# قطب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B7%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قطب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قطب

قَطَبَ الشيءَ يَقْطِـبُهُ قَطْباً: جَمَعه. وقَطَبَ يَقْطِبُ قَطْباً وقُطوباً، فهو قاطِبٌ وقَطُوبٌ.
والقُطوبُ: تَزَوِّي ما بين العينين، عند العُبوس؛ يقال: رأَيتُه غَضْبانَ قاطِـباً، وهو يَقْطِبُ ما بين عينيه قَطْباً وقُطوباً، ويُقَطِّبُ ما بين عينيه تقطيباً. وقَطَبَ يَقْطِبُ: زَوَى ما بين عينيه، وعَبَس، وكَلَح من شَرابٍ وغيره، وامرأَة قَطُوبٌ. وقَطَّبَ ما بين عينيه أَي جَمعَ كذلك. والـمُقَطَّبُ والـمُقَطِّبُ والـمُقْطِبُ ما بين الحاجبين. وقَطَّبَ وجهَه تَقْطيباً أَي عَبَسَ وغَضِبَ. وقَطَّب بين عينيه أَي جَمعَ الغُضُونَ. أَبو زيد في الجَبِـينِ: الـمُقَطِّبُ وهو ما بين الحاجبين. وفي الحديث: أَنه أُتِـيَ بنَبيذٍ فشَمَّه فقَطَّبَ أَي قَبَضَ ما بين عينيه، كما يفعله العَبُوسُ، ويخفف ويثقل. وفي حديث العباس: ما بالُ قريش يَلْقَوْننا بوُجُوهٍ قاطبةٍ؟ أَي مُقَطَّبة. قال: وقد يجيءُ فاعل بمعنى مفعول، كعيشة راضية؛ قال: والأَحسن أَن يكون فاعل، على بابه، مِنْ \<ص:681>
 قَطَبَ، المخففة. وفي حديث المغيرة: دائمةُ القُطوب أَي العُبُوس. يقال: قَطَبَ يَقْطِبُ قُطوباً، وقَطَبَ الشرابَ يَقْطِـبُه قَطْباً وقَطَّبه وأَقْطَبه: كلُّه مَزَجه؛ قال ابن مُقْبِل: أَناةٌ، كأَنَّ الـمِسْكَ تحت ثيابِها، *  يُقَطِّبُه، بالعَنْبَرِ الوَرْدِ، مُقْطِبُ(1) (1 قوله «تحت ثيابها» رواه في التكملة دون ثيابها. وقال: ويروى يبكله أي بدل يقطبه.) وشَرابٌ قَطِـيبٌ: مَقْطُوبٌ.
والقِطابُ: الـمِزاجُ، وكل ذلك من الجمع.
التهذيب: القَطْبُ الـمَزْجُ، وذلك الخَلْطُ، وكذلك إِذا اجتمع القومُ وكانوا أَضيافاً، فاختلَطوا، قيل: قَطبوا، فهم قاطِـبون؛ ومن هذا يقال: جاءَ القومُ قاطِـبَةً أَي جميعاً، مُخْتَلِطٌ بعضُهم ببعض. الليث: القِطابُ الـمِزاجُ فيما يُشْرَبُ ولا يُشْرَبُ، كقول الطائفية في صَنْعَةِ غِسْلَة؛ قال أَبو فَرْوة: قَدِمَ فَرِيغُونُ بجارية، قد اشتراها من الطائف، فصيحةٍ، قال: فدخلتُ عليها وهي تُعالِـجُ شيئاً، فقلتُ: ما هذا؟ فقالت: هذه غِسْلة. فقلتُ: وما أَخلاطُها؟ فقالت: آخُذُ الزبيبَ الجَيِّدَ، فأُلْقِـي لَزَجَه، وأُلَجِّنُه وأُعَبِّيه بالوَخِـيف، وأَقْطِـبه؛ وأَنشد غيره: يَشرَبُ الطِّرْمَ والصَّريفَ قِطابا
قال: الطِّرْم العَسل، والصَّريفُ اللَّبن الحارُّ، قِطاباً: مِزاجاً. والقَطْبُ: القَطْع، ومنه قِطابُ الجَيب؛ وقِطابُ الجَيْب: مَجمَعُه؛ قال طرفة:
