَّه يحكم الأحكامَ ويُنْفِذُها. وسمِّيت المنيَّةُ قضاءً لأنَّه أمر يُنْفَذُ في ابن آدم وغيرهِ من الخَلْق. قال الحارث ابن حِلِّزة:
وثمانونَ من تميمٍ بأيديـ *** ـهِمْ رماحٌ صُدورهنَّ القضاءُ([5])
أي المنيّة. وكلُّ كلمةٍ في الباب فإنَّها تجري على القياس الذي ذكرناه، فإذا هُمِز تغيَّر المعنى. يقولون: القَـُضْأة: العيب، يقال ما عليك منه قُضأةٌ وفي عينه قـَُضْأةٌ، أي فَساد.
(قضب)  القاف والضاد والباء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على قطْعِ الشَّيء. يقال: قَضَبْتُ الشيءَ قَضْبا. وكان رسول الله صلى الله عليه وآله، إذا رأى التَّصليب في ثوبٍ قَضَبَه، أي قطعه. وانقضَب النَّجمُ من مكانه. قال ذو الرُّمَّة:
كأنَّه كوكبٌ في إِثْرِ عِفْرِيَةٍ *** مُسوَّمٌ في سَواد اللَّيلِ منقضِب([6])والقضيب: الغُصْن. والقَضْب: الرَّطْبة، سمِّيت لأنَّها تُقْضَب. والمَقَاضب: الأرَضُون تنبت القَضْب. وقَضَبت الكرم: قطعتُ أغصانَه أيّامَ الرَّبيع. وسيفٌ قاضِبٌ وقضيب: قطّاع. ورجلٌ قَضّابةٌ: قطَّاعٌ للأمور مقتدِرٌ عليها. وقُضَابة الكرم: ما يتساقط من أطرافه إذا قُضِب.
ومن الباب: اقتَضَبَ فلان الحديثَ، إذا ارتَجَله، وكأنَّه كلامٌ اقتطعَهُ منْ غير روِيّة ولا فِكْر. ويستعارُ هذا فيقال: ناقةٌ قضيب، إذا رُكِبَتْ قبلَ أن تُراض. وقد اقتضبتها. وقَضيب: واد. والله أعلم.
--------------ـــ
([1]) الجمهرة (3: 93).
([2]) في الأصل: "يتقضف"، وأثبت صوابه من القاموس.
([3]) ديوان النابغة 50 واللسان (قضم).
([4]) ديوان الهذليين (1: 19) والمفضليات (2: 228) واللسان (صنع، قضي).
([5]) البيت من معلقته المشهورة.
([6]) ديوان ذي الرمة ص1 واللسان (عفر، قضب).

ـ

##### Türkçe

(قاف, **ضاد** ve ikisini üçleyen(ler) bâbı)

(**قضع**)  **القاف** ve **الضاد** ve **العين** sahih bir asıldır; onun kıyası kahır ve galebedir. Dediler ki: **القَضْع**: kahırdır. **الخليل** dedi: Ve bununla **قُضاعة** isimlendirildi. Bir topluluk zikretti ki **قَضاعة** bununla isimlendirildi; çünkü kavminden **انقضع** etti, yani koptu. Şayet bu sahih ise, o, ibdâl bâbındandır; **الضّاد** **طاء**’dan bedel kılınmış olur. **ابن دريد** dedi: “**تقضَّع القومُ**: ayrıldılar([1]).” Bu da ibdâldendir.

(**قضف**)  **القاف** ve **الضاد** ve **الفاء** incelik ve letafete delâlet eden bir asıldır. Şu hâlde **القَضَف**: inceliktir; denir: **عُودٌ قَضِف** ve **قَضِيفٌ**. **قضيف**’in cemi **قِضاف**’tır. Ondandır **القَضَفة**; cemi **قُِضْفان**: kumdan bir parçadır; çoğundan **تنْقضِفُ**([2]), yani kırılır.

(**قضم**)  **القاف** ve **الضاد** ve **الميم** aralarında münasebet olmayan iki ayrı kelimedir: bunlardan biri **القَضْم**: binit hayvanının arpasını **قَضْم** etmesi; denir: **قَضِمَتْ تَقْضَم**. Ve derler: **قَضَاما** tatmadım. Ve denir: **القَضْم**: dişlerin uçlarıyla yemektir; **الخَضْم** ise ağzın bütünüyle(olan yemektir).

