# قطع — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D8%B9/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B7%D8%B9/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قطع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D8%B9.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: قطع

ق ط ع
قطعه آراباً‏.‏
وأقطعته قضباناً من الشجر‏:‏ أذنت له في قطعها‏.‏
واستقطعته ثوباً فأقطعني‏.‏
وضربه بقطعته‏.‏
وهذا زمن قطاع النخل وأقطع نخلهم وأصرم‏.‏
وقنّعه القطيع‏:‏ السوط‏.‏
قال الشماخ‏:‏ مروح تغتلي البيداء حرف تكاد تطير من حسّ القطيع ومن المجاز‏:‏ قطع المفازة قطعاً‏.‏
وقطع النّهر‏:‏ عبره قطوعاً وأقطعه النهر‏:‏ جاوزه به‏.‏
وقطعت الطير قطاعاً وهذا وقت قطاع الطير وطير قواطع‏.‏
وقطع أخاه وقاطعه‏.‏
واحذر قطيعة أخيط‏.‏
ورجل قطوع لإخوانه‏.‏
والهجر مقطعة للودّ‏.‏
وبعثت إلى صاحبتها بأقطوعة وه ي علامة القطيعة‏.‏
قال‏:‏ وقالت لجاريتيها اذهبا إليه بأقطوعة إذ هجر وهذا الثوب يقطعك قميصاً ويقطعك‏.‏
وقطع بالحبل‏:‏ اختنق لأنه يقطع نفسه‏.‏
وقطعت البئر والعين‏.‏
وقطع ماء الرّكيّة‏.‏
وعين قاطعة وعيون الطائف قواطع إلا القليل وأصاب البئار قطعة وقطع وبئر مقطاع‏:‏ يسرع انقطاع مائها‏.‏
قال‏:‏ إن لنا قليذما هموماً لم يك مقطاعاً ولا مذموماً يزيده نهز الدّلا جموما وقطع الأديم على القاطع وهو المثال الذي يقطع عليه‏:‏ ولصوص قطّاع وقطع‏:‏ يقطعون الطريق وهذا الثوب قطيع هذا‏:‏ نظيره‏.‏
وفلان قطيع اللسان‏:‏ خلاف سليطه وقطيع الكلام‏.‏
وهو قطيع القيام‏:‏ ضعيفه‏.‏
وقال‏:‏ قطيع القيام قطيع الكلا - م تفترّ عن ذي غروب خصر وقطع قطاعةً‏.‏
وقطع بالرجل‏:‏ انقطع رجاؤه وانقطع به إذا كان ابن سبيل فانقطع به السفر دون طيّته وهو منقطع به‏.‏
اقطع لسانه‏:‏ أوله يسكت‏.‏
وعنده مقطع الحقّ‏.‏
وهو يعرف مقاطع القرآن وهي وقوفه‏.‏
وهذا مقطع الرمل ومنقطعه ومقطع الحديث والقصيدة‏.‏
وهم بمقاطع الأودية‏:‏ مآخيرها‏.‏
وهو منقطعٌ إلى فلان‏.‏
وإنه لمنقطع العقال في الشرّ أي لا زاجر له‏.‏
وهو منقطع العذار إذا لم تتصل لحيته في عارضيه‏.‏
ومتّ إليه بثديٍ أقطع وبرحم قطعاء إذا لم ينتفع بما متّ به‏.‏
وأصابه قطع‏:‏ بهرٌ وقطعت الدابة‏:‏ انبهرت‏.‏
وفي أمعائه تقطيع‏:‏ مغصٌ‏.‏
وقاطعت الأجير على كذا‏.‏
وعليه مقطّعات‏:‏ ثياب قصار وجاء بمقطّعات من الشعر وبمقطوعة وقطعة‏.‏
وما عليها من الحليّ إلا مقطّع‏:‏ شيء يسير من شذر ونحوه‏.‏
وصاد مقطّعة النّياط وهي الأرنب‏.‏
وقطّع هذا الفرس الخيل‏:‏ خلّفها‏.‏
قال الجعديّ‏:‏ يقطّعهنّ بتقريبه ويأوي إلى حضر ملهب وقطّعهم الله أحزاباً فتقطّعوا‏:‏ فتفرّقوا‏.‏
وأخذ قطعةً من المال‏.‏
واقتطع طائفةً منه‏:‏ أخذه‏.‏
وأقطعه قطيعةً من الأرض وقطائع‏:‏ طائفةً من أرض الخراج‏.‏
واستقطعت الوالي فأقطعني‏.‏
وسروا بقطع من الليل‏.‏
ومرّ قطيعٌ من الغنم والظباء وقطعان وأقاطيع‏.‏
وأقطعنا الغيث‏:‏ انقطع عنا‏.‏
وعن بعض العرب‏:‏ أتانا من أمطر بالنّباج وأقطعها بالجفر أي أصابته السماء بالنّباح وانقطعت عنه بالجفر‏.‏
وقطع خصمَه في المحاجّة‏:‏ غلبه‏.‏
وأقطعت الدّجاجة‏:‏ انقطع بيضها‏.‏