رَحِـيبُ قِطابِ الجَيبِ منها، رَقيقَةٌ *  بجَسِّ النَّدامى، بَضَّةُ الـمُتَجَرَّدِ يعني ما يَتَضامُّ من جانبي الجَيب، وهي استعارة؛ وكلُّ ذلك من القَطْبِ الذي هو الجمع بين الشيئين؛ قال الفارسي: قِطابُ الجَيبِ أَسفلُه. والقَطِـيبَةُ: لَبَنُ الـمِعْزى والضأْن يُقْطَبانِ أَي يُخلَطانِ، وهي النَّخِـيسَةُ؛ وقيل: لبنُ الناقة والشاة يُخلَطان ويُجمَعان؛ وقيل اللبنُ الحليب أَو الـحَقِـينُ، يُخلَطُ بالإِهالة. وقد قَطَبْتُ له قَطِـيبةً فشَرِبَها؛ وكلُّ مَمْزوج قَطِـيبَةٌ. والقَطِـيبة: الرَّثِـيئَةُ.وجاءَ القومُ بقَطِـيبِهم أَي بجَماعَتهم. وجاؤُوا قاطِـبةً أَي جميعاً؛ قال سيبويه: لا يُستعمل إِلاَّ حالاً، وهو اسم يَدُلُّ على العموم. الليث: قاطبة اسم يجمع كلَّ جِـيل من الناس، كقولك: جاءَت العربُ قاطبةً. وفي حديث عائشة، رضي اللّه عنها: لما قُبِضَ سيدنا رسول اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، ارْتَدَّتِ العَرَبُ قاطبةً أَي جميعُهم؛ قال ابن الأَثير: هكذا جاءَ في الحديث، نكرة منصوبة، غير مضافة، ونصبها على المصدر أَو الحال. والقَطْبُ أَن تُدْخَلَ إِحْدى عُرْوَتي الجُوالِقِ في الأُخرى عند العَكْم، ثم تُثْنى، ثم يُجمَع بينهما، فإِن لم تُثْنَ، فهو السَّلْقُ؛ قال جَنْدَلٌ الطُّهَويّ:
وحَوْقَلٍ ساعِدُه قد انْمَلَقْ، *  يقول: قَطْباً ونِعِمّا، إِنْ سَلَقْ ومنه يقال: قَطَبَ الرجلُ إِذا ثَنَى جِلْدةَ ما بين عينيه. وقَطَبَ الشيءَ يَقْطِـبُه قَطْباً: قَطَعه. والقُطَابة: القِطْعة من اللحم، عن كُراع.
وقِرْبة مَقْطُوبة أَي مملوءة، عن اللحياني.
والقُطْبُ والقَطْبُ والقِطْبُ والقُطُبُ: الحديدة
\<ص:682>
القائمة التي تدور عليها الرَّحَى. وفي التهذيب: القُطْبُ القائم الذي تَدُور عليه الرَّحَى، فلم يذكر الحديدة. وفي الصحاح: قُطْبُ الرَّحى التي تَدُورُ حَوْلَـها العُلْيا. وفي حديث فاطمة، عليها السلام: وفي يدها أَثَرُ قُطْبِ الرَّحَى؛ قال ابن الأَثير: هي الحديدة المركبة في وسط حجَر الرَّحَى السُّفْلى، والجمع أَقْطابٌ وقُطُوبٌ. قال ابن سيده: وأُرَى أَنَّ أَقْطاباً جمع قُطْبٍ وقُطُبٍ وقِطْبٍ، وأَنَّ قُطُوباً جمعُ قَطْبٍ. والقَطْبة: لُغة في القُطْب، حكاها ثعلب.
وقُطْبُ الفَلَك وقَطْبُه وقِطْبُه: مَدَاره؛ وقيل القُطْبُ: كوكبٌ بين الجَدْيِ والفَرْقَدَيْن يَدُورُ عليه الفَلَكُ، صغير أَبيضُ، لا يَبْرَحُ مكانه أَبداً، وإِنما شُبِّه بقُطْبِ الرَّحَى، وهي الحديدة التي في الطَّبَقِ الأَسْفَل من الرَّحَيَيْنِ، يدور عليها الطَّبَقُ الأَعْلى، وتَدُور الكواكبُ على هذا الكوكب الذي يقال له: القُطْبُ. أَبو عَدْنان: القُطْب أَبداً وَسَطُ الأَربع من