Diğer kelime: **القضيم**; denir ki o beyaz deridir, yahut beyaz sahifedir. **النابغة** dedi:
كأنَّ مَجرَّ الرامساتِ ذُيولَها *** عليه قَضِيمٌ نمَّقتهُ الصَّوانعُ([3])

(**قضي**)  **القاف** ve **الضاد** ve illetli harf sahih bir asıldır; bir işin sağlamlaştırılmasına ve onun itkanına ve onu cihetine infaz etmeye delâlet eder. Allah Teâlâ dedi: ﴿فقَضَاهُنَّ سَبْعَ سَمَوَاتٍ في يَوْمَيْنِ﴾ [Fussilet 12] yani onların yaratılışını sağlamlaştırdı. Sonra **أبو ذؤيب** dedi:
وعَليهما مَسرودتانِ قَضاهما *** داودُ أو صَنَعُ السَّوابِغِ تُبَّعُ([4])

Ve **القضاء**: hükümdür. Allah سبحانه, söyleyen kimseyi zikretmede dedi: ﴿فَاقْضِ مَا أَنْتَ قَاضٍ﴾ [Tâhâ 72] yani yap ve hükmet. Bunun için **القاضي** kâdî diye isimlendirildi; çünkü hükümleri hükmeder ve onları infaz eder. Ve **المنيَّة** **قضاء** diye isimlendirildi; çünkü o, Âdemoğlunda ve yaratılmışlardan başkasında infaz olunan bir emirdir. **الحارث ابن حِلِّزة** dedi:
وثمانونَ من تميمٍ بأيديـ *** ـهِمْ رماحٌ صُدورهنَّ القضاءُ([5])

Yani **المنيّة**. Bâbda her kelime, zikrettiğimiz kıyas üzere cereyan eder; şayet hemzelenirse mânâ değişir. Derler: **القَـُضْأة**: ayıptır; denir: onda sana **قُضأةٌ** yoktur ve onun gözünde **قـَُضْأةٌ** vardır; yani fesat.

(**قضب**)  **القاف** ve **الضاد** ve **الباء** bir şeyin kesilmesine delâlet eden sahih bir asıldır. Denir: şeyi **قَضَبْتُ** onu **قَضْبا**. Resûlullah صلى الله عليه وآله, bir elbisede haçlamayı gördüğünde onu **قَضَبَه** ederdi; yani onu kesti. Ve yıldız yerinden **انقضَب** etti. **ذو الرُّمَّة** dedi:
كأنَّه كوكبٌ في إِثْرِ عِفْرِيَةٍ *** مُسوَّمٌ في سَواد اللَّيلِ منقضِب([6])

Ve **القضيب**: daldır. Ve **القَضْب**: yoncadır; **تُقْضَب** edildiği için isimlendirildi. Ve **المَقَاضب**: **القَضْب** bitiren arazilerdir. Ve asmayı **قَضَبت**: bahar günlerinde dallarını kestim. Ve **سيفٌ قاضِبٌ** ve **قضيب**: kesicidir. Ve **رجلٌ قَضّابةٌ**: işlerin kesicisi, onlara muktedir(olan)dır. Ve asmanın **قُضَابة**’si: **قُضِب** edildiğinde uçlarından dökülen şeydir.

Ve bâbdandır: falan, hadisi **اقتَضَبَ** etti; onu irticalen söylediğinde; sanki o, düşünce ve fikir olmaksızın ondan kopardığı bir sözdür. Bu, ödünç alınır da denir: **ناقةٌ قضيب**; terbiye edilmeden önce binildiğinde. Ve onu **اقتضبتها** ettim. Ve **قَضيب**: vadidir. Allah daha iyi bilir.