### Türkçe

ق ط ع
Onu **آراباً** kesti.
Ona ağaçtan dallar kestirdim: onları kesmesine izin verdim.
Ondan bir elbise istedim de bana verdi.
Ona **قطعته** ile vurdu.
Bu, hurma kesme zamanıdır; onların hurmalarını kesti ve budadı.
**القطيع** onu örttü: kamçı.
Şemmâh dedi:
“Akşamleyin esen (rüzgâr) ıssızlığı kaynatır; bir kenar (vardır ki) **القطيع**in ve (yol) geçidinin hissinden neredeyse uçar.”
Mecazdan: çölü kesmek, kesiş olarak.
Nehri kesti: onu geçti, geçişler olarak; nehri ona kestirdi: onu onunla aştırdı.
Kuşu **قطاعاً** kestim; bu, kuş kesme vaktidir; ve kesen kuş.
Kardeşini kesti ve onunla ilişkiyi kesti.
**قطيعة** (olan) dikişten sakın.
Kardeşlerine karşı **قطوع** bir adam.
Ve terk, sevgi için bir **مقطعة**dır.
Ve onun (kadın) arkadaşına bir **أقطوعة** gönderdim; o, **القطيعة**nin alâmetidir.
Dedi: “Ve iki cariyesine dedi ki: ‘Ona bir **أقطوعة** ile gidin; zira terk etti. Ve bu elbise seni bir gömlek olarak keser ve seni keser.’”
İple kesti: boğuldu; çünkü kendini keser.
Kuyuyu ve pınarı kestim.
**الرّكيّة**nin suyunu kesti.
Ve kesen bir pınar; ve Tâif’in pınarları kesenlerdir, azı hariç. Ve kuyuya bir **قطعة** ve **قطع** isabet etti. Ve **مقطاع** kuyu: suyunun kesilmesi çabuk olur.
Dedi: “Bizim, azîz (olan) kederlerimiz vardır; ne **مقطاعاً** idi ne de yerilmiş; kovayı dürtmek ona yığılmalar artırır.”
Ve deriyi **القاطع** üzerinde kestim; o, üzerinde kesilen örnektir. Ve **قطّاع** hırsızlar ve **قطع**: yolu keserler. Ve bu elbise, bunun **قطيع**idir: onun benzeridir.
Ve falan, **قطيع اللسان**dır: **سليطه**nin zıddı; ve **قطيع الكلام**.
Ve o, **قطيع القيام**dır: onun zayıfı.
Ve dedi:
“**قطيع القيام** **قطيع الكلا - م**; (o) bel inceliği batışlı olana karşı açılır.”
Ve **قطاعةً** kesti.
Ve adamla kesti: ümidi kesildi; ve onunla kesildiğinde, yolcu oğlu iken, yolculuk azığının dışında onunla kesilir; ve o, onunla kesilmiş olandır.
**اقطع لسانه**: onu sustur.
Onun yanında hakkın **مقطع**ı vardır.
Ve o, Kur’ân’ın **مقاطع**ını bilir; o, onun duraklarıdır.
Ve bu, kumun **مقطع**ı ve onun **منقطع**ı; ve hadisin ve kasidenin **مقطع**ı.
Ve onlar, vadilerin **مقاطع**ındadır: onların sonları.
Ve o, falana **منقطعٌ**tır.
Ve şüphesiz o, şerde **منقطع العقال**dır; yani onun için bir engelleyici yoktur.
Ve o, **منقطع العذار**dır; sakalı iki yanağında bitişmediği zaman.
Ve ona, **أقطع** bir meme ile ve faydalanmadığı zaman **قطعاء** bir rahim ile ulaştın.
Ona **قطع** isabet etti: nefes darlığı; ve biniti kestim: nefesi daraldı.
Ve bağırsaklarında **تقطيع** vardır: sancı.
Ve işçiyle şuna karşılık anlaşmayı kestim.
Onun üzerinde **مقطّعات** vardır: kısa elbiseler. Ve şiirden **مقطّعات** ile ve bir **مقطوعة** ve bir **قطعة** ile geldi.
Onun üzerinde takıdan, ancak **مقطّع** vardır: **شذر** ve benzerinden az bir şey.
Ve **مقطّعة النّياط**ı avladı; o, tavşandır.
Bu at, atları **قطّع** etti: onları geride bıraktı.
Câ‘dî dedi:
“Onları, yaklaştırmasıyla **يقطّع** eder; ve alevli bir yerleşime sığınır.”
Allah onları hizipler olarak **قطّع** etti de **تقطّعوا**: ayrıldılar.
Maldan bir **قطعة** aldı.
Ondan bir taifeyi **اقتطع** etti: onu aldı.
Ona araziden bir **قطيعة** ve **قطائع** verdi: haraç arazisinden bir taife.
Validen (bana) kestirmesini istedim de bana verdi.
Geceden bir **قطع** ile yürüdüler.
Koyun ve ceylanlardan bir **قطيع** ve **قطعان** ve **أقاطيع** geçti.
Yağmuru bize **أقطعنا**: bizden kesildi.
Bazı Araplardan: “Bize **النّباج** ile yağdırandan geldi; ve onu **الجفر** ile **أقطعها** etti”; yani gök ona **النّباح** ile isabet etti ve ondan **الجفر** ile kesildi.
Hasmını münazarada kesti: ona galip geldi.
Tavuğu **أقطعت**: yumurtası kesildi.