بَنَات نَعْش، وهو كوكب صغير لا يزول الدَّهْرَ، والجَدْيُ والفَرْقدانِ تَدُور عليه. ورأَيت حاشية في نسخة الشيخ ابن الصلاح المحدّث، رحمه اللّه، قال: القَطْبُ ليس كوكباً، وإِنما هو بقعة من السماءِ قريبة من الجَدْي. والجَدْيُ: الكوكب الذي يُعْرَفُ به القِـبلة في البلاد الشَّمالية. ابن سيده: القُطْبُ الذي تُبْنَى عليه القِـبْلَة. وقُطْبُ كل شيء: مِلاكُه. وصاحبُ الجيش قُطْبُ رَحَى الـحَرْب. وقُطْبُ القوم: سيدُهم. وفلان قُطْبُ بني فلان أَي سيدُهم الذي يدور عليه أَمرهم. والقُطْبُ: من نِصالِ الأَهْداف. والقُطْبةُ: نَصْلُ الـهَدَفِ. ابن سيده: القُطْبةُ نَصْلٌ صغير، قصير،مُرَبَّع في طَرَف سهم، يُغْلى به في الأَهْداف؛ قال أَبو حنيفة: وهو من الـمَرامي. قال ثعلب: هو طَرَفُ السهم الذي يُرْمى به في الغَرَض. النضر: القُطْبةُ لا تُعَدُّ سَهْماً. وفي الحديث: أَنه قال لرافع بن خَديج، ورُمِـيَ بسهم في ثَنْدُوَتِه: إِن شِئْتَ نَزَعْتُ السهم، وتركتُ القُطْبة، وشَهِدْتُ لك يوم القيامة أَنك شهيدُ القُطْبة. والقُطْبُ: نصلُ السهم؛ ومنه الحديث: فيأْخذ سهمَه، فينظر إِلى قُطْبه، فلا يَرَى عليه دَماً. والقُطْبة والقُطْبُ: ضربان من النبات؛ قيل: هي عُشْبة، لها ثمرة وحَبٌّ مثل حَبِّ الـهَراسِ. وقال اللحياني: هو ضربٌ من الشَّوْك يَتَشَعَّبُ منها ثلاثُ شَوْكات، كأَنها حَسَكٌ. وقال أَبو حنيفة: القُطْبُ يذهب حِـبالاً على الأَرض طولاً، وله زهرة صفراء وشَوْكةٌ إِذا أَحْصَدَ ويَبِسَ، يَشُقُّ على الناس أَن يطؤُوها مُدَحْرَجة، كأَنها حَصاةٌ؛ وأَنشد: أَنْشَيْتُ بالدَّلْوِ أَمْشِـي نحوَ آجنةٍ، *  من دونِ أَرْجائِها، العُلاَّمُ والقُطَبُ واحدتُه قُطْبةٌ، وجمعها قُطَبٌ، وورَقُ أَصلِها يشبه ورق النَّفَل والذُّرَقِ؛ والقُطْبُ ثَمَرُها. وأَرض قَطِـبةٌ: يَنْبُتُ فيها ذلك النَّوْعُ من النبات. والقِطِبَّـى: ضَرْبٌ من النبات يُصْنَعُ منه حَبْل كحبل النارَجيلِ، فَيَنْتَهي ثمنُه مائةَ دينار عَيْناً، وهو أَفضل من الكِنْبارِ. والقَطَبُ المنهيُّ عنه: هو أَن يأْخذَ الرجلُ الشيء، ثم يأْخذ ما بقي من المتاع، على حسب ذلك بغير وزن، يُعْتَبر فيه بالأَول؛ عن كراع. والقَطِـيبُ: فرس معروف لبعض العرب.
\<ص:683>
والقُطَيبُ: فرسُ سابقِ بن صُرَدَ.
وقُطْبَة وقُطَيْبة: اسمان.
والقُطَيْبِـيَّةُ: ماءٌ بعينه؛ فأَما قول عَبيدٍ في الشعر الذي كَسَّرَ بعضَه:
أَقْفَرَ، من أَهْلِه، مَلْحُوبُ، *  فالقُطَبِـيَّاتُ، فالذَّنُوبُ إِنما أَراد القُطَبِـيَّة هذا الماءَ، فجمعه بما حَوْلَه. وهَرمُ بنُ قُطْبَةَ الفَزاريّ: الذي نافَرَ إِليه عامِرُ ابنُ الطُّفيل وعَلْقَمةُ بنُ عُلاثَةَ.