--------------ـــ
([1]) el-Cemhere (3: 93).
([2]) Asılda: “يتقضف”; doğrusu Kâmûs’tan tesbit edildi.
([3]) Dîvânu’n-Nâbiga 50 ve Lisân (**قضم**).
([4]) Dîvânu’l-Huzeliyyîn (1: 19) ve el-Mufaddaliyât (2: 228) ve Lisân (**صنع**، **قضي**).
([5]) Beyit, meşhur muallakasındandır.
([6]) Dîvânu Zî’r-Rumme s.1 ve Lisân (**عفر**، **قضب**).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%81/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ق ض ف
رجل قضيف‏:‏ قليل اللحم وارأة قضيفة وقضف قضافة وفيه قضف‏.‏

##### Türkçe

ق ض ف
**رجل قضيف**: eti az; ve **امرأة قضيفة**; ve **قضف**: **قضافة**; ve onda **قضف** vardır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَضافةُ: قِلَّة اللحم. والقَضَفُ: الدِّقة. والقَضِيفُ: الدَّقيق العظم القليل اللحم، والجمع قُضَفاء وقِضاف.
وقد قَضُفَ، بالضم: يَقْضُفُ قَضافة وقَضَفاً، فهو قَضِيف أَي نَحِيف. وقد جاء القَضَفُ في الشعر؛ قال قيس بن الخَطِيم:
بينَ شُكولِ النساء خِلْقَتُها
قَصْد، فلا جَبْلة ولا قَضَفُ
وجارية قَضِيفة إذا كانت مَمْشوقة، وجمعها قِضاف.
والقَضَفةُ: أَكمة كأَنها حجر واحد، والجمع قَضَفٌ وقِضاف وقِضْفان وقُضْفانٌ، كل ذلك على توهم طرح الزائد. قال: والقِضاف لا يخرج سيلها من بينها. الأَصمعي: القِضْفانُ والقُضْفان أَماكن مرتفعة بين الحجارة والطين، واحدتها قَضَفة. ابن شميل عن أَبي خَيْرة: القَضَفُ آكامٌ صِغار يَسيل الماء بينها وهي في مُطْمئن من الأَرض وعلى جِرَفة الوادي، الواحدة قَضَفةٌ؛ قال ذو الرمة:
وقد خَنَّقَ الآلُ الشِّعافَ، وغَرَّقَتْ
جَواريه جُذْعانَ القِضافِ البَراتِكِ
قال: الجُذْعانُ الصّغار والبَراتِك الصغار. وقال أَبو خَيرة: القَضَفة أَكمة صغيرة بيضاء كأَن حجارتها الجِرْجِسُ، وهي هَناة أَصغر من البَعُوض، والجِرْجِسُ يقال له الطير الأَبيض كأَنه الجَصُّ بياضاً؛ قال الأَزهري: حكى ذلك كله شمر فيما قرأَت بخطه، والقِضَفةُ: قِطعة من الرمل تنكسر من مُعْظمه. والقَضَفة: القَطاة في بعض اللغات؛ قال ابن بري: قاله أَبو مالك، قال: ولم يذكر ذلك أَحد سواه.

##### Türkçe

**القَضافةُ**: etin azlığı. Ve **القَضَفُ**: incelik. Ve **القَضِيفُ**:
kemiği ince, eti az olan; çoğulu **قُضَفاء** ve **قِضاف**.

Ve **قَضُفَ** (ötre ile): **يَقْضُفُ** **قَضافة** ve **قَضَفاً**; o hâlde o **قَضِيف**tir, yani zayıf.

Ve **القَضَفُ** şiirde gelmiştir; Kays b. el-Ḫaṭîm dedi:
بينَ شُكولِ النساء خِلْقَتُها
قَصْد، فلا جَبْلة ولا قَضَفُ

Ve **جارية قَضِيفة**: eğer uzun boylu (endâmı düzgün) ise; çoğulu **قِضاف**.

