# قضم — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%85/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B6%D9%85/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قضم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%85.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: قضم

ق ض م
قضم
استعمل من وجوهه : ( قضم ) .
قضم : أبو عبيد عن الكسائي : قضِمَ الفرَسُ يَقْضَمُ ، وخَضِم يخضَم يعني الإنسان وهو كَقَضم الفَرسِ .
قال : وقال غير الكسائي : القَضْم : بأطراف الأسْنان والخَضْم بأقصى
الأضراس وأنشد :
رَجَوا بالشقاقِ الأكل خَضماً فقد رَضُوا
أخيراً مِنَ اكْل الْخَضْمِ أن يأكلوا القضْما
ومما يدل على هذا القول قول أبي ذَرّ ، واخْضَمُوا فسَنقْضَمُ .
الأصمعي وأبو عبيدة : إذا كان الْجِلدُ أبيضُ فهو القَضيم ، وأنشد :
كأنَّ مَجَرَّ الرّامساتِ ذُيولها
عليه قضيمٌ تَمَّقَتْه الصَّوانع
وقال الليث : القَضْم : أكل دونٌ كما تقضَم الدابةُ الشَّعير واسمه القَضِيم ، وقد أقْضَمْتُهُ قَضِيماً .
قال : والقَضِيمُ : الفِضَّةُ ، وأنشد :
وثُدِيٌّ ناهداتٌ وبَيَاضٌ كالقضيمِ
قال أبو منصور : القضيم ها هنا : الرَّقُّ الأبيضُ الذي يكتب فيه ولا أعرف القَضيم بمعنى الفِضّةِ لغير الليث .
أبو خَيْرَةَ : القُضّامِ مِنْ شَجَر الحَمْضِ .
قال أبو منصور : وهو معروفٌ .
أبو عبيد عن الأصمعي : القضيم من السيوف الذي طال عليه الدَّهْر فَتكسَّرَ حَدُّه ، وأنشد :
مَعي مَشْرِفيٌّ في مضاربهِ قضم
وقال أبو عبيد :
كأنَّ ما أبقَتِ الرَّوامِسُ منه
والسنونَ الذَّواهِبُ الأول
قَرْعُ قَضيمٍ غَلاَ صَوانِعه
في يَمَنيِّ الْعِيابِ أو كِلَلُ
غَلاَ : أي : تَنَوَّقَ في صنْعِهِ .

### Türkçe

ق ض م
**قضم**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: (**قضم**).

**قضم**: Ebû Ubeyd, el-Kisâî’den: At **قضِمَ** eder, **يَقْضَمُ**; ve insan için **خَضِم** eder, **يخضَم**; yani insan; ve o, atın **قَضم**’ı gibidir.
Dedi: Ve el-Kisâî’den başkası dedi ki: **القَضْم**: dişlerin uçlarıyla; **الخَضْم** ise azı dişlerinin en gerisiyle. Ve inşâd etti:
Şikak ile yemeyi **خَضماً** umdular; derken razı oldular
Sonunda, **الْخَضْم** yemekten daha hayırlı olarak **القضْما** yemelerine.

Ve buna delâlet eden şeylerdendir Ebû Zerr’in sözü: “Ve **اخْضَمُوا**; artık biz **سَنقْضَمُ**.”

el-Asma‘î ve Ebû Ubeyde: Deri beyaz olursa o **القَضيم**’dir. Ve inşâd etti:
Sanki gömülenlerin kuyruklarının sürüklenişi
Üzerinde **قضيم**; onu **الصَّوانع** tamamıyla cilalamıştır.

Ve el-Leys dedi: **القَضْم**: aşağı bir yemedir; tıpkı binek hayvanının arpayı **تَقْضَمُ** etmesi gibi; ve onun adı **القَضِيم**’dir. Ve ben onu **قَضِيماً** olarak **أقْضَمْتُهُ**.

Dedi: Ve **القَضِيمُ**: gümüş(tür). Ve inşâd etti:
Ve kabarmış göğüsler ve **بَيَاضٌ** **كالقضيمِ**

Ebû Mansûr dedi: Burada **القضيم**: üzerine yazı yazılan beyaz ince deridir; ve el-Leys’ten başkası için **القَضيم**’i gümüş mânasında bilmem.

Ebû Hayra: **القُضّامِ**: **شَجَر الحَمْضِ**’dendir.

Ebû Mansûr dedi: Ve o bilinen(şey)dir.

Ebû Ubeyd, el-Asma‘î’den: **القضيم** kılıçlardandır; üzerine zaman uzamış da keskinliği kırılmış olan. Ve inşâd etti:
Benimle birlikte bir Meşrefî vardır; darbelerinde **قضم**

Ve Ebû Ubeyd dedi:
Sanki ondan **الرَّوامِسُ**’in bıraktığı şey
Ve ilk götürücü yıllar
Bir **قَضيمٍ**’in **قَرْعُ**’ıdır; **صَوانِعه** onu **غَلاَ** etti
**يَمَنيِّ الْعِيابِ**’da yahut **كِلَلُ**

**غَلاَ**: yani: yapımında incelik gösterdi.