### Türkçe

**قَطَبَ** şeyi **يَقْطِـبُهُ** **قَطْباً**: onu topladı. Ve **قَطَبَ** **يَقْطِبُ** **قَطْباً** ve **قُطوباً**; o hâlde o **قاطِبٌ** ve **قَطُوبٌ**dur.

Ve **القُطوبُ**: kaş çatma sırasında iki göz arasının büzülmesidir; denilir ki: Onu öfkeli, **قاطِـباً** gördüm; o, iki gözünün arasını **قَطْباً** ve **قُطوباً** **يَقْطِبُ**; iki gözünün arasını **تقطيباً** **يُقَطِّبُ**. Ve **قَطَبَ يَقْطِبُ**: iki gözünün arasını büktü ve kaş çattı; içkiden ve başkasından dolayı yüzünü ekşitti; ve **امرأَة قَطُوبٌ**. Ve iki gözünün arasını **قَطَّبَ**; yani bunun gibi topladı. Ve **الـمُقَطَّبُ** ve **الـمُقَطِّبُ** ve **الـمُقْطِبُ**: iki kaşın arasıdır. Ve yüzünü **تَقْطيباً** **قَطَّبَ**; yani kaş çattı ve öfkelendi. Ve iki gözünün arasını **قَطَّبَ**; yani kırışıklıkları topladı. Ebû Zeyd, alın hakkında: **الـمُقَطِّبُ**; o da iki kaşın arasıdır. Ve hadiste: Ona nebîz getirildi; onu kokladı da **فَقَطَّبَ**; yani iki gözünün arasını, kaş çatık kimsenin yaptığı gibi, sıktı; (fiil) hafifletilerek de ağırlaştırılarak da (okunur). Ve Abbas hadîsinde: Kureyş’e ne oluyor da bizi **بوُجُوهٍ قاطبةٍ** ile karşılıyorlar? yani **مُقَطَّبة** (yüzlerle).