Ve **القَضَفةُ**: sanki tek bir taşmış gibi bir tümsek; çoğulu **قَضَفٌ** ve **قِضاف** ve **قِضْفان**
ve **قُضْفانٌ**; bütün bunlar, زائد’in atıldığı vehmi üzere. Dedi ki: ve **القِضاف**’ın seli onun arasından çıkmaz. el-Aṣmaʿî: **القِضْفانُ** ve **القُضْفان** taşlar ve çamur arasında yüksek yerlerdir; bir tanesi **قَضَفة**’dir. İbn Şümeyl, Ebû Ḫayra’dan: **القَضَفُ** küçük tümseklerdir; su onların arasında akar; ve o, yerin alçak bir yerindedir ve vadi kenarı üzerindedir; bir tanesi **قَضَفةٌ**’dir;
Zû’r-Rumme dedi:
وقد خَنَّقَ الآلُ الشِّعافَ، وغَرَّقَتْ
جَواريه جُذْعانَ القِضافِ البَراتِكِ
Dedi ki: **الجُذْعانُ** küçüklerdir ve **البَراتِك** küçüklerdir. Ve Ebû Ḫayra dedi: **القَضَفة** küçük beyaz bir tümsektir; sanki taşları **الجِرْجِسُ**’tur; ve o, **البَعُوض**’dan daha küçük bir şeydir; ve **الجِرْجِسُ**’a, beyaz kuş denir; sanki beyazlıkça alçı gibidir; el-Ezherî dedi: Şemmer, hattıyla okuduğu şeyde bunun hepsini nakletti; ve **القِضَفةُ**: kumdan bir parçadır; onun çoğundan kırılır. Ve **القَضَفة**: bazı dillerde **القَطاة**’dır; İbn Berrî dedi: Bunu Ebû Mâlik söyledi; dedi ki: ondan başka bunu hiç kimse zikretmedi.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ق ض ف * * القَضَفُ * الدقة وقد * قَضُفَ * من باب ظرف فهو * قَضيفٌ * أي نحيف والجمع * قِضَافٌ

##### Türkçe

* ق ض ف * * **القَضَفُ** * incelik ve muhakkak **قَضُفَ**; **ظرف** bâbındandır; o hâlde o **قَضيفٌ**dur, yani zayıf; cem‘i **قِضَافٌ**dur.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القضفة محركة: طائر، أو القطاة نقله ابن دريد عنه أبي مالك، قال ابن بري: ولم يذكره أحد سواه. والقضافة، والقضف محركة، والقضف كعنب: النحافة والدقة وقلة اللحم لا من هزال، وقد قضف ككرم، قال قيس بن الخطيم:
  ببن شكول النساء خلقتهـا                      قصد فلا جبلة ولا قضف

  وهو قضيف كأمير: نحيف ج: قضفان هكذا في النسخ والصواب قضاف، كما هو نص الصحاح والعباب واللسان والجمهرة، زاد في اللسان: فضفاء. والقضفة كعنبة: قطعة من الرمل. القضفة كعنبة: قطعة من الرمل تنقضف من معظمه أي تنكسر، وفي بعض النسخ: من موضعه. والأولى الصواب. والقضفة بالتحريك: قطعة من الأرض تغلظ وتحدودب وتطول قليلا كما في العباب. وقال الليث: القضفة: أكمة كأنها حجر واحد، ج: قضف، وقضاف، وقضفان، وقضفان كل ذلك على توهم طرح الزائد، قال: والقضاف لا يخرج سيلها من بينها. أو هي أي: القضف: آكام صغار يسيل الماء بينها وهي في مطمأن من الأرض، وعلى جرفة الوادي، نقله ابن شميل عن أبي خيرة، وأنشد لذي الرمة:
  وقد خنق الآل الشعاف وغرقـت                      جواريه جذعان القضاف البراتك وقال أبو خيرة أيضا: القضفة: أكمة صغيرة بيضاء: القضفة: أكمة صغيرة بيضاء، كأن حجارتها الجرجس، وهي هناة أكبر من البعوض، قال الأزهري: حكى ذلك كله شمر فيما قرأت بخطه. أو القضفان، والقضفان: أماكن مرتفعة من الحجارة والطين نقله الأصمعي. والقضف، محركة: الحجارة الرقاق قال عبد الله بن سلمة الغامدي:
  درأت على أوابد نـاجـيات                      تحف رياضها قضف ولوب ومما يستدرك عليه: جارية قضيفة: إذا كانت ممشوقة، وجمعها قضاف، وكذلك امرأة قضيفة.

##### Türkçe

**القضفة** (harekeli): bir kuş; yahut **القطاة**; onu İbn Düreyd, Ebû Mâlik’ten nakletti. İbn Berrî dedi ki: Ondan başkası onu zikretmedi.

Ve **القضافة** ve **القضف** (harekeli) ve **القضف** (عنب gibi): zayıflık, incelik ve etin azlığı; zayıflıktan değil. Ve **قضف** (كرم gibi) oldu. Kays b. el-Hatîm dedi ki:
  Kadınların şekillerinin yaratılışında bir **قصد** vardır; ne **جبلة** ne de **قضف**.