Dedi: Ve bazen **فاعل** mânası **مفعول** olarak gelir; **كعيشة راضية** gibi; dedi: ve en güzeli, **فاعل** olmasıdır, kendi babı üzere, **قَطَبَ**’dan, muhaffefe (şeddessiz) olanından. Ve Muğîre hadîsinde: **دائمةُ القُطوب**; yani sürekli kaş çatma. Denilir ki: **قَطَبَ يَقْطِبُ قُطوباً**. Ve içkiyi **قَطَبَ**; onu **قَطْباً** **يَقْطِـبُه**; ve onu **قَطَّبه** ve **أَقْطَبه**: hepsi onu karıştırdı; İbn Mukbil dedi:
أَناةٌ، كأَنَّ الـمِسْكَ تحت ثيابِها، *  يُقَطِّبُه، بالعَنْبَرِ الوَرْدِ، مُقْطِبُ(1)
(1 “**تحت ثيابها**” sözü: onu Tekmile’de “**دون ثيابها**” diye rivayet etti. Ve dedi: “**يبكله**” diye de rivayet edilir; yani “**يقطبه**” yerine.)

Ve **شَرابٌ قَطِـيبٌ**: **مَقْطُوبٌ** (karıştırılmış).

Ve **القِطابُ**: karışımdır; bütün bunlar toplamadandır.

**التهذيب**: **القَطْبُ** karıştırmadır; o da harmanlamadır; ve yine böyledir: kavim toplandığında ve misafir olduklarında, karıştıklarında, “**قَطبوا**” denir; o hâlde onlar **قاطِـبون**dur; ve bundan denilir ki: Kavim **قاطِـبَةً** geldi; yani hep birlikte, bazısı bazısına karışmış olarak.

**الليث**: **القِطابُ** içilen ve içilmeyen şeyde karışımdır; Tâifli kadının “**غِسْلَة**” yapımındaki sözü gibi; Ebû Ferve dedi: Ferîgûn bir câriye ile geldi; onu Tâif’ten satın almıştı, fasih (dilli) idi; dedi: Yanına girdim, bir şeyle uğraşıyordu; dedim: Bu nedir? Dedi: Bu bir **غِسْلة**dir. Dedim: Onun karışımları nedir? Dedi: İyi kuru üzümü alırım; yapışkanını atarım; onu yoğururum ve onu **الوَخِـيف** ile kaplara doldururum; ve onu **أَقْطِـبه** (karıştırırım). Ve başkası (şu beyti) inşad etti:
يَشرَبُ الطِّرْمَ والصَّريفَ قِطابا
Dedi: **الطِّرْم** baldır; **الصَّريفُ** sıcak süttür; **قِطاباً**: karışım olarak.

Ve **القَطْبُ**: kesmedir; ondan **قِطابُ الجَيب** (yaka/cep yırtmacının kesimi) (gelir). Ve **قِطابُ الجَيْب**: onun birleşme yeridir; Tarafe dedi:
رَحِـيبُ قِطابِ الجَيبِ منها، رَقيقَةٌ *  بجَسِّ النَّدامى، بَضَّةُ الـمُتَجَرَّدِ
Yani yırtmacın iki yanından birbirine sokulan (kısım); bu bir istiaredir. Bütün bunlar, iki şey arasında toplama olan **القَطْب**tandır. Fârisî dedi: **قِطابُ الجَيبِ** onun alt kısmıdır.

Ve **القَطِـيبَةُ**: keçi ve koyun sütüdür; ikisi **يُقْطَبانِ**; yani karıştırılır; o da **النَّخِـيسَةُ**dir. Ve denildi ki: deve ve koyun sütü karıştırılır ve toplanır. Ve denildi ki: sağılmış süt yahut **الـحَقِـينُ**, iç yağıyla karıştırılır. Ona bir **قَطِـيبةً** yaptım da onu içti. Ve her karıştırılmış şey **قَطِـيبَةٌ**dir. Ve **القَطِـيبة**: **الرَّثِـيئَةُ**dir. Ve kavim **بقَطِـيبِهم** geldi; yani cemaatleriyle. Ve **قاطِـبةً** geldiler; yani hep birlikte. Sîbeveyh dedi: Ancak hâl olarak kullanılır; ve o, umumiliğe delâlet eden bir isimdir.