Ve o **قضيف** (أمير gibi): zayıf. Çoğulu: **قضفان**; nüshalarda böyle. Doğrusu **قضاف**’dır; çünkü **الصحاح** ve **العباب** ve **اللسان** ve **الجمهرة**’nin nassı böyledir. **اللسان**’da artırdı: **فضفاء**.

**القضفة** (عنبة gibi): kumdan bir parça.

**القضفة** (عنبة gibi): kumdan bir parça; onun çoğundan **تنقضف** olur; yani kırılır. Bazı nüshalarda: yerinden. Birincisi doğrudur.

**القضفة** (harekeli): yerden bir parça; kalınlaşır, tümseklenir ve biraz uzar; **العباب**’da olduğu gibi.

Leys dedi ki: **القضفة**: tek bir taş gibi olan bir tepecik. Çoğulu: **قضف** ve **قضاف** ve **قضفان** ve **قضفان**; bütün bunlar, ziyadeyi atma vehmi üzerinedir. Dedi ki: **القضاف**’ın seli, arasından çıkmaz.

Yahut o, yani **القضف**: küçük tepeciklerdir; su aralarında akar; ve onlar yerin alçak bir yerindedir ve vadinin kenar yarında. Onu İbn Şümeyl, Ebû Hayra’dan nakletti. Ve Zü’r-Rumme’ye ait olarak şu beyit okundu:
  Serap **الشعاف**’ı boğdu ve **القضاف**’ın **البراتك** **جذعان**’ı olan dereleri boğuldu.

Ebû Hayra da dedi ki: **القضفة**: küçük beyaz bir tepecik. **القضفة**: küçük beyaz bir tepecik; sanki taşları **الجرجس**’tir; ve o, sivrisinekten daha büyük bir **هناة**’dır. Ezherî dedi ki: Bütün bunu Şemmer, hattıyla okuduğum şeyde hikâye etti.

Yahut **القضفان** ve **القضفان**: taş ve çamurdan yüksek yerlerdir; Asma‘î nakletti.

Ve **القضف** (harekeli): ince taşlar. Abdullah b. Seleme el-Gâmidî dedi ki:
  Kurtulan dişilerle yabanîlere karşı savdım; bahçelerini **قضف** ve **لوب** kuşatır.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **جارية قضيفة**: eğer endamlı ise. Ve onun çoğulu **قضاف**’dır. Ve aynı şekilde **امرأة قضيفة**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَضِيفٌ
قَضِيفٌ ذ Lean, or light of flesh. (TA in art. شلو.)

##### Türkçe

**قَضِيفٌ**
**قَضِيفٌ**: Zayıf, yahut eti hafif olan. (TA, **شلو** maddesinde.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَضُفَ
قَضُفَ U ( n. ac. قَضَف 4 ,  قِضَف 7 ,  قَضَاْفَة 22t ),
a.  Was thin, slender.

اِنْقَضَفَ
اِنْقَضَفَ VII ,
a.  Was dispersed.

قَضَف
قَضَف 4 ,
a.  Small stones.

قَضَفَة
قَضَفَة 4t ,
a.  A certain bird.

b.  ( pl. قَضَف 4 ,  قِضَاْف 23 ,  قُضْفَاْن 35 ),   Sand-hill.

قِضَفَة
قِضَفَة 7t ,
a.  A sandy tract.

قَضِيْف
قَضِيْف 25 , ( pl. قِضَاْف 23 ,  قُضْفَاْن 35 ),
a.  Thin, spare, slim.

##### Türkçe

**قَضُفَ**
**قَضُفَ** U ( mastar: **قَضَف** 4, **قِضَف** 7, **قَضَاْفَة** 22t ),
a. İnce, narin idi.

**اِنْقَضَفَ**
**اِنْقَضَفَ** VII,
a. Dağılmış idi.

**قَضَف**
**قَضَف** 4,
a. Küçük taşlar.

**قَضَفَة**
**قَضَفَة** 4t,
a. Belli bir kuş.

b. (çoğulu: **قَضَف** 4, **قِضَاْف** 23, **قُضْفَاْن** 35), Kum tepesi.

**قِضَفَة**
**قِضَفَة** 7t,
a. Kumlu bir saha.

**قَضِيْف**
**قَضِيْف** 25, (çoğulu: **قِضَاْف** 23, **قُضْفَاْن** 35),
a. İnce, zayıf, sıska.