**الليث**: **قاطبة** insanlardan her nesli toplayan bir isimdir; senin “Araplar **قاطبةً** geldi” sözün gibi. Âişe hadîsinde, Allah ondan razı olsun: Efendimiz Allah’ın Resûlü, sallallahu aleyhi ve sellem, vefat ettirilince Araplar **قاطبةً** irtidat etti; yani hepsi. İbnü’l-Esîr dedi: Hadîste böyle geldi; izafesiz, mansup nekre; onu masdar yahut hâl üzere nasbetti.

Ve **القَطْبُ**: bağlama sırasında çuvalın iki halkasından birinin ötekine sokulmasıdır; sonra katlanır; sonra ikisi bir araya getirilir; eğer katlanmazsa o **السَّلْقُ**tur; Cendel et-Tuhavî dedi:
وحَوْقَلٍ ساعِدُه قد انْمَلَقْ، *  يقول: قَطْباً ونِعِمّا، إِنْ سَلَقْ
Ve ondan denilir ki: Adam **قَطَبَ**; iki gözünün arasındaki deriyi katladı (büzdü)ğinde. Ve **قَطَبَ** şeyi **يَقْطِـبُه قَطْباً**: onu kesti. Ve **القُطَابة**: etten bir parçadır; Kurâ‘dan (rivayetle).

Ve **قِرْبة مَقْطُوبة**: yani doldurulmuş; Lihyânî’den.

Ve **القُطْبُ** ve **القَطْبُ** ve **القِطْبُ** ve **القُطُبُ**: değirmenin üzerinde döndüğü dik duran demirdir. Ve **التهذيب**’de: **القُطْبُ** değirmenin üzerinde döndüğü dik olandır; demiri zikretmedi. Ve **الصحاح**’ta: Üstteki taşın etrafında döndüğü değirmen **قُطْبُ**udur. Ve Fâtıma hadîsinde, aleyhâ’s-selâm: Elinde değirmen **قُطْبِ**ünün izi vardı. İbnü’l-Esîr dedi: O, alt değirmen taşının ortasına yerleştirilmiş demirdir; çoğulu **أَقْطابٌ** ve **قُطُوبٌ**dur. İbn Sîde dedi: Ben, **أَقْطاباً**ın **قُطْبٍ** ve **قُطُبٍ** ve **قِطْبٍ**ün cemi olduğunu; **قُطُوباً**ın da **قَطْبٍ**ün cemi olduğunu görüyorum.

Ve **القَطْبة**: **القُطْب** hakkında bir lugattır; Sa‘leb onu nakletti.

Ve feleğin **قُطْبُ**u ve **قَطْبُ**u ve **قِطْبُ**u: onun medarıdır. Ve denildi ki: **القُطْبُ**: **الجَدْيِ** ile **الفَرْقَدَيْن** arasında bir yıldızdır; felek onun üzerinde döner; küçük, beyazdır; yerinden asla ayrılmaz; ancak değirmen **قُطْبِ**üne benzetilmiştir; o da iki değirmen taşından alt tabakadaki demirdir; üst tabaka onun üzerinde döner; yıldızlar da, kendisine **القُطْبُ** denilen bu yıldızın üzerinde döner. Ebû Adnân: **القُطْب** daima **بَنَات نَعْش**’tan dört (yıldızın) ortasıdır; küçük bir yıldızdır, zaman boyunca yerinden oynamaz; **الجَدْيُ** ve **الفَرْقدانِ** onun üzerinde döner. Ve muhaddis Şeyh İbnü’s-Salâh nüshasında bir hâşiye gördüm, Allah ona rahmet etsin; dedi: **القَطْبُ** bir yıldız değildir; ancak gökte **الجَدْي**e yakın bir bölgedir. Ve **الجَدْيُ**: kuzey beldelerinde kıblenin onunla bilindiği yıldızdır. İbn Sîde: Kıblenin üzerine bina edildiği **القُطْبُ**tur. Ve her şeyin **قُطْبُ**u: onun dayanağıdır. Ve ordunun sahibi, savaş değirmeninin **قُطْبُ**udur.

Ve kavmin **قُطْبُ**u: onların efendisidir. Ve falan, falan oğullarının **قُطْبُ**udur; yani işlerinin onun etrafında döndüğü efendileridir. Ve **القُطْبُ**: hedeflerin uç demirlerindendir.

Ve **القُطْبةُ**: hedefin uç demiridir. İbn Sîde: **القُطْبةُ** küçük bir uç demirdir; kısa, dört köşe; okun ucunda; hedeflerde onunla kaynatılır (sağlamlaştırılır); Ebû Hanîfe dedi: O, atış yerlerindendir. Sa‘leb dedi: O, okun ucudur; onunla nişana atılır. Nadr: **القُطْبةُ** ok sayılmaz. Ve hadiste: Râfi‘ b. Hadîc’e dedi; o, göğsünün alt kısmından bir okla vurulmuştu: İstersen oku çıkarırım, **القُطْبة**yi bırakırım; ve kıyamet günü sana, senin **شهيدُ القُطْبة** olduğuna şahitlik ederim.

Ve **القُطْبُ**: okun uç demiridir; ondan hadîs: Okunu alır; **قُطْب**una bakar; üzerinde kan görmez.

Ve **القُطْبة** ve **القُطْبُ**: bitkiden iki türdür; denildi ki: O bir ottur; onun meyvesi ve tanesi vardır; **الـهَراس** tanesi gibidir. Lihyânî dedi: O, bir diken türüdür; ondan üç diken dallanır; sanki o **حَسَكٌ**tır. Ebû Hanîfe dedi: **القُطْبُ** yerde uzunlamasına ipler gibi gider; onun sarı bir çiçeği ve bir dikeni vardır; biçildiğinde ve kuruduğunda, yuvarlanmış olarak, sanki bir çakıl taşıymış gibi, insanların ona basması zor gelir. Ve (şu beyti) inşad etti:
أَنْشَيْتُ بالدَّلْوِ أَمْشِـي نحوَ آجنةٍ، *  من دونِ أَرْجائِها، العُلاَّمُ والقُطَبُ
Onun teki **قُطْبةٌ**dir; çoğulu **قُطَبٌ**dur. Kökünün yaprağı **النَّفَل** ve **الذُّرَق** yaprağına benzer; ve **القُطْبُ** onun meyvesidir. Ve **أَرض قَطِـبةٌ**: o bitki türünün içinde bittiği (arazi).

Ve **القِطِبَّـى**: bir bitki türüdür; ondan, hindistancevizi ipi gibi bir ip yapılır; onun fiyatı nakit olarak yüz dinara varır; ve o, **الكِنْبار**’dan daha üstündür. Ve yasaklanan **القَطَبُ**: erkeğin bir şeyi alması, sonra kalan metadan, tartı olmaksızın, buna göre almasıdır; onda ilkine göre itibar edilir; Kurâ‘dan (rivayetle).

Ve **القَطِـيبُ**: bazı Araplara ait meşhur bir attır.

Ve **القُطَيبُ**: Sâbık b. Surad’ın atıdır.

Ve **قُطْبَة** ve **قُطَيْبة**: iki isimdir.

Ve **القُطَيْبِـيَّةُ**: bizzat bir sudur. Ama Ubeyd’in, bir kısmını kırdığı şiirdeki sözü:
أَقْفَرَ، من أَهْلِه، مَلْحُوبُ، *  فالقُطَبِـيَّاتُ، فالذَّنُوبُ
Ancak **القُطَبِـيَّة** ile bu suyu kastetti; onu, çevresindekilerle birlikte çoğul yaptı.

Ve **هَرمُ بنُ قُطْبَةَ الفَزاريّ**: Âmir b. Tufeyl ile Alkame b. Ulâse’nin, (hakemlik için) kendisine başvurduğu kimsedir.